वारकरी रोजनिशी

1240. नाही तुज काही मागत संपत्ती । आठवण चित्ती असो द्यावी ॥१॥ सरलिया भोग येईन सेवटी । पायापे या भेटी अनुसंधाने ॥धृपद॥ आता मजसाठी याल आकारास । रोकडी हे आस नाही देवा ॥२॥ तुका म्हणे मुखी असो तुझे नाम । देईल तो श्रम देवो काळ ॥३॥

1240. नामा सिंपे नामा सिंपे | रोप लाविले केशवबापे ॥१॥ येक उगवली आरडी दरडी | येक वाळुनी जाली कोरंडी ॥२॥ येक पुष्प फळासि आली | येक कळींच निर्फळ जाली ॥३॥ नामा उगवला केशव द्वारी | न माये आंत बाहेरी ॥४॥

1240. काया वाचा आणि मन । जयाचे ध्यान संतचरणी ॥१॥ तोचि पावन जाहला जगी । दुजे अंगी कांही नेणे ॥२॥ सदा वाचे गाय नाम । न करी काम आणीक तो ॥३॥ एका जनार्दनी देव । नेदी तया दुजा ठाव ॥४॥

1240. भक्तिांचिया मनोभावा । सारिखे देवा तुम्ही वर्ता ॥१॥ आवडीचा न करा भंग । अंतरंग म्हणोनिया ॥२॥

1241. हितावरी यावे । कोणी बोलिलो या भावे ॥१॥ नव्हे विनोदउत्तर । केले रंजवाया चार ॥धृपद॥ केली अटाअटी । अक्षरांची देवासाठी ॥२॥ तुका म्हणे खिजो । नका जागा येथे निजो ॥३॥

1241. परिसासी लोह लागती ते कनकाची होती | तया मागील ते गती बोलो नये ॥१॥ आड ओहोळ वाहती ते गंगेसी मिळती | तया मागील ते गती बोलो नये ॥२॥ काक विष्टा करिती तेथे पिंपळ होती | तया मागील ते गती बोलो नये ॥३॥ परीद्वारी होती परीसरसे होय सती | तया मागील ते गती बोलो नये ॥४॥

1241. निवंत बैसोनि सुखें गाय नाम । भेदाभेद काम परते सांडी ॥१॥ हेचि एक खुण परमार्थ पुरता । मोक्ष सायुज्यता हाता चढे ॥२॥ लौकिक वेव्हार आहे तैसा पाहे । जो जो होत जाये जे जे वेळ ॥३॥ कर्म धर्म त्तत्त्वतां बीज हे सर्वथा । एका जनार्दनी पुरता योग साधे ॥४॥

1241. भक्ताचिये भुके । प्रेम वागविसी भातुके ॥१॥ घालूनिया निज मुखी एकाएकी करिसी सुखी ॥२॥

1242. संचित प्रारब्ध क्रियमाण । अवघा जाला नारायण ॥१॥ नाही आम्हासी संबंधु । जरा मरण काही बाधु ॥धृपद॥ द्वैताद्वैतभावे । अवघे व्यापियेले देवे ॥२॥ तुका म्हणे हरी । आम्हामाजी क्रीडा करी ॥३॥

1242. लोखंडाचा विळा परिसासी लाविला | मागिलिया मोला मागू नये ॥१॥ दासी होती परि रायासी रतली | मागील ते बोली बोलो नये ॥२॥ वेश्या होती तेचि पतिव्रता जाली | मागील ते बोली बोलो तये ॥३॥ विष्णुदास नामा विठ्ठली रंगला | तो शिंपी वहिला म्हणो तये ॥४॥

1242. नाम घेई सदा वाचे । अनंत जन्मांचें दोष जाती ॥१॥ सुलभ सुलभ एक नाम । नाम आराम जपतांची ॥२॥ रानीं वनी बैसता जनी । नाम वदनी तो धन्य ॥३॥ एका जनार्दनी सोपे । हरती पापें जन्माचीं ॥४॥

1242. भक्ताचिये मनी जैसे । करि हा तैसे वर्तन ॥१॥ नेदी होऊ आज्ञें भंग । वोडवी सर्वांग सेवेसी ॥२॥

1243. नेणे करू सेवा । पांडुरंगा कृपाळुवा ॥१॥ धावे बुडतो मी काढी । सत्ता आपुलिया ओढी ॥धृपद॥ क्रियाकर्महीन । जालो इंद्रिया अधीन ॥२॥ तुका विनंती करी । वेळोवेळा पाय धरी ॥३॥

