वारकरी रोजनिशी

1569. संत उपाधिरहित । नाही तया दुसरा हेत ॥१॥ सदा मुखी नाम वाचे । तेणे जन्माचें सार्थक ॥२॥ संग नावडे तया कांही । सदा कीर्तनप्रवाहीं ॥३॥ एका जनार्दनी चित्त । ध्यानीं मनी संत आठवीत ॥४॥

1569. प्रकरण. ५) चालिले ब्राम्हण वार्ता सांगावया । शीघ बैसोनिया ॥१॥ तव ते तिन्ही देव बाळमूर्ती धारी ।

1570. प्राण समर्पीला आम्ही । आता उशीर का स्वामी ॥१॥ माझे फेडावे उसणे । भार न मना या ॠणे ॥धृपद॥ जाला कंठस्फोट । जवळी पातलो निकट ॥२॥ तुका म्हणे सेवा । कैसी बरी वाटे देवा ॥३॥

1570. संसाराचे सोये चुकले बापुडे | केशव मार्गे पुढे सांभाळित ॥१॥ आळीकर नामे खेळे महाद्वारी | आंतून बाहेरी नवजे कांही ॥२॥ संतांसी देखोनी मिठी घाली चरणी | कुरवंडी करूनी देह टाकी ॥३॥ ऐसे निज बोधे राहिले निवांत | नामा एकुलते केशवचरणी ॥४॥

1570. काम क्रोध लोभ नाही संता अंगी । वर्तताती जगी जगरुप ॥१॥ नातळोनी संसारा दाविती पसारा । भाव एक खरा विठ्ठलपायी ॥२॥ आणिकांची स्तुति नायकती कानी । न बोलती वचनी वाया बोला ॥३॥ एका जनार्दनी तेचि संत तारू । भवाचा सागरु उतरिती ॥४॥

1571. येणे मार्गे गेले । त्याचे निसंतान केले ॥१॥ ऐसी अवघड वाट । कोणा सांगावा बोभाट ॥धृपद॥ नागविल्या थाटी । उरो नेदीच लंगोटी ॥२॥ तुका म्हणे चोर । तो हा उभा कटिकर ॥३॥

1571. तळियाचे पाळी वृक्षावरी बैसुनी | कैसा चातक बोभाइतो रे |ताहाना फुटे परी उदक नेथे | मेघाची वाट पाही रे ॥१॥ तैसा येई बा कान्या येई वा कान्हया | जीवींच्या जीवना केशीराजा रे ॥ धृ० ॥ टाळघोळ कल्लोळ नानापरीची वाद्ये | वाजती वोजा रे |रानींच्या मयुरा नृत्या मे नये | तुजविण मेघराजा रे ॥२॥ जळाविण जळचर पक्षीविण पिलियासी | तैसे जाले नामयासी रे |शंखचक्रगदापद्म पितांबरधारी | अनि का न पावशी रे ॥३॥

1571. संतांचे ठायी नाही द्वैतभाव । रंक आणि राव सारिखाची ॥१॥ संताचें देणे अरिमित्रां सम । कैवल्यांचें धाम उघड ते ॥२॥ संतांची थोरीव वैभव गौरव । न कळे अभिप्राय देवासी तो ॥३॥ एका जनार्दनी करी संतसेवा । परब्रह्मा ठेवा प्राप्त जाला ॥४॥

1571. भानुदासाच्या कुळी महाविष्णूचा अवतार । आदि क्षेत्री स्थान वस्ती गोदातीर ॥१॥ ओवाळू आरती स्वामी एकनाथा । तुमचे नाम घेता हरे भवभयचिंता ॥२॥

1572. जोवरी तोवरी जंबुक करि गर्जना । जव त्या पंचानना देखिले नाही ॥१॥ जोवरी तोवरि सिंधु करि गर्जना । जव त्या अगिस्तब्राम्हणा देखिले नाही ॥धृपद॥ जोवरी तोवरी वैराग्याच्या गोष्टी । जव सुंदर वनिता दृष्टी पडिली नाही ॥२॥ जोवरी तोवरी शत्रुत्वाच्या गोष्टी । जव परमाईचा पुत्र दृष्टी देखिला नाही ॥३॥

1572. तुझा विष्णुदास म्हणतात जगी | नाही माझे अंगी प्रेमभाव ॥१॥ तेणे थोर लाज वाटे पंढरिराया| ये माझ्या हृदया एक वेळा ॥२॥ द्वैताद्वैत भाव आहे माझे ठायी | अनुभव नाही स्वरूपाचा ॥३॥ देखावेखी वैसे संतांचे संगती | नाही माझे चित्ती ध्यान तुझे ॥४॥

1572. दरुशने तरती प्राणी । ऐशी आयणी जयाची ॥१॥ ठेवितांचि मस्तकी हात । देवाचि करीत तयासी ॥२॥ देउनी नाममात्रा रस । भवरोगास छेदिती ॥३॥ एका जनार्दनी ते संत । कृपावंत दीनालागी ॥४॥

