वारकरी रोजनिशी

2611. द्रव्याचिया लोभे । तीर्थामध्यें राहती उभे ॥१॥ सांगती संकल्प ब्राह्मण । तेणे निर्फण तीर्थ जाण ॥२॥ संकल्पानें नाड । उभयतां ते द्वाड ॥३॥ संकल्पाविरहित धन । एका जनार्दनी पावन ॥४॥

2612. भांडवल माझे लटिक्याचे गाठी । उदीम तो तुटी यावी हेचि ॥१॥ कैसी तुझी वाट पाहो कोण्या तोंडे । भोवती कि रे भांडे गर्भवास ॥धृपद॥ बहू खाणीचिया रंगलोंसे संगे । सुष्ट दुष्ट अंगे धरूनिया ॥२॥ बहुतांचे बहु पालटलो सळे । बहु आला काळे रंग अंगा ॥३॥

2612. नवल दंभाचे कौतुक । अग्नहोत्री म्हणती याज्ञिक ॥१॥ मंत्रतंत्राची कथा कोण । मुख्य गायत्री विकिती ब्राह्मण ॥२॥ आम्ही स्वधर्मनिष्ठ पावन । दंभें म्हणती आपणा जाण ॥३॥ दांभिकांची भक्ति वाव । एका जनार्दनी नाही ठाव ॥४॥

2613. संतसंगती न करावा वास । एखादे गुणदोष अंगा येती ॥१॥ मग तया दोषा नाही परिहार । होय अपहार सुकृताचा ॥२॥ तुका म्हणे नमस्कारावे दुरून । अंतरी धरून राहे रूप ॥३॥ अर्थ :

2613. वेदाचिया बोला कर्माते गोंविला । परी नाही भजला संतालागी ॥१॥ घोकूनियां वेद द्वैत नवजाय । वाउगाची होय श्रम तया ॥२॥ तया अद्वैताच्या वाटां जायतो करंटा । शीण तो अव्हाटा आदिअंत ॥३॥ एका जनार्दनी संतांसी शरण । गेलीया पठण सर्वजोडे ॥४॥

2614. जे ज्याचे जेवण । तेचि याचकासी दान ॥१॥ आता जाऊ चोजवीत । जेथे वसतील संत ॥धृपद॥ होती धाली पोटे । मागे उरली उच्छिष्टे ॥२॥ तुका म्हणे धाव । पुढे खुंटईल हाव ॥३॥

2614. विद्यावंत - अभंग २६१४ विद्या जलिया संपूर्ण । पंडित पंडिता हेळसण ॥१॥ धन जालिया परिपुर्ण । धनाढ्यासी हेळसण ॥२॥ कळतां आत्मज्ञान स्थिति । भलत्यासवें वाद घेती ॥३॥

2615. धरावा तो बरा । ठाव वसतीचा थारा ॥१॥ निजलिया जागविती । निज पुरवूनि देती ॥धृपद॥ एक वेवसाव । त्यांचा संग त्याचा जीव ॥२॥ हिते कळे हित । ग्वाही एक एका चित्त ॥३॥

2615. वेदपाठक - अभंग २६१५ ते २६१८ वेदविधि कांही न कळे पाठका । गुणदोष देखा मलीन सदा ॥१॥ दशग्रंथी ज्ञान होतांचि जाण । निंदितो देखोन भलत्यासी ॥२॥ सर्व ब्रह्मरुप ऐसे बोले वेद । तेथे वादावाद उरला नाही ॥३॥

2616. त्यांचिया चरणा माझे दंडवत । ज्यांचे धनवित्त पांडुरंग ॥१॥ तेथे माझा जीव पावला विसावा । म्हणऊनि हावा भरलोसे ॥धृपद॥ चरणींचे रज लावीन कपाळा । जी पदे राउळा सोई जाती ॥२॥ आणिक ती भाग्ये येथे कुरवंडी । करुनिया सांडी इंद्राऐसी ॥३॥