1243. कुश्चळ भूमीवरी उगवली तुळसी | अपवित्र तियेसी म्हणो नये ॥१॥ काकविष्टेमाजी जन्मे तो पिंपळ | तया अमंगळ म्हणो नये ॥२॥ दासीचिया पुत्रा राज्यपद आले | उपमा मागील देऊ नये ॥३॥ नामा म्हणे तैसा जातीचा मी शिंपी | उपमा जातीची देऊ नये ॥४॥

1243. नको कांही आणिक नेम । एक नाम घेई वाचे ॥१॥ तुटे जन्ममरण बाध । हृदयी बोध ठसावे ॥२॥ न लगे गिरी कडे कपाट । गाम बोभाट करी सुखें ॥३॥ एका जनार्दनी वर्म । धर्माधर्म घडे नामे ॥४॥

1243. भक्ताचिसाठी रुपे धरी । पवाडे करी असंख्य ॥१॥ भक्तांसी मानी आपुले सखे । नेदी पारखे दिसो त्या ॥२॥

1244. जयापासोनि सकळ । महीमंडळ जाले ॥१॥ तो एक पंढरीचा राणा । नये अनुमाना श्रुतीसी ॥धृपद॥ विवादती जयासाठी । जगजेटी तो विठ्ठल ॥२॥ तुका म्हणे तो आकळ । आहे सकळव्यापक ॥३॥

1244. काकविष्टेमाजी जन्मे तो पिंपळ । तया अमंगळ म्हणो नये ॥१॥ परद्वारीन येती करून जाली सती | मागील त्या स्थिती बोलू नये ॥२॥ विळा होता तो परिसासी लागला | मागिलिया मोला बोलू नये ॥३॥ गाव रस होता तो गंगेसी मिळाला | गंगाजळावाचुनी त्याला बोलू नये ॥४॥

1244. नाही कधी वाचे नाम । तो अधम न पहाव ॥१॥ होतं त्याचे दरुशन । सचैल स्नान करावे ॥२॥ तयासी ते ऐकता मात । होय घात शरीराचा ॥३॥ ऐसा अधम तो जनी । नामहीन असतो प्राणी ॥४॥

1244. भाव भक्तीचा भुकेला । दास दासांचा अंकिला । न वजे दुरी उभा ठेला । अवघा झाला त्यांचाचि ॥१॥

1245. नाही रूप नाही नांव । नाही ठाव धराया ॥१॥ जेथे जावे तेथे आहे । विठ्ठल मायबहीण ॥धृपद॥ नाही आकार विकार । चराचर भरलेंसे ॥२॥ नव्हे निर्गुण सगुण । जाणे कोण तयासी ॥३॥

1245. नको आणिकांच्या पडुं हावभरी । वांयां रानभरी का रे रहाशीं ॥१॥ चुकवी पतन उच्चारी तुं नाम । आणिक नको धाम यापरतें ॥२॥ वेगळें वेगळे चहू वाचांपरतें आहे । साहांचे ते पाहे न चले कांही ॥३॥ अठरांची मती कुंठीत राहिली । एका जनार्दनी माऊली विठ्ठल देखा ॥४॥

1245. भाव शुध्द तरी । प्रगटे येऊनि अंतरी ॥१॥ उरो नेदी तया भिन्न । करी आपणा समान ॥२॥

1246. आहे सकळा वेगळा । खेळे कळा चोरोनि ॥१॥ खांबसुत्राचिये परी । देव दोरी हालवितो ॥धृपद॥ आपण राहोनि निराळा । कैसी कळा नाचवी ॥२॥ जेव्हा असुडितो दोरी । भूमीवरी पडे तेव्हा ॥३॥

1246. माझे जन्मपत्र बाबाजी ब्राह्मणे | लिहिले त्याची खूण सारू ऐका ॥१॥ अधिक ब्याण्णव गणित अकराशते | उगवता आदित्य रोहिणीची ॥२॥ शुक्ल एकादशी कार्तिकी रविवार | प्रभव संवत्छर शालिवाहन शके ॥३॥ प्रसवली माता मज मळमूत्री | तेव्हा जिव्हेवरी लिहिले देवे ॥४॥

1246. हेंचि साचे बा साधन । मुखी नाम हृदयी ध्यान ॥१॥ येणे तुटे नाना कंद । पीडा रोग भवछंद ॥२॥ नको ते वाउगी खटपट । मन करी एकनिष्ठा ॥३॥ घडे साधन समाधी । तेथे अवघी उपाधी ॥४॥

