वारकरी रोजनिशी

1017. असे येथीचिया दिने । भाग्यहीन सकळा ॥१॥ भांडवल एवढे गाठी । नाम कंठी धरियेले ॥धृपद॥ आणिक ते दुजे काही । मज नाही यावरी ॥२॥ तुका म्हणे केला कोणे । एवढा नेणे लौकिक ॥३॥

1017. चतुर्भुज श्याममूर्ति | शंखचक्राची आकृती | पीतांबराची दिव्य दीप्ति | पडिली स्रृष्टीवरी ॥१॥ धन्य धन्य ज्ञानदेव |धन्य धन्य तो माधव |मग आरंभिला अनुभव | ज्ञानदेवाचेनि मुखे ॥२॥ देव म्हणे ज्ञानेश्वरा | तू अवतरोनि माजि चराचरा | हरिला महादोषथारा | तुझेनि कवित्वे ॥३॥ तुझे कवित्व माझ्या गोष्टी | जो परिसेल हे सृष्टी |तो येईल माझे भेटी | वैकुंठा पीठी विष्णूच्या ॥४॥

1017. वेधोनि गेले माझे मन । हारपलें दुजेंपण ॥१॥ ऐसी ब्रह्मामूर्ति दत्त । वोतलीसे आनंदभरीत ॥२॥ तयाविण ठाव । रिता कोठे आहे वाव ॥३॥ एका जनार्दनी भरला । सबाह्म अभ्यंतर व्यापिला ॥४॥

1017. जिव्हाग्री ठेविताचि गोड । पुरे कोड सकळही ॥१॥ ते या विठोबाचे नाम । सर्वदा निष्काम फळदाते ॥२॥

1018. गाये नाचे वाहे टाळी । साधन कली उत्तम हे ॥१॥ काय जाणो तरले किती । नांव आइती या बैसा ॥धृपद॥ सायासाचे नाही काम । घेता नाम विठोबाचे ॥२॥ तुका म्हणे निर्वाणीचे । शस्त्र साचे हे एक ॥३॥

1018. ऐसे आळंकापुर पीठींचे | भक्त नांदती दैवाचे | जे का सागर भाग्याचे | ज्ञानउदयो प्रकासिते ॥१॥ मग षोडश उपचारी | पूजा ज्ञानदेव आदरी | दिव्यवाद्ये मंगळतुरी | ओवाळिती पंचारतिया ॥२॥ ज्ञान सोपान निवृत्ती | मुक्ताई प्रत्यक्ष ज्योती | ओंवाळिती विष्णूमूर्ती | चतुर्भुज पै ॥३॥ पीतांबरधारी श्याममूर्ति | शंखचक्राची आकृती | उद्धव अक्रूर ढाळिती | चवरे वरी ॥४॥

1018. ऐसी जगाची माऊली । दत्तनामे व्यापुनि ठेली ॥१॥ जीवे जिकडे तिकडे दत्त । ऐशी जया मति होत ॥२॥ तया सांकडेंचि नाही । दत्त उभा सर्वा ठायी ॥३॥ घात अघात निवारी । भक्ता बाहे धरी करी ॥४॥

1018. जिही गाईले हरिचे नाम । आतळो कर्म नेदी त्या ॥१॥ जन्म जरा हरुनी व्याधी । बैसवी पदी अपुलीया ॥२॥

1019. सर्वकाळ माझे चित्ती । हेचि खंती राहिली ॥१॥ बैसले ते रूप डोळा । वेळोवेळा आठवे ॥धृपद॥ वेव्हाराची सरली मात । अखंडित अनुसंधान ॥२॥ तुका म्हणे वेध जाला । अंगा आला श्रीरंग ॥३॥

1019. नमो काळकौतुहळ । नमो चक्रचालक गोपाळ । नमो विश्वप्रतिपाळ । प्रभंजन ॥१॥ नमो शिव शिवेशा । नमो शिवादि विश्वेशा । नमो रुपा अष्टदिशा । व्यापका नारायणा ॥२॥

1019. लावण्य मनोहर प्रेमाचा पुतळा । देखिलासे डोळा दत्तराव ॥१॥ चरणी घातली मिठी प्रेम दुनावें पोटी । पाहता हारपली दृष्टी दुजेपणा ॥२॥ मन माझे वेधले परिपुर्ण भरले । एका जनार्दनी सांठविलें हृदयी दत्त ॥३॥

1019. जेथूनिया येणेचि नाही । फिरोनिया काही संसारा ॥१॥ तया नांव परमपद । लाभती मृग्ध हरिनामे ॥२॥

1020. जैसे दावी तैसा राहे । तरि का देव दुरी आहे ॥१॥ दुःख पावायाचे मूळ । राहाणी ठाव नाही ताळ ॥धृपद॥ माळामुद्रांवरी । कैचा सोंगे जोडे हरी ॥२॥ तुका म्हणे देखे । ऐसे परीची बहुतेके ॥३॥

1020. ऐसी स्तुती नमनाची|केलिया भगवंताची|ऐकता जाली रुची|म्हणे धन्य धन्य राजकीय सख्या॥१॥ कैसी स्तुती परिकर|जपता नामावळी साचार|वेगी तुष्टले हरिहर निज ब्रह्म स्वरूप॥२॥ वैष्णव सभोंवते उभे|तिही जयजयकार प्रतिभे|करूनि रुक्मिणीवल्लभे|तया प्रसाद दिधला॥३॥ मागुता ज्ञानदेव वदे|धन्य धन्य तुझी चरणारविंदें|तेथे रातलिया योगिवृंदें| ते चरण धन्य धन्य॥४॥

1020. दत्त माझी माय । आम्हा अनाथांची गाय ॥१॥ प्रेमपान्हा पाजी वेगी । गुरुमाउली आम्हालांगी ॥२॥ आम्हा प्रीतीची साउली । श्रीगुरु दत्तराज माउली ॥३॥ आमची जीवींची जीवलगी । आम्हांलागीं घे वोसंगीं ॥४॥

1020. तरले तो असंख्यात । सांगो जाता न लागे अंत ॥१॥ एका हरीच्या नामासाठी । भरल्या विमानांच्या कोटी ॥२॥

1021. अवघा तो शकून । हृदयी देवाचे चिंतन ॥१॥ येथे नसता वियोग । लाभ उणे काय मग ॥धृपद॥ छंद हरीच्या नामाचा । शुचिर्भूत सदा वाचा ॥२॥ तुका म्हणे हरीच्या दासा । शुभ काळ अवघ्या दिशा ॥३॥

1021. कर जोडोनिया पुढे | लोटांगण टाकिले गाढे |म्हणे स्तवन करावया मी वेडे | काय जाणे तुझा महिमा ॥१॥ तरी पांडुरंग तू दयाळु | भक्त भाविका कृपाळु |भीमातटी उभा गोपाळु |पुंडलिका कारणे ॥२॥ चंद्रभागा सरोवरी | निरे भीवरेचा तिरी |वाट पाहसी हरी | भक्तसह्या करणे ॥३॥ तरी उदार शूर महिमेचा | खुंटलिया चारी वाचा |तेथ पवाडु मज कैचा | वर्णावया सामर्थ्य ॥४॥

1021. तरले नामे अनेक तरती । वैकुंठा जाती घोषगजरे ॥१॥ ऐसा याचा कीर्तिमहिमा । उत्तमा अधमा सारिखाचि ॥२॥

1022. ब्रम्हरूपाची कर्मे ब्रम्हरूप । विरहित संकल्प होती जाती ॥१॥ ठेविलिया दिसे रंगाऐसी शिळा । उपाधि निराळा स्फटिक मणि ॥धृपद॥ नानाभाषामते आळविता बाळा । प्रबोध तो मूळा जननीठायी ॥२॥ तुका म्हणे माझे नमन जाणतिया । लागतसे पाया वेळोवेळा ॥३॥

1022. तंव अंतरिक्षी गगनी| देव बैसोनि विमानी|वर्षताती दिव्य सुमनीं| पांडुरंगावरी॥१॥ विठोबा गुणनिधी| सवे पुंडलिक सुबुद्धि|लघिमा आणिमादी सिद्धी| सवे असती॥२॥ मग नेमिलिया तिथी| कृष्णपक्ष अष्टमी समयी|नाम संकीर्तन संतसंगतीं| तो ब्रह्मप्राप्ति पावला॥३॥ नवमी गजर कथेचा| तरि वैष्णव तोचि साचा|चतुर्भुज होईल हे वाचा| वदोनिया गेले॥४॥

1022. आमुचे कुळींचे दैवत । श्रीगुरुदत्तराज समर्थ ॥१॥ तोचि आमुचा मायबाप । नाशी सकळ संताप ॥२॥ हेंचि आमुचे व्रत तप । मुखी दत्तनाम जप ॥३॥ तयाविण हे सुटिका । नाही नाही आम्हा देखा ॥४॥

1022. तेचि धन्य तेचि धन्य सुकृती जन नरदेही ॥१॥ जिही करुनि नामपाठ । भरला घोट व्दैताचा ॥२॥

1023. नाही सुगंधाची लागत लावणी । लावावी ते मनी शुद्ध होता ॥१॥ वाऱ्या हाती माप चाले सज्जनाचे । कीर्ती मुख त्याचे नारायण ॥धृपद॥ प्रभा आणि रवि काय असे आन । उदयी तव जन सकळ साक्षी ॥२॥ तुका म्हणे बरा सत्याचा सायास । नवनीता नाश नाही पुन्हा ॥३॥

1023. ऐसे वदोनि पांडुरंगें|समस्तांसी वस्त्रे दिली अंगें|देऊनि भूषणे अनेगें| रत्नमुक्ताफळे अलंकार॥१॥ धन्य जन्मले भूमंडळीं|कीर्तनी नाचती गदारोळी|ते विष्णुसन्निध सर्वकाळीं|ऐसे वनमाळी बोलिले॥२॥ राही रुक्मिणी सत्यभामा| विचारिती पुरुषोत्तमा|बहुत अगाध येथिंचा महिमा| भूमीवरी वैकुंठ॥३॥ म्हणे विठोजी जंववरी धरा| तंववरि समाधि स्थिरा|हरिकीर्तन करिती सैरा| चतुर्भुज होईल॥४॥

1023. माझी माता दत्तगुरु । मज तिचाचि आधारु ॥१॥ तियेविण मजलागी । कोण रक्षील सर्वांगी ॥२॥ दत्त माझा आधार । त्यासी चिंतीं वारंवार ॥३॥ निर्विकार निरंजन । स्वामी माझा दत्त जाण ॥४॥

1023. धराल तरी धराल चित्ती । संशय निवुत्ती करुनिया ॥१॥ या हो विठोबाच्या नामे । साधने दुर्गमे लाजविली ॥२॥

1024. तीर्थाटणे एके तपे हुंबरती । नाथिले धरिती अभिमान ॥१॥ तैसे विष्णुदास नव्हती साबडे । एकाचिया पडे पाया एक ॥धृपद॥ अक्षरे आणिती अंगासी जाणीव । इच्छा ते गौरव पूज्य व्हावे ॥२॥ तुका म्हणे विधिनिषधाचे डोही । पडिले त्या नाही देव कधी ॥३॥

1024. नित्य अनुष्ठान ये तीर्थी| त्याचे पूर्वज उद्धरिती|जे का अन्नदान करिती| ते पावती वैकुंठी ॥१॥ ऐसे तीर्थक्षेत्र सर्वोत्तम| आणिक नाही यांसी सम|शिवपीठ हे मनोरम| अळंकापुरी हे देख॥२॥ न वर्णवे येथिंची थोरी| जेथे साक्षात श्रीहरि|येऊंनिया झडकरी| ज्ञानदेवा समाधि दिधली॥३॥ अनंत पुण्य ज्याचे गांठी| तरीच ज्ञानदेव पडे दिठी|जोडे तप कोट्यानुकोटी| ऐसे धूर्जटी बोलिले॥४॥

1024. आत्मज्ञानें बिंबलें हृदयी । दत्त वोळखिला ठायी ॥१॥ पारिखेपणा दुर केला । अवघा दत्तचि गमला ॥२॥ नामे पवन चराचरें । ते दत्तनाम दोन अक्षरे ॥३॥ एका जनार्दनी छंद । दत्तनामे लागला वेधु ॥४॥

1024. न कळेचि प्रेम याची गोडी । धावे तांतडी नाम घेता ॥१॥ भरोनिया मन अंतरी राहे परताचि नोहे जवळुनी ॥२॥

1025. पट्टे ढाळू आम्ही विष्णुदास जगी । लागो नेदू अंगी पापपुण्य ॥१॥ निर्भर अंतरी सदा सर्वकाळ । घेतला सकळ भार देवे ॥धृपद॥ बळिवंत जेणे रचिले सकळ । आम्हा त्याचे बळ अंकितांसी ॥२॥ तुका म्हणे आम्ही देखत चि नाही । देवाविण काही दुसरे ते ॥३॥

1025. ऐसे तीर्थ सर्वोत्तम|सांगतसे पुरुषोत्तम|शंकरादि परमधाम|ब्रह्मनाम वर्णित॥१॥ क्षेत्रमहिमा अति अद्भुत |आदि सिध्देश्वर कुळदैवत|समर्थ महाभागवत| नामे गर्जत सर्वकाळ॥२॥ म्हणे पुंडलिक पूर्वीचे स्थळ| आणि शिवाचे मूळपीठ निर्मळ|तेथे निर्विकल्प सोज्वळ| तप विशाळ जोडिले॥३॥ क्षेत्र पंढरीहुनी अधिक| ऐसे बोलती ब्रह्मादिक|म्हणती धन्य येथिंचे लोक| शुद्ध भाविक प्रेमळ॥४॥

1025. श्रीगुरुकृपे दत्त वोळखिला । हृदय डोल्हार्‍यावरी बैसविला । अभेद पुर्ण चांदवा तेथे दिला । शुद्ध भक्तीनें दत्त पुजियेला ॥१॥ दत्तचरणीं मज लागलीसे गोडी । भवभयाची तुटोनी गेली बेडी ॥धृ.॥ सोहं गुढी तेथे उभारिली । मंत्र उपदेशें देहबुद्धी गेली । पुर्ण निवृत्ति प्रवृत्तिहि धाली । सहज पुर्णनंद पूर्णता जालीं ॥२॥ जिकडे पाहे तिकडे चक्रपाणी । बोलावयाची राहिली शिराणी । जनी वनी एकात्मता खाणी । एका जनार्दनी रंगलीसे वाणी ॥३॥

1025. नका बोलो शब्द वावगे विवाद । आठवा गोविंद ध्यानी मनी ॥१॥ सकळही तुमचे होईल कल्याण जरी गाल गाणे विठोबाचे ॥२॥

1026. कथेचा उलंघ तो अधम अधम । नावडे ज्या नाम ओळखा तो ॥१॥ कासया जीऊन जाला भूमी भार । अनउपकार माते कुंसी ॥धृपद॥ निद्रेचा आदर जागरणी वीट । त्याचे पोटी कीट कुपथ्याचे ॥२॥ तुका म्हणे दोन्ही बुडविली कुळे । ज्याचे तोंड काळे कथेमाजी ॥३॥

1026. परब्रह्म परममूर्ती| परमधाम परात्पर कीर्ति|परमप्रियो परंज्योती| श्रुतिस्मृति स्वानुभव॥१॥ अकळ विकळ निरंजन| ज्ञाताज्ञेय विवेकधन|संशय दृश्य निरसन| विश्वप्रिये॥२॥ नलिनीकमलविकाशा| नयनघन विश्वेशा|नमन चरणलेशा| चित्सुखा ॥३॥ चराचर सच्चिदानंदांग| शुद्धस्नान शंकर दिव्यांग|विष्णुमूर्ती पांडुरंग| सगुणरूप भीमातटीं॥४॥

1026. स्वानंदे आवडी दत्त पाहुं गेलों डोळा । तंव चराचर अवघे श्रीदत्तची लीला ॥१॥ विस्मयो दाटला आता पाहुं मी कैसे । देखता देखणे अवघे दत्तचि दिसे ॥२॥ असे आणि नसे हा तंव विकल्प जनांत । जनीं जनार्दन निजरुपें दत्त ॥३॥ एका जनार्दनी तेथे अद्वय नित्य । सबाह्म अभ्यंतरी दत्त नांदत ॥४॥

1026. न लगे जागे वनाप्रती । अथवा एकांती बैसणे ॥१॥ विठ्ठल विठ्ठल म्हणा का वाचे । सकळार्थाचे कारण हे ॥२॥

1027. सांडोनीया दो अक्षरा । काय करू हा पसारा । विधिनिषेधाचा भारा । तेणे दातारा नातुडेसी ॥१॥ म्हणोनि बोबड्या उत्तरी । वाचे जपे निरंतरी । नाम तुझे हरी । भवसागरी तारू ते ॥धृपद॥

1027. म्हणे विठोजी शंकराचा| प्रत्यक्ष अवतार तुझा साचा|स्तुति केली असे वाचा| विचार स्मयाचा पूर मज॥१॥ वसति सप्तद्वीप नवखंड| त्यामाजी अनंत ब्रह्मांड|रोमरंध्री ज्या अखंड| तो मनुष्यरूपे मेदिनी॥२॥ निवृत्तिनाथ नाना अवतारीं| तुमच्या सेवेसी श्रीहरी|जे जे प्रेरसी कामारी| सांगितले करी उगाचि॥३॥ म्हणे देवाधिदेवा आता| सांगाल ते करू तत्वता|हरू भव र्णवाची चिंता| या त्रैलोक्याची॥४॥

1027. मनासी स्थिरता नामे दत्त वेध । दुजा नाही छंद आणीक कांही ॥१॥ म्हणोनि संकल्प दृढ झाला पायी । दत्तावाचुनी ठायी नोहे कांही ॥२॥ पाहता पाहणें परतले मन । पाहण्याचें विंदान विसरले ॥३॥ एका जनार्दनी परब्रह्मा पुतळा । दत्त देखिला डोळा आत्मदृष्टी ॥४॥

1027. नाना साधने मंत्र तंत्र । उपासना यंत्र अवघड ते ॥१॥ म्हणोनिया हरिचे । भाविका सुगम हरिभक्ता ॥२॥

1028. हरीनामाचे करूनि तारू । भवसिंधुपार उतरलो ॥१॥ फावले फावले आता । पायी संता विनटलो ॥धृपद॥ हरीनामाचा शस्त्र घोडा । संसार गाढा छेदिला ॥२॥ हरीनामाची धनुष्यकांडे । विन्मुख तोंडे कळिकाळ ॥३॥

1028. ऐसा निवृत्ती स्थिरावला|महाविष्णु संतोषला|मग सोपानदेवे आरंभिला| स्तुतिवाद परियेसा॥१॥ जयजया तू रामकृष्णा| भक्तभाविका हरी तृष्णा|देही दीपक सहिष्णा| रामकृष्ण म्हणतांचि॥२॥ नरहरी नरकेसरी| टाळी वाउनिया गजरीं|टाळ मृदंग झणत्कारी| जयजय कृष्ण म्हणो आम्हीं॥३|एक हरिविण नाही सखा| त्रिभुवनी आत्मा देखा|समाधिसुखविशेखा| चरणरजे डौरवावें॥४॥ धन्य हे भूमिका देश| आपण हरि जगन्निवास|ज्ञानदेवी केला वास| समाधिसुख घेउनी॥५॥

1028. माझिया मनींचा फिटलासे बिहो । पाहुनिया देवो दत्तराव ॥१॥ फिटला संकल्प तुटली वासना । आन नाही कल्पना दुजी कांही ॥२॥ एका जनार्दनी दत्त वेगळा जाण । नोहे माझा प्राण क्षणभरी ॥३॥

1028. नाम तारक हे श्रीहरी । गर्जता तुमचे भव सागरी ॥१॥ ऐसे जाणोन वैष्णवजन । करिती नित्यनित्य कीर्तन ॥२॥

1029. नव्हे हो गुरुत्व मेघवृष्टिवाणी । ऐकावी कानी संतजनी ॥१॥ आरुष हा शब्द देवाचा प्रसाद । करविला वाद तैसा केला ॥धृपद॥ देहपिंड दान दिला एकसरे । मुळिचे ते खरे टांकसाळ ॥२॥ तुका म्हणे झरा लागला नवनीत । सेविलिया हित पोट धाय ॥३॥

1029. मुक्ताई म्हणे देवा| तू विसावा सर्वा 'जीवा '|गुण गौरवा अनुभवा| आम्ही जाणो तुज॥१॥ सत्य सत्य जनार्दना| सत्य सत्य नारायणा|सत्य सत्य तू आमुचे धना| जगज्जीवन जगदाकारा॥२॥ तुझेवांचोनि त्रिभुवनीं| दुजा न देखो नायको कानीं|वेदशास्त्रपुराणीं| अगाध महिमा तुझा॥३॥ तू देवा देवोत्तम| योगियांचा विश्राम|शिवाचा ही आत्माराम| ऐसा नेम वेदाचा॥४॥

1029. त्रिगुणात्मक त्रिमूर्ति वेगळा । पाहे तो सांवळा दत्तरावो ॥१॥ मन माझे वेधले दत्ताचे चरणी । नाही आन मनी दुजा छंद ॥२॥ परात्पर पहावा हृदयी तैसा ध्यावा । एका जनार्दनी सांठवावा दत्त मनी ॥३॥

1029. नामचि एक विठोबाचे । अवघ्या साधनाचे शिरोरत्न ॥१॥ उच्चार मात्र करिता ओठी । प्रगटे पोटी हरिरुप ॥२॥

1030. घटी अलिप्त असे रवि । अग्नी काष्ठामाजी जेवी । तैसा नारायण जीवी । जीवसाक्षीवर्तने ॥१॥ भोग ज्याचे तया अंगी । भिन्न प्रारब्ध जगी । विचित्र ये रंगी । रंगे रंगला गोसावी ॥धृपद॥ देह संकल्पासारिखे । एक एकासी पारिखे । सुख आणि दुःखे । अंगी कर्मे त्रिविध ॥२॥ तुका म्हणे कोडे । न कळे तयासी साकडे । त्याचिया निवाडे । उगवे केले विंदान ॥३॥

1030. तंव पुंडलिक पुढारला| कर जोडोनि वदला|म्हणे वेदादिका अबोला| तुझिया रूपाचा॥१॥ तो तू प्रकट श्रीरंगा| भीमातटी पांडुरंगा|येउनि आमुचिया लोभा भक्तजना तारिसी॥२॥ नेणो कोण भक्तपण| नेणो तुमचे महिमान|कोण तप कोण साधन| कोणे जन्मी केले होतें॥३॥ नीरे भिवरेचा संगमीं| चंद्रभागेचा उगमीं|वेणुनाद परब्रह्मीं| गोपाळ गजरे गर्जती॥४॥

1030. माझी दत्त माऊली । प्रेमपान्हा पान्हावली ॥१॥ कुर्वाळुनी लावी स्तनीं । नोहे निष्ठुर क्रोध नाही मनी ॥२॥ भक्तांसी न विसंबे । सदा वाट पाहे बिंबे ॥३॥ एका जनार्दनी निश्चित । दत्तनामे पावन पतीत ॥४॥

1030. नामचि एक उच्चारिले । तेही नेले निजधामा ॥१॥ ऐसा याचा कीर्तीघोष । वर्णिती शेष निगमादिक ॥२॥

1031. सद्गदित कंठ दाटो । येणे फुटो हृदय ॥१॥ चिंतनाचा एक लाहो । तुमच्या अहो विठ्ठला ॥धृपद॥ नेत्री जळ वाहो सदा । आनंदाचे रोमांच ॥२॥ तुका म्हणे कृपादान । इच्छी मन हे जोडी ॥३॥

1031. मग सारोनी संध्यस्नान| देवभक्ति विष्णुपूजन|पंक्ति आदरिले आपोशन| मागुती भोजन करिताती॥१॥ धन्य धन्य तू ज्ञानराजा| तू आवडलासि केशिराजा|पंक्ति करोनि द्विजा| वाढितसे रुक्मिणी॥२॥ राही रुक्मिणी सत्यभामा| वाढिती पंचामृत उत्तमा|पुंडलिक बोलावुनि साउमा| ज्ञानदेवा पंक्ति बैसविलें॥३॥ निवृत्ती सोपान मुक्ताबाई| गोपाळ देव्हढे दोन्ही बाहीं|रुक्मिणी सत्यभामा राही| वाढिती अन्ने नानाविधें॥४॥

1031. एकाएकी एकला काशीवासा गेला । स्वलीला श्रीदत्त स्वये प्रगटला ॥१॥ दत्त देव आला दत्त देव आला । स्वभाव सांडोनी भेटावया चला ॥२॥ मुक्त मंडपामाझारीं निजनाम नगरी । दत्त प्रगटला कीर्तनामाझारी ॥३॥ भेटणें भेटी उठी दत्ता आली भेटी । सांगणें ऐकणे दत्त होऊनि उठी ॥४॥

1031. नामासाठी वोपी शांति । बैसवी पंगती संताचिये ॥१॥ ऐसा उदार त्रिभुवनी । नाही वाचूनि एका हरी ॥२॥

1032. जेथे देखे तेथे उभा । अवघ्या गगनाचा गाभा ॥१॥ डोळा बैसले बैसले । ध्यान राहोनि संचले ॥धृपद॥ सरसावले मन । केले सोज्वळ लोचन ॥२॥ तुका म्हणे सवे । आता असिजेत देवे ॥३॥

1032. तंव विनवी ज्ञानदेव| सकळांचा जाणोनी ठाव|शुद्ध भक्ति प्रेमळ वैष्णव| सर्वभाव सख्य घेतां॥१॥ बैसोनिया एक आसनी | देवभक्त चक्रपाणि|तांबुल घेवोनिया वदनीं| सुखसंतोषे बोलती॥२॥ मग पाचारिला गरूड|भक्त पुंडलिक प्रौढ|भक्त सोपान गम्यगूढ| जाणते भक्त॥३॥ केले प्रयाणासि मुहूर्त| पंढरीस जावयाचे आर्त|संवत्सरा जाऊनि त्वरित| समाधि देऊ सोपाना॥४॥

1032. दुर्लभ नरदेह पावला । प्राणी देवासी विसरला ॥१॥ सुख मानिलें संसारी । जाऊनि पडीला अघोरीं ॥२॥ संसारसिंधुसी तारक । स्वामी दत्तराज एक ॥३॥ त्याचे नाम आठवितां । चुकली भवार्णवाची वार्तां ॥४॥

1032. नामाचेची घोष । करुनि निर्दाळिले दोष ॥१॥ वाट घेण वाल्हा कोळी । अजामेळा पडता जळी ॥२॥

1033. तान्हे तान्ह प्याली । भूक भुकेने खादली ॥१॥ जेथे ते च नाही जाले । झाडा घेतला विठ्ठले ॥धृपद॥ वास वासनेसी नाही । मन पागुळले पायी ॥२॥ शेष उरला तुका । जीवी जीवा जाला चुका ॥३॥

1033. उगवला दिन प्रभात| स्नान संध्या सारोनी समस्त|उद्धव कर जोडोनी बोलत| पूर्ण आर्त सर्वांचें॥१॥ अनुपम इचा महिमा| न बोलवे जाहली सीमा|आता चला वेगी़ पुरुषोत्तमा| आपले आश्रमा पंढरीसी॥२॥ गरुड सामोरा तिष्ठत| भक्त भागवत समस्त|मुनी पुंडलिक विनवित| केले दंडवत साष्टांगें॥३॥ म्हणे ज्ञानदेव यजुर्वेदि| वाग् स्नेहो वाक्बुद्धी|परंपरा याचि वैखरी| यासी मंत्रोक्त दिधली॥४॥

1033. परमर्थीं राखितां भावो नवल नव्हे पहाहो । भक्त परिग्रहो चालवी दत्तदेवो ॥१॥ कृपाळु श्रीदत्त कृपाळु श्रीदत्त । अहर्निशी स्वये पाळिती निजभक्त ॥२॥ वत्सालागीं जैसी व्याली धेणु धांवे । निजभक्तांकारणें दता तैसा पावे ॥३॥ भक्त कीर्तने तोषला दत्त संतोषला । हरिजागरीं स्वये सिद्ध प्रगटला ॥४॥

1033. नामापाशी भुक्ति मुक्ति । ज्ञान विरक्ति हरिनामी ॥१॥ नामापाशर दयाशांति । साधना समाप्ति हरिनामी ॥२॥

1034. पाणिपात्र दिगांबरा । हस्त करा सारिखे ॥१॥ आवश्यक देव मनी । चिंतनीच सादर ॥धृपद॥ भिक्षा कामधेनुऐशी । अवकाशी शयन ॥२॥ पाघरोनि तुका दिशा । केला वास अलक्षी ॥३॥

1034. नामयाचा धरूनि हात| क्षणक्षणा पंढरिनाथ|ज्ञानदेवाते आठवित| कंठ सद्गदित करोनियां॥१॥ उद्धवासी म्हणे पांडुरंग| या सज्जनाचा न व्हावा वियोग|हे ह्रदय होतसे दोन भाग| जाणार अंतरंग तुम्ही माझें॥२॥ त्याविण गोड मज न वाटे| ऐसे जिवलग कैचे भेटे|जे मनींचा वियोग दुःख तुटे| समाधान वाटे ह्रदयामाजी॥३॥ ज्ञानदेवा ऐसो निधान| नाही धुंडिता त्रिभुवन|न संपडे न देखो जाण| तुझी आण उद्धवा॥४॥

1034. लागूनियां पाया जना विनवीत । मुखी बोला दत्त वारंवार ॥१॥ तेणे तुम्हा सुख होईल अपार । दत्त दयासागर आठवावा ॥२॥ स्त्रिया पुत्र संसारा गुंतसी पामरा । तेणे तुं अघोरा पावशील ॥३॥ एका जनार्दनी चित्ती दत्तपायां । दत्तरुप काया झाली त्याची ॥४॥

1034. नामेचि तुमची आळविता । न पुरे धणी पंढरीनाथा ॥१॥ याचि सुखे कल्पकोडी । जाता वेळ वाटे घडी ॥२॥

1035. विषयी विसर पडिला निःशेष । अंगी ब्रम्हरस ठसावला ॥१॥ माझी मज झाली अनावर वाचा । छंद या नामाचा घेतलासे ॥धृपद॥ लाभाचिया सोसे पुढे चाली मना । धनाचा कृपणा लोभ जैसा ॥२॥ तुका म्हणे गंगासागरसंगमी । अवघ्या जाल्या ऊर्मी एकमय ॥३॥

1035. भगवंत म्हणे नामयासी| हे यथार्थ तू बोलसी|परी क्षणक्षणा गुण आठवती मानसी|या ज्ञानदेवाचे॥१॥ भक्त ज्ञानी आणि वैरागी| ज्ञानदेवा ऐसा चहुयुगीं|ना शको न देखो याची लागीं| खंती वाटे बहुत॥२॥ उद्धवे चरणावरी ठेउनि माथा| कांही एक विनंति जगन्नाथा|ते सांगा जी कृपावंता| गुज अंतरींचे स्वामी॥३॥ निवृत्ति ज्ञान सोपानासि| हे बेसविले जी समाधीसी|मुक्ताईची स्थिती केसी| ते ह्रषिकेशी सांगावें॥४॥

1035. वेळोवेळां सांग जना । मागे दाना सर्वांसी ॥१॥ मंगल श्रीदत्तराज । स्मरा गुरुराज समर्थ ॥२॥ आयुष्य जाय पळ पळ । करा बळ चिंतना ॥३॥ एका जनार्दनी लोका । विसरु नका सांगतो ॥४॥

1035. नामे तारिले पातकी । मुक्त झाले मृत्युलोकी ॥१॥ ऐसे बोलियेले वाल्मीक । महाभारतीं व्यासादिक ॥२॥

1036. ऐसियांचे चरित्र जो आवडी आईके| तो या भक्ताबरोबरी तुके|भोगी वैकुंठीची निजसुखें| बोलिले मुखे श्रीविठ्ठल॥१॥ धन्य धन्य ते भक्त| ज्या कारणे श्री भगवंत| ऐसे पवाडे करित| विश्व उद्धरी तेणे करूनि॥२॥ जे भाग्याचे होति| त्यासिच हे होय प्राप्ती|ते मागुते न येति पुनरावृत्ती| गर्भवासा॥३॥ नामा म्हणे नामस्मरण| तुटति प्रप़ंचधरण बंधन|सुख पावती निदान| समचरण देखलिया॥४॥

1036. वाचे बोला दत्त दत्त । होय सकळ परमार्थ ॥१॥ दत्तरुपीं लागता दृष्टी । दत्तरुप अवघी सृष्टी ॥२॥ दत्तकथा वसे कानी । दत्तमुर्ति ध्यानीं मनी ॥३॥ दत्तालागी आलिंगना । कर समर्थ हे जाणा ॥४॥

1036. नामे दोषी अजामेळ । परम चांडाळ तारियेला ॥१॥ पुराणी हा महिमा व्यासे । वर्णिला उददेशे वाल्मीकेंही ॥२॥

1037. परमार्थी तो न म्हणावा आपुला । सलगी धाकुला हेळू नये ॥१॥ थोडा चि स्फुलिंग बहुत दावाग्नी । वाढता इंधनी वाढविला ॥धृपद॥ पितियाने तैसा वंदावा कुमर । जयाचे अंतर देवे वसे ॥२॥ तुका म्हणे शिरी वाहावे खापर । माजी असे सार नवनीत ॥३॥

1037. मंगळमूर्ति सुखधामा | भक्तांचिया कल्पद्रुमा|निवृत्तीचिया पुरुषोत्तमा | नमो तुज ॥१॥ विद्या सागरा वैरागरा | संकटी माउली ज्ञानेश्वरा |भरित दाटले अंबरा | तो तू योगेश्वरा मोक्षदायी ॥२॥ मति चालविली रसाळ | संत श्रोतिया केला सुकाळ |दिधले पुरुषार्थाचे बळ | ते तू केवळ संजीवन ॥३॥ अमृतानुभव आनंद लहरी | ग्रंथ सिद्ध केला ज्ञानेश्वरी |संस्कृत प्राकृत वैखरी | वदविली माझी ॥४॥

1037. धन्य धन्य तेचि नर । दत्तनामीं जे तत्पर ॥१॥ त्याचे होता दरुशन । पतित होताती पावन ॥२॥ तयालागीं शरण जावे । काया वाचा आणि जीवे ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । त्याचे पाय आठवी मनी ॥४॥

1037. नामेचि पावन केली क्षिती । घोषे निजशांति पातका ॥१॥ जये गावी जये देशी । वसती त्यासी सुखलाभ ॥२॥

1038. ऐसा ज्याचा अनुभव । विश्व देव सत्यत्वे ॥१॥ देव तया जवळी असे । पाप नासे दर्शणे ॥धृपद॥ कामक्रोधा नाही चाली । भूती जाली समता ॥२॥ तुका म्हणे भेदाभेद । गेला वाद खंडोनि ॥३॥

1038. आता पदपदांतराची सेवा | संपादिली स्वामी केशवा |धन्य आमुचिया दैवा | जोडिला तुम्ही ॥१॥ आत्मविद्या बोलावया कारणे | सुख पावले श्रोते सज्जन |आता जे आरंभिले मने | ते आपण सिद्धि न्यावे ॥२॥ भूवैकुंठ एक पंढरी | त्याहूनि आगळी आळंकापुरी |सिद्धेश्वरा शेजारी | इंद्रायणी ॥३॥ त्रिपुटि पश्चिम मोक्षाची वाट | प्रत्यक्ष कैलास सिद्धपेठ |गोपाळपुरी केली गोष्ट | चौघीजणी ॥४॥

1038. उदार दयाळ गुरुदत्त । पुरवी हेत भक्तांचा ॥१॥ त्याचे चरणी लीन व्हावे । शुद्धभावे करुनी ॥२॥ मुखी स्मरा गुरुदत्ता । नाही दाता दुसरा ॥३॥ पायी करा तीर्थयात्रा । गुरुसमर्था भजावे ॥४॥

1038. नाही संदेह करी हा पाठ । पावसी वैकुंठ हरि म्हणता ॥१॥ जैसे प्रल्हाद उपमन्यु धुरु । करिता नामोच्चारु वरिष्ठ पदी ॥२॥

1039. सेवा ते आवडी उच्चारावे नाम । भेदाभेदकाम निवारूनि ॥१॥ न लगे हालावे चालावे बाहेरी । अवघे चि घरी बैसलिया ॥धृपद॥ देवाची च नामे देवाचिये शिरी । सर्व अळंकारी समर्पावी ॥२॥ तुका म्हणे होय भावे चि संतोषी । वसे नामापाशी आपुलिया ॥३॥

1039. अष्टोत्तरशे तीर्थे सारी | ओघे आली आळंकापुरी |वाद्ये वाजताती गजरी | कीर्तन लहरी अमृताची ॥१॥ जैसा कस्तुरीचा सुगंधु | अनुभवी न म्हणतीच बद्धु |तसा औटपिठाचा नादु | आठवी गोविंदु आवडीने ॥२॥ बौद्ध अवतार चक्रपाणि | सत्रावी कळा माय रुक्मिणी |जाणत असे अंत:करणी | भक्त इच्छा ॥३॥ भावे विठ्ठले केली गोष्टी | ज्ञानदेवे अपूर्व इच्छिले पोटी |जावे उठाउठी | समुदायेंसी ॥४॥

1039. कलियुगी तारक । स्वामी दत्तराज एक ॥१॥ त्याचे नाम नित्य गावें । भवसिंधुसि तरावें ॥२॥ दत्तमूर्ति हृदयी ध्याता । पावे मोक्ष सायुज्यता ॥३॥ दत्त वसे जया मनी । तया दत्त जनी वनी ॥४॥

1039. निजात्मप्राप्तीलागी सार । हरीचिया उच्चार नामाचा ॥१॥ हेचि बीज हेचि गुज । हेचि निज निजाचे ॥२॥

1040. ज्ञानियांचे घरी चोजविता देव । तेथे अहंभाव पाठी लागे ॥१॥ म्हणोनिया अवघे सांडिले उपाय । धरियेले पाय दृढ तुझे ॥धृपद॥ वेदपारायण पंडित वाचक । न मिळती एक एकामधी ॥२॥ पाहो गेलो भाव कैसी आत्मनिष्ठा । तेथे देखे चेष्टा विपरीत ॥३॥

1040. विठ्ठल रुक्मिणीसहित गरुड हनुमंत | आणिक संत महंत जमा जाले ॥१॥ परिसा भागवत नामा पुंडलिक | पताका सहित उठावले ॥२॥ गंधर्व आणि देव आले सुरगण | चालली विमाने आळंकापुरी ॥२॥ लहान थोर सारे आले ऋषीश्वर | उतरले भार वैष्णवांचे ॥४॥

1040. त्रिगुणाविरहित नाम दत्तात्रेय । गाता वदतांह होय आनंद चित्ता ॥१॥ पालटेल मन संसारभावना । अंती ते चरणा भेटी होय ॥२॥ योगयाग कसवटी वाउगी रहाटी । दत्त म्हणता होटी सव जोडे ॥३॥ एका जनार्दनी वदता दत्त वाचे । अनंत यागांचे पुण्य जोडे ॥४॥

1040. निवैंतरता सर्वाभूती । दया शांति आणि करुणा ॥१॥ केली कृपा नारायणे । ऐशी चिन्हे उमटता ॥२॥

1041. पंढरीची वाट पाहे निरंतर । निढळावरी कर ठेवूनिया ॥१॥ जातिया निरोप पाठवी माहेरा । का मज सासुरा सांडियेले ॥धृपद॥ पैल कोण दिसे गरुडाचे वारिके । विठ्ठलासारिके चतुर्भुज ॥२॥ तुका म्हणे धीर नाही माझ्या जीवा । भेटसी केधवा पांडुरंगा ॥३॥

1041. पंढरीचा पोहा आला आळंका पुरी | पंच कोसावरी साधुजन ॥१॥ पांडुरंगा संगे वैष्णवांचे भार | दिंड्या ते बाहेर निघाल्यासे ॥२॥ पताकांचे भार निघाले बाहेर | भेटती ऋषीश्वर पांडुरंगा ॥३॥ अवघिया भेटी जाल्या त्या बाहेरी | मग आळंकापुरी येते जाले ॥४॥

1041. आठवितां दत्तात्रय । नासताती तापत्रय ॥१॥ प्राप्त होय ऋद्धिसिद्धि । दत्तनामे ती समाधी ॥२॥ योगयागादि साधन । गुरुभक्त पावे जाण ॥३॥ विवेक वैराग्य शमादी । हस्ती व्यसे निष्कर्मसिद्धि ॥४॥

1041. पशु पक्षी श्वापद याती । भृंग पतंग कीटक जाती ॥१॥ हरीते भजता हरिरुप झाली । निजानंदी निमग्न ठेली ॥२॥

1042. ऐसी जोडी करा राम कंठी धरा । जेणे चुके फेरा गर्भवास ॥१॥ नाशीवंत आटी प्रियापुत्रधन । बीज ज्याचा सीण तेचि फळ ॥धृपद॥ नांव धड करा सहस्र नामांची । जे भवसिंधूची थडी पावे ॥२॥ तुका म्हणे काळा हाणा तोंडावरी । भाता भरा हरीरामबाणी ॥३॥

1042. हरिहरविधाता आले आळंकापुरी | इंद्रायणी तीरी एक थाटी ॥१॥ योगियांचा सखा कोठे ज्ञानेश्वर | जाती ऋषीश्वर भेटावया ॥२॥ शून्याचिया पोटी निरंजन गुंफा | ज्ञानयज्ञ सोपा सिद्ध केला ॥३॥ उन्मनी निद्रा लागलीसे फार | स्वरूपी ज्ञानेश्वर जागा जाला ॥४॥