वारकरी रोजनिशी

3362. वेठी ऐसा भाव । न करी अहाच उपाव ॥१॥ रूप ठसवी न जिवा । अवघा येच ठायी हेवा ॥धृपद॥ कृपणाचेपरि । लेखा पळनिमिषेवरी ॥२॥ तुका म्हणे असा । संनिधचि जगदीशा ॥३॥

3362. सनकादिक वेडे । शुक नागवे उघडे । भुलविले रोकडे । जडभरतासी ॥१॥ पुंडलिकें जगजेठी । उभा केला वाळुवंटी । अद्यापि पै नुठी । धरणे त्याचे ॥२॥ कटीवर ठेउनी हात । उभा असे तिष्ठत । घेतलें ते निश्चित । देणॆं नाही ॥३॥ धरणे न मागतां पूर्ण । उडवी माणुसपण । जीवा जीवपण । उरो नेदी ॥४॥

3363. सर्वसुखा अधिकारी । मुखे उच्चारी हरिनाम ॥१॥ सर्वांगे तो सर्वोत्तम । मुखी नाम हरीचे ॥धृपद॥ ऐशी उभारिली बाहे । वेदी पाहे पुराणी ॥२॥ तुका म्हणे येथे काही । संदेह नाही भरवसा ॥३॥

3363. एका अयोध्ये अवतार । दुजा गोकुळीं निर्धार ॥१॥ एके ताटिका मारिली । एके पूतना शोषिली ॥२॥ एके अहिल्या उध्दरिली । एके कुब्जा पावन केली ॥३॥ एका एकपत्नीव्रत । एक गोपीं ते भोगीत ॥४॥

3364. कोडियाचे गोरेपण । तैसे अहंकारीज्ञान ॥१॥ त्यासि आता रिझे कोण । जवळी जाता चीळसवाणे ॥धृपद॥ प्रेतदेह गौरविले । तैसे विटंबवाणे झाले ॥२॥ तुका म्हणे खाणे विष्ठा । तैशा देहबुद्धीचेष्टा ॥३॥

3364. एके वनवास सेविला । एक नंदगेहीं राहिला ॥१॥ एके समुद्री पायवाट केली । एके द्वारका वसविली ॥२॥ एके वान्नर मिळविले । एका गोपाळ सवंगडे ॥३॥ एके पर्णियली सीता । एके भीमकी तत्वता ॥४॥

3365. व्यापक हा विश्वंभर । चराचर ज्याचेनी ॥१॥ पंढरिराय विटेवरी । त्याचि धरी पाउले ॥धृपद॥ अवघियांचा हाचि ठाव । देवीदेव सकळ ॥२॥ तुका म्हणे न करी सोस । भेदे दोष उफराटे ॥३॥

3365. ऎका पुण्य पवित्र कथा । सावधान व्हावे श्रोतां । जयाचेनि अवधानें सर्वथा । कलिकल्मषें नासती ॥१॥ जे आचरला अंबऋषी । रुक्मांगद सूर्यवंशी । तेंचि व्रत एकादशी । निजधर्मासी सांगेन ॥२॥ परिसा एकादशीचा महिमा । तोचि दिवस प्रिय पुरुषोत्तमा । मुगुटमणी सकल धर्मा । विचित्र कर्मा सोडवण ॥३॥ तिथिजयचें महिमान । त्रैरुपें अभिन्न जाण । परिसा तियेचें लक्षण । तात्विकार्थ तो ऎसा ॥४॥

3365. एकादशीमहात्म्य - अभंग ३३६५ ऎका पुण्य पवित्र कथा । सावधान व्हावे श्रोतां । जयाचेनि अवधानें सर्वथा । कलिकल्मषें नासती ॥१॥ जे आचरला अंबऋषी । रुक्मांगद सूर्यवंशी । तेंचि व्रत एकादशी । निजधर्मासी सांगेन ॥२॥ परिसा एकादशीचा महिमा । तोचि दिवस प्रिय पुरुषोत्तमा । मुगुटमणी सकल धर्मा । विचित्र कर्मा सोडवण ॥३॥

3366. भुंकुनिया सुने लागे हत्तीपाठी । होऊनि हिंपुटी दुःख पावे ॥१॥ काय त्या मशके तयाचे करावे । आपुल्या स्वभावे पीडतसे ॥धृपद॥ मातले माकड विटवी पंचानना । घेतले मरणा धरणे तेंणे ॥२॥ तुका म्हणे संता पीडितील खळ । घेती तोंड काळे करूनिया ॥३॥

3366. रुक्मांगदाची कथा - अभंग ३३६६ ते ३३९४ ऎका पुण्यपावन व्रताचें महिमान आचरतां जन दोष जाती ॥१॥ सर्वांमाजीं सार व्रत एकादशी । रुक्मांगद सूर्यवंशी करी नेमे ॥२॥ तिथि नेमे व्रत करीत आदरे । पूजन स्मरण जागरे यथाविधि ॥३॥

3367. गर्जत जावी नामावळी । प्रेमे टाळी वाहोनि ॥१॥ येणे सुखे पुढती धावे । भेटी सवे गोपाळ ॥धृपद॥ लोटांगण घाला तळी । वंदा धुळी संतांची ॥२॥ तुका म्हणे विठ्ठल लाहो । ऐसा बाहो उभारा ॥३॥