1246. भाविकाची आवडी देवा । करी सेवा निज प्रीती ॥१॥ हिंडे तया मागे पुढे । नाशी कोडे सकळही ॥२॥

1247. आता पुढे मना । चाली जाली नारायणा ॥१॥ येथे राहिले राहिले । कैसे गुंतोनि उगले ॥धृपद॥ भोवते भोंवनी । आलियांची जाली धणी ॥२॥ तुका म्हणे रंगे । रंगी रंगलो श्रीपांडुरंगे ॥३॥

1247. आम्हा कीर्तन कुळवाडी | आणिक नाही उदीम जोडी ॥१॥ वाचा पिकली पिकली | हरिनामाची वरो जाली ॥२॥ एकादशीचे दिवशी | जाल्या कैवल्याच्या राशी ॥३॥ संत म्हणती नामयाला | हरिनामाचा सुकाळ जाला ॥४॥

1247. एक नाम गाये । तेथे सदा सुख आहे ॥१॥ नाम गातांचि वदनी । उभा असे चक्रपाणी ॥२॥ नामाचिया हाकें । उडी घाली कवतुके ॥३॥ घात आघात निवारी । उभी राहे सदा द्वारी ॥४॥

1247. म्हणती कामारी । दास्य करी त्यांच्या व्दारी ॥१॥ ऐसा भक्तांसी भुलला । नाम गाता आतुडला ॥२॥

1248. आळस पाडी विषय कामी । शक्ती देई तुझ्या नामी ॥१॥ आणिक वचना मुकी वाणी । तुमच्या गर्जो द्यावी गुणी ॥धृपद॥ हे चि विनवणी विनवणी । विनविली धरा मनी ॥२॥ तुका म्हणे पाय डोळा । पाहे एरवी अंधळा ॥३॥

1248. केशवाचे प्रेम नामयांचि जाणे | नाम्या हृदयी असणे केशवाते ॥१॥ नामा तो केशव तो नामा | अभिन्नत्व आम्हा केशवासी ॥२॥ नामा म्हणे केशवा दुजेपण नाही | परि प्रेम तुझ्या ठायी ठेवियेले ॥३॥

1248. पशु आणि पक्षी तरले स्मरणे । तो तुम्हा कारणे उपेक्षीना ॥१॥ धरुनि विश्वास आळवावे नाम । सदगद ते प्रेम असो द्यावे ॥२॥ सुखदुःख कोटी येती आणि जाती । नामाविण विश्रांती नाही जगी ॥३॥ एका जनार्दनी नामाचा प्रताप । नुरेची तेथे पाप वोखदासी ॥४॥

1248. मागे पुढे उभा राहे । भरुनि पाहे डोळे त्या ॥१॥ प्रेमासी दृष्टी लागेल झणे । उतरी निंबलोण वरुनिया ॥२॥

1249. कोण वेची वाणी । आता क्षुल्लका कारणी ॥१॥ आता हेचि माप करू । विठ्ठल हृदयात धरू ॥धृपद॥ नेंदाविया वृत्ति । आता उठो चि बहुती ॥२॥ उपदेश लोका । करूनी वेडा होतो तुका ॥३॥

1249. सुख दु:ख दोन्ही आम्हासी सारिखी | प्रतीति पारखी मना आली ॥१॥ अंतर्बाह्य एक ब्रह्मचि कोंदले | दुजेपण नेले निपटोनि ॥२॥ त्वचा टाकुनिया सर्प गेला बिळी | मग तो सांभाळी कोण सांगा ॥३॥ ओघ सोड्निया गंगा सिंधू ठाये | विस्तराळी धाये खळाळाची ॥४॥

1249. सेवेंचे कारण मुख्य तो सदभाव । इतर ते वाव इंद्रिय बाधा ॥१॥ साधन हेंचि साधी तोडी तू उपाधी । नका ऋद्धिसिद्धि आणिक कांही ॥२॥ नामाचा उच्चार मुख्य हेचि भक्ति । एका जनार्दनी विरक्ति तेणे जोडें ॥३॥

1249. मागे ऐकिले पवाडे याचे । आजी ते साचे कळो आले ॥१॥ आपुलियाचि स्वानुभवा । आले तेव्हा साच कळले ॥२॥

1250. मागेन ते एक तुज । देई विचारोनि मज ॥१॥ नको दुर्जनांचा संग । क्षणक्षणा चित्तभंग ॥धृपद॥ जन्म घेईन मी नाना । बहु सोसीन यातना ॥२॥ रंक होईन दीनांचा । घाये देहपात साचा ॥३॥

1250. भक्‍ताचिया भावा होऊनि ऋणायितु | उभा असे तिष्ठतु पंढरिये ॥१॥ महाद्वारींची हे तळींची पायरी | तो वैकुंठावरी कळस केला ॥२॥ भूतळीचे वैभव कायसे बापुडे | बोलता लाज पडे देवराया ॥३॥ त्या सुखाची नव्हाळी कैची रसातळी | बोलता बोबडी जिव्हा पडे ॥४॥

1250. नाही जाय भाव पोटी । तया चावटीं वाटे नाम ॥१॥ परी येता अनुभव । चुकवी हाव संसार ॥२॥ वेरझारीं पडे चिरा । नाही थारा जन्माचा ॥३॥ एका जनार्दनी खंडे कर्म । सोपे वर्म हाता लागें ॥४॥

1250. सत्य भोळा देव कृपेचा सागर । न मोडी उत्तर संतआज्ञा ॥१॥ भाविकाची सेवा न म्हणे फार थोडी । स्वीकारी आवडी आपुलिये ॥२॥

1251. जाणसी उचित । पांडुरंगा धर्मनीत ॥१॥ तरि म्या बोलावे ते काई । सरे ऐसे तुझे पायी ॥धृपद॥ पालटती क्षण । संचित प्रारब्ध क्रियमाण ॥२॥ तुका म्हणे सत्ता । होसी सकळ करिता ॥३॥

1251. उठोनि प्रातःकाळी ओढिता काचोळी | जातो वेळोवेळी महाद्वारी ॥१॥ अहो जी दातारा विनवी अवधारा | तुम्ही यावे घरा भोजनासी ॥२॥ रखुमाई सांगाते तुम्ही यावे तेथे | सामोग्री सांगाते चालवावी ॥३॥ सडा संमार्जन हे माझे करणे | उदक भरणे सुगंधेंसी ॥४॥

1251. ब्राह्मण क्षत्रिय वैश्य शुद्र । चांडाळादि अधिकार ॥१॥ एका भावे गावें नाम । सोडोनियां क्रोधकाम ॥२॥ आशा मनशा टाका दुरी । मग इच्छा कल्पना काय करी ॥३॥ एका जनार्दनी मन । करा देवासी अर्पण ॥४॥

1251. संतापाशी आर्त याचे । सांगे जिवीचे निज गुज ॥१॥ उपदेशिला चतुरानन । तेचि ब्रम्हज्ञान अनुवादे ॥२॥

1252. तुम्ही काटाळलां तरी । आम्हा न सोडणे हरी ॥१॥ जावे कवणिया ठाया । सांगा विनवितो पाया ॥धृपद॥ केली जिवा साठी । आता सुखे लागो पाठी ॥२॥ तुका म्हणे ठाव । न सोडणे हाचि भाव ॥३॥

1252. आजि आवतणे संतांचे | भोजन जाले हरिनामाचे ॥१॥ आम्ही जेविलो जेविलो | नामामृते पूर्ण धालो ॥२॥ बरवी परवडी वैष्णवांची | आवडी पुरली हरिनामाची ॥३॥ नामा केशवाचा म्हणे | माझे हृदयी नारायण ॥४॥

1252. वेदांत सिद्धांत पाहता खटपट । वाउगा बोभाट नामविण ॥१॥ नामे होय भुक्ति नामे होय मुक्ति । नामे वैकुंठप्राप्ति सर्व जीवां ॥२॥ नामेंचि तरले नारदादि योगी । नाम पावन जगी कीर्ति नामे ॥३॥ एका जनार्दनी तारक हे नाम । भावसिंधु धाम उतरी नाम ॥४॥

1252. सदा सेवकाचा लाड । पुरवा करुनिया कोड ॥१॥ जेवि कृपावंत माय । तान्हयाच्या धणी धाय ॥२॥

1253. येउनि संसारी । मी तो एक जाणे हरी ॥१॥ नेणे आणिक काही धंदा । नित्य ध्यातसे गोविंदा ॥धृपद॥ काम क्रोध लोभस्वार्थ । अवघा माझा पंढरिनाथ ॥२॥ तुका म्हणे एक । धणी विठ्ठल मी सेवक ॥३॥

1253. अगाध महिमा यात्रा कार्तिकिंये | आला पंढरीये नामदेव ॥१॥ भक्ता शिरोमणी श्रीपंढरिनाथा | कृपाळुंवा माता बाळकासी ॥२॥ धन्य नामदेव धन्य नामदेव | हृदयी पंढरीराव न विसंबे ॥३॥ प्रेमळ भक्त मिळोन अपार | करिताती गजर हरिनामाचा ॥४॥

1253. जया ठायी जैसा भाव । प्रगटे देव तैसाची ॥१॥ हा तो जगी अनुभव । नुपेक्षी देव कवणासी ॥२॥ स्त्रियादि हीन याती । नामे तया उत्तम गती ॥३॥ निंदका वंदका सम । गाता जोडे एकधाम ॥४॥

1253. भक्त पहावया तांतडी । नामचि ऐकोनि घाली उडी । निजदासाची सांकडी । न देखे नाईके सर्वथा ॥१॥

1254. सर्व पक्षी हरी साहे सखा जाला । ओल्या अंगणीच्या कल्पलता त्याला ॥१॥ सहजचाली चालता पायवाटे । चिंतामणींसमान होती गोटे ॥२॥ तुका तरी सहज बोले वाणी । त्याचे घरी वेदात वाहे पाणी ॥३॥ अर्थ :

1254. गरुडपाराजवळी नामदेव आला | सन्मुख देखिला पांडुरंग ॥१॥ मेघ:शाममूर्ती डोळस सांवळी | ते ध्यान हृदयकमंळी धरोनि ठेला ॥२॥ धन्य नामदेव भक्त शिरोमणि | ज्याचा चक्रपाणि वेळाइतू ॥३॥ पूर्ण सहज स्थिती जाला सुखाचा अनुभव | सकळ देहभाव पारुषले ॥४॥

1254. उपवास पारणे न लगे । आणिक साधन । नामापरते निधान नाही जगी ॥१॥ म्हणोनि सांडी सांडी काम परतें । वाचेसी आरुतें नाम जपे ॥२॥ नामापरता मंत्र नाही त्रिभुवनी । नाम हे निर्वाणीं तारक जगा ॥३॥ एका जनार्दनी नाम श्रेष्ठाचें श्रेष्ठ । सर्वांही वरिष्ठ नाम एक ॥४॥

1254. देवासी दासाचा कळवळा । माये बाळावरी जैसा ॥१॥ नेदी मोडो भूक तहान । करे कुरुवाळोनि स्तन पाजी ॥२॥

1255. आम्हा घरी एक गाय दुभता हे । पान्हा न समाये त्रिभुवनी ॥१॥ वान ते सांवळी नांव ते श्रीधरा । चरे वसुंधरा चौदा भुवने ॥धृपद॥ वत्स नाही माय भलत्या सवे जाय । कुर्वाळी तो लाहे भावभरणा ॥२॥ चहू धारी क्षीर वोळली अमुप । धाले सनकादिक सिद्ध मुनी ॥३॥

1255. दृष्टि उघडुनि नामा भोंवती जंव पाहे | तंव पुढे माय देखियेली ॥१॥ म्हणे मजद्षी नाम्या वैर का साधिले| बहुत दुःख जाले कोणा सांगो ॥२॥ भक्तजनवत्सला परियेसी केशवा | भेटवी केधवा पूर्वस्थिती ॥३॥ भोजना बसले जेवी क्षुधाक्रांत | न कोणाशी मात न बोले कांही ॥४॥

1255. रंक बैसतां पालखीसी । उपेक्षी पहिल्या पदवीसी ॥१॥ तैसे नाम मुखी गाता । कोण ब्रह्मा ज्ञान वार्ता ॥२॥ मूळीचे जाहले नाही खंडन । वादविवाद अभेदी जाण ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । ब्रह्माज्ञानाची कोण आठवण ॥४॥

1255. भक्ताचिया घरा आला । सुख विश्रांति पावला ॥१॥ उपकार ते वेळोवेळा । आठवि घननीळ सावळा ॥२॥

1256. काय पुण्य ऐसे आहे मजपाशी । तांतडी धावसी पांडुरंगा ॥१॥ काय ऐसा भक्त वाया गेलो थोर । तू मज समोर होसी वेगा ॥धृपद॥ काय कष्ट माझे देखिली चाकरी । तो तू झडकरी पाचारिशी ॥२॥ कोण मी नावाचा थोर गेलो मोटा । अपराधी करंटा नारायणा ॥३॥

1256. माता वाट पाहे नामा अजुनी का नये | देखोन विठ्ठल काय भुलला तेथे ॥१॥ ऐसे मज पाहता हेचि घडे साचे | विंठ्ठली मनः त्याचे गुंतले असे ॥२॥ काय सांगो माय जाल देवळासी | जपतो अहर्निशी विठ्ठल नामा ॥३॥ तहान भूक कांही आथीचना मनी | विठ्ठल विठ्ठल म्हणोनि हाचि छंद ॥४॥

1256. गुणदोष नायकावे कानी । सदा वाचा नामस्मरणीं ॥१॥ हेंचि परमार्थचें सार । मोक्ष मुक्तिचे भांडार ॥२॥ साधे सर्व योगस्थिती । द्वेष धरु नये भूतीं ॥३॥ सर्वाठायीं जनार्दन । म्हणोनि वंदावे ते जन ॥४॥

1256. हाती चक्र सुदर्शन । वागविता न मनी त्याचा शीण । आपुल्या भक्तांचे रक्षण । आणि निर्दाळण अरीवर्गा ॥१॥

1257. आमुचिया भावे तुज देवपण । ते का विसरोन राहिलासी ॥१॥ समर्थासी नाही उपकारस्मरण । दिल्या आठवण वाचोनिया ॥धृपद॥ चळण वळण सेवकाच्या बळे । निर्गुणाच्यामुळे सांभाळावे ॥२॥ तुका म्हणे आता आलो खंडावरी । प्रेम देउनि हरी बुझवावे ॥३॥

1257. नवमासंवरी म्या वाहिलासि उदरी | आस केली थोरी होसी म्हणोनी ॥१॥ शेखी त्वा रे नाम्या ऐसे काय केले | वनी मोकलिले निरंजनी ॥२॥ कांरे नामदेवा जालासी निष्ठुर | न बोलसी उत्तर मजसि कांही ॥३॥ सज्जन सोयरी सांडियेली लाज | जालासि निर्लज्ज एकसरा ॥४॥

1257. सदा वाचे नामावळी । नित्य जिव्हा ज्याची चाळी । पातकांचे होळी । होत तेणे केली ये ॥१॥ नको ध्यानधारणा आसन । वाचे सदा नारायण । केलिया ऐसा नेम जाण । मेरुसमान सुकृत ॥२॥ उपमा नव्हे तया नरा । जनार्दन तो निर्धारा । एका जनार्दनी बरा । त्याचा सांगात घडता ॥३॥

1257. संतांचे वर्णन अगाध कीर्ति वाढले संत । केली विख्यात चरित्रे ही ॥१॥ अग्नींत उभे विषचि प्याले ।

1258. आम्ही मेलो तेव्हा देह दिला देवा । आता करू सेवा कोणाची मी ॥१॥ सूत्रधारी जैसा हालवितो कळा । तैसा तो पुतळा नाचे छंदे ॥धृपद॥ बोलतसे जैसे बोलवितो देव । मज हा संदेह कासयाचा ॥२॥ पाप पुण्य ज्याचे तोचि जाणे काही । संबंध हा नाही आम्हासवे ॥३॥

1258. माता म्हणे नामा राऊळाक्षी खेळता | तुज कोण्या दैवता ओढियले ॥१॥ लाजिरवाणे नाम्या तुवा केले जिणे | हांसती पिशुने देशोदेशी ॥२॥ सांडि देवपिसे नको करू ऐसे | बळे घर कसे बुडविसी ॥३॥ जन्मा येऊनिया पराक्रम करी | का होसी संसारी भूमिभार ॥४॥

1258. गांवढे सहस्त्र ब्राह्मण । तृप्त केलिया भोजन । पुण्यक्षेत्रांचे एकचि जाण । सुकृत तितुकेंचि जोडे ॥१॥ ऐसे पुण्यक्षेत्रांचे दशशतक । तृप्त केलिया पाठक । पाहता सुकृत । तितुकेंचि जोडे ॥२॥ ऐसे सहस्त्र वेदपाठक । तृप्त केलिया पंडीत एक । पहाता सुकृत । तितुकेंचि जोडे ॥३॥ तैसेच पंडित सहस्त्र एक । तृप्त केलिया संन्यासी देख । तरी ते सुकृत । तितुकेंची जोडे ॥४॥

1258. अढळ वैराग्य प्रगटे अंगी । बसता संगी संताचिया ॥१॥ दिव्य भोगी विटे मन । मृतिकेसमान सोने रुपे ॥२॥

1259. लागो नेदी बोल पाया तुझ्या हरी । जीव जावो परि न करी आण ॥१॥ परनारी मज रखुमाईसमान । वमनाहूनि धन नीच मानी ॥२॥ तुका म्हणे याची लाज असे कोणा । सहाकारी दीना ज्याची तया ॥३॥ अर्थ :

1259. गोणाई म्हणे नाम्या वचन माझे ऐक । पोटींचे बाळक म्हणोनि सांगे ॥१॥ महिमेचा संसार सांडोनि आपुला । संग त्वा धरिला निःसंगाचा ॥२॥ या काय मागसी तो काय देईल । शीघ्रची नेईल वैकुंठासी ॥३॥ सविल्याची लेंकुरे वर्तताती कैसी । तू मज जालासी कुळक्षय ॥४॥

1259. वेदाभ्यास नको सायास ज्योतिष । नामाचा लेश तेथे नाही ॥१॥ बहुत व्युत्पत्ती सांगती पुराण । व्यर्थ स्मरण नाम नाही ॥२॥ अनंत हे नाम जयापासुनि जाले । ते वर्म चुकले संतसेवा ॥३॥ संतांसी शरण गेलिया वांचुनि । एका जनार्दनी न कळे नाम ॥४॥

1259. अर्थ जाणती अनुभवी । खूण ठावी जया ते ॥१॥ संतकृपेचि ते जाति । कवणे रिती ते कैसी ॥२॥

1260. हेचि भेटी साच रूपाचा आठव । विसावला जीव आवडीपै ॥१॥ सुखाचे भातुके करावे जतन । सेविल्या ताहान भूक जाय ॥धृपद॥ दुरील जवळी आपणचि होते । कवळिले चित्ते जीवनासी ॥२॥ तुका म्हणे नाम घेता वेळोवेळा । होतील शीतळा सकळा नाडी ॥३॥

1260. जन्मा येऊनिया पराक्रम करी । काम होसी संसारी भूमिभारा ॥१॥ सुदैवाची लेंकरे वर्तताति कैसी । तू मज जालसि कुळक्षय ॥२॥ कैसी तुज नाही कौकिकाची लाज । हेंचि थोर मज नवल वाटे ॥३॥ अभिमान अहंता सांडुनिया जगी । नाचतोसि रंगी गीत गाता ॥४॥

1260. ज्या नामे पाषाण जळांत तरलें । नाम त्या रक्षिलें प्रल्हादासी ॥१॥ अग्नि विष बाधा नामेंचि निवारीं । गिरीं आणि कंदरें रक्षी नाम ॥२॥ ब्रह्महत्यारी वाल्हा नामेंचि तरला । त्रैलोकीं मिरवला बडिवार ॥३॥ एका जनार्दनी नामेंचि तरलें । जडजीव उद्धरिले युगायुगीं ॥४॥

1260. अर्थ अवघेचि याचे हाती । जया देऊ जे बोलती ॥१॥ तो ते तात्काळचि पावले । जगामाजी धन्य झाले ॥२॥

1261. आपुलिया बळे नाही मी बोलत । सखा कृपावंत वाचा त्याची ॥१॥ साळुंकी मंजूळ बोलतसे वाणी । शिकविता धणी वेगळाची ॥धृपद॥ काय म्या पामरे बोलावी उत्तरे । परि त्या विश्वंभरे बोलविले ॥२॥ तुका म्हणे त्याची कोण जाणे कळा । वागवी पागुळा पायाविण ॥३॥

1261. अरे नामदेवा नव्हेसि लेकरू । जरी जाणसी विचारू संसारिक। १ । शिवण्याटिपण्यासी त्वा घातले पाणी । न पाहसी परतोनि घराकडे। २ । कैसी तुझी भक्ति या देशावेगळी । संसाराची धुळी केली नाम्या। ३ । उदंड पै आम्ही देखियेले भक्त। परि तू आपुर्ले हित न विचारिसी। ४ ।

1261. उत्तम मध्यम चांडाळ । अत्यजहि तरलें खळ ॥१॥ ब्राह्मण क्षत्रिय वैश्य शुद्र । नामे पवित्र पै जाहलें ॥२॥ यवन माई तो कुंभार । शिंपी सोनार तरले ॥३॥ एका जनार्दनी सांगूं किती । मागे तरले पुढे तरती ॥४॥

1261. अपार संत झाले क्षिती । ऐकिले ऐकाल पुढेंही होती ॥१॥ जे जे झाले हरिचे दास । करिता कीर्तने सांडुनी आस ॥२॥

1262. हित सांगे तेणे दिले जीवदान । घातकी तो जाण मनामागे ॥१॥ बळे हे वारावे आडरान करिता । अंधळे चालता आडराने ॥धृपद॥ द्रव्य देऊनिया धाडावे तीर्थासी । नेदावे चोरासी चंद्रबळ ॥२॥ तुका म्हणे ऐसे आहे हे पुराणी । नाही माझी वाणी पदरीची ॥३॥

1262. कापड घेऊनी जाय बाजारासी | गोणाई नाम्यासी शिकवितसे ॥१॥ लोकांचे हे पुत्र संसार करिती | आमुची फजिती केली नाम्या ॥२॥ नाम्या विठोबाचा संग नव्हे बरा | मैद हा खरा गळाकांटू ॥३॥ याचे संगतीने संसार जाळावा | भोपळा हा घ्यावा भीक मागू ॥४॥

1262. नाम सुलभ सोपे गाता । नाही भय आणि चिंता । पळती दोषांच्या चळथा । नाम गाता देशोधडीं ॥१॥ म्हणोनि धरियेली कास । जाहलों संतांचा मी दास । नाम गाता उल्हास । वारंवार मानसी ॥२॥ उणें पुरे नको कांही । सोंवळें येथे नाही । एका जनार्दनी देही । सुस्नात सर्वदा ॥३॥

1262. अलभ्य लाभ ते सत्संगती । घरासीचि येति चोजविता ॥१॥ ज्याचे ध्यानी मनी देव । राहिला राव पंढरीचा ॥२॥

1263. ऐसा घेई का रे संन्यास । करी संकल्पाचा नाश ॥१॥ मग तू राहे भलते ठायी । जनी वनी खाटे भोई ॥धृपद॥ तोडी जाणिवेची कळा । होई वृत्तीसी वेगळा ॥२॥ तुका म्हणे नभा । होई आणुचा ही गाभा ॥३॥

1263. नामा म्हणे माते ऐक वो वचना | मी गेलो दर्षना नागनाथा ॥१॥ आवंढ्या देउळी जाहला संचार | पारुषला धीर या देहाचा ॥२॥ तैहुनि तुज परज तुटला संबंधु | विठ्ठलाचा छंदु घेतला जीवी ॥३॥ लौकिक व्यवहार नाठवेचि कांही | कल्पना ते देही आश्रीचना ॥४॥

1263. जडजीवातें उद्धरी । ऐसी नामामाजी थोरी ॥१॥ तेंचि नाम वाचे गाता । हरे जन्ममरणव्यथा ॥२॥ नामे पाषाण तारिले । गजेंद्राते उद्धारिलें ॥३॥ ऐसा नामाचा निजछंद । एका जनार्दनी परमानंद ॥४॥

1263. अवलोकिले कृपादृष्टी । केली वृष्टी वचनामृते ॥१॥ अंकुरले भावबीज । कारण निज अंतरीचे ॥२॥

1264. सोळा सहस्र होऊ येते । भरले रिते आह्मापै ॥१॥ ऐसे तुम्हा ठायाठाव । म्हणे देव संपादे ॥धृपद॥ कैची चिरामध्ये चिरे । मना बरे आले तै ॥२॥ तुका म्हणे पांडुरंगा । अंगसंगा भिन्न करा ॥३॥

1264. जनिता जीवविता सर्वज्ञ प्रतिपाळिता | आडणी सांभाळिता चराचरी ॥१॥ एक पांडुरंग दुजा नाही चांग | म्हणुनि याचा संग धरिला माते ॥२॥ माझी तुज कांही करणे नलगे चिंता | मज आहे पोसिता पांडुरंग ॥३॥ हा शरणागतांचा जाणे कळवळा | हा पै कळिकाळा पाहो नेदी ॥४॥

1264. आम्ही धारक नामाचे । आम्हा भय नाही काळांचे ॥१॥ ऐशी नामाची ती थोरी । कळिकाळ दास्य करी ॥२॥ येरा अवघिया उद्धार । नाममंत्र परिकर ॥३॥ एका जनार्दनी पोटी । नाम गावें सदा होटीं ॥४॥

1264. अहो ऐका भाविक । संत आर्तक मुमुक्षु ते ॥१॥ शुध्दचर्या आचरण । हेचि पूजन संताचे ॥२॥

1265. इहलोकी आम्हा भूषण अवकळा । भोपळा वाकळा अन्न भिक्षा ॥१॥ निमोली संपदा भयविरहित । सर्वकाळ चित्त समाधान ॥धृपद॥ छिद्राचा आश्रम उंदीरकुळवाडी । धन नाम जोडी देवाची ते ॥२॥ तुका म्हणे एक सेवटी राहणे । वर्तता या जना विरहित ॥३॥