2616. वेद बोलिला जो जो गुण । तो तो नव्हेची पठण ॥१॥ वेदें सांगितले न करी । ब्रह्माद्वेषीं दुराचारी ॥२॥ न करा सुरापान । कन्या-गो-विक्रय जाण ॥३॥ ऐसे वेदाची मर्यादा । न कळेचि मतिमंदा ॥४॥

2617. धोंड्यासवे आदिळता फुटे डोके । तो तो त्याच्या दुःखे घामेजेना ॥१॥ इंगळासी सन्निधान अतित्याई । क्षेम देता काई सुख वाटे ॥धृपद॥ सप्रेमे कुरवाळी महाफणी व्याळ । आपुले तो ढाळ सांडी केवी ॥२॥ तुका म्हणे आम्हासवे जो रुसला । तयाचा अबोला आकाशासी ॥३॥

2617. करुनी वेदशास्त्र पठण । निर्धारितां निज ज्ञान ॥१॥ करुनी वेदशास्त्र श्रवण । होय शिश्वोदरपरायण ॥२॥ महा मोहो गिळिला ज्ञाना । शरण एका जनार्दना ॥३॥

2618. आता तळमळ । केली पाहिजे शीतळ ॥१॥ पाहा करील ते देव । पायी ठेवुनिया भाव ॥धृपद॥ तोचि अन्नदाता । नाही आणिकाची सत्ता ॥२॥ तुका म्हणे दासा । नुपेक्षील हा भरवसा ॥३॥

2618. वेदशास्त्र वक्ता अति निःसीम पाही । सिद्धान्त बोलता उरीं ठेवी कांही । लयलक्ष ध्यान मुद्रा दावी आपुलें ठायी । वेडे वेडे चार करिता मोक्ष न ये हाता ॥१॥ तो खूण वेगळी विरळा जाणे एक । जाणीव ग्रासोनी त्यासी बाणे देख ॥धृ.॥ अष्टांग योग जाणे मंत्र तंत्र कळा । प्रबोध भक्तीनें वश्य सिद्धि सकळा ।

2619. लांब धावे पाय चोरी । भरोवरी जनाच्या ॥१॥ आता कैसे होय याचे । सिजता काचे राहिले ॥धृपद॥ खाय ओकी वेळोवेळा । कैसी कळा राहेल ॥२॥ तुका म्हणे भावहीण । त्याचा सीण पाचावा ॥३॥

२६१९ . पुराणिक - अभंग २६१९ ते २६२५ पतनाच्या भया नोळखे पामर । करी वेरझार नानापरी ॥१॥ नायके कीर्तन न पाहे पंढरी । वैष्णवाचे दारी न जाये मूढ ॥२॥ नानापरीचे अर्थ दाखवी वोंगळ । सदां अमंगळ बोले जना ॥३॥

2620. माझ्या इंद्रियांसी लागले भांडण । म्हणतील कान रसना धाली ॥१॥ करिती तळमळ हस्त पाद भाळ । नेत्रांसी दुष्काळ पडिला थोर ॥धृपद॥ गुण गाय मुख आइकती कान । आमचे कारण तैसे नव्हे ॥२॥ दरुषणे फिटे नेत्रांचा पाग । जेथे ज्याचा भाग घेईल ते ॥३॥

2620. भांडाचें तोंड भांड पुराण । वरी शिमग्याचा सण ॥१॥ काय उणें मग भांडा । बोलती वाउगें ते तोंडा ॥२॥ वेद शास्त्र नीति नाही । सैरावैरा बोलणें पाही ॥३॥ एका जनार्दनी पाषांड । म्हणोनि फोडो त्याचे तोंड ॥४॥

2621. सिद्धीचा दास नव्हे श्रुतीचा अंकिला । होईन विठ्ठला दास तुझा ॥१॥ सर्व सुख असे माझिये मानसी । राहिले तयासी नाश नाही ॥धृपद॥ तेणे पुण्य पाप न देखे लोचनी । आणिका वाचूनि पांडुरंगा ॥२॥ न करी मी आस साधनी सायास । भक्तीप्रेमरस सांडूनिया ॥३॥