3367. कांतीपुरीमाजी राजा रुक्मांगद एकनिष्ठ शुध्द पुण्य गांठी ॥१॥ सहनशील दया मूर्तिमंत अंगी । न भंगे प्रसंगी सत्वधीर ॥२॥ न्यायनीती राज्य पाळी ब्राम्हणासी । मूर्तिमंत धर्मासी स्थापियेले ॥३॥ दीनाचें रक्षण साधूचें पूजन । संतांचे वचन मान्य सदा ॥४॥

3368. पदोपदी पाया पडणे । करुणा जाण भाकावी ॥१॥ ये गा ये गा विसांवया । करुणा दयासागरा ॥धृपद॥ जोडोनिया करकमळ । नेत्री जळ भरोनि ॥२॥ तुका उभे दान पात्र । पुरवी आर्त विठोबा ॥३॥

3368. पुण्यवंत जीव भूमी पुण्य देश । श्रीहरीची विशेष भक्ति जेथे ॥१॥ जाणोनिया इंद्र पाठवी विमान । आणवी सुमनें कांतीयेची ॥२॥ देवाच्या पूजना सूमने न मिळतां । राय पाचारीत वनमाळा ॥३॥ सेवक म्हणती सायंकाळी कांही । दिसो येत नाही रात्रीमाजीं ॥४॥

3369. मृगाचिया अंगी कस्तुरीचा वास । असे ज्याचा त्यास नसे ठाव ॥१॥ भाग्यवंत घेती वेचूनिया मोले । भारवाही मेले वाहता ओझे ॥धृपद॥ चंद्रामृते तृप्तिपारणे चकोरा । भ्रमरासी चारा सुगंधाचा ॥२॥ अधिकारी येथे घेती हातवटी । परीक्षावंता दृष्टी रत्न जैसे ॥३॥

3369. उगवला दिन दूत ते धांवती । सांगती रायाप्रती धरिले चोरी ॥१॥ उगवले कोटी भानुप्रभा तेवीं दिसे । येऊनिया पुसे राजा तेथे ॥२॥ इंद्रें पाठविले न्यावया सुमनें । तुम्ही पुण्यवंत जाण म्हणोनिया ॥३॥ धन्य ग्राम पुण्यवंत भूमी जन । आम्हांलागी विघ्न का हे आले ॥४॥

3370. करा करा लागपाट । धरा पंढरीची वाट । जव नाही चपेट । घात पडिला काळाचा ॥१॥ दुजा ऐसा नाही कोणी । जो या काढी भयांतूनि । करा म्हणऊनि । हा विचार ठायीचा ॥धृपद॥ होती गात्रे बेंबळी । दिवस अस्तमाना काळी । हातेवाहेटाळी । जव मोकळी आहेती ॥२॥ का रे घेतलासी सोस । तुज वाटताहे कैसे । तुका म्हणे ऐसे । पुढे कै लाहासी ॥३॥

3370. आणविल्या सर्व गांवींच्या युवती । नुचलें कल्पांती विमान ते ॥१॥ आता यासी काय करावा उपाय । येरु म्हणती पाहे ग्रामामाजी ॥२॥ पतिव्रता हो का भलते यातीची । शुध्द वासनेची एकनिष्ठ ॥३॥ एका जनार्दनी घडेल एकादशी । तिचे पुण्य हाती विमान जाये ॥४॥

3371. सुखाची वस्ती झाली माझे जीवी । तुमच्या गोसावी कृपादाने ॥१॥ रूप वेळावेळा आठवी अंतरी । बैसोनि जिव्हारी राहिले ते ॥धृपद॥ विसावले मन विठ्ठले प्रपंचा । गोडावली वाचा येणे रसे ॥२॥ तुका म्हणे काही नाठवेसे झाले । दुसरे विठ्ठले मज आता ॥३॥

3371. रात्रीं जागरण नामस्मरण चित्ती । घडली ते तिथी एकादशी ॥१॥ तियेचे हाती विमानासी गती । चालावया पंथी वेळ नाही ॥२॥ तेव्हा पाचारिल्या अन्य याती नारी । नेणत्या कुमारी होत्या त्याही ॥३॥ तिळभरी नाही चालावया रीग । दवंडी पिटी वेगे शीघ्र राजा ॥४॥

3372. येथे आड काही न साहे आणीक । प्रमाण ते एक हेचि झाले ॥१॥ गाऊ नाचु टाळी वाहू गीत छंदे । डोलावू विनोदे अंग तेणे ॥धृपद॥ मथुनिया सार काढिले बाहेरी । उपाधि त त्या येरी निवडिल्या ॥२॥ तुका म्हणे जना लाविली शिराणी । सेविता हे धणी होत नाही ॥३॥

3372. तरुणी रजकी नूतन यौवनी । बैसली रुसुनी एकान्तासी ॥१॥ धुंडुनियां माते धाडी सासुरिया । तो म्हणे मी राया ऎसा नोहे ॥२॥ येरी म्हणे मी तो कुळींची निर्दोष । शुध्द माझा वंश रजकाचा ॥३॥ ऎकिला संवाद दौंडीकरें त्याचा । आणि विनोदाचा समाचार ॥४॥

3373. तुझे मजपाशी मन । माझी येथे भूक तहान ॥१॥ जिव्हा रते एके ठायी । दुजे बोलायाचे काई ॥धृपद॥ माझिया कवतुके । उभा पहासी भातुके ॥२॥ तुका म्हणे साचे । तेथे मागील कईचे ॥३॥