1572. प्रपंचरचना सर्वहि भोगुनि त्यागीली । अनुतापाचे ज्वाळी देहबुध्दी हविली । वैराग्याची निष्ठा प्रगटूनि दाखविली । अहंता ममता दवडुनि निजशांति वरिली ॥१॥

1573. जोवरी तोवरी शोभतील गारा । जव नाही हिरा प्रकाशला ॥१॥ जोवरी तोवरी शोभतील दीपिका । नुगवता एका भास्करासी ॥२॥ जोवरी तोवरी सांगती संतपणाचिया गोष्टी । जव नाही भेटी तुकयासवे ॥३॥ अर्थ :

1573. गरुडावरी हरि बैसोनिया यावे | आम्हांसि रक्षावे दीनबंधू ॥१॥ अच्युता केशवा मुकुंदा मुरारी | येई लवकरी नारायणा ॥२॥ ऐकोनिया धांवा धांवला अनंत उभा गरुडासहित मागे पुढे ॥३॥ वैजयंती माळा किरीट कुंडले | नामयाने केले लिंबलोण ॥४॥

1573. सम असे सुखदुःख । संत त्यासी म्हणती देख ॥१॥ पापपुण्य मावळले । द्वैत सव दुरावलें ॥२॥ हर्ष शोक नाही देही । संत जाणावे विदेही ॥३॥ एका जनार्दनी संत । जनालागी कृपावंत ॥४॥

1574. धरोनि दोन्ही रूपे पाळणे संहार । करी कोप रुद्र दयाळ विष्णु ॥१॥ जटाजूट एका मुगुट माथा शिरी । कमळापति गौरीहर एक ॥धृपद॥ भस्मउद्धळण लक्ष्मीचा भोग । शंकर श्रीरंग उभयरूपी ॥२॥ वैजयंती माळा वासुगीचा हार । लेणे अळंकार हरीहरा ॥३॥

1574. नेत्र माझे रोडले आठवे माहेर | के भेटेन निरंतर बाईयांनो ॥१॥ चतुर्भुज विठ्ठल के देखेन डोळा | भक्तांचा जिव्हाळा जीव माझा ॥२॥ येणे शोके रे वाळलो शरीरीं| आठवतो हरि मी काय सांगू ॥३॥ चारी भुजा उचलोनि क्षेम देईल | के मज नेईल पंढरपुरा ॥४॥

1574. मुखी नाही निंदा स्तुती । साधु वरिती आत्मस्थिती ॥१॥ राग द्वेष समुळ गेले । द्वैताद्वैत हारपलें ॥२॥ घेणे देणे हा पसारा । नाही जयासी दुसरा ॥३॥ एका जनार्दनी संत । ज्याचे हृदयी भगवंत ॥४॥

1575. उचिताचा भाग होतो राखोनिया । दिसती ते वाया गेले कष्ट ॥१॥ वचनाची काही राहेचि ना रुचि । खळाऐसे वाची कुची जाले ॥धृपद॥ विश्वासाने माझे बुडविले घर । करविला धीर येथवरी ॥२॥ तुका म्हणे एकी थार नाही बुड । कैसे तुह्मी कोड पुरविले ॥३॥

1575. पाहू द्यारे मज विठोबाचे मुख | लागलीसे भूक डोळा माझ्या ॥१॥ कस्तुरी कुंकुम भरोनिया ताटी | अंगी बरवंट गोपाळाच्या ॥२॥ जाईजुई पुष्पे गुंफोनिया माळा | घालू घननीळा आवडीने ॥३॥ नामा म्हणे विठो पंढरीचे राणे | डोळिया पारणे होत असे ॥४॥

1575. मान देखोनि सहसा । संता असंतोष होय जैसा ॥१॥ नाम ऐकुनि बागुलातें । बाळ सांडु पाहे प्राणातें ॥२॥ चंडवातें ते कर्दळी । समूळ कांपे चळचळीं ॥३॥ सन्मानें नामरुप जाय । एका जनार्दनी सत्य पाहे ॥४॥

1576. लांब लांब जटा काय वाढवूनि । पावडे घेऊनि क्रोधे चाले ॥१॥ खायाचा वोळसा शिव्या दे जनाला । ऐशा तापशाला बोध कैचा ॥धृपद॥ सेवी भांग आफू तंबाखू उदंड । परि तो अखंड भ्रांतीमाजी ॥२॥ तुका म्हणे ऐसा सर्वस्वे बुडाला । त्यासी अंतरला पांडुरंग ॥३॥

1576. तपे केली दाटोदाटी | थोर पुण्याचिया साठी ॥१॥ जन्मोजन्मींचा संकटी विठो तुझी जाली भेटी ॥२॥ दोन्ही चरण लल्लाटी | नामा म्हणे न सोडी मिठी ॥३॥

1576. पवित्र तो देह सदा ज्याचा नेम । वाचे गाय राम सर्वभावे ॥१॥ धन्य ते भाग्याचा तरला संसार । परमार्थाचें घर नाम मुखी ॥२॥ करितसे कथा कीर्तनी आवडी । ब्रह्माज्ञान जोडी तया लाभे ॥३॥ एका जनार्दनी धन्य ते शरीर । परमार्थ संसार एकरुप ॥४॥

1576. सदगुरु तुकाराम महाराजांचे वर्णन चाडियामुखे दाणा पडे । तरि तो निवडे कणभारे ॥१॥ तैसे कडवळ फोकिले नोव्हे ।

1577. अवघी च तीर्थे घडली एकवेळा । चंद्रभागा डोळा देखिलिया ॥१॥ अवघी च पापे गेली दिगंतरी । वैकुंठ पंढरी देखिलिया ॥धृपद॥ अवघिया संता एकवेळा भेटी । पुंडलीक दृष्टी देखिलिया ॥२॥ तुका म्हणे जन्मा आल्याचे सार्थक । विठ्ठलचि एक देखिलिया ॥३॥

1577. महिमा अगाध यात्रा कार्तिकीये आला पंढरीये नामदेव ॥१॥ भक्त शिरोमणी पंढरीच्या नाथा | कृपाळुवा माता बाळकासी ॥२॥ धन्य नामदेव धन्य नामदेव | जिवी तुझे पाव न विसंबे ॥३॥ भक्त सप्रेम मिळाले अपार | करिती गजर हरिनामी ॥४॥

1577. छळिला न येती रागावरी । तदाकरी वृत्ती मुराली ॥१॥ आपपर नाही जेथे । भेद तेथे नसेची ॥२॥ याती असो भलते परी । एकसरी जयासी ॥३॥ एका जनार्दनी भाव । अवघियां ठाव एकची ॥४॥

1577. तुकोबाचे कीर्तनमेळी । नाचे कल्लोळी स्वानंदे ॥१॥ क्षिरापती वांटी हाते । कालाही सांगाते करु धावे ॥२॥

1578. आम्ही असो निंश्चिंतीने । एक्या गुणे तुमचिया ॥१॥ दुराचारी तरले नामे । घेता प्रेम म्हणोनि ॥धृपद॥ नाही तुम्हा धाव घेता । कृपावंता आळस ॥२॥ तुका म्हणे विसरू काही । तुज वो आई विठ्ठले ॥३॥

1578. ऐसी चाल नाही कोठे नमस्कारा आधी भेटे ॥१॥ मायबाप निर्विकारी | सखा नांदतो पंढरी ॥२॥ देव भक्तपण | नाही नाही त्यासी आण ॥३॥ नामा म्हणे आधी भेटी | मग चरणा घालीन मिठी ॥४॥

1578. देहींची वासना अद्वैत निमाले । साधन साधिले तोचि धन्य ॥१॥ द्वैताचा भाव अद्वैताचा ठाव । आठवा स्वयमेव नेणे कांही ॥२॥ एका जनार्दनी अद्वैता वेगळा । राहिला निराळा सुखरुप ॥३॥

1578. पशुमुखे ज्ञानेश्वर । करविलां उच्चार वेदघोषु ॥१॥ तैसेचि तुम्ही मजही केले । सामथ्ये वदविले आपुलिया ॥२॥

1579. अनुभवे वदे वाणी । अंतर ध्यानी आपुले ॥१॥ कैची चिका दुधचवी । जरी दावी पाढरे ॥धृपद॥ जातीऐसा दावी रंग । बहु जग या नांव ॥२॥ तुका म्हणे खद्योत ते । ढुंगाभोवते आपुलिया ॥३॥

1579. बहुत जन्माशेवटी तुजशी जाली भेटी | बहु मी हिपुटी जालो थोर ॥१॥ बहु कीर्ति ऐकिली बहुतांचे मुखी | बहुत केले सुखी शरणागत ॥२॥ बहुता आसक्त बहुता ओळगणा | बहुत विटंबना जाली माझी ॥३॥ बहु फेरे पाहिले बहु दुःख साहिले | बहु चित्त वाहिले दुर्भरची ॥४॥

1579. सहज सहज ऐशा करिताती गोष्टी । परि सहजाची भेटी विरळा जाणे ॥१॥ सहजाच्या आवडी विद्या अविद्या तोडी । जाणीव नेणीवेची राहुं नेदी बेडी ॥२॥ जाणीव जाणपण नेणिवां नेणपण । दोहींच्या विंदाने सहजाचें दर्शन ॥३॥ एका जनार्दनी जाणीव नेणीव । सहज चैतन्यासी देउनी ठेला खेव ॥४॥

1579. येऊनिया कृपावंते । तुकयास्वामी सुदुरुनाथें ॥१॥ हात ठेविला मस्तकी । देउनी प्रसाद केले सुखी ॥२॥

1580. परपीडक तो आम्हा दावेदार । विश्वी विश्वंभर म्हणऊनि ॥१॥ दंडू त्यागू बळे नावलोकु डोळा । राखू तो चांडाळा ऐसा दुरि ॥धृपद॥ अनाचार काही न साहे अवगुण । बहु होय मन कासावीस ॥२॥ तुका म्हणे माझी एकविध सेवा । विन्मूख तो देवा वाळी चित्ते ॥३॥

1580. तान्हेलिया जाय उदका लागोनी | पारधी देखोनी मुरडे वेगी ॥| १तैसे तुझे चरण विसरलो देवा | संसार केशवा देखोनिया ॥२॥ तैसी परि मज जहाली जाण देवा | नामा उभा केशवा विनवितो ॥३॥

1580. कार्य कर्ता आणि कारण । त्रिगुणेशीं त्रिपुटी शुन्य ॥१॥ अंगी गुण आदळतां तिन्ही गुण । जया चित्तवृत्ति नोहे भिन्न ॥२॥ ऐसा त्रिगुणावेगळां । एका जनार्दनी पाहे डोळा ॥३॥

1580. वंदूनि तुकया सद्गुरुचे चरण । बहमानंदे गर्जोनि पूर्ण । स्वानुभवभरे हाकारुन । औषध घ्या घ्या म्हणतुसे ॥१॥

1581. काही न मागे कोणासी । तोचि आवडे देवासी ॥१॥ देव तयासी म्हणावे । त्याचे चरणी लीन व्हावे ॥धृपद॥ भूतदया ज्याचे मनी । त्याचे घरी चक्रपाणी ॥२॥ नाही नाही त्यासमान । तुका म्हणे मी जमान ॥३॥

1581. धरोनि हस्तक बैससी एकांती | भक्तासी श्रीपती सर्वकाळ ॥१॥ दाखवी चरण दाखवी चरण | दाखवी चरण धांवे नेटे ॥२॥ सर्व आचरण दाविसी प्रकार | कल्पना अंधार निमित्याचा ॥३॥ नामा म्हणे होसी चतुर आपण | आमुचे निर्वाण पाहू नको ॥४॥

1581. जागा परी निजला दिसे । कर्म करी स्फुरण नसे ॥१॥ सकळ शरीराचा गोळा । होय आळसाचा मोदळा ॥२॥ संकल्पविकल्पाची ख्याती । उपजेचिना सदा चित्ती ॥३॥ यापरी जनीं असोनि वेगळा । एका जनार्दनी पाहे डोळा ॥४॥

1581. दळणी कांडणी गाइन मंगळी । कान्हो वनमाळी प्राणसखा ॥१॥ हरीचिया नामे हरती महादोष । तुटती कर्मपाश निमिषमात्रे ॥२॥

1582. नाम उच्चारिता कंठी । पुढे उभा जगजेठी ॥१॥ ऐसे धरोनिया ध्यान । मने करावे चिंतन ॥धृपद॥ ब्रह्मादिका ध्याना नये । तो हा कीर्तनाचे सोये ॥२॥ तुका म्हणे सार घ्यावे । मने हरीरूप पाहावे ॥३॥

1582. बुद्धिहीन अति करितो हव्यास | उठती उद्देश नाना मते ॥१॥ एकापुढे एक नासोनिया जाती | सोशिली विपत्ति जन्ममरण ॥२॥ वासनेचे संगे बुडालो मी वाया | चुकवू नको पायासवे भेटी ॥३॥ नामा म्हणे ऐसे गेले बहुतेक | वैकुंठनायका तारी मज ॥४॥

1582. आपुलीच दारा जरी टेके व्यभिचार । क्रोधाचा थारा अंतरी नये ॥१॥ आपुलेंच धन तस्करें नेता जाण । जयांचे मन उद्विग्र नव्हे ॥२॥ आपुलाची पुत्र वधोनि जाय शत्रु । परी मोहाचा पाझरु नेत्री नये ॥३॥ आपुलें शरीर गांजितां परनरें । परी शंतींचें घर चळो नेदी ॥४॥

1582. सेवेलागी सेवक जालो । तुमच्या लागलो निज चरणा ॥१॥ अहो स्वामी तुकयादेवा । यावरी न करावा अव्हेर ॥२॥

1583. आडलिया जना होसी सहाकारी । अंधळियाकरी काठी तूचि ॥१॥ आडिले गांजिले पीडिले संसारी । त्यांचा तू कैवारी नारायणा ॥धृपद॥ प्रल्हाद महासंकटी रक्षिला । तुम्ही अपंगिला नानापरी ॥२॥ आपुलेचि अंग तुम्ही वोढविले । त्याचे निवारले महादुःख ॥३॥

1583. अठ्ठाविस युगे उभा विटेवरी | मुद्रा अगोचरी लावूनिया ॥१॥ ध्यान विसर्जन केधवा करिसी | नेणवे कोणासी ब्रह्मादिका ॥२॥ पहाता तुजकडे माझे मीपण उडे | भेदाचे सांकडे हारपले ॥३॥ तुजपाशी असता मुकिजे जीवित्वा | ठकले तत्त्वता नेणो किती ॥४॥

1583. असोनि संसारी आपदा । वाचे वदे विठ्ठल सदा ॥१॥ नाही मानसी तळमळ । सदा शांत गंगाजळ ॥२॥ असोनिया अंकिंचन । जयाची वृत्ति समाधान ॥३॥ एका जनार्दनी ऐसे थोडे । लक्षामध्येंअ एक निवडे ॥४॥

1583. मुख्य महाविष्णु चैतन्याचे मूळ । सांप्रदाय फळ तथोनिया ॥१॥ हंसरुपी ब्रम्हा उपदेशी श्रीहरी । चतुश्लोकी चारी भागवत ॥२॥

1584. तपासी ते मन करू पाहे घात । धरोनि सांगात इंद्रियांचा ॥१॥ म्हणोनि कीर्तन आवडले मज । सांडोनिया लाज हेचि करी ॥धृपद॥ पाहाता आगमनिगमाचे ठाव । तेथे नाही भाव एकविध ॥२॥ तुका म्हणे येथे नाही वो विकार । नाम एक सार विठोबाचे ॥३॥

1584. माझी कोण गति सांग पंढरिनाथा | तारिसी अनाथ की बुडविसी ॥१॥ मनापासोनिया सांग मजप्रती | पुसे काकुळती जीवाचिये ॥२॥ न बोलसी का रे धरिला अबोला | कोणासी विठ्ठला शरण जाऊ ॥३॥ कोणासी सांकडे घालावे हे सांग | नको करू राग दीनावरी ॥४॥

1584. इहलोकी बरा तो परलोकीं वंद्य । त्यासी भेदत्व निंद्य उरले नाही ॥१॥ परस्त्री देखता नपुंसक वागे । परधन पाहता अंधापरी निघे ॥२॥ वाद वेवादा नोहे त्याची मती । हृदयी भगवद्भक्ति सदा वाहे ॥३॥ एका जनार्दनी ऐसे विरळे प्राणी । कोटी माजी जनें एक देखो ॥४॥

1584. संत निळोबाराय (निळोबास्वामीकृत सदगुरू तुकाराम महाराजांची स्तुति) नमो सद्गुरु तुकया ज्ञानदीपा । नमो सद्गुरु सच्चिदानंदरुपा । नमो सद्गुरु भक्तकल्याणमूर्ती ।

1585. गुरुशिष्यगण । हे तो अधमलक्षण ॥१॥ भूती नारायण खरा । आप तैसाचि दुसरा ॥धृपद॥ न कळता दोरी साप । राहू नेंदावा तो काप ॥२॥ तुका म्हणे गुणदोषी । ऐसे न पडावे सोसी ॥३॥

1585. नेत्र तान्हेले पाणी पाणी | पंढरिचे मायबहिणी ॥१॥ बाळ पालकी करी सोर | माते आला निद्राभर ॥२॥ जागी न होसी गे माये | प्राण जातो करू काये ॥३॥ नामा म्हणे चक्रपाणि | चरणी घातली लोळणी ॥४॥

1585. न मानी सन्मानाचें कोडे । नाही चाड विषयाची ॥१॥ ऐसे मज शरण येती । तयांचे उणे न पडे कल्पांती ॥२॥ नाही संसाराची चाड । नाही भीड कवणाची ॥३॥ एका त्याचा म्हणवी दास । धरुनी आस जनार्दनी ॥४॥

1586. अंगीकार ज्याचा केला नारायणे । निंद्य ते हि तेणे वंद्य केले ॥१॥ अजामेळ भिल्ली तारीली कुंटणी । प्रत्यक्ष पुराणी वंद्य केली ॥धृपद॥ ब्रम्हहत्याराशी पातके अपार । वाल्मीक किंकर वंद्य केला ॥२॥ तुका म्हणे येथे भजन प्रमाण । काय थोरपण जाळावे ते ॥३॥

1586. पक्षिणी प्रभाते चारियासी जाये | पिले वाट पाही उपवासी ॥१॥ तैसे माझे मन करी वो तुझी आस | चरण रात्रंदिवस चितितसे ॥२॥ तान्हे वत्स घरी बांधलेंसे दावा | तया हृदयी धांवा माउलीचा ॥३॥ नामा म्हणे केशवा तू माझा सोईरा | झर्णे मज अव्हेरा अनाथनाथा ॥४॥

1586. देह पाहता दोषाची दिठी । वृत्ती दिसे तै स्वरुपी मिठीं ॥१॥ कैसेनी हरिदास भासती । देही असे तंव दोष दिसती ॥२॥ देह दिसतां न दिसे भावो । वृत्ती दिसे तंव समाधान पहा हो ॥३॥ एका जनार्दनाच्या पाही । वृत्ती दिसे तै दोष नाही ॥४॥

1587. अविट हे क्षीर हरीकथा माउली । सेविता सेविली वैष्णवजनी ॥१॥ अमृत राहिले लाजोनि माघारे । येणे रसे थोरे ब्रह्मानंदे ॥धृपद॥ पतित पातकी पावनपंगती । चतुर्भुज होती देवाऐसे ॥२॥ सर्व सुखे तया मोहोरती ठाया । जेथे दाटणी या वैष्णवांची ॥३॥

1587. रात्रंदिवस खंती वाटे माझे जीवी | अनुदिनी आठवी चरण तुझे ॥१॥ ने रे पांडुरंगा आपुलिया गांवा | तू माझा विसावा जिवलग ॥२॥ मी येक येकट रंकाहूनि रंक | त्रिभुवननायक कीर्ति तुझी ॥३॥ मी तुझे पोसणे दास मे दुर्बळ | तू दीनदयाळ स्वामी माझा ॥४॥

1587. सदा वसे अंगी शांती । चारी मुक्ति होती दासी ॥१॥ तोचि सखे हरीचे दास । सदा सोंवळे उदास ॥२॥ कामक्रोधाची वार्ता । अंगी नाही पै सर्वथा ॥३॥ एका जनार्दनी निष्काम । सदा परिपूर्ण मंगळधाम ॥४॥

1588. धनवंता घरी । करी धनचि चाकरी ॥१॥ होय बैसल्या व्यापार । न लगे सांडावेचि घर ॥धृपद॥ रानी वनी द्वीपी । असती ती होती सोपी ॥२॥ तुका म्हणे मोल । देता काही नव्हे खोल ॥३॥

1588. बाळका स्तनपान करविते माता | टाळिता परता चरणी लोळे ॥१॥ हाती घेऊनि शिपटी माय लागे पाठी | चरणी घाली मिठी परते नोहे ॥२॥ तैसे माझे मन तुजलागी देवा | न विसंबे केशवा क्षणभरी ॥३॥ चातक तेथे पाणी तृषाकान्त वनी | वाट पाहे गगनी जीवनाची ॥४॥

1588. मुक्तिची तो नाही चाड । ऐसे वाड हरि दास ॥१॥ मोक्षमुक्तिसी कोण पुसे । हे तो सरसे भांडवल ॥२॥ लक्ष्मीसहित देव नांदे । येरा विनोदें काय चाड ॥३॥ एका जनार्दनी दास्य करी । मुक्ति तेथे फुका वरी ॥४॥

1589. हा गे माझा अनुभव । भक्तीभाव भाग्याचा ॥१॥ केला ॠणी नारायणा । नव्हे क्षण वेगळा ॥धृपद॥ घालोनिया भार माथा । अवघी चिंता वारली ॥२॥ तुका म्हणे वचनासाठी । नाम कंठी धरियेले ॥३॥

1589. युक्तिप्रयुक्तीचे प्रमाण मी नेणे | केशवचरणे ध्यातो मनी ॥१॥ आणिक साधन काय म्या करावे | ब्रह्मादिक देव मौन ठेले ॥२॥ आता मी कायसा करावा आधार चरण निर्धार देवपूजा ॥३॥ नामा म्हणे तुझा अंत नाही पार | काय म्या पामर जाणो आता ॥४॥

1589. संतांचा दास तो देवाचा भक्त । तरती पतीत दरुशने त्यांच्या ॥१॥ त्याचिया योगे घडती सर्व । तीर्थ ते पवित्र होती तीर्थे ॥२॥ तयाचियां पदें धरा धन्य म्हणे । ऐसे जे भेदरहित मने तेचि संत ॥३॥ एका जनार्दनी तयाच्या प्रसादे । कर्मे अकर्मा दोंदें निघताती ॥४॥

1590. देव आहे सुकाळ देशी । अभाग्यासी दुर्भीक्ष ॥१॥ नेणती हा करू साटा । भरले फाटा आडराने ॥धृपद॥ वसवूनि असे घर । माग दूर घातला ॥२॥ तुका म्हणे मन मुरे । मग जे उरे तेचि तू ॥३॥

1590. जाणीव शाहणीव बाहियेले वोझे | तेणे चरण तुझ अंतरले ॥१॥ मज नेणतेंचि करी मज हरी | या लौकिकाबाहेरी काढी मज ॥२॥ तुझिया नामाचे मज लागो पिसे | देही देह न दिसे ऐसे करी ॥३॥ नामा म्हणे तुज जाणसी तरी येकचि जाण | रहित कारण कल्पनेचे ॥४॥

1590. जयाचेचि चरणी तीर्था तीर्थपण । तो हृदयी केला सांठवण ॥१॥ नवल महिमा हरिदासाची । तीर्थे उपजती त्याचे कुशीं ॥२॥ काशीं मरणें होय मुक्ति । तेथे वचनें न मरता होय मुक्ति ॥३॥ एका जनार्दनाचे भेटी । सकळ तीर्थे वोळंगतीं दिठी ॥४॥

1591. खुंटोनिया दोरी आपणियांपाशी । वावडी आकाशी मोकलिली ॥१॥ आपुलिया आहे मालासी जतन । गाहाणाचे ते ॠण बुडो नेणे ॥धृपद॥ बीज नेले तेथे येईल अंकुर । जतन ते सारे करायाची ॥२॥ तुका म्हणे माझी निश्चिंतीची सेवा । वेगळे नाही देवा उरो दिले ॥३॥

1591. तुझे प्रेम माझ्या दाखवी मनाते | मग तुझ्या चरणाते न विसंबे ॥१॥ कासया शिणविसी थोडिया कारणे | काय तुझे उणे होईल देवा ॥२॥ चातकाची तहान पुरवी जळधर | काय त्याची थोरी जाऊ पाहे ॥३॥ चंद्र चकोराचा पुरवी सोहोळा | काय त्याच्या कळा न्यून होती ॥४॥

1591. धन जयासीं मृत्तिका । जगी तोचि साधु देखा ॥१॥ ज्यासी नाही लोभ आशा । तोचि प्रिय जगदीशा ॥२॥ निवारले क्रोधकाम । तोचि जाणा आत्माराम ॥३॥ एका जनार्दन पाय धरी । भुक्ति मुक्ति नांदे घरी ॥४॥

1592. शाहाणपणे वेद मुका । गोपिका त्या ताकटी ॥१॥ कैसे येथे कैसे तेथे । शहाणे ते जाणती ॥धृपद॥ यज्ञमुखे खोडी काढी । कोण गोडी बोरांची ॥२॥ तुका म्हणे भावाविण । अवघा सीण केला होय ॥३॥

1592. देह जावो अथवा राहो | पांडुरंगी दृढ भावो ॥१॥ चरण न सोडी सर्वथा | तुझी आण पंढरीनाथा ॥२॥ वदनी तुझे मंगळनाम | अखंड सदोदित प्रेम ॥३॥ जैसा तैसा असेल भाग | तैसा तैसा घडेल योग ॥४॥

1592. साधु म्हणावें तयासी । दया क्षमा ज्याच्या दासी ॥१॥ जयापाशी नित्य शांती । संत जाणा आत्मस्थिती ॥२॥ ऋद्धिसिद्धि त्यांच्या दासी । भुक्ति मुक्ति पायांपाशी ॥३॥ एका जनार्दनी साधु । जयापाशी आत्मबोधु ॥४॥

1593. मजुराचे पोट भरे । दाता उरे संचला ॥१॥ या रे या रे हातोहाती । काम माती सारावी ॥धृपद॥ रोजकीर्द होतो झाडा । रोकडाचि पर्वत ॥२॥ तुका म्हणे खोल पाया । वेचो काया क्लेशेसी ॥३॥

1593. माथा मोरपिसा वेठी | श्रवणी कुंडले पदक कंठी |हाती घेऊनी वेताटी | गोधना पाठी लागले ॥१॥ तुझी पाउले अनंता | न विसंबे गा सर्वथा |गोविंदा माधवा अच्युता | श्री विठ्ठला ॥२॥ गाई गोवळी पावला | येक म्हणती वळावळा |विष्णुदास नामा चरणाजवळा | अखंड वळत्या देतसे ॥३॥

1593. सर्वांभुतीं दया । साधु म्हणावें ऐशिया ॥१॥ जग ब्रह्मरुप जाण । हेंचि सांधुचें लक्षण ॥२॥ सर्वाभुतीं समदृष्टी । तोचि साधु इये सृष्टी ॥३॥ एका जनार्दनी संत । नित्य साधी आत्महित ॥४॥

1594. स्मशानीच आम्हा न्याहालीचे सुख । या नावे कौतुक तुमची कृपा ॥१॥ नाही तरी वाया अवघे निर्फळ । शब्द ते पोकळ बडबड ॥धृपद॥ झाडे झुडे जीव सोइरे पाषाण । होती तई दान तुह्मी केले ॥२॥ तुका म्हणे आता पाहे अनुभव । घेईन हाती जीव पांडुरंगा ॥३॥

1594. ऐसे माझे मना येते पंढरीनाथा | न सोडी सर्वथा चरण तुझे ॥१॥ यासि काय करू सांगा जी गोपाळा | का स्नेह लावियेला पूर्वीहुनी ॥२॥ हृदयी चित्तवृत्ति मनेंसि मिळोनी | अवघी तुझ्या चरणी सुरवाडिली ॥३॥ नामा म्हणे केशवा धरिली तुझी सेवा | सुखा अनुभवा अनुभविले ॥४॥

1594. ज्याचे गेले कामक्रोध । तोचि साधु जगी सिद्ध ॥१॥ लोभ मोह नाही ज्याशी । तोचि साधु निश्चयेंसी ॥२॥ गेले मद आणि मत्सर । साधु तोचि निर्विकार ॥३॥ एका जनार्दन साधु । त्याचे चरण नित्य वंदूं ॥४॥

1595. आमची जोडी ते देवाचे चरण । करावे चिंतन विठोबाचे ॥१॥ लागेल तरी कोणी घ्यावे धणीवरी । आमुपचि परी आवडीच्या ॥धृपद॥ उभारिला कर प्रसिद्ध या जगे । करू केला त्याग मागे पुढे ॥२॥ तुका म्हणे होय दरिद्र विच्छिन्न । ऐसे देऊ दान एक वेळा ॥३॥

1595. कोण होईल आत्मज्ञानी | जो वा राहे त्याच्या ध्यानी ॥१॥ मज तो चरणांची आवडी | जन्मोजन्मी मी न सोडी ॥२॥ होईल सिद्धीचा साधक | त्यासी देई स्वर्गसुख ॥३॥ कोण होईल देहातीत | त्यासी करी संगरहित ॥४॥

1595. वेधिलें ज्यांचे मन सदा नामस्मरणी । रामनाम ध्वनी मुखी सदा ॥१॥ प्रपंच परमार्थ त्यासी पै सारखा । अद्वैती तो देखा भेद नाही ॥२॥ एका जनार्दनी एकरुप भाव । नाही भेदा ठाव तये ठायी ॥३॥

1596. दधिमाजी लोणी जाणती सकळ । ते काढी निराळे जाणे मथन ॥१॥ अग्नी काष्ठामाजी ऐसे जाणे जन । मथिलियाविण कैसा जाळी ॥धृपद॥ तुका म्हणे सुख मळीण दर्पणी । उजळिल्यावाचूनि कैसे भासे ॥२॥ अर्थ :

1596. ब्रह्म अविनाश आणि आनंदघन | त्याहुनि चरण गोड तुझे ॥१॥ ते जीवे न सोडी अगा पंढरीनाथा | जाणसी तत्त्वता हृदय माझे ॥२॥ परात्पर वस्तु ध्याईजे अपारापार | त्यांचे हे जिव्हार पाय तुझे ॥३॥ सच्चिदानंदघन जेथे हरपे मन | त्याहूनि चरण गोड तुझे ॥४॥

1596. देही असोनी विदेही । चाले बोले सदा पाही ॥१॥ असे अखंड समाधी । नसे कांही आधिव्याधी ॥२॥ उपाधीचे तोडोनी लाग । देही देहपणें भरिलें जग ॥३॥ एका जनार्दनी संग । सदा समाधान सर्वाग ॥४॥

1597. नको नको मना गुंतू मायाजाळी । काळ आला जवळी ग्रासावया ॥१॥ काळाची हे उडी पडेल बा जेव्हा । सोडविना तेव्हा मायबाप ॥धृपद॥ सोडवीना राजा देशीचा चौधरी । आणीक सोइरी भली भली ॥२॥ तुका म्हणे तुला सोडवीना कोणी । एका चक्रपाणी वाचूनिया ॥३॥

1597. तुझिया चरणाचे तुटता अनुसंधान | जाती माझे प्राण तत्क्षणी ॥१॥ मग हे ब्रह्मज्ञान कोणापे सांगसी | विचारो मानसी केशिराजा ॥२॥ वदनी तुझे नाम होतांचि खंडणा | शतखंडरसना होइल माझी ॥३॥ सांवळे सुंदर रूप तुझे दृष्टी | न देखता उन्मळती नेत्र माझे ॥४॥

1597. काम क्रोध नाही अंगी । तोचि नर जन्मला जगी ॥१॥ तयाचे होता दरुशन । तुटे देहाचें बधन ॥२॥ अरुणोदयीं जाण । तम निरसे सहज आपण ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । नोहे एकपणावांचून ॥४॥

1598. पुढे जाणे लाभ घडे । तेचि वेडे नासती ॥१॥ येवढी कोठे नागवण । अंधारुण विष घ्यावे ॥धृपद॥ होणारासी मिळे बुद्धि । नेदी शुद्धी धरू ते ॥२॥ तुका म्हणे जना सोंग । दावी रंग आणीक ॥३॥

1598. देवा माझे मन करोनि स्वाधीन | निमोले स्वामीपण भोगिसीना ॥१॥ फुकाचा कामारा वोळगे निरंतर | न घाली तुज भार कल्पनेचा ॥२॥ तुज नलगे देणे मज नलगे मागणे | असेन अनुसंधाने चरणाचेनि ॥३॥ नामा म्हणे केशवा तू सर्व जाणता | समयींच्या उचिता चुको नको ॥४॥

1598. जे जे बोले तैसा चाले । तोचि वहिले निवांत ॥१॥ अंगी असोनी जाणपण । सदा सर्वदा तो लीन ॥२॥ निंदा अथवा वंदा । नाही विषय ती बाधा ॥३॥ शांतीचा मांदूस । भरला असे सदोदित ॥४॥