वारकरी रोजनिशी

278. आमुचा विनोद ते जगा मरण । करिती भावहीण देखोवेखी ॥१॥ न कळे सतत हिताचा विचार । ते ही दारोदार खाती फेरे ॥धृपद॥ वंदिले वंदावे निंदिले निंदावे । एक गेले जावे त्याचि वाटा ॥२॥ तुका म्हणे कोणी नाइके सांगता । होती यमदूता वरपडे ॥३॥

278. गोपाळाशी खेळती | आनंदे डोलती |कृष्ण आमुचा सांगाती | डो डो डो डो डो ॥१॥ कान्होबाची संगती | ब्रह्मादिक इच्छिती |धन्य आम्ही म्हणती | अ ल ल ल ल ॥२॥ कृष्णाप्रती गोपाळ | म्हणताती सकळ |अकळसी नाकळ | हा त त त त ॥३॥ मामा मारू गेलासी | आपटिले गजाशी |मल्लयुद्ध खेळलासी | हू तू तू तू तू ॥४॥

278. मेळवीं संवगडे खेळतसे बिन्दी । शोभतसे मांदी गोपाळांची ॥१॥ सांवळां सुंदर वैजयंती हार । चिन्मय परिकर पीतांबर ॥२॥ मुगुट कुंडले चंदनाचा टिळा । झळके हृदयस्थळी कौस्तुभमणी ॥३॥ एका जनार्दनी वेधलेंसे मन । नाही भेद भिन्न गौळणीसी ॥४॥

278. तुमचीया बळे तुम्हासवे खेळावे । आपल्या नाडावे मतिवादे धावता ॥१॥ याचिसाठी क्षणक्षणा विनंति करी । ठेवावे मजवरी अवलोकन कृपेचे ॥२॥

279. गोणाईने नवस केला । देवा पुत्र देंई मला ॥1॥ ऐसा पुत्र देंई भक्त । ज्याला आवडे पंढरीनाथ ॥2॥ शुद्ध देखोनिया भाव । पोटा आले नामदेव ॥3॥ दामाशेटी हरुषला । दासी जनीने ओवाळिला ॥4॥

279. अहंते न पाहे नाही तेंची पाहे । भुलिसवे जाय काय करू ॥ सोंहभावे सोकरी कोहंभावे हो करी । पाहे दुरीच्या दुरी एकतत्वी ॥

279. कोण तो सोंवळा कोण तो वोंवळा । दोन्हींच्या वेगळा विठ्ठल माझा ॥१॥ कोणाची विटाळ कशाचा जाहला । मुळींचा संचला सोंवळाची ॥२॥ पांचांचा विटाळ येकाचिये आंगा । सोंवळा तो जगामाजी कोण ॥३॥ चोखा म्हणे माझा विठ्ठल सोंवळा । अरूपे आगळा विटेवरी ॥४॥

279. नानापरी जन कल्पिताती मोक्ष । परी तो प्रत्यक्ष नसे कोणा ॥१॥ वासनेच्या क्षये मोक्ष तो सापडे । तत्त्वमसे जोडे आत्महित ॥२॥

279. माई मैने गोविंद लीन्हो मोल॥धृ०॥ कोई कहे हलका कोई कहे भारी । लियो है तराजू तोल॥ मा०॥१॥ कोई कहे ससता कोई कहे महेंगा । कोई कहे अनमोल॥ मा०॥२॥ ब्रिंदाबनके जो कुंजगलीनमो । लियो बंजंता ढोल॥ मा०॥३॥

279. दीप घेउनिया धुंडिती अंधार । भेटे हा विचार अघटित ॥१॥ विष्णुदास आम्ही न भिओ कळिकाळा । भुलो मृगजळा न घडे ते ॥धृपद॥ उधळिता माती रविकळा मळे । हे कैसे न कळे भाग्यहीना ॥२॥ तुका म्हणे तृणे झाके हुताशन । हे तव वचन वाउगेचि ॥३॥

279. प्रात:काळी प्रहार रात्री गौळणी बाळा । घुसळण मांडियेले घरोघरी सकळा । नित्यानंदे परमानंदे गाती गोपाळा । सह्स्रापरी कैशा गाती मदन सावळा ॥१॥ घुम घुम करिती घुम घुम करिती डेरे घुमती । आनंदल्या गौळणी छंदे छंदे डोलती ॥ध्रु०॥ एक म्हणती साजणी तुम्ही लपवागे लोणी । नकळे हो बाई कृष्णाची करणी ।

279. मिळती सकळा गौळणी ते बाळा । लक्ष लाविती डोळा कृष्णमुखा ॥१॥ धन्य प्रेम तयांचे काय वानु वाचे । न कळे पुण्य त्यांचे आगमानिगमां ॥२॥ आदरे गृहा नेती मुख पै धृताती । जेवू पै घालिती दहींभात ॥३॥ एका जनार्दनी प्रेमाची पै लाठी । धांवुनी इठी मिठी घेतो बळे ॥४॥

279. दुजे नेणोनिया काही । आठवितो तूते देही ॥१॥ यासी साक्षी तूचि की गा । अंतरींच्या पांडुरंगा ॥२॥

280. गोणाई राजाई दोघी सासू सुना । दामा नामा जाणा बापलेंक ॥1॥ नारा विठा गोंदा महादा चवघे पुत्र । जन्मले पवित्र त्याचे वंशी ॥2॥ लाडाई गोडाई येसाई साखराई । चवघी सुना पाही नामयाच्या ॥3॥ लिंबाई ती लेकी आऊबाई बहिणी । विडीपिशी जनी नामयाची ॥4॥

280. जनवन हरि ने पाहाता भासे । घटमठी दिसे तदाकारू ॥ फिटती भुर रे धुम उठी तेज । अक्षरी उमज गुरूकृपे ॥

280. उपजले विटाळी मेले ते विटाळी । रहिले विटाळी ते ही जाती ॥१॥ रडती पडती ते ही वेगे मरती 1 परि नाम न गाती भुली भ्रमे ॥२॥ कायरे हा देह सुखाचा तयासी । उघडाचि जासी अंतकाळी ॥३॥ चोखा म्हणे याचा न धरी भरंवसा । अंती यम फांसा गळा पडे ॥४॥

280. श्रोत्र आणि त्वचा चक्षु जिह्वा घ्राण । ज्ञानेंद्रिये जाण पाच ऐसी ॥१॥ याहुनी वेगळा आत्मा तो निश्चये । अनुभवे तू पाहे मनामाजी ॥२॥

280. राधा प्यारी दे डारोजी बनसी हमारी । ये बनसीमे मेरा प्रान बसत है वो बनसी गई चोरी॥१॥ ना सोनेकी बन्सी न रुपेकी । हरहर बांसकी पेरी॥२॥ घडी एक मुखमे घडी एक करमे । घडी एक अधर धरी॥३॥

280. नटनाट्य अवघे संपादिले सोंग । भेद दाऊ रंग न पालटे ॥१॥ मांडियेला खेळ कौतुक बहुरूपा । आपुले स्वरूप जाणतसो ॥धृपद॥ स्फटिकाची शिळा उपाधि न मिळे । भाव दावी पिवळे लाल संगे ॥२॥ तुका म्हणे आम्ही या जनाविरहित । होऊनि निश्चिंत क्रीडा करू ॥३॥

280. मस्तकी ठेवूनिया डेरा | करू निघाली विकरा |साच करितसे पुकारा | म्हणे गोविंद घ्या वो ॥१॥ बोल बोलती अबळा | तव त्या हासती सकळा |मुखी पडियेला चाळा | तो गोपाळाचा ॥२॥ दही म्हणावेसे ठेले | वाचे गोविंद पै आले |चित्त चैतन्य रंगले | कान्हूचरणी बाई वो ॥३॥ उन्नतीये बोलती नेती | चालता गजगती |कान्हू वाचुनी चित्ती | आणिक नेणे बाई वो ॥४॥

280. पाहुनी कृष्णासी आनंद मानसी प्रेमभरित अहर्निशी कृष्णनामें ॥१॥ आजी का वो कृष्ण आला नाही घरां । करती वेरझारा नंदगृहीं ॥२॥ भलतीया मिसे जाती त्या घरासी । पाहता कृष्णासी समाधान ॥३॥ एका जनार्दनी वेधल्या गौळणी । तटस्थ त्या ध्यानीं कृष्णाचिया ॥४॥

280. देता घेता येता जाता । सदा तुझी संनिधता ॥१॥ नाहीचि कल्पांती वियोग । ऐसे व्यापियेले अंग ॥२॥

281. सुंबाचा करदोडा रकटयाची लंगोटी । नामा वाळवंटी कथा करी ॥1॥ ब्रम्हादिक देव येवोनि पाहाती । आनंदे गर्जती जयजयकार ॥2॥ जनी म्हणे त्याचे काय वर्णू सुख । पहाती जे मुख विठोबाचे ॥3॥

281. दिव्य औषधीची वार्ता ऐकोनिया कानी । व्याधी टाकी तनु । धालियाचे सुख भुकेला केवी जाणे कैसे निवे त्याचे मनु रया ॥ सुखाचा अनुभव कैसेंनि जाणावा ।

281. नीचाचे संगती देवा विटाळला । पाणीये प्रक्षाळोनि सोवळा केला ॥१॥ मुळींच सोवळा कोठे तो वोंवळा । पाहता पाहाणे डोळा जयापरी ॥२॥ सोवळ्यांचे ठाई सोवंळा आहे । वोवळ्या ठाई वोंवळा का न राहे ॥३॥ चोखा म्हणे देव दोन्हींचा वेगळा । तोचि म्या देखिला दृष्टीभरी ॥४॥

281. पंचकोश आणि ताप जे त्रिविध । ईषना प्रसिद्ध हारपल्या ॥१॥ तयासी ब्राह्मण बोलिजेती सत्य । विचारोनी तथ्य सांगितले ॥२॥

281. मोरे लय लगी गोपालसे मेरा काज कोन करेगा । मेरे चित्त नंद लालछे॥धृ०॥१॥ ब्रिंदाजी बनके कुंजगलिनमो । मै जप धर तुलसी मालछे॥२॥ मोर मुकुट पीतांबर शोभे । गला मोतनके माल छे॥३॥

281. तुजविण वाणी आणिकाची थोरी । तरी माझी हरी जिव्हा झडो ॥१॥ तुजविण चित्ता आवडे आणीक । तरी हा मस्तक भंगो माझा ॥धृपद॥ नेत्री आणिकासि पाहीन आवडी । जातु तेचि घडी चांडाळ हे ॥२॥ कथामृतपान न करिती श्रवण । काय प्रयोजन मग यांचे ॥३॥

281. विरहिणी रूपे श्यामसुंदर निलोत्पल गाभा | सखिये स्वप्नी शोभा देखियेली ॥१॥ नेत्र विशाळ भाळ दंत हिरया ज्योती | बाईये मदनमूर्ति देखियला ॥२॥ शंख चक्र गदा पद्म शोभती चहू करी | सखिये गरुडावरी देखियेला ॥३॥

281. वेधल्या त्या गोपी नाठवे आपपर कृष्णमय शरीर वृत्ति जाहली ॥१॥ नाठवे भावना देह गेह कांही । आपपर त्याही विसरल्या ॥२॥ एका जनार्दनी व्यापला हृदयी । बाहेर मिरवी दृष्टिभरित ॥३॥

281. त्रिवेणीसंगमी बुडती बहुत । नेघे प्रायश्चित त्यांचे गंगा ॥१॥ ज्यांचे कर्म जैसे भोगिती ते फळ । गंगा ती निर्मळ जैसी तैसी ॥२॥

282. मागे सत झाले । नाम्या ऐसे कोण बोले ॥1॥ नामा जाता राउळासी । देव बोले अवघियांसी ॥2॥ केवढे नवल सांगावे । दासी जनीचे पद लिहावे ॥3॥

282. सर्वांग देखणे हाचि भावो जाण । येर निकारणे वाया ओझे । शक्तीचा पडिभरू वाहासील वाया । श्रीगुरूपाया शरण जाई ॥

282. पंचही भूतांचा एकचि विटाळ । अवघाचि मेळ जगी नांदे ॥१॥ तेथे तो सोंवळा वोंवळा तो कोण । विटाळाचे कारण देह मूळ ॥२॥ आदिअंतीअवघा विटाळ संचला । सोंवळा तो झाला कोण न कळे॥ ॥३॥ चोखा म्हणे मज नवल वाटते । विटाळा परते आहे कोण ॥४॥

282. वाचे लक्ष याचा जया अंगी बोध । ‘ सत’ शब्द स्वानंद सापडला ॥१॥ तोचि ब्रह्मनिष्ठ ब्राह्मण बोलिजे । विज्ञान सहजे देह त्याचे ॥२॥

282. दीजो हो चुररिया हमारी । किसनजी मै कन्या कुंवारी॥धृ०॥ गौलन सब मिल पानिया भरन जाती । वहंको करत बलजोरी॥१॥ परनारीका पल्लव पकडे । क्या करे मनवा बिचारी॥२॥ ब्रिंद्रावनके कुंजबनमो । मारे रंगकी पिचकारी॥३॥

282. भाव धरी तया तारील पाषाण । दुर्जना सज्जन काय करी ॥१॥ करिता नव्हे नीट श्वानाचे हे पुंस । खापरा परीस काय करी ॥धृपद॥ निंबाचिया झाडा साखरेचे आळे । बीज तैसी फळे येती तया ॥२॥ तुका म्हणे वज्र भंगे एक वेळ । कठीण हा खळ तयाहूनी ॥३॥

282. अव्यक्त परब्रह्म कैसे आले वो व्यक्ती |अकळू न कळचि तो हा अमूर्ती | पुंडलिकाचे भक्ती येऊनिया वाळवंटी |उभा राहे विटेवरी कर ठेवुनी कटी ॥१॥ जिवाचा जीवनु वो मज भेटवा हरी |लागले प्रेमपिसे होईन दासी कामारी ॥धृ.॥ कासे कसिला पितांबर तयावरी मेखळा |अंगी उटी चंदनाची शोभती वनमाळा |

282. जगाचें जीवन ब्रह्मा परिपुर्ण । जनी जनार्दन व्यापक तो ॥१॥ तो ह्री गोकुळीं रांगणा नंदाघरीं । गौळणी त्या सुंदरीं खेळविती ॥२॥ वेद गीती गातीं शास्त्रे विवादतीं । खुंटलीसे मति शेषादिकांची ॥३॥ एका जनार्दनी चहू वाचां परता । उच्छिष्ट सर्वथा भक्षी सुखे ॥४॥

282. न मागो काही तुम्हा धन वित्त संपत्ती । सोसुनी विपत्ती नाम गाऊ आवडी ॥१॥ न घेऊनिया भार जाणीव शहाणीव माथा । करु तुमची कथा नित्यकाळ आवडी ॥२॥

283. पूर आला पंढरीसी । पाणी लागे पायरीसी ॥1॥ संतजन हो मिळाले । उठुनी नाम्याजवळी गेले ॥2॥ नामा सांगे विठोबासी । उतार द्यावा भिवरेसी ॥3॥ दीनवत्सल महाराज । जनी म्हणे केले काज ॥4॥

283. संसारकथा प्रपंच चळथा । मनाचा उलथा विरूळा जाणे ॥ होते ते पाही नव्हे ते घेई । द्वैत बुद्धि ठायी गुफो नको ॥

283. वेदासी विटाळ शास्त्रासी विटाळ । पुराणे अमंगळ विटाळाची ॥१॥ जीवासी विटाळ शिवासी विटाळ । काया अमंगळ विटाळाची ॥२॥ ब्रह्मिया विटाळ विष्णूसी विटाळ । शंकरा विटाळ अमंगळ ॥३॥ जन्मता विटाळ मरता विटाळ । चोखा म्हणे विटाळ आदिअंती ॥४॥

283. तत् शब्दी समर्पी स्वधर्माचे फळ । होउनी अढळ ब्रह्मनिष्ठ ॥१॥ तयासी ब्राह्मण आम्ही म्हणो शुद्ध । मोक्ष तो प्रसिद्ध भेटी होता ॥२॥

283. हरि तुम कायकू प्रीत लगाई॥धृ०॥ प्रीत लगाई पर दुःख दीनो । कैशी लाज न आई॥ ह०॥१॥ गोकुल छांड मथुराकु जावू । वामे कौन बढाई॥ ह०॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । तुमकू नंद दुवाई॥ हरि०॥३॥

283. इच्छावे ते जवळी आले । काय बोले कारण ॥१॥ नामरूपी पडिली गाठी । अवघ्या गोष्टी सरल्या ॥धृपद॥ मुकियाचे परी जीवी । साकर जेवो खादली ॥२॥ तुका म्हणे काय बोले । आता भले मौन्यची ॥३॥

283. संसार परजनी | दूर दिधले मज साजणी |द्वारकापुर पाटणी | माझे माहियेरा ॥१॥ थोर उत्कंठा मनी | वाट पाहे प्रतिदिनी |मज नेतु का कोणी | तया माहियेरा ॥२॥ चित्ती न लगती व्यापार | मनी हेचि वारंवार |आड ठाकले गिरि डोंगर | तया माहियेरा ॥३॥ माझिया सासुरे निष्ठुरे | दुरळ बोलिली उत्तरे |तंव तंव मी स्मरे | विठू बापू माहियेरा ॥४॥

283. परब्रह्मा सगुण असे परात्पर । वेदादिकां पार न कळे ज्याचा ॥१॥ पाहता पाहता वेधलेसें मन । नये अनुमोदन शास्त्रादिकां ॥२॥ एका जनार्दनी व्यापुनी वेगळा । त्यासी गौळणी बाळा झकविती ॥३॥

283. नामी गोंवियली वाचा । मनी संकल्प हा तुमचा ॥१॥ ऐसा वेष्टलो जी हरी । हाते पाये अवघ्यापरी ॥२॥

284. सण दिवाळीचा आला । नामा राउळासी गेला ॥1॥ हाती धरुनी देवासी । चला आमुच्या घरासी ॥2॥ देव तेथुनी चालिले । नामयाच्या घरा आले ॥3॥ गोणाईने उटणे केले । दामाशेटीने स्नान केले ॥4॥

284. येथे तेथे दरि तो नांदे मंदिरी । आत्मा चराचरी एकपणे ॥ ऐसा पाहे दृष्टी । चैतन्याची सृष्टी ।

284. प्रकरण :- ॥ भक्तवत्सलता ॥ आमुची भावना आम्हांसी फळली । उफराटी चाली दिसोनी आली ॥१॥ तुमचे संगती कोण सुख झाले । आमुचे आम्हा कळले वर्म त्याचे ॥२॥ प्रल्हादे घेतिला तुमचा नाम छंद । केला असे वध पितियाचा ॥३॥

284. देव अंतरला योगही लोपला । भाव दुर्‍हाअला प्राणियासी ॥१॥ काय करावे ते संचित वोखटे । विषय गोमटे वाटताती ॥२॥

284. पिहुकी बोलिन बोल पपैय्या॥धृ०॥ तै खोलना मेरा जी डरत है । तनमन डावा डोल॥ पपैय्या०॥१॥ तोरे बिना मोकू पीर आवत है । जावरा करुंगी मै मोल॥ पपैय्या०॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । कामनी करत कीलोल॥ पपैय्या०॥३॥

284. साधने तरी हीच दोन्ही । जरी कोणी साधील ॥१॥ परद्रव्य परनारी । याचा धरी विटाळ ॥धृपद॥ देवभाग्ये घरा येती । संपत्ती त्या सकळा ॥२॥ तुका म्हणे ते शरीर । घर भांडार देवाचे ॥३॥

284. कृष्ण अनुरागे रंगली कामिनी | कामधामे गेली घरा विसरोनी ॥१॥ होती बहुत जन्मे वियोगे शिणली | आप नाठवे पर सुखे मिनली ॥२॥ मने करुनिया जाये विषयांचे संकल्प | तंव ते अवघे होय कृष्णरूप ॥३॥ दृष्टी देखणे जे जे आवडे | वेणू वाहे तेथे उभे देहुडे ॥४॥

284. आकार निराकार विश्वरुपाचा ॐकार । तो हा सर्वेश्वर बाळरुपें ॥१॥ रांगणारांगतु हळुच पिलंगतुं । आनंदभरितु नंदराय ॥२॥ अंगणी धांवतु सर्वेंचि बैसतु । अचोज दावितु भक्तालागीं ॥३॥ एका जनार्दनी नित्य निरामय । न कळे वो माया काय बोलू ॥४॥

284. नि:सीम भाव देखोनिया हरि । केली स्वीकारी पूजा त्याची ॥१॥ पत्र पुष्प तोय फल । घाली सकळ मुखींचि ते ॥२॥

285. वोढिला ताडिला । देव भक्तीने फाडिला ॥1॥ एका प्रेमा नामासाठी । भक्ति काढियला कंठी ॥2॥ झाला नाम्याचा मजूर । मोळ्या बांधाटयाचा थर ॥3॥ भिंती चांदया रचिले । त्याचे छप्पर शेकारिले ॥4॥

285. शांती क्षमा दया निवती नियॊग । होऊनी सर्वांग आत्माभोगी ॥ नाही अंतरूप सर्वही चैतन्य । चिदानंदघन बिंबलेसे ॥

285. एकदा ऐसे नवल झाले । देव अकल्पित आले ॥१॥ येवोनी बैसले परवरी । म्हणे देई कांही नेहरी ॥२॥ जनी म्हणे दवराया । आपुल्या हातो घेई सखया ॥३॥ देवे अवघे पाहिले । तो झाकणी झाकण ठेविले ॥४॥

285. जडलेसे चित्त विषयी सर्वदा । नये ब्रह्मबोधा आत्मनिष्ठे ॥१॥ जया पै संचित नाही शुद्ध ज्याचे । देह पातकाचे वोतीव ते ॥२॥

285. चरन रज महिमा मै जानी । याहि चरनसे गंगा प्रगटी । भगिरथ कुल तारी॥ चरण०॥१॥ याहि चरनसे बिप्र सुदामा । हरि कंचन धाम दिन्ही॥ च०॥२॥ याहि चरनसे अहिल्या उधारी । गौतम घरकी पट्टरानी॥ च०॥३॥

285. आम्हासाठी अवतार । मत्स्यकूर्मादि सूकर ॥१॥ मोहे धावे घाली पान्हा । नांव घेता पंढरीराणा ॥धृपद॥ कोठे न दिसे पाहता । उडी घाली अवचिता ॥२॥ सुख ठेवी आम्हासाठी । दुःख आपणची घोटी ॥३॥

285. भिन्न रात्री माध्यान्ही वो | सेजे सुतली नारी |आपआपणा विसरुनिया | सुशोभित अंधारी ॥१॥ त्यामाजी चारी भुजा | शंख चक्र वो करी |पद्म गदा हाती शोभती | दिसे सर्व शृंगारी ॥२॥ येऊनि हंस तुळिके | कैसे धरियले करी |देऊनि आलिंगन | वोसरला वो दुरी ॥३॥ पालवी धरिता धरिता | रिघाला बाहेरी |त्यालागी प्राण जातो | भेटवा झडकरी ॥४॥

285. चहुं वाचांपरता चहुं वेदा निरुता । न कळे तत्त्वता चतुर्वक्त्रा ॥१॥ चौबारा खेळतु सौगंडी सांगातु । लोणी चोरु जातु घरोघरी ॥२॥ चौसष्ट वेगळा चौदांसी निराळा । अगम्य ज्याची लीळा सनकादिका ॥३॥ एका जनार्दनी चहुं देहावेगळा । संपुष्टी आगळा भरला देव ॥४॥

285. परात्पररुपी ज्ञानाज्ञान आटे । परि हा लावी वाटे श्रुतीचिये ॥१॥ वेदविहितासी न पाडी अंतर । लाघविया थोर सूत्रधारी ॥२॥

286. वारा पाणी मुसळ धारा । तेणे मोडिले छपरा ॥1॥ मग विठाई धावली । हाती चक्र धावत आली ॥2॥ वासे लाविले चौफेर । क्षणामध्ये केले घर ॥3॥ जागा झाला नामदेव । द्वारी उभे पंढरिराव ॥4॥

286. असार घेईजे सार पारखूनिया विचार । जेणे तुटे येरझार मरणजन्मी ॥ ते रूपस रूपडे पाहता न संपडे । हृदयी सांपडे ज्ञानगोष्टी ॥

286. ऐसा आवडी भुकेला । भक्तसाठी लाचावला ॥१॥ अवघे ठेविले परते । थोरपण हे न्िरू ते ॥२॥ मानापमान न पाहे कांही । भुलला भक्त भावाठायी ॥३॥ चोखा म्हणे नवल कळा । नानापरी दावी लीळा ॥४॥

286. अंधालागी जेवी उदेजेला भानु । कोल्हिया चंदनु व्यर्थ जैसा ॥१॥ ज्ञानहीना तेवी आत्मा हा प्रत्यक्ष । न ये मना साक्ष मूर्खपणे ॥२॥

286. बन्सी तू कवन गुमान भरी॥धृ०॥ आपने तनपर छेदपरंये बालाते बिछरी॥१॥ जात पात हू तोरी मय जानू तू बनकी लकरी॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर राधासे झगरी बन्सी॥३॥

286. रवि रश्मीकळा । नये काढिता निराळा ॥१॥ तैसा आम्हा जाला भाव । अंगी जडोनि ठेला देव ॥धृपद॥ गोडी साकरेपासुनी । कैसी निवडती दोन्ही ॥२॥ तुका म्हणे नाद उठी । विरोनि जाय नभा पोटी ॥३॥

286. पाळणे स्त्री गरवार पति उदरी | पतिव्रतापण साजे तिये नारी ॥१॥ अंबुला खेळवी मोहे | कडीये घेवो देतसे पाहे ॥२॥ समस्ती मिळोनि पाळणा घातला | विष्णुदास नाम्याने अनुभव गाईला ॥३॥

286. लक्षांचे जे लक्ष तो दिसे अलक्ष । तो असे प्रत्यक्ष नंदाघरीं ॥१॥ बाळरुप गोजिरे वाळे वांकी साजिरे । पाहता दृष्टीचे पुरे कोड सर्व ॥२॥ ध्यानाचे निज ध्यान मनाचे अधिष्ठान । व्यापक विधान महेशाचे ॥३॥ एका जनार्दनीआं शब्दाची नातुडे । गौळणी वाडेंकोडें जेवाविती ॥४॥

286. पावो माझी हेचि सेवा । करितो नित्यानित्य देवा ॥१॥ तुजचि आवडीच्या सुखे । गातो वार्णितो ते मुखे ॥२॥

287. ज्ञानेश्वर म्हणे नाम्यासवे जेविसी । नाही ह्रुषिकेशी म्हणतसे ॥1॥ सांगितले एक भलतेचि बोलसी । आहे याची भ्रांति ज्ञानेश्वरा ॥2॥ बाहियेले त्वरे ऐसे काही काम । उठे मेघः- शाम तातडीने ॥3॥ निरोप येवोनि सांगावा एकांती । म्हणे जनीप्रति पांडुरंग ॥4॥

287. निर्मिला म्हणसी परेचा विस्तार । तेथे हा विचार वायांवीण ॥ परनाही तेथे अरूते कैचे । आदिमध्य साचे कळिका हरि ॥

287. काय दुकाळे झालेसे भुकाळु । म्हणोनिया दळू लागे जनीसी ॥१॥ सिळे ते वाळले कुटके तियेचे । पाचा साता दिवसांचे खाय सुके ॥२॥ मोडके खाटले वाक ळेची शेज । तेथे तुज नीज आली देवा ॥३॥ पाहांटे वेचोनी आणितसे सेणी । चोखा म्हणे धनी आमुचा तो ॥४॥

287. नाही जया हेत प्रीति ते सद्बुद्धि । वैराग्याचा विधि ठाउकी हे ॥१॥ तया ज्ञानप्राप्ति न घडे सर्वथा । मोक्षाची ते कथा केवी तेथे ॥२॥

287. लाज रखो तुम मेरी प्रभूजी । लाज रखो तुम मेरी॥धृ०॥ जब बैरीने कबरी पकरी । तबही मान मरोरी॥ प्रभुजी०॥१॥ मै गरीब तुम करुनासागर । दुष्ट करत बलजोरी॥ प्रभुजी०॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । तुम पिता मै छोरी॥ प्रभुजी०॥३॥

287. थोडे परी निरे । अविट ते घ्यावे खरे ॥१॥ घ्यावे जेणे नये तुटी । बीज वाढे बीजा पोटी ॥धृपद॥ चित्त ठेवी ग्वाही । उपचारे चाड नाही ॥२॥ आपले ते हित फार । तुका म्हणे खरे सार ॥३॥

287. जो जो जो जो रे मधुसुदना | बाळा जगजीवना |हालवी यशोदा पाळणा | नीज बा नारायणा | जो जो जो जो रे ॥धृ.॥ प्रथम अवतारी | स्तवन करीताचि पै विधी |करुणासागर गुणनिधी | शंखासुर वधोनी ॥१॥ द्वितीये संकष्टी इंद्रासी | कूर्मरूप होसी |सिंधू मंथुनिया श्रमलासी | सौख्य समस्ता देसी ॥२॥ तृतीये वराह हिरण्याक्षी | धरुनी त्याची कुक्षी |पळता धरियेला अनुलक्षी | फोडुनि त्याची वक्षी ॥३॥

287. अबोलणे बोल कुंठीट पै जाहलें । ते निधान देखिले नंदाघरीं ॥१॥ अधिष्ठान मुळ व्यापक सकळ । जगाचें ते कुअळ कल्पद्रुम ॥२॥ एका जनार्दनी बिंबी बिंबाकार । सर्वत्र श्रीधर परिपुर्ण ॥३॥

287. भाविकाचे अवघेचि गोड । करुनि कोड स्वीकारी ॥१॥ भोळा नाथ पंढरीचा । न करी दासाचा अतिक्रम ॥२॥

288. आषाढी एकादशी । नामा होता उपवासी ॥1॥ देवे गरुड धाडिला । वेगी बालाविले त्याला ॥2॥ राही म्हणे पांडुरंगा । कोणे बोलाविले सांगा ॥3॥ ऐसा भक्तराज निका । दासी जनीचा आत्मसखा ॥4॥

288. सज्ञानी पाहता अज्ञानी तत्त्वता । अज्ञानी अमृता सद्गुरू जाणे ॥ गुरूगम्य सत्ता शिष्य होय सरता । पूर्णी पूर्ण हाता ब्रह्म येत ॥

288. घरही झाडणे साळीहि कांडणे । केर तो भरणे अंगणीचा ॥१॥ आणितसे पाणी वेगे चक्र पाणी । घालितसे वेणी आपुले हाते ॥२॥ बैसोनी निवांत पाहांत केशांत । उवा तो मारीत लाहे लाहे ॥३॥ चोखा म्हणे हे तो प्रेमाचे काज । न धरी कांही लाज थोरवीची ॥४॥

288. भावना जयाची जये ठायी जैसी । फळप्राप्ती तैसी होय तया ॥१॥ काय तो संदेह असे या अर्थासी । पाहिजे क्रियेसी अंगी बळ ॥२॥

288. बागनमो नंदलाल चलोरी॥ अहालिरी॥धृ॥ चंपा चमेली दवना मरवा । झूक आई टमडाल॥च०॥१॥ बागमो जाये दरसन पाये । बिच ठाडे मदन गोपाल॥च०॥२॥ मिराके प्रभू गिरिधर नागर । वांके नयन विसाल॥च०॥३॥

288. अवघे देव साध । परी या अवगुणाचा बाध ॥१॥ म्हणउनी नव्हे सरी । राहे एका एक दुरी ॥धृपद॥ ऊस कांदा एक आळा । स्वाद गोडीचा निराळा ॥२॥ तुका म्हणे नव्हे सरी । विष अमृताची परी ॥३॥

288. जात संसार घन घनदाट | कै होईल शेवट जातीयाचा ॥१॥ जीव हेचि जाते कर्म हाचि खुंटा | वोढिती वरवंटा चौघीजणी ॥२॥ जाता वैर वैरणे जंव आहे लहाणे | जाता जाईजणे जाईल जाणा ॥३॥

288. शेषादिक श्रमले न कळे ज्याचा पार । आगमानिगमा निर्धार न कळेची ॥१॥ ते हे बाळरुप यशोदे वोसंगा । पाहता दोषभंगा जाती रया ॥२॥ करितसे चोरी खोडी नानापरी । यशोदा सुंदरी कोड वाटे ॥३॥ बांधिती गळिया धांवोनी दाव्यानें । नका नका म्हणे दीनवाणी ॥४॥

288. मागे पुढे अवघा हरी । घरी दारी हदयात ॥१॥ याविण रिते न दिसे कोठे । साने मोठे अणु रेणु ॥२॥

289. नामा येऊनिया पाहे । आजि कौतुक दिसताहे ॥1॥ व्रत निवेदी राजाई । लागे नामयाचे पायी ॥2॥ नामा म्हणे या द्रव्यासी । आम्ही नातळो मानसी ॥3॥ वेगी बोलवा ब्राम्हण । करु आता संतर्पण ॥4॥

289. मनाची सृष्टी स्वप्न वर्तवी दृष्टी । अळंकारले उठी गंधर्वनगर ॥ तेथिचिये राणिवेसाठी । का भ्रमु धरितोसी पोटी ।

289. न म्हणे याति कु ळ । शुचि अथवा चांडाळ ॥१॥ कै शी प्रीत आवडीची । पोहे भक्षी कोरडेचि ॥२॥ खावोनिया भाजी पान । घाली दुवार्सा भोजन ॥३॥ पाहा विदुराच्या क ण्या । आवडल्या माझ्या धन्या ॥४॥

289. घृतासी तो संग अग्नीचा जालिया । का मीठ घातल्या उदकामाजी ॥१॥ संगाचा स्वभाव लागला जयासी । सामर्थ्य ते त्यासी सहज जाण ॥२॥

289. मोरी आंगनमो मुरली बजावेरे । खिलावना देवूंगी॥धृ०॥ नाच नाच मोरे मन मोहन । मधुर गीत सुनावुंगी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । हरिके चरन बल जाऊंगी॥३॥

289. शांतीपरते नाही सुख । येर अवघेची दुःख ॥१॥ म्हणउनी शांति धरा । उतराल पैल तीरा ॥धृपद॥ खवळलिया कामक्रोधी । अंगी भरती आधिव्याधी ॥२॥ तुका म्हणे त्रिविध ताप । जाती मग आपेआप ॥३॥