3374. हेचि व्हावे माझी आस । जन्मोजन्मी दास ॥१॥ पंढरीचा वारकरी । वारी चुको नेदी हरी ॥धृपद॥ संतसंग सर्वकाळ । अखंड प्रेमाचा सुकाळ ॥२॥ चंद्रभागे स्नान । तुका मागे हेचि दान ॥३॥

3374. निर्धारे नेमेंसी करी एकादशी । तृणजीवन पशूंसी घेऊ नेदी ॥१॥ राष्ट्रामाजीं रुढी केली हरिभक्ती । दया सर्वांभूतीं समानची ॥२॥ हरिकीर्तनाच्या भरियेल्या रासी । भेदीत आकाशी पुण्य जाये ॥३॥ मध्ये आला कांही व्रता अंतराय । अपाय तो पाहे मोहनीचा ॥४॥

3375. आता हे शेवटी असो पायावरी । वदती वैखरी वागपुष्पे ॥१॥ नुपेक्षावे आम्हा दीना पांडुरंगा । कृपादानी जगामाजी तुह्मी ॥धृपद॥ बोळवुनी देह सांडियेली शुद्ध । तोडियेले भेद जीवशिव ॥२॥ तुका म्हणे मन तुमचे चरणी । एवढी आयणी पुरवावी ॥३॥

3375. भुलविला राजा लावण्याच्या तेजे । नेम व्रतराज खोळंबिला ॥१॥ राजपत्नीपुत्र नाम धर्मांगद । चालवी सुबुध्द एकादशी ॥२॥ बहुदिन होता न कळे रायासी । मोहोनिया पाशीं बांधियेला ॥३॥ पुढे आली जाणा तेव्हा हरिदिनीं । लोकांलागी राणी सांगताहे ॥४॥

3376. ( श्लोक रचना आहे) तुजवाचुनी मागणे काय कोणा । महीमंडळी व्यापक विश्व जाणा । जीवभावना पुरवू कोण जाणे । तुजवांचुनी होत का रावराणे ॥१॥ नसे मोक्षदाता तिहींमाजि लोका । भवतारकु तूजवांचुनि एका । मनी मानसी चिंतिता रूपनाम । पळे पाप ताप भये नासे काम ॥२॥

3376. उतरला तळी टाकियेली शय्या । स्नान केले तया शीतोदकें ॥१॥ बैसे घालोनिया तृणाचे आसन । सारी नित्य नेम यथाविधी ॥२॥ नेम भंग जाला वर्जिली मोहिनी । नायके तो ध्यानीं बैसला ॥३॥ एका जनार्दनी अनुतापावांचून । न घडे नामस्मरणं कालत्रयीं ॥४॥

3377. (श्लोक रचना आहे) उभा भींवरेच्या तिरी राहिलाहे । असे सन्मुख दिक्षणे मूख वाहे । पळे पाप महा सुटे काप थोर । कैसे गर्जती घोष हे नामवीर ॥१॥ गुणगंभीर हा धीर हास्यमुख । वदे वदनी अमृत सर्वसुख ।

3377. अनुतापे करी नामस्मरण वाचे । तंव मोहिनी येउनी साचे कर धरी ॥१॥ आडवी मोहिनी उगवता दिन । सत्वाचें हरण करु पाहे ॥२॥ मज दिली भाक उगवली आजी । प्रतिज्ञा हे माझी खरी जाली ॥३॥ देई मज आशा सोडी का उदक । सुकृत सम्यक व्रताचें ते ॥४॥

3378. (श्लोकरचनाआहे) धना गुंतले चित्त माझे मुरारी । मन घेउनी हिंडवी दारोदारी । मरे हिंडता न पुरे यासि काही । मही ठेंगणी परी ते तृप्ती नाही ॥१॥ पाहाता न दिसे शुद्ध निजमती । पुढे पडिलो इंद्रिया थोर घाती ।

3378. धांवे देवा तू निर्वाणीं । तुजविण नाही कोण्ही ॥१॥ भुली पडली विषयसुखें । पात्र जालो महादु:खें ॥२॥ विसरलो हित । नेणे बुडाले स्वहित ॥३॥ एका जनार्दनी । भुललासें नाही कोण्ही ॥४॥

3379. (श्लोकरचनाआहे) पैल सांवळे तेज पुंजाळ कैसे । सिरी तुर्बीली साजिरी मोरवीसे । हरे त्यासि रे देखता ताप माया । भजा रे भजा यादव योगिराया ॥१॥ जया कामिनी लुब्धल्या सहस्रसोळा । सुकुमार या गोपिका दिव्य बाळा ।

3379. मात कळो सरे पत्नीपुत्रा वेगे । पातलीसे दोघे रायापाशी ॥१॥ गोंवियला राजा दिसे वेडा झाला । रानी बोले तिला माग काई ॥२॥ येरी म्हणे शीर तुझिया पुत्राचे । आपुलिये वाचे राये दिले ॥३॥ एका जनार्दनी मोहिनीचा शब्द । ऎकोनी धर्मांगद काय बोले ॥४॥

3380. असे नांदतु हा हरी सर्वजीवी । असे व्यापुनी अग्नी हा काष्ठ तेवी । घटी बिंबले बिंब हे ठायिठायी । तया संगती नासु हा त्यासि नाही ॥१॥ तृन वाटिता क्षीर हे होत नाही । पशू भिक्षता पालटे ते चि देही । तया वर्म तो जाणता एक आहे । असे व्यापक व्यापुनी अंतर्बाहे ॥२॥

3380. पित्याचिये काजा देह हे वेंचावें । तेव्हांची बरवे दिसे लोकी ॥१॥ सरसावला पुत्र म्हणे मातेप्रती । वांचवीं भूपती सत्वा हाती ॥२॥ तोषेल श्रीपती मज ऎसे किती । पुत्र तुम्हा होती सत्वधीर ॥३॥ एका जनार्दनी सत्वाचा आगळा । प्रिय तो गोपाळ तोचि एक ॥४॥

3381. (श्लोकरचनाआहे) मना सांडि हे वासना दुष्ट खोडी । मती मानसी एक हे व्यर्थ गोडी । असे हीत माझे तुज काही एक । धरी विठ्ठली प्रेम हे पायि सूख ॥१॥ असा सर्वभावे तुज शरण आलो । देहृदुःख हे भोगिता फार भ्यालो ।

3381. वोडवोनि मान आला रायापाशीं । निर्भय मानसी धर्मांगद ॥१॥ घेऊनियां शस्त्र स्मरला अच्युत । उभारिला हात मारावया ॥२॥ अंतकाळीं केल्या देवाचे स्मरण । तेव्हा नारायण धांव घाली ॥३॥ धरियेला हात माथा ठेवी कर । म्हणे माग वर मज कांही ॥४॥

3382. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठविलेल्या धरणेकऱ्यास उपदेश. ) श्रीपंढरीशा पतितपावना । एक विज्ञापना पायापाशी ॥१॥ अनाथा जीवाचा तू काजकैवारी । ऐसी चराचरी ब्रिदावळी ॥धृपद॥ न संगता कळे अंतरीचे गुज । आता तुझी लाज तुज देवा ॥२॥

3382. आश्वासिलें भक्ता दिले सर्व सुख । बैसविले लोक विमानांत ॥१॥ नारी नर पशू जीवजंतु भुते । विमानी समस्ते बैसविलीं ॥२॥ पातली मोहनी म्हणे देवराया । सांडिसी का वाया मजलागी ॥३॥ कोण अपराध घडलासे मज । दीनानाथ साजे नाम तुम्हा ॥४॥

3383. अगा ये उदारा अगा विश्वंभरा । रखुमाईच्या वरा पांडुरंगा ॥१॥ अगा सर्वोत्तमा अगा कृष्णा रामा । अगा मेघश्यामा विश्वजनित्या ॥धृपद॥ अगा कृपावंता जीवन तू दाता । अगा सर्वसत्ता धरितिया ॥२॥ अगा सर्वजाणा अगा नारायणा । करुणवचना चित्त द्यावे ॥३॥

3383. आली कृपा तिची दिधलासे वर । राहे निरंतर मृत्युलोकी ॥१॥ पुढे हरिदिनीं जे कोणी करिती । द्वादशीसी घेती निद्रा कांही ॥२॥ त्याचे पुण्य फ़ळ तुजलागीं प्राप्त । हो का जरी आप्त मज प्रिये ॥३॥ तया पुण्यें तुझा होईल उध्दार । देऊनिया वर ठेवियेली ॥४॥

3384. नोहे दास खरा । परि हा झाला से डांगोरा ॥१॥ यासी काय करू आता । तू हे सकळ जाणता ॥धृपद॥ नाही पुण्यगाठी । जे हे वेचू कोणासाठी ॥२॥ तुका म्हणे का उपाधी । वाढविली कृपानिधी ॥३॥

3384. सकळ नगरी वाहिली विमानी । वैकुठ भुवनीं पावविला ॥१॥ करा एकादशी जागर कीर्तन । द्वादशी भोजन द्विजपंक्ती ॥२॥ दिवसा सावध हरीचें चिंतन । रात्रीं जागरण कीर्तनसार ॥३॥ एका जनार्दनी साधावें हे व्रत । तेणे मोक्ष प्राप्त अर्धक्षणीं ॥४॥

3385. तुजविण सत्ता । नाही वाचा वदविता ॥१॥ ऐसे आम्ही जाणो दास । म्हणोनि जालो उदास ॥धृपद॥ तुम्ही दिला धीर । तेणे मन झाले स्थिर ॥२॥ तुका म्हणे आड । केलो मी हे तुझे कोड ॥३॥

3385. व्रतामाजीं व्रत एकादशी पावन । दिंडी जागरण देवा प्रिय ॥१॥ अष्टही प्रहर हरिकथा करी । वाचे विठ्ठल हरी वदोनियां ॥२॥ टाळ मृदंग वाजती गजरें । विठ्ठल प्रेमभरें नाचतसे ॥३॥ एका जनार्दनी व्रताचा छंद । तेणे परमानंद सुख पावे ॥४॥

3386. काय मी जाणता । तुम्हाहुनि जी अनंता ॥१॥ जो हा करू अतिशय । का तुम्हा दया नये ॥धृपद॥ काय तुज नाही कृपा । विश्वाचिया मायबापा ॥२॥ तुका म्हणे वाणी । माझी वदे तुम्हाहुनि ॥३॥

3386. आषाढी पर्वकाळ एकादशी दिन । हरिजागरण देवा प्रिय ॥१॥ निराहारे जो व्रत करी आवडी । मोक्ष परवडी त्याचे घरी ॥२॥ व्रत आचरती हरिकथा करिती । नामघोष गाती आवडीने ॥३॥ प्रदक्षणा तीर्थ आचरें सेविती । पूर्वज ते जाती वैंकुठासी ॥४॥

3387. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठविलेल्या धरणेकऱ्यास उपदेश. ) काय ज्ञानेश्वरी उणे । तिही पाठविले धरणे ॥१॥ ऐकोनिया लिखित । ह्मुण जाणवली हे मात ॥धृपद॥ तरी जाणे धणी । वदे सेवकाची वाणी ॥२॥

3387. एकादशी एकादशी । जया छंद अहर्निशी ॥१॥ व्रत करी जो नेमाने । तया वैंकुठीचें पेणे ॥२॥ नामस्मरण जागरण । वाचे गाये नारायण ॥३॥ तोचि भक्त सत्य साचा । एका जनार्दन म्हणे वाचा ॥४॥

3388. ठेवूनिया डोई । पायी झालो उतराई ॥१॥ कारण ते तुह्मी जाणा । मी तराळ नारायणा ॥धृपद॥ प्रसंगी वचन । दिले तेचि खावे अन्न ॥२॥ तुका म्हणे भार । तुम्ही जाणा थोडा फार ॥३॥

3388. व्रत जे करिती तया जे निंदिती । त्याचे पूर्वज जाती नरकामधीं ॥१॥ भाळे भोळे भक्त वेडें वांकुडें गाती । तया जे हासती ते श्वानसम ॥२॥ स्वमुख देव आवडीने सांगे । तयाचिये मागे हिंडे देवो ॥३॥ एका जनार्दनी भोळा देव । भक्ताचा गौरव करीतुसे ॥४॥

3389. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठवविलेल्या धरणेकऱ्यास उपदेश व तुकारामम हाराजांनी त्याला देवाचे वर्णन केलेले अभंग महाफळ म्हणून नारळ रूपाने दिले परंतु त्याने ते न घेता तसेच टाकून तो ब्राह्मण निघून गेला. ) नको काही पडो ग्रंथाचिये भरी । शीघ व्रत करी हेचि एक ॥१॥ देवाचिये चाडे आळवावे देवा । ओस देहभावा पाडोनिया ॥धृपद॥ साधने घालिती काळाचिये मुखी । गर्भवास सेकी न चुकती ॥२॥

3389. दशमी व्रताचा आरंभु । दिंडी कीर्तन करा समारंभु । तेणे तो स्वयंभु । संतोष पावे ॥१॥ एकादशी जागरण । हरिपूजन नामकीर्तन । द्वादशी क्षीरापती जाण । वैष्णव जन सेविती ॥२॥ ऎसे व्रत तीन दिन । करी जो आदरे परिपूर्ण । एका जनार्दनी बंधन । तया नाही सर्वथा ॥३॥

3390. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठवविलेल्या धरणेकऱ्यास उपदेश व तुकारामम हाराजांनी त्याला देवाचे वर्णन केलेले अभंग महाफळ म्हणून नारळ रूपाने दिले परंतु त्याने ते न घेता तसेच टाकून तो ब्राह्मण निघून गेला. ) नाही देवापाशी मोक्षाचे गांठोळे । आणूनि निराळे द्यावे हाती ॥१॥ इंद्रियांचा जय साधुनिया मन । ‍निर्विषय कारण असे तेथे ॥धृपद॥ उवपास पारणी अक्षरांची आटी । सत्कर्मा शेवटी असे फळ ॥२॥

3390. क्षीरसागरीचें नावडे सुख । क्षीरापती देखे देव आला ॥१॥ कवळी कवळ पहा हो । मुख पसरुनी धांवतो देवो ॥२॥ एकादशी देव आला । क्षीरपतीलागीं टोकत ठेला ॥३॥ द्बादशी क्षीरापती ऎकोनी गोष्टी । आवडी देतसे मिठी ॥४॥

3391. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठवविलेल्या धरणेकऱ्यास उपदेश व तुकारामम हाराजांनी त्याला देवाचे वर्णन केलेले अभंग महाफळ म्हणून नारळ रूपाने दिले परंतु त्याने ते न घेता तसेच टाकून तो ब्राह्मण निघून गेला. ) त्याजिले भेटवी आणूनि वासना । दाविल्याचे जना काय काज ॥१॥ आळवावे देवा भाकूनि करुणा । आपुलिया मना साक्ष करी ॥धृपद॥ नाही जावे यावे दुरूनि लागत । आहे साक्षभूत अंतरीचा ॥२॥

3391. रुक्मांगदाकारणें एकादशीचा छंद । तेणे परमानंद प्रगटला ॥१॥ अंबऋषीकारणॆं द्वादशीचा छंद । तेणे परमानंद प्रगटला ॥२॥ प्रल्हादाकारणें हरिनामाचा छंद । तेणे परमानंद प्रगटला ॥३॥ एका जनार्दनी एकविधा छंद । तेणॆ परमानंद प्रगटला ॥४॥

3392. गोविंद गोविंद । मना लागलिया छंद ॥१॥ मग गोविंद ते काया । भेद नाही देवा तया ॥धृपद॥ आनंदले मन । प्रेमे पाझरती लोचन ॥२॥ तुका म्हणे आळी । जेवी नुरेचि वेगळी ॥३॥

3392. मागे संतें सांगितले । ते हे आले फ़ळासी ॥१॥ जावे शरण विठोबासी । मग सुखासी काय उणें ॥२॥ करावे व्रत एकादशी । द्वादशी क्षीरापती सेवन ॥३॥ नेमे जावे पंढरीसी । तेणे चौर्‍यांयशी चुकती ॥४॥

3393. ज्याचे जया ध्यान । तेचि होय त्याचे मन ॥१॥ म्हणऊनि अवघे सारा । पांडुरंग दृढ धरा ॥धृपद॥ सम खूण ज्याचे पाय । उभा व्यापक विटे ठाय ॥२॥ तुका म्हणे नभा । परता अणुचाही गाभा ॥३॥

3393. नामस्मरण हरिकीर्तन । एकादशीचा व्रत हरिजागरण । द्वादशी क्षीरापती सेवन । सुकृता त्या पार नाही ॥१॥ घडता तिन्ही साधन । कलिमाजीं तो पावन । त्याच्या अनुग्रहें करुन । तरती जन असंख्य ॥२॥ एका जनार्दनी भाक । पुन्हा जन्म नाही देख । साधन आणिक । दुजे नको करणे ॥३॥

3394. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठवविलेल्या धरणेकऱ्यास उपदेश व तुकारामम हाराजांनी त्याला देवाचे वर्णन केलेले अभंग महाफळ म्हणून नारळ रूपाने दिले परंतु त्याने ते न घेता तसेच टाकून तो ब्राह्मण निघून गेला. ) पाहुनिया ग्रंथ करावे कीर्तन । तेव्हा आले जाण फळ त्याचे ॥१॥ नाही तरि वाया केली तोंडपिटी । उरी ते शेवटी उरलीसे ॥धृपद॥ पढोनिया वेद हरीगुण गावे । ठावे ते जाणावे तेव्हा जाले ॥२॥

3394. करा हरिभक्ती संतांचे पूजन । व्रत एकादशी रात्रो जागरण । वासुदेव नामाचे मुखी उच्चारण । तेणे न होय बंधन यमाचें ॥१॥ रामकृष्ण वासुदेव वदे । रामकृष्ण वासुदेव॥ध्रुव॥ नित्य वाचे नामावळी । वदे वदे सर्व काळी । पातकांची होळी । क्षणमात्रें होईल ॥२॥ जनांसी तारक वासुदेव नाम । आणीक नको साधन वायांचि नेम ।

3395. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठवविलेल्या धरणेकऱ्यास उपदेश व तुकारामम हाराजांनी त्याला देवाचे वर्णन केलेले अभंग महाफळ म्हणून नारळ रूपाने दिले परंतु त्याने ते न घेता तसेच टाकून तो ब्राह्मण निघून गेला. ) सुखे खावे अन्न । त्याचे करावे चिंतन ॥१॥ त्याचे दिले त्यासी पावे । फळ आपणासी फावे ॥धृपद॥ आहे हा आधार । नाम त्याचे विश्वंभर ॥२॥

3395. तुळशीमहात्म्य - अभंग ३३९५ ते ३४०८ वैकुंठाहुनी आली । धन्य तुळशी माउली ॥१॥ वंदिती जया हरिहरा । सर्व करिती नमस्कारा ॥२॥ देव इंद्रादिक सर्व । तुळशी पूजनें गौरव ॥३॥

3396. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठवविलेल्या धरणेकऱ्यास उपदेश व तुकारामम हाराजांनी त्याला देवाचे वर्णन केलेले अभंग महाफळ म्हणून नारळ रूपाने दिले परंतु त्याने ते न घेता तसेच टाकून तो ब्राह्मण निघून गेला. ) संकोचोनि काय झालासी लहान । घेई अपोशण ब्रम्हांडाचे ॥१॥ करोनि पारणे आंचवे संसारा । उशीर उशिरा लावू नको ॥धृपद॥ घरकुलीने होता पडिला अंधार । तेणे केले फार कासावीस ॥२॥

3396. धन्य तुळशीचा महिमा । नाही आणीक उपमा ॥१॥ प्रात:काळी दरुशन । घडता पुण्य कोटीयज्ञ ॥२॥ नाम वदता हे तुळशी । इच्छीलें पुरवीं मानसी ॥३॥ तुळशी नामाचा निजछंद । एका जनार्दनी आनंद ॥४॥

3397. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठविलेल्या धरणेकऱ्यास उपदेश व तुकाराम महाराजांनी त्याला देवाचे वर्णन केलेले अभंग महाफळ म्हणून नारळ रूपाने दिले परंतु त्याने ते न घेता तसेच टाकून तो ब्राह्मण निघून गेला. ) माझ्या बापे मज दिधले भातुके । म्हणोनि कवतुके क्रीडा करी ॥१॥ केली आळी पुढे बोलिलो वचन । उत्तम हे गुण आले त्याचे ॥धृपद॥ घेऊनि विभाग जावे लवलह्या । आलेति या ठाया आपुलिया ॥२॥

3397. तुळशीचें पान । एक त्रैलोक्या समान ॥१॥ उठोनिया प्रात:काळी । वंदी तुळशी माउली ॥२॥ मनींचे मनोरथ । पुरती हेंचि सत्य ॥३॥ तुळशीचे चरणी । शरण एका जनार्दनी ॥४॥

3398. (ज्ञानेश्वर महाराजांना उद्देशून महाराज म्हणतात) ज्ञानियांचा गुरु राजा महाराव । म्हणती ज्ञानदेव ऐसे तुम्हा ॥१॥ मज पामरा हे काय थोरपण । पायींची वाहाण पायी बरी ॥धृपद॥ ब्रह्मादिक जेथे तुम्हा वोळगणे । इतर तुळणे काय पुढे ॥२॥

3398. तुळशी काष्ठाची माळ । गळा घालावी निर्मळ ॥१॥ होता एकचि स्नान । सर्व तीर्थांचे मार्जन ॥२॥ नित्य वंदितां तुळशी । काळ पळे देशोदेशीं ॥३॥ तुळशीचें पाणी । वसे त्रैलोक्यचरणीं ॥४॥

3399. ( ज्ञानेश्वरमहाराजांना महाराज म्हणतात) बोलिली लेकुरे । वेडी वांकुडी उत्तरे ॥१॥ करा क्षमा अपराध । महाराज तुम्ही सिद्ध ॥धृपद॥ नाही विचारिला । अधिकार म्या आपुला ॥२॥

3399. तुळशी ऎसे नाम । वदता हरे क्रोध काम ॥१॥ नाही आणीक साधन । एक पूजन तुळशीचें ॥२॥ न लगे तीर्थाटन जाणे । नित्य पूजनें तुळशीसी ॥३॥ योगयाग न लगे काही । तुळशीवांचुनी देव नाही ॥४॥

3400. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठविलेल्या धरणेकऱ्यासउपदेश. ) काय तुम्ही जाणा । करू अव्हेर नारायणा ॥१॥ तरी या लटिक्याची ग्वाही । निवडिली दुसरे ठायी ॥धृपद॥ कळो अंतरीचा गुण । नये फिटल्यावाचून ॥२॥

3400. देवासी प्रिय तुळशीपान । नोहे कारण यज्ञाचें ॥१॥ संतुष्ट होय नारायण । तुळशीपर्ते पूर्ण अर्पिता ॥२॥ पूजा धूपदीप सर्व उपचार । अर्पिता तुळशीचें पत्र ॥३॥ एकाजनार्दनीं शरण । तुळशीपाशीं नारायण ॥४॥

3401. अविश्वासीयाचे शरीर सुतकी । विटाळ पातकी भेद वाही ॥१॥ काय त्याचे वेल जाईल मांडवा । होता तैसा ठेवा आला पुढे ॥धृपद॥ मातेचा संकल्प व्हावा राजबिंडा । कपाळीचे धोंडा उभा ठाके ॥२॥ तुका म्हणे जैसा कुचराचा दाणा । परिपाकी जाणा खोटा तैसा ॥३॥

3401. जोडोनिया पाणी । वंदा तुळशी निशिदिनीं ॥१॥ द्वारी घालुनी वृंदावन । वरी तुळशी बीजारोपण ॥२॥ तया घालिता हो पाणी । पाप नुरेची मेदिनी ॥३॥ तुळशीची सेवा । एका जनार्दनी देवा ॥४॥

3402. तामसाची तपे पापाची सिदोरी । तमोगुणे भरी घातले से ॥१॥ राज्यपदा आड सुखाची संपित्त । उलंघूनि जाती निरयगावा ॥धृपद॥ इंद्रिये दमिली इच्छा जिती जीवी । नागविती ठावी नाही पुढे ॥२॥ तुका म्हणे हरीभजनावाचून । करिती तो सीण पाहो नये ॥३॥

3402. देव तुष्टे एकापानीं । सहस्त्रपाणी देतुसे ॥१॥ पुरे एक तुळशीपान नाही आणीक कारण ॥२॥ जन्मजन्मांतरींची सेवा । फ़लद्रुप होय देवा ॥३॥ पूजनाचे भावे जाण । एकाजनार्दनी तुष्टे आपण ॥४॥

3403. हरीकथेविण इच्छिती स्वहित । हरीजन चित्त न घला तेथे ॥१॥ जाईल भंगोन आपुला विश्वास । अवघिया नास कारणांचा ॥धृपद॥ ज्याचिया बैसावे भोजनपंगती । त्याचिया संगती तैसे खावे ॥२॥ तुका म्हणे काय झालेती जाणते । देवा ही परते थोर तुम्ही ॥३॥

3403. कोणे एके दिनी । तुळशीं घालिता हो पाणी ॥१॥ देव मानी त्याचा भार । तोडितसे वेरझार ॥२॥ शीण भाग काही । तया येऊ देत नाही ॥३॥ ऎसा कपाळु जनार्दन । एका वंदितसे चरण ॥४॥

3404. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठवविलेल्या धरणेकऱ्यास उपदेश व तुकारामम हाराजांनी त्याला देवाचे वर्णन केलेले अभंग महाफळ म्हणून नारळ रूपाने दिले परंतु त्याने ते न घेता तसेच टाकून तो ब्राह्मण निघून गेला. ) सेवके करावे स्वामीचे वचन । त्यासी हुंतूंपण कामा नये ॥१॥ घेईल जीव का सारील परते । भंगलिया चित्ते सांदीजेना ॥धृपद॥ खद्योते दावावी रवी केवी वाट । आपुले ते नीट उसंतावे ॥२॥

3404. तुळशी वंदितां मस्तकी । धन्य धन्य तिही लोकी ॥१॥ तुळशी करता नमस्कार । उतरे पार संसार ॥२॥ तुळशीचे नाम घेता । हरे भवभवयाची चिंता ॥३॥ तुळशीचा करता जप । नुरे पाप जन्मांतरींचें ॥४॥

3405. (श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी पाठवविलेल्या धरणेकऱ्यास उपदेश व तुकारामम हाराजांनी त्याला देवाचे वर्णन केलेले अभंग महाफळ म्हणून नारळ रूपाने दिले परंतु त्याने ते न घेता तसेच टाकून तो ब्राह्मण निघून गेला. ) जयाचिये द्वारी सोन्याचा पिंपळ । अंगी ऐसे बळ रेडा बोले ॥१॥ करील ते काय नव्हे महाराज । परि पाहे बीज शुद्ध अंगी ॥धृपद॥ जया हे घातली मुक्तीची गवांदी । मेळविली मांदी वैष्णवांची ॥२॥

3405. कलीमाजी सोपा । तुळशी तुळशी मंत्र जपा ॥१॥ नको खटपट आणीक । तुळशी नामे उत्तम देख ॥२॥ आवडी धरुनी नाम घोका । म्हणे जनार्दनी एका ॥३॥

3406. बहुता छंदाचे बहु असे जन । नये वाटू मन त्यांच्या संगे ॥१॥ करावा जतन आपुला विश्वास । अंगा आला रस आवडीचा ॥धृपद॥ सुखाची समाधी हरीकथा माउली । विश्रांति साउली सिणलियांची ॥२॥ तुका म्हणे बुडे बांधोनि दगड । तेथे काय कोड धावायाचे ॥३॥

3406. पाहू गेलों तुळशी बन । वृंदावनीं जनार्दन ॥१॥ मूळ डाळ पाहता पान । तुळशी वास जनार्दन ॥२॥ तुळशीविण कोष्ठें जावो । तुळशीमाजी दिसे देवो ॥३॥ एका जनार्दनी भावो । तुळशी जाला कृष्ण रावो ॥४॥

3407. हरीकथे नाही । विश्वास ज्याचे ठायी ॥१॥ त्याची वाणी अमंगळ । कान उंदराचे बीळ ॥धृपद॥ सांडुनि हा रस । करिती आणीक सायास ॥२॥ तुका म्हणे पिसी । वाया गेली किती ऐसी ॥३॥

3407. तुळशी पाहता आपोआप । सहज जाय पापताप ॥१॥ तुळशी सेवा रे जननी । जे पढिये जनार्दनी ॥२॥ करिता प्रदक्षणा मने । भवरोगा उपशमन ॥३॥ मुळी निक्षेपितां जळ । कळिकाळा सुटे पळ ॥४॥

3408. अमृताची धार । वाहे देवाचे समोर ॥१॥ उर्ध्ववाहिनी हरीकथा । मुगुटमणि सकळा तीर्था ॥धृपद॥ शिवाचे जीवन । जाळी महादोष कीर्तन ॥२॥ तुका म्हणे हरी । इची स्तुति वाणी थोरी ॥३॥

3408. धन्य भाग्याचे नारीनर । तुळशी नमस्कार करती ते ॥१॥ घेता त्यांचे दरुदर्शन । नोहे पतन पूर्वजां ॥२॥ नाम जप अहर्निशी । यम पळे भिउनी त्यांसी ॥३॥ ऐसा महिमा तुळशीचा । एका जनार्दनी साचा ॥४॥

3409. आता माझ्या मना । इची घडो उपासना ॥१॥ ऐसे करी गा पांडुरंगा । प्रेम वोसंडेसे अंगा ॥धृपद॥ सर्व काळ नये । वाचे विट आड भये ॥२॥ तुका वैष्णवांसंगती । हेचि भोजन पंगती ॥३॥

3409. सत्यभामाव्रत - अभंग ३४०९ कृष्ण सर्वागी सुंदर । लावण्य गुण रत्नाकर । सत्यभामा म्हणे हा वर । जन्मोजन्मी पावावा ॥१॥ ऎसे विचारिता मनी । तंव पातले नारदमुनी । चरणा लागली धांवोनी । वरासनीं बैसविलें ॥२॥ ऎका विनोद कथा विचित्र । नारद सत्यभामेसी सांगत । दान दिधलिया कृष्णनाथ । सोडवूं आता ते नेणे ॥३॥

3410. उपास कराडी । तिही करावी बापुडी ॥१॥ आम्ही विठोबाचे दास । चिंता झुगारीली आस ॥धृपद॥ भक्तीच्या उत्कर्षे । नाही मुक्तीचे ते पिसे ॥२॥ तुका म्हणे बळ । अंगी आमुच्या सकळ ॥३॥

3410. श्रीदत्तात्रेयजन्म - अभंग ३४१० ऎका दत्तात्रेय आख्यान । पार्वतीस सांगे त्रिलोचन । सकळ पतिव्रतांमाजीं पूर्ण । अनसुया जाण पवित्रता ॥१॥ ऎकोनी शिवाची वाणी । गदगदा हासे भवानी । आम्हा तिघींवरती त्रिभुवनी । श्रेष्ठ कोणी असेना ॥२॥ गर्व देखोनी पार्वतीचा । बोले त्रिलोचन तेव्हा वाचा । नारद सांगेल महिमा तिचा । तेव्हा तुज कळेल ॥३॥

3411. करविली तैसी केली कटकट । वाकडे की नीट देव जाणे ॥१॥ कोणाकारणे हे झालेसे निर्माण । देवाचे कारण देव जाणे ॥२॥ तुका म्हणे मी या अभिमाना वेगळा । घालुनि गोपाळा भार असे ॥३॥ अर्थ :

3411. हनुमानजन्म - अभंग ३४११ ते ३४१३ सुवर्च्यानामें स्वर्गीची देवांगना । ब्रह्मशापे जाण घारी जाली ॥१॥ अयोध्येचा राजा दशरथ नृपती । यज्ञ पुत्राप्रती करिवला ॥२॥ श्रूंगी पायसपात्र दिधले वसिष्ठा हाती । त्वरे करीजेती तीन भाग ॥३॥