2621. सांगे ब्रह्माज्ञान गोष्टी । माते पाहता होती कष्टी ॥१॥ काय ज्ञान ते जाळावें । वदन तयाचे ते न पाहावें ॥२॥ करी कथा सांगे पुराण । वाया मिरवी थोरपण ॥३॥ जन्मला जिचें कुशीं । तिसी म्हणे अवदसा ऐसी ॥४॥

2622. जन्मा येऊनि तया लाभ जाला । बिडवई भेटला पांडुरंगा ॥१॥ संसारदुःखे नासिली तेणे । उत्तम हे केणे नामघोष ॥धृपद॥ धन्य तेचि संत सिद्ध महानुभाव । पंढरीचा ठाव ठाकियेला ॥२॥ प्रेमदाते तेच पतितपावन । धन्य दरुषन होय त्याला ॥३॥

2622. आवाडीने माता बोले बाळकासी । तंव तो म्हणे विवसा पाठी लागे ॥१॥ सांगे लोकांपाशीं ब्रह्मज्ञान । झाला स्त्रीं आधीन स्वदेंहें तो ॥२॥ बैसोनी बाजारीं सांगे ज्ञान गोष्टी । मातेसी करंटी म्हणे नष्ट ॥३॥ एका जनार्दनी ते जन अधम । चौर्‍याशीं लक्ष जन्म भोगिताती ॥४॥

2623. काय दिवस गेले अवघे चि वराडे । ते आले साकडे कथेमाजी ॥१॥ क्षण एके ठायी मन स्थिर नाही । अराणूक कइ होईल पुढे ॥धृपद॥ कथेचे विसर दोषामूळे होय । तरणोपाय कैचा मग ॥२॥ काय ते सांचवुनि उरले हे मागे । घटिका एक संगे काय गेले ॥३॥

2623. सांगे बहु सोपया गोष्टी । करू नेणो तो हातवटी ॥१॥ ऐसे याचे नको ज्ञान । ज्ञान नोहें ते पतन ॥२॥ सांगे लोका उपदेश । आपण नेणे तो सायास ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । त्याची अमंगळ वाणी ॥४॥

2624. शुद्धाशुद्ध निवडे कैसे । चर्म मास भिन्न नाही ॥१॥ काही अधिक नाही उणे । कवण्या गुणे देवासी ॥धृपद॥ उदक भिन्न असे काई । वोहोळ बावी सरिता नई ॥२॥ सूर्य तेजे निवडी काय । रश्मी रसा सकळा खाय ॥३॥

2624. सांडोनी आचार करती अनाचार । ब्रह्माचा विचार न कळे ज्यांसी ॥१॥ वाहाती भार वेदाचा आधार । शास्त्रांचा संभार सांगताती ॥२॥ पुराण व्युप्तत्ती वाउग्या त्या कथा । सांगती सर्वथा हितपर ॥३॥ एका जनार्दनी अनुभवावांचुनीं । कोरडी ती कहाणी ब्रह्माज्ञान ॥४॥

2625. न धरी प्रतिष्ठा कोणाचीहि यम । म्हणता का रे राम लाजा झणी ॥१॥ सापडे हातीचे सोडवील काळा । तो का वेळोवेळा नये वाचे ॥धृपद॥ कोण लोक जो हा सुटला तो एक । गेले कुंभपाक रवरवांत ॥२॥ तुका म्हणे हित तो म्हणा विठ्ठल । न म्हणेल तो भोगील कळेल ते ॥३॥

2625. येवढा मंत्र सोपा सांडोनी सायासी । का रे प्रपंचासी गुंतुनीं पडसी ॥१॥ वाचे ब्रह्मज्ञान गोष्टी ते फोल । अंतरींचे बोल सर्व वाया ॥२॥ वृंदावनाचे परी वर वर रेखा । तैसे पढतमूर्खा वेद गोष्टी ॥३॥ एका जनार्दनी प्रपंच टाकुनीं । परमार्थ साधनी रिघे वहिला ॥४॥

2626. म्हणविता हरी न म्हणे तयाला । दरवडा पडिला देहामाजी ॥१॥ आयुष्यधन त्याचे नेले यमदूती । भुलविला निश्चिंती कामरंगे ॥धृपद॥ नावडे ती कथा देऊळासी जाता । प्रियधनसुता लक्ष तेथे ॥२॥ कोण नेतो तया घटिका दिवसा एका । का रे म्हणे तुका नागविसी ॥३॥

2626. संन्यासी - अभंग २६२६ ते २६३५ रडती पोटासाठीं । झालों म्हणती संन्यासी ॥१॥ वर्म न कळेची मुढां । होतो फजित रोकडा ॥२॥ जनीं नारायणा । अवघा भरला जनार्दन ॥३॥

2627. कथे बैसोनि सादरे । सुखचर्चा परस्परे । नवल काय तो उद्धरे । आणीक तरे सुगंधे ॥१॥ पुण्य घेई रे फुकाचे । पाप दुष्टवासनेचे । पेरिल्या बीजाचे । फळ घेई सेवटी ॥धृपद॥ कथा विरस पाडी आळस । छळणा करूनि मोडी रस । बुडवी आपणासरिसे । विटाळसी नावेसी ॥२॥ सज्जन चंदनाचिये परी । दुर्जन देशत्यागे दुरी । राहे म्हणे हरी । विनंती करी तुका हे ॥३॥

2627. त्यागूनियां स्त्री संन्यासी जे होती । पतना ते जाती अंतकाळीं ॥१॥ घेउनी संन्यास ध्यान पै स्त्रियांचे । गुंतलासे आशे वाया जाये ॥२॥ नारायण नामी नाही पै आचार । सर्व अनाचार स्त्रीतें लक्षी ॥३॥ एका जनार्दनी संन्यास लक्षण । गीतेमाजीं कृष्ण बोलियेला ॥४॥

2628. कळो आले तुझे जिणे । देवा तू माझे पोसणे ॥१॥ वाट पाहासी आमुची । सत्ता सतत कईची ॥धृपद॥ बोलाविता यावे रूपा । सदा निर्गुणीचि लपा ॥२॥ तुका म्हणे तू परदेशी । येथे आम्हा अंगे जिसी ॥३॥

2628. त्यागुनी कर्म जाहला संन्यासी । ज्ञान ध्यान नाही मानसी ॥१॥ शिखा सूत्र त्यागून जाण । करी दंडासी ग्रहण ॥२॥ नित्य भिक्षा पुत्राघरीं । मठ बांधोनी राहे द्वारी ॥३॥ एका जनार्दनी संन्यास । वायांची नाश कायेचा ॥४॥

2629. आता येथे लाजे नाही तुझे काम । जाय मज राम आठवू दे ॥१॥ तुझे भिडे माझे बहु जाले घात । केलो या अंकित दुर्जनाचा ॥धृपद॥ माझे केले मज पारिखे माहेर । नष्ट तु साचार चाळविले ॥२॥ सुखासाठी एक वाहियेले खांदी । तेणे बहु मांदी मेळविली ॥३॥

2629. डोई बोडोनी केली खोडी । काया विटंबिली बापुडी ॥१॥ ऐसे नोहे निर्मळपण । शुद्ध करी का अंतःकरण ॥२॥ राख लाउनी वरच्यावरी । इंद्रियें पीडिली भरोवरी ॥३॥ संध्या स्नान द्वादश टिळे । फासे घालुनी कापी गळे ॥४॥

2630. आजिवरी होतो तुझे सत्ते खाली । तोवरी त्वा केली विटंबणा ॥१॥ आता तुज राहो नेदी या देशांत । ऐसा म्या समर्थ केला धणी ॥धृपद॥ सापे रिग केला कोठे बाळपणी । होतीसी पापिणी काय जाणो ॥२॥ तुका म्हणे म्या हा बुडविला वेव्हार । तुझेचि ढोपर सोलावया ॥३॥

2630. दीनाचें उपार्जन करी पोटासाठीं । म्हणे मज लंगोटी द्याहो कोण्हीं ॥१॥ घेउनी संन्यास हिंडे दारोदारी । ' नारायण ' करी पोटासाठी ॥२॥ काम क्रोध वैरी सदोदित पीडी । वरी शेंडी बोडी करुनीं काई ॥३॥ व्यर्थ विटंबना करिती जनांत । संन्याशाची मात सोंग दावी ॥४॥

2631. देवाच्या निरोपे पिटितो डांगोरा । लाजे नका थारा देऊ कोणी ॥१॥ मोडिले रांडेणे सुपंथ मारग । चालविले जग यमपंथे ॥धृपद॥ परिचारी केली आपुलीच रूढी । पोटींची ते कुडी ठावी नाही ॥२॥ तुका म्हणे आणा राऊळा धरून । फजित करून सोडू मग ॥३॥

2631. षडवैरियांचा करावा आधी नाश । मग सुखें संन्यास घ्यावा जगी ॥१॥ आशा मनीषा यांचा तोडोनियां पाश । मग मुखे संन्यास घ्यावा आधी ॥२॥ एका जनार्दनी संकल्पाचा त्याग । सुखें संन्यास मग घ्यावा आधी ॥३॥

2632. का रे तुम्ही निर्मळ हरीगुण गाना । नाचत आनंदरूप वैकुंठासी जाना ॥१॥ काय गणिकेच्या याती अधिकार मोठा । पापी अजामेळ ऐसा नेला वैकुंठा ॥धृपद॥ ऐसे नेणो मागे किती अनंत अपार । पंच महादोषी त्यांच्या पातका नाही थार ॥२॥ पुत्राचिया लोभे नष्ट म्हणे नारायण । कोण कर्तव्य तुका म्हणे त्याचे पुण्य ॥३॥

2632. संन्यासी करी गृहस्थाश्रम । तेथे तया अधर्म वोढवला ॥१॥ करपात्रीं भिक्षा हाचि त्याचा धर्म । न करिता अधर्म स्वये जोडे ॥२॥ नाश करावे षड्‌वैरी नेमे । तया संन्यास कर्मे म्हणिजेती ॥३॥ एका जनार्दनी गृहस्थाची बरा । फजिती बाजारा उभ्या होय ॥४॥

2633. बैसोनिया खाऊ जोडी । ओढाओढी चुकवूनि ॥१॥ ऐसे केले नारायणे । बरवे जिणे सुखाचे ॥धृपद॥ घरीच्या घरी भांडवल । न लगे बोल वेचावे ॥२॥ तुका म्हणे आटाआटी । चुकली दाटी सकळ ॥३॥

2633. नुपजे अनुताप ज्ञान । काय घेउनी विज्ञान ॥१॥ अनुतापाविण । व्यर्थ संन्यास ग्रहण ॥२॥ संन्यास घेतलिया पाठी । काम नुपजावा पोटी ॥३॥ ऐसे संन्यास लक्षण । एका जनार्दनी खुण ॥४॥

2634. नाही भ्यालो तरी पावलो या ठाया । तुम्हा आळवाया जविळके ॥१॥ सत्ताबळे आता मागेन भोजन । केले ते चिंतन आजिवरी ॥धृपद॥ नवनीतासाठी खादला हा जीव । थोड्यासाठी कीव कोण करी ॥२॥ तुका म्हणे ताक न लगे हे घाटे । पांडुरंगा खोटे चाळवण ॥३॥

2634. भिक्षेलागीं पाणीपात्र । सांठवण उदर मात्र ॥१॥ सायंकाळीं प्रातःकाळासी । भिक्षा संग्रह नसावा निश्चयेंसी ॥२॥ संग्रह यत्‍नाचीया चाडा । मोहोळ अवघा कडा ॥३॥ मोहोळ झाडितां त्यासी । नाश होतो मासीयासी ॥४॥

2635. सारीन ते आता एकाचि भोजने । वारीन मागणे वेळोवेळा ॥१॥ शेवटींचा घास गोड करी माते । अगे कृपावंते पांडुरंगे ॥धृपद॥ वंचू नये आता काहीच प्रकार । धाकल्याचे थोर झाल्यावरी ॥२॥ तुका म्हणे पोटी बहु झाला वाव । काही नेदी ठावे उरो मागे ॥३॥

2635. वासनेंचे वसन समूळ फाडी । त्रिगुण जानवेंक तयावरी तोडी ॥१॥ यापरी जाणोनी संन्यासु घेई । गुरुवचनें सुखे विचरतु जाई ॥२॥ मन दंडिजे तोचि घेई सुंदंडु । जीवनेंविण कमंडलु अखंडु ॥३॥ एकाक्षरजप करी । क्षराक्षरातीत धरणा धरी ॥४॥

2636. पोट धाले मग न लगे पंगती । झालिया निश्चिंती खेळ गोड ॥१॥ आपुलिया हाते देई वो कवळ । विठ्ठल शीतळ जीवन वरी ॥धृपद॥ घराचा विसर होईल आनंद । नाचेन मी छंदे प्रेमाचिया ॥२॥ तुका म्हणे तोचिवरी करकर । मग हे उत्तर खंडईल ॥३॥

2636. जपी तपी - अभंग २६३६ ते २६४१ आहारे निर्देवा काय करसी तप । वाउगाची जप शांतीविण ॥१॥ आहारे पाररा नेणसी देवासी । वाउगा शिणसी काय काजा ॥२॥ आहारे तामसा कोण तुझी गती । संताची प्रचीति नाही तुज ॥३॥

2637. बोलविसी तरी । तुझ्या येईन उत्तरी ॥१॥ काही कोड कवतुके । हाती द्यावया भातुके ॥धृपद॥ बोलविसी तैसे । करीन सेवक सरिसे ॥२॥ तुका म्हणे देवा । माझे चळण तुज सेवा ॥३॥

2637. कामक्रोध लागले मागे । तप करुनी काय सांगे ॥१॥ कायसा जाशी वनांतरीं । कामक्रोध भरले अंतरी ॥२॥ वनी जाऊनिया चिंता । रात्रंदिवस घोकिशी कांता ॥३॥ योग अभ्यास न कळे वर्म । शिणतो मूढ धांवतें कर्म ॥४॥

2638. दिला जीवभाव । तेव्हा सांडिला म्या ठाव ॥१॥ आता वर्ते तुझी सत्ता । येथे सकळ अनंता ॥धृपद॥ माझीया मरणे । तुम्ही बैसविले ठाणे ॥२॥ तुका म्हणे काही । मी हे माझे येथे नाही ॥३॥

2638. आष्टांग साधन मौनी जटाधारी । एक चरणावरी करती तप ॥१॥ वायु ते आहार असती दिंगबर । परि न कळे विचार देव कोठे ॥२॥ कैशी तया भ्रांती असोनी देव जवळा । रिगती साधन कळा हुडाकिती ॥३॥ एका जनार्दनी तया नाही सुख । संतांवांचुनी देख मार्ग न लागें ॥४॥

2639. एकाचिये वेठी । सापडलो फुकासाठी ॥१॥ घेतो काम सत्ताबळे । माझे करूनि भेंडोळे ॥धृपद॥ धावे मागे मागे । जाय तिकडे चालत लागे ॥२॥ तुका म्हणे नेले । माझे सर्वस्वे विठ्ठले ॥३॥

2639. विसरुनी विठोबासी । भरले हव्यासी साधन ॥१॥ काय त्यांचा कले मंत्र । कोण पवित्र म्हणे तया ॥२॥ दाविती वरी वरी भक्ति । अंतरी युक्ति वेगळीच ॥३॥ एका जनार्दनी जप । वाउगें तप करितो ते ॥४॥

2640. आता द्यावे अभयदान । जीवन ये कृपेचे ॥१॥ उभारोनी बाहो देवा । हात ठेवा मस्तकी ॥धृपद॥ नाभी नाभी या उत्तरे । करुणाकरे शांतवीजे ॥२॥ तुका म्हणे केली आस । तो हा दिस फळाचा ॥३॥

2640. सर्पें दर्दुर धरियेला मुखी । तोही मक्षिका शेखी धरीतसे ॥१॥ तैसे ते अभागