वारकरी रोजनिशी

3493. धन्य आजी डोळा । स्मामी निवृत्ति देखिला ॥१॥ कुशावर्ती करु स्नान । घेऊ निवृत्तिदर्शन ॥२॥ प्रदक्षिणा ब्रह्मगिरी । चौ‍‍‍‍र्‍यांयशीची चुकली फ़ेरी ॥३॥ गंगाद्वारीं स्नान करता । हारे पय पान व्यथा ॥४॥

3494. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) दासो पाछे दौरे राम । सोवे खडा आपे मुकाम ॥१॥ प्रेमरसडी बांधी गले । खैंच चले तब मोही उधर ॥धृपद॥ आपणे जनसु भुल न देवे । कर हि धर आगे बाट बतावे ॥२॥

3494. निवृत्तिनाथ तीन अक्षरे । सदा जप करी निर्धारे ॥१॥ पूर्वज उध्दरती साचार । वेदशास्त्री हा निर्धार ॥२॥ पुनरपि जन्माची । वार्ता नाही नाही साची ॥३॥ अनुभव धरावे वेगी चित्ती । एका जनार्दनी करी विनंती ॥४॥

3495. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) ऐसा कर घर आवे राम । और धंदा सब छोर हि काम ॥धृ॥ इतन गोते काहे खाता । जब तू आपणा भूल न होता ॥१॥ अंतरजामी जानत साचा । मनका एक उपर बाचा ॥२॥

3495. नाम जपता निवृत्ति । न येचि पुनरावृत्ति ॥१॥ ऐसा अनुभव जीवा । चराचरी सर्व देवा ॥२॥ एका जनार्दनी शरण । निवृत्ति म्हणता पावन ॥३॥

3496. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) मेरे रामको नाम जो लेवे बारोंबार । त्याके पाऊ मेरे तनकी पैजार ॥धृपद॥ हांसत खेलत चालत बाट । खाणा खाते सोते खाट ॥१॥ जातनसु मुजे कछु नहि प्यार । असते की नही हिंदु धेड चंभार ॥२॥

3496. धन्य स्वामी माझा निवृत्ति । जडलासे चित्तवृत्तीं ॥१॥ अखंडित वाचे । नाम निवृत्ति हेंचि साचे ॥२॥ नामे पावन निवृत्ति । धन्य धन्य तो निवृत्ति ॥३॥ एका जनार्दनी वाचे । नाम श्रीनिवृत्तीचे ॥४॥

3497. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) आप तरे त्याकी कोण बऱ्हाई । औरनकु भलो नाम धराई ॥धृपद॥ काहे भूमि इतना भार राखे । दुभत धेनु नहि दुध चाखे ॥१॥ बरसते मेघ फलतही बिरखा । कोन काम अपनी उन्हो तिरखा ॥२॥

3497. आजी धन्य दिन जाला । स्बामी निवृत्ति भेटला ॥१॥ जन्म जरामरण व्याधी । अवघी तुटली उपाधि ॥२॥ मन इंद्रियांसहित । पायी जडियेलें चित्त ॥३॥ समूळ अहंकार गेला । निवृत्तिनाथ पाहता डोळा ॥४॥

3498. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) जग चले उस घाट कोन जाय । नहि समजत फिरफिर गोते खाय ॥धृपद॥ नहि एकदो सब संसार । जो बुझे सो आगला स्वार ॥१॥ उपर स्वार बैठे कृष्णांपीठ । नहि बाचे कोइ जावे लूठ ॥२॥

3498. नाम निवृत्ति धन्य तो निवृत्ति । देह निवृत्ति पाहता डोळा ॥१॥ संसार सारासार निवृत्ति । वेद निवृत्ति नाम गाता ॥२॥ शास्त्र निवृत्ति पुराणे निवृत्ति । अंतर्बाह्य कीर्ति निवृत्तिचीं ॥३॥ एका जनार्दनी पाहतांचि निवृत्ति । होय सर्व शांति निवृत्तिनामे ॥४॥

3499. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) भले रे भाई जिन्हे किया चीज । अछा नहि मिलत बीज ॥१॥ फीरतफीरत पाया सारा । मीटत लोले धन किनारा ॥धृपद॥ तीरथ बरत फिर पाया जोग । नहि तलमल तुटति भवरोग ॥२॥

3499. कळा तो अभ्यास कासया करणे । निवृत्ति नाम घेणे धणीवरी ॥१॥ धणीवरी नाम घेईं पा अंतरी । निवृत्ति बाह्यात्कारीं होईल तुझी ॥२॥ व्यर्थ खटपट न करी पसार । निवृत्ति नामे साचार जप करी ॥३॥ गुज गुह्य तुज सांगतो मना । निवृत्तिनाम जाणा ह्रदयी धरी ॥४॥

3500. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) लाल कंबली वोढे पेनाये । मोसु हरीथे कैसे बनाये ॥१॥ कहे सखि तुम्हे करति सोर । हिरदा हरीका कठिन कठोर ॥धृपद॥ नहि क्रिया सरम कछु लाज । और सुनाउ बहुत हे भाज ॥२॥

3500. अहं सोहं कोहं सांडोनिया देई । निवृत्तीचे पायी बुडी देखा ॥१॥ अकार उकार मकार निर्धार । सर्व चराचर निवृत्तिरुप ॥२॥ स्थूळ सूक्ष्म कारण महाकारण । ते निवृत्तिनाम जाण सत्य होय ॥३॥ शुध्द बुध्द नाम निवृत्तीचे वाचे । एका जनार्दनी साचे स्मरे मनी ॥४॥

3501. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) राम कहो जीवना फल सो ही । हरीभजनसु विलंब न पाई ॥१॥ कवनका मंदर कवनकी झोपरी । एकारामबिन सब हि फुकरी ॥धृपद॥ कवनकी काया कवनकी माया । एकरामबिन सब हि जाया ॥२॥

3501. उच्चार नामाचा करी पा साचार । आळस निर्धारे टाकून देई ॥१॥ ते नाम सोपे निवृत्तीचें जाणा । कायावाचा मना जप करी ॥२॥ यातना ते कांही न पडे व्यसन । नाम उच्चारण निवृत्तीचें ॥३॥ निवृत्तिनामाचा लागलिया छंद । तुटे भवकंद नामे तोचि ॥४॥

3502. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) काहे भुला धनसंपत्तीघोरे । रामराम सुन गाउ हो बाप रे ॥१॥ राजे लोक सब कहे तू आपना । जब काल नही पाया ठाना ॥धृपद॥ माया मिथ्या मनका सब धंदा । तजो अभिमान भजो गोविंदा ॥२॥

3502. साधन कासया श्रम ते करावे । निवृत्तिनाम गावें सदोदित ॥१॥ तीर्थयात्रा कांही नाम मुखें गाईं । निवृत्तिनामे डोहीं बुडी दे का ॥२॥ एका जनार्दनी निवृत्ति नाम सार । करी रे उच्चार वेळोवेळा ॥३॥

3503. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) कहे रोवे आगले मरना । गंव्हार तू भुला आपना ॥१॥ केते मालुम नहि पडे । नव्हे बडे गये सो ॥धृपद॥ बाप भाई लेखा नहि । पाछे तू हि चलनार ॥२॥

3503. प्रपंच परमार्थ करी का रे सुखाचा । निरंतर वाचा निवृत्तिनाम ॥१॥ तुटेल बंधन खुंटेल पतन । निवृत्तिनाम जाण जपतांचि ॥२॥ योगयागादिक न लगे ती साधने । निवृत्तिनामे पेणे वैकुंठींचे ॥३॥ एका जनार्दनी न करी साधन । निवृत्ति म्हणता जाण सर्व जोडे ॥४॥

3504. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) क्या मेरे राम कवन सुख सारा । कहकर दे पुछू दास तुह्मारा ॥धृपद॥ तनजोबनकी कोन बराई । ब्याधपीडादि स काटहि खाई ॥१॥ कीर्त बधाऊ तो नाम न मेरा । काहे झुटा पछतऊ घेरा ॥२॥

3504. माझ्या मना तू करी पा विचार । नाम निरंतर निवृत्ति जपे ॥१॥ जपतां नामावळी आळस न करी । कोटि जन्म फ़ेरी चुके तेणे ॥२॥ सुखरुप तू होसील साचार । गर्भाचा उदगार खुंटे साचा ॥३॥ एका जनार्दनी सांगे निर्धार । निवृत्ति उच्चार नाम करी ॥४॥

3505. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) देखत आखो झुटा कोरा । तो काहे छोरा घरंबार ॥१॥ मनसु किया चाहिये पाख । उपर खाक पसारा ॥धृपद॥ कामक्रोधसो संसार । वो सिरभार चलावे ॥२॥

3505. सदोदित मना निवृत्तीचे पायी । मना आणिक ठायी जाऊ नको ॥१॥ जपतप काही न करी साधन । तुटेल बंधन निवृत्तिनामे ॥२॥ तीर्थ व्रत चाड न धरी अहंकार । नामाचा उच्चार निवृत्ति करी ॥३॥ तीर्थाचें हे तीर्थ निवृत्ति माहेर । एका जनार्दनी निर्धार निवृत्तिपायीं ॥४॥

3506. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) रामभजन सब सार मिठाई । हरी संताप जनमदुख राई ॥धृपद॥ दुधभात घृत साकरपारे । हरते भुक नहि अंततारे ॥१॥ खावते जुग सब चलिजावे । खटमिठा फिर पचतावे ॥२॥

3506. त्र्यंबक शिखरीं जीवन्मुक्त तुम्ही । नाथाचे ते धामीं गुप्तरुप ॥१॥ सर्वकाळ विठ्ठल विठ्ठल पै वाचे । सार्थक देहाचें येणे करुनी ॥२॥ अखंड नामोच्चार समाधी सोहळा । आणिक न ये डोळा आड कांही ॥३॥ एका जनार्दनी म्हणावा आपुला । आसनी शयनी त्याला विसरु नका ॥४॥

3507. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) बारंबार काहे मरत अभागी । बहुरि मरन संक्या तोरेभागी ॥धृपद॥ ये हि तन करते क्या होय । भजन भगति करे वैकुंठे जाय ॥१॥ रामनाम मोल नहि वेचे कबरि । वो हि सब माया छुरावत झगरी ॥२॥

3507. श्रीज्ञानदेवांची स्तुति - अभंग ३५०७ ते ३५३३ विश्रांतीचे स्थान संतांचे माहेर । ते या भूमीवर अलंकापूर ॥१॥ तये स्थळी माझा जीवाचा वो ठेवा । नमीन ज्ञानदेवा जाऊनिया ॥२॥ सिध्देश्वर स्थान दरुशने मुक्ती । ब्रह्मज्ञान प्राप्ती वटेश्वर ॥३॥

3508. (हिंदुस्तानी भाषेतील अभंग) हू दास तीन्हके सुनाहो लोका । रावणमार विभीषण दिई लंका ॥धृपद॥ गोबरधन नखपर गोकुल राखा । बर्सन लागा जब मेंहु फत्तरका ॥१॥ वैकुंठनायक काल कौंसासुरका । दैत डुबाय सब मंगाय गोपिका ॥२॥

3508. नमो ज्ञानराजा नमो ज्ञानराजा । निवृत्ति सहजा गुरुवर्या ॥१॥ नमो सोपानदेवा मुक्ताई परेशा । ठाव त्या सर्वेशा कर्‍हातटीं ॥२॥ समाधि वैभव पाहता नयनी । चुकतसे आयणी जन्मव्याधि ॥३॥ एका जनार्दनी म्हणावा आपुला । अंकित अंकिला दास तुमचा ॥४॥

3509. (हिंदुस्तानीदोहे) तुका बस्तर बिचारा क्यों करे रे । अंतर भगवा न होय। भीतर मैला केंव मिटे रे । मरे उपर धोय ॥१॥ रामराम कहे रे मन । औरसुं नहिं काज ।

3509. ज्ञानदेव ज्ञानदेव वदता वाचे । नाही कळिकाळाचे भेव जीवां ॥१॥ जाता अलंकापुर गांवी । मोक्ष मुक्ति दावी वाट त्यासी ॥२॥ ब्रह्मज्ञान जोडोनी हात । म्हणे मी तुमचा अंकित ॥३॥ वाचे वदता इंद्रायणी । यम वंदितो चरणी ॥४॥

3510. (तुकोबाचा पत्नीस उपदेश) कोण येते घरा आमुच्या काशाला । काय ज्याचा त्याला नाही धंदा ॥१॥ देवासाठी जाले ब्रम्हांड सोइरे । कोवळ्या उत्तरे काय वेचे ॥धृपद॥ माने पाचारिता नव्हे आराणुक । ऐसे येती लोक प्रीतीसाठी ॥२॥

3510. तुम्हांलागीं हरिहर । येती सत्वर अलंकापुरी ॥१॥ ऐशी थोरी तुमची देवा । न कळे अनुभवावांचूनि ॥२॥ माझे चित्त समाधान । जाहलें ध्यान धरितांचि ॥३॥ आठवी तुमचे गुण । जाहलें खंडन जन्ममृत्यु ॥४॥

3511. (तुकोबाचा पत्नीस उपदेश) देव पाहावया करी वो सायास । न धरी हे आस नाशिवंत ॥१॥ दिन शुध्द सोम सकाळी पातला । द्वादशी घडला पर्वकाळ ॥धृपद॥ द्विजा पाचारुनी शुद्ध करी मन । देई वो हे दान यथाविधी ॥२॥

3511. मोक्ष मुक्ति ऋध्दिसिध्दि । पाहता समाधी ज्ञानदेवा ॥१॥ ऐसा लाभ सांगे देव । ऐके नामदेव आवडी ॥२॥ दरुशने नासे व्याधी पीडा । ऐसा सवंगडा ज्ञानदेव ॥३॥ एका जनार्दनी मापारी । नाचतसे अलंकापुरीं ॥४॥

3512. (तुकोबाचा पत्नीस उपदेश) सुख हे नावडे आम्हा कोणा बळे । नेणसी अंधळे झालीशी तू ॥१॥ भूक तहान कैसी राहिली निश्चळ । खुंटले चपळ मन ठायी ॥धृपद॥ द्रव्य जीवाहूनि आवडे या जना । आम्हासी पाषाणाहूनि हीन ॥२॥

3512. जोडोनियां दोन्ही हात । जगी जाणवितों मात ॥१॥ एकदा जा रे अलंकापुरा । जन्म वेरझारा चुकवा ॥२॥ आवडी सांगा जीवींचें आर्त । माउली पुरविती जाणोनी ॥३॥ ज्ञानराज माझी माउली । एका जनार्दनाची साउली ॥४॥

3513. (तुकोबाचा पत्नीस उपदेश) गुरुकृपे मज बोलविले देवे । होईल हे घ्यावे हित काही ॥१॥ सत्य देवे माझा केला अंगीकार । आणीक विचार नाही दुजा ॥धृपद॥ होईन बळकट घालूनिया कास । हाचि उपदेश तुज आता ॥२॥

3513. जेथे न पुरे काळाचा हात । काय मात सांगूं त्याची ॥१॥ यमधर्म जोडोनी हात । उभेचि तिष्ठत द्वारेसी ॥२॥ ब्रह्मज्ञान लाळ घोटी । ऐशी कसवटी जयाची ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । लोळे ज्ञानदेवा चरणी ॥४॥

3514. (कवित्वाचा निषेध व त्याचा परिहार) भूतबाधा आम्हा घरी । हे तो आश्चर्य गा हरी ॥१॥ जाला भक्तीचा कळस । आले वस्तीस दोष ॥धृपद॥ जागरणाचे फळ । दिली जोडोनि तळमळ ॥२॥

3514. कृपाळू उदार माझा ज्ञानेश्वर । तया नमस्कार वारंवार ॥१॥ न पाहे यातीकुळांचा विचार । भक्त करुणाकर ज्ञानाबाई ॥२॥ भलतिया भावे शरण जाता भेटी । पाडितसे तुटी जन्मव्याधी ॥३॥ ज्ञानाबाई माझी अनाथाची माय । एका जनार्दनी पाय वंदितसे ॥४॥

3515. (कवित्वाचा निषेध व त्याचा परिहार) नाही जो वेचलो जिवाचिया त्यागे । तोवरी वाउगे काय बोलो ॥१॥ जाणिवले आता करी ये उद्देश । जोडो किंवा नाश तुमची जीवे ॥धृपद॥ ठायीचेचि आले होते ऐसे मना । जावे ऐसे वना दृढ जाले ॥२॥

3515. धन्य जाहलों आता । अवघी चिंता वारली ॥१॥ आजी देखिलीं पाउले । सुख जाहलें समाधान ॥२॥ निवारला भाग शीण । पाहता चरण गोमटे ॥३॥ भय निवारली खंती । दृष्टी मूर्ति पाहता ॥४॥

3516. (कवित्वाचा निषेध व त्याचा परिहार) करू कवित्व काय आता नाही लाज । मज भक्तराज हांसतील ॥१॥ आता आला एका निवाड्याचा दिस । सत्याविण रस विरसला ॥धृपद॥ अनुभवाविण कोण करी पाप । रितेचि संकल्प लाज लावी ॥२॥

3516. कैवल्याचा पुतळा । प्रगटला भूतळा । चैतन्याचा जिव्हाळा । ज्ञानोबा माझा ॥१॥ ज्ञानियाचा शिरोमणी । वंद्य जो का पूज्यस्थानीं । सकळांसी शिरोमणी । ज्ञानोबा माझा ॥२॥ चालविली जड भिंती । हारली चांग्याची भ्रांती । मोक्षमार्गाचा सांगाती । ज्ञानोबा माझा ॥३॥ रेड्यामुखीं वेद बोलविला । गर्व द्विजांचा हरविला । शांतिबिंब प्रगटला । ज्ञानोबा माझा ॥४॥

3517. (कवित्वाचा निषेध व त्याचा परिहार) नाही आइकत तुम्ही माझे बोल । कासया हे फोल उपणू भूस ॥१॥ येसी ते करीन बैसलिया ठाया । तूचि बुझावया जवळी देवा ॥धृपद॥ करावे ते केले सकळ उपाय । आता पाहो काय अझुनि वास ॥२॥

3517. ज्ञानदेव चतुरक्षरीं जप हा करितु सर्वज्ञा । ज्ञानाज्ञानविरहित ब्रह्मप्राप्तीची संज्ञा । ज्ञाता ज्ञेय जागे होय ऐसी प्रतिज्ञा । ज्ञानाग्नीनें पापें जळती हे ज्याची आज्ञा ॥१॥ ज्ञानदेव ज्ञानदेव म्हणता ज्ञानदेव देतो । वासुदेव होतो अखंड वदनी वदे तो॥ ध्रु०॥नररुपें विष्णु अवतरला हा भगवान । नदी नद वापी कूप पाहता उदक नव्हे भिन्न ।

3518. (कवित्वाचा निषेध व त्याचा परिहार) नोंहे तुम्हा जरी । येवढे कारण मुरारी ॥१॥ मग जैसा तैसा काळ । दाट सारावा पातळ ॥धृपद॥ स्वामींचे ते सांडे । पुत्र होता काळतोंडे ॥२॥

3518. ॐनमो ज्ञानेश्वरा । करुणाकरा दयाळा ॥१॥ तुमचा अनुग्रह लाधलों । पावन जालो चराचरी ॥२॥ मी कळाकुसरी काहींच नेणे । बोलतों वचनें भाविका ॥३॥ एका जनार्दनी तुमचा दास । त्याची आस पुरवावी ॥४॥

3519. (कवित्वाचा निषेध व त्याचा परिहार) केल्यापुरती आळी । काही होते टाळाटाळी ॥१॥ सत्यसंकल्पाचे फळ । होता न दिसेचि बळ ॥धृपद॥ दळणांच्या ओव्या । रित्या खर्‍या मापे घ्याव्या ॥२॥

3519. सर्व सुखाची लहरी । ज्ञानाबाई अलंकापुरी ॥१॥ शिवपीठ हे जुनाट । ज्ञानाबाई तेथे मुगुट ॥२॥ वेदशास्त्र देती ग्वाही । म्हणती ज्ञानाबाई आई ॥३॥ ज्ञानाबाईचे चरणी । शरण एका जनार्दनी ॥४॥

3520. (कवित्वाचा निषेध व त्याचा परिहार) पावावे संतोष । तुह्मी यासाठी सायास ॥१॥ करी आवडी वचने । पालटूनि क्षणक्षणे ॥धृपद॥ द्यावे अभयदान । भुमी न पडावे वचन ॥२॥

3520. तुमचिया नामस्मरणीं । निशिदिनीं मति लागो ॥१॥ आठव तो मज द्यावा । दुजा हेवा मी नेंणे ॥२॥ वारंवार नाम कीर्ति । आठवीन श्रीपती दयाळा ॥३॥ एका जनार्दनाचा आपुला । पाहिजे सांभाळिला मायबापा ॥४॥

3521. (कवित्वाचा निषेध व त्याचा परिहार) बोलता वचन असा पाठमोरे । मज भाव बरे कळो आले ॥१॥ मागतिले नये अरुचीने हाता । नाही वरी सत्ता आदराचीअ ॥धृपद॥ समाधानासाठी लाविलासे कान । चोरलेसे मन दिसतसा ॥२॥

3521. समाधि घेतली आळंदी । भोंवतीं शोभे सिध्द मांदी ॥१॥ सन्मुख पुढे अजानवृक्ष । देव येती तेथे साक्ष ॥२॥ कीर्तन गजरी । नामघोष चराचरी ॥३॥ ऐसा सोहळा आनंद । एका जनार्दनी नाही भेद ॥४॥

3522. (कवित्वाचा निषेध व त्याचा परिहार) काशासाठी बैसो करूनिया हाट । वाउगा बोभाट डांगोरा हा ॥१॥ काय आले एका जिवाच्या उद्धारे । पावशी उच्चारे काय हो ते ॥धृपद॥ नेदी पट परी अन्ने तो न मरी । आपुलिये थोरीसाठी राजा ॥२॥

3522. माझी ऐकावी विनंती । ज्ञानदेव श्रेष्ठमूर्ती ॥१॥ तुम्ही बैसोनि अंतरी । मज जागवा निर्धारी ॥२॥ तुम्ही सत्ताधारी । प्रपंच करावा बाहेरी ॥३॥ श्रेष्ठा ज्ञानदेवा । एका जनार्दनी आठवा ॥४॥

3523. माझा मज नाही । आला उबेग तो काही ॥१॥ तुमच्या नामाची जतन । नव्हता थोर वाटे सीण ॥धृपद॥ न पडावी निंदा । कानी स्वामींची गोविंदा ॥२॥ तुका म्हणे लाज । आम्हा स्वामीचे ते काज ॥३॥

3523. अहो दयाळे ज्ञानाबाईं । आर्त माझे तुझ्या पायी ॥१॥ इंद्रायणीचे तटीं । ज्ञानाबाईं वो गोमटी ॥२॥ सकळ मेळा हो सिध्दांचा । ज्ञानाबाई अनुग्रहाचा ॥३॥ पूर्व पश्चिम देवस्थान । मध्ये ज्ञानाबाई आपण ॥४॥

3524. काही मागणे हे आम्हा अनुचित । वडिलांची रीत जाणतसो ॥१॥ देह तुच्छ जाले सकळ उपाधी । सेवेपाशी बुद्धि राहिलीसे ॥धृपद॥ शब्द तो उपाधि अचळ निश्चय । अनुभव हो काय नाही अंगी ॥२॥ तुका म्हणे देह फांकिला विभागी । उपकार अंगी उरविला ॥३॥

3524. श्रीज्ञानदेवें येउनी स्वप्नांत । सांगितली मात मजलागी ॥१॥ दिव्य तेज:पुंज मदनाचा पुतळा । परब्रह्म केवळ बोलतसे ॥२॥ अजानवृक्षाची मुळी कंठास लागली । येऊनि आनंद स्थळीं काढ वेगी ॥३॥ ऐसे स्वप्न होता आलो अलंकापुरीं । तंव नदीमाझारी देखिले द्वार ॥४॥

3525. मागितल्यास पसरी कर । पळता भरी वाखती ॥१॥ काय आम्ही नेणो वर्म । केला श्रम नेणता ॥धृपद॥ बोलता बरे येता रागा । कठीणा लागा मागेमागे ॥२॥ तुका म्हणे येथे बोली । असे चाली उफराटी ॥३॥

3525. आदिनाथ शंकरे केला उपकार । ठेवणें निर्धार प्रगट केले ॥१॥ तोचि महाराज निवृत्ति अवतार । केला उपकार जगालागीं ॥२॥ निवृत्तिने गुज सांगितले ज्ञानदेवा । होता जो ठेवा गुह्य कांही ॥३॥ ज्ञानदेव केले ठेवणें प्रगट । एका जनार्दनी नीट मार्ग सोपा ॥४॥

3526. असो तुझे तुजपाशी । आम्हा त्यासी काय चाड ॥१॥ निरोधे का कोंडू मन । समाधान असोनी ॥धृपद॥ करावा तो उरे आट । खटपट वाढतसे ॥२॥ तुका म्हणे येउनि रागा । का मी भागा मुकेन ॥३॥

3526. पडले मायावर्तीं शुध्दि नाही जया । म्हणोनि अवतार तया धरणे लागे ॥१॥ धन्य गुरु माझा निवृत्ति दयाळ । दाखविले सोज्वळ पद जेणे ॥२॥ केला उपकार तारिले हे दीन । ज्ञानांज्ञानांजन घालूनिया ॥३॥ नेणती जाणती पडली जी भुलीं । तया शुध्दि केली त्रिअक्षरी ॥४॥

3527. आहे तेचि पुढे पाहो । बरे आहो येथेंचि ॥१॥ काय वाढवूनि काम । उगाच श्रम तृष्णेचा ॥धृपद॥ स्थिरावता ओघी बरे । चाली पुरे पडेना ॥२॥ तुका म्हणे वळिता मन । आम्हा क्षण न लगे ॥३॥

3527. अवतार शिवाचा । निवृत्ति साचा जप करा ॥१॥ श्रीविष्णूचा अवतार । स्वामी माझा ज्ञानेश्वर ॥२॥ सोपानदेव तो निर्धार । ब्रह्मयाचा अवतार ॥३॥ मुक्ताईचे चरणी । शरण एका जनार्दनी ॥४॥

3528. सांगा दास नव्हे तुमचा मी कैसा । ऐसे पंढरीशा विचारूनि ॥१॥ कोणासाठी केली प्रपंचाची होळी । या पाया वेगळी मायबापा ॥धृपद॥ नसेल तो द्यावा सत्यत्वासी धीर । नये भाजू हीर उफराटे ॥२॥ तुका म्हणे आम्हा अहिक्य परत्री । नाही कुळगोत्री तुज विण ॥३॥

3528. आणिक एक चमत्कार । जेव्हा उद्वस अलंकापूर । तेव्हा रंकांसी आदर । ज्ञानेश्वरें केला ॥१॥ वाणी होउनी आपण । प्रत्यक्ष मांडिलें दुकान । अन्न उदक तृप्त जाण । सर्वही केले ॥२॥ ऐसे हे कौतुक । आश्चर्य मानती लोक । एका जनार्दनाचा रंक । चरणारविंदींचा ॥३॥

3529. अनन्यासी ठाव एक सर्वकाजे । एकाविण दुजे नेणे चित्त ॥१॥ न पुरता आळी देशधडी व्हावे । हे काय बरवे दिसतसे ॥धृपद॥ लेंकराचा भार माउलीचे शिरी । निढळ ते दुरी धरिलिया ॥२॥ तुका म्हणे किती घातली लांबणी । समर्थ होउनि केवढयासाठी ॥३॥

3529. जाले ज्ञानदेव वाणी । आले सामुग्री घेउनी ॥१॥ पर्वकाळ द्वादशी । दिली सामुग्री आम्हांसी ॥२॥ ज्ञानदेवाच्या चरणी । शरण एका जनार्दनी ॥३॥

3530. स्तुती तरि करू काय कोणापासी । कीर्ती तरि कैसी वाखाणावी ॥१॥ खोटया तव नाही अनुवादाचे काम । उरला भ्रम वरी बरा ॥धृपद॥ म्हणवावे त्याची खुण नाही हाती । अवकळा फजिती सावकाश ॥२॥ तुका म्हणे हेंगे तुमचे माझे तोंड । होऊनिया लंड आळवितो ॥३॥

3530. उदार भक्त उदार भक्त । त्रैलोकीं मात जयाची ॥१॥ केला भगवदगीते अर्थ । ऐसे समर्थ तिही लोकी ॥२॥ बोलविला रेडा चालविली भिंती । चांगदेवाते उपदेशिती ॥३॥ एका जनार्दनी समर्थ ते भक्त । देव त्यांचा अंकित दास होय ॥४॥

3531. काहीच न लगे आदि अवसान । बहुत कठीण दिसतसा ॥१॥ अवघ्याच माझ्या वेचविल्या शक्ती । न चलेसी युक्ती झाली पुढे ॥धृपद॥ बोलिले वचन हारपले नभी । उतरलो तो उभी आहो तैसी ॥२॥ तुका म्हणे काही न करावेसे झाले । थकितचि ठेले वित्त उगे ॥३॥

3531. संतांचा महिमा वर्णावा किती । अलक्ष मूर्ति ज्ञानोबा तो ॥१॥ अर्जुना संकट पडता जडभारीं । गीता सांगे हरी कुरुक्षेत्रीं ॥२॥ तोचि अवतार धरी अलंकापुरी । ज्ञानाबाई सुंदरी तारावया ॥३॥ गीता शोधोनियां अर्थ तो काढिला । ग्रंथ तो निर्मिला ज्ञानेश्वरी ॥४॥

3532. रूपी गोवियेले चित्त । पायी राहिले निश्चिंत ॥१॥ तुह्मी देवा अवघेचि गोमटे । मुख देखता दुःख न भेटे ॥धृपद॥ जाली इंद्रिया विश्रांति । भ्रमता पीडत ते होती ॥२॥ तुका म्हणे भेटी । सुटली भवबंदाची गाठी ॥३॥

3532. श्रीज्ञानदेवा चरणी । मस्तक असो दिवसरजनी ॥१॥ केला जगासी उपकार । तारियेले नारीनर ॥२॥ पातकी दुर्जन हीन याती । चार अक्षरे तया मुक्ती ॥३॥ संस्कृताची भाषा । मर्‍हाठी नि:शेष अर्थ केला ॥४॥

3533. (कोरड्या कविता उदकातुन काढणे त्याबद्दल देवाची क्षमा याचना) थोर अन्याय केला तुझा अंत म्या पाहिला । जनाचिया बोलासाठी चित्त क्षोभविले ॥१॥ भोगविलासी केला सीण अधम मी यातिहीन । झांकूनि लोचन दिवस तेरा राहिलो ॥धृपद॥ अवघे घालूनिया कोडे तहानभुकेचे साकडे । योगक्षेम पुढे तुज करणे लागेल ॥२॥

3533. भाव धरुनिया वाची ज्ञानेश्वरी । कृपा करी हरी तयावरी ॥१॥ स्वमुखें आपण सांगे तो श्रीविष्णु । श्रीगीता हा प्रश्न अर्जुनेसी ॥२॥ तोचि ज्ञानेश्वरी वाचे वदता साचे । भय कळिकाळाचे नाही तया ॥३॥ एका जनार्दनी संशय सांडोनी । दृढ धरा मनी ज्ञानेश्वरी ॥४॥

3534. (कोरड्या कविता उदकातुन काढणे त्याबद्दल देवाची क्षमा याचना) तू कृपाळू माउली आम्हा दीनांची साउली । न सवंरित आली बाळवेशे जवळी ॥१॥ माझे केले समाधान रूप गोजिरे सगुण । निवविले मन आळिंगन देऊनी ॥धृपद॥ कृपा केली जना हाती पायी ठाव दिला संती । कळो नये चित्ती दुःख कैसे आहे ते ॥२॥

3534. श्रीसोपानदेवांची स्तुति - अभंग ३५३४ ते ३५३९ नमो अगणितगुणा देवाधिदेवा । माझ्या सोपानदेवा नमन तुज ॥१॥ संवत्सर ग्राम कर्‍हातटीं उत्तम । पुण्यपावन नाम सोपान देव ॥२॥ जग तारावया हरिलीला केली । प्रसिध्द ती झाली सोपानदेवा ॥३॥

3535. (कोरड्या कविता उदकातुन काढणे त्याबद्दल देवाची क्षमा याचना) कापो कोणी माझी मान सुखे पीडोत दुर्जन । तुज होय सीण ते मी न करी सर्वथा ॥१॥ चुकी झाली एकवेळा मज पासूनि चांडाळा । उभे करोनिया जळा माजी वह्या राखविल्या ॥धृपद॥ नाही केला हा विचार माझा कोण अधिकार । समर्थासी भार न कळे कैसा घालावा ॥२॥

3535. देव आणि भक्त करिती जयजयकार । नाम घोष अंबर गर्जतसे ॥१॥ आनंदे वैष्णव हरिकथा करिती । गाती नाचताती प्रेमछंदे ॥२॥ नारद तुंबर भक्त पुंडलिक । वैष्णव आणिक नाम गाती ॥३॥ सोपान आनंदे समाधि बैसला । एका जनार्दनी केला जयजयकार ॥४॥

3536. (कोरड्या कविता उदकातुन काढणे त्याबद्दल देवाची क्षमा याचना) काय जाणे मी पामर पांडुरंगा तुझा पार । धरिलिया धीर काय एक न करिसी ॥१॥ उताविळ झालो आधी मतिमंद हीनबुद्धि । परि तू कृपानिधी नाही केला अव्हेर ॥धृपद॥ तू देवाचा ही देव अवघ्या ब्रम्हांडाचा जीव । आम्हा दासा कीव का भाकणे लागली ॥२॥

3536. आनंद समाधि संत भक्त देव । करिती उत्साह संवत्सरी ॥१॥ गरुड हनुमंत भक्त ते मिळाले । जयजयकार केले सुरवरी ॥२॥ पुष्पांचा वर्षाव विमानांची दाटी । सोपानदेवा भेटी येती देव ॥३॥ तो सुखसोहळा वर्णावया पार । नोहेचि निर्धार माझी मती ॥४॥

3537. (कोरड्या कविता उदकातुन काढणे त्याबद्दल देवाची क्षमा याचना) नव्हती आली सीसा सुरी अथवा घाय पाठीवरी । तो म्या केला हरी एवढा तुम्हा आकांत ॥१॥ वांटलासी दोही ठायी मजपाशी आणि डोही । लागो दिला नाही येथे तेथे आघात ॥धृपद॥ जीव घेती मायबापे थोड्या अन्यायाच्या कोपे । हे तो नव्हे सोपे साहो त्वांचि जाणीतले ॥२॥

3537. मन माझे लागो सोपानचरणीं । मस्तक हे धणी पायांवरी ॥१॥ सोपान सोपान जपेन हे नाम । अन्य न करी नेम दुजा कांही ॥२॥ वारी पा सांकडे प्रपंच काबाड । घालूनिया आड नामशास्त्र ॥३॥ जीवींच्या जीवना माझिया सोपाना । एका जनार्दनी अभय द्यावे ॥४॥

3538. (कोरड्या कविता उदकातुन काढणे त्याबद्दल देवाची क्षमा याचना) तू माउलीहून मायाळ चंद्राहूनि शीतळ । पाणियाहूनि पातळ कल्लोळ प्रेमाचा ॥१॥ देऊ काशाची उपमा दुजी तुज पुरुषोत्तमा । ओवाळूनि नामा तुझ्या वरूनि टाकिलो ॥धृपद॥ तुवा केले रे अमृता गोड त्या ही तू परता । पाचा त्तवाचा जनिता सकळ सत्तानायक ॥२॥

3538. सोपानदेव नाम पावन परम । आणिक उत्तम जप नाही ॥१॥ माझ्या मना तू करी का रे लाहो । सोपानदेव ध्यावो ह्रदयामाजीं ॥२॥ ब्रह्मा अवतार नाम हे सोपान । केलेंसे पावन चराचर ॥३॥ एका जनार्दनी सोपानाच्या पायी । ठेवितसे डोई काया वाचा ॥४॥

3539. (कोरड्या कविता उदकातुन काढणे त्याबद्दल देवाची क्षमा याचना) मी अवगुणी अन्यायी किती म्हणोन सांगो काई । आता मज पायी ठाव देई विठ्ठले ॥१॥ पुरे पुरे हा संसार कर्म बळिवंत दुस्तर । राहो नेदी स्थिर एके ठायी निश्चळ ॥धृपद॥ अनेक बुद्धिचे तरंग क्षणक्षणा पालटती रंग । धरू जाता संग तव तो होतो बाधक ॥२॥

3539. मति माझी लागो सोपनाचरणीं । रात्रंदिवस चिंतनी जप सदा ॥१॥ आणीक न करी दुजा नेम धर्म । सर्व सोपे वर्मं सोपानदेवा ॥२॥ वेदशास्त्रे भांडती ज्यालागीं कोडे । ते असे उघडे संवत्सर ग्रामीं ॥३॥ प्रत्यक्ष विष्णुमूर्ति श्रीविठ्ठल देव । समाधीचा गौरव करीतसे ॥४॥

3540. (पंढरीस जाणाऱ्या वारकऱ्यांबरोबर देवास पत्र) कोणा मुखे ऐसी ऐकेन मी मात । चाल तुज पंढरिनाथ बोलावितो ॥१॥ मग मी न धरी आस मागील बोभाट । वेगी धरिन वाट माहेराची ॥धृपद॥ निलाजिरे चित्त करि तळमळ । केधवा देखती मूळ आले डोळे ॥२॥

3540. श्रीमुक्ताईची स्तुति - अभंग ३५४० ते ३५४५ जगत्रय जननी मुक्ताबाई माते । कृपा करी वरदहस्तें मजवरी ॥१॥ आदिनाथें अनुग्रह नाथासी दिधला । नाथें हस्त ठेविला मस्तकी तुमच्या ॥२॥ बाळलीला केली जगी ख्याती मिरविली । चांगयाची हरली चौसष्ट कळा ॥३॥

3541. (पंढरीस जाणाऱ्या वारकऱ्यांबरोबर देवास पत्र) का माझा विसर पडिला मायबाप । सांडियेली कृपा कोण्या गुणे ॥१॥ कैसा कंठूनिया राहो संवसार । काय एक धीर देऊ मना ॥धृपद॥ नाही निरोपाची पावली वारता । करावी ते चिंता ऐसा काही ॥२॥

3541. योगियांचें ध्यान पै विश्रांती । आदिशक्ति म्हणती तुम्हांलागी ॥१॥ नित्य मुक्त तुम्ही सर्व जीवां वंद्य । अकार उकार मकार भेद मावळला ॥२॥ अहं सोह कोहं तुमचा प्रकार । वेदशास्त्र सार तुम्ही जाणा ॥३॥ अनुग्रह कृपेचा मजलागी तो द्यावा । एका जनार्दनी करावा कृपापात्र ॥४॥

3542. (पंढरीस जाणाऱ्या वारकऱ्यांबरोबर देवास पत्र) काही माझे कळो आले गुणदोष । म्हणऊनी उदास धरिले ऐसे ॥१॥ नाही तरी येथे न घडे अनुचित । नाही ऐसी रीत तया घरी ॥धृपद॥ कळावे ते मना आपुलिया सवे । ठायीचेहे घ्यावे विचारूनी ॥२॥

3542. मुक्तपणें मुक्त श्रेष्ठपणें श्रेष्ठ । सर्वत्री वरिष्ठ आदिशक्ती ॥१॥ जगाच्या उध्दारा तुमचा अवतार । पावन हे साचार मूढ जन ॥२॥ अज्ञानासी बोध सज्ञानाची शुध्दी । तोडिली उपाधी सर्वत्रांची ॥३॥ लडिवाळ तान्हें एका जनार्दने । कृपा असो देणे मजवरी ॥४॥

3543. (पंढरीस जाणाऱ्या वारकऱ्यांबरोबर देवास पत्र) नव्हे धीर काही पाठवू निरोप । आला तरी कोप येऊ सुखे ॥१॥ कोपोनिया तरी देईल उत्तर । जैसे तैसे पर फिरावूनि ॥धृपद॥ नाही तया तरी काय एक पोर । मज तो माहेर आणीक नाही ॥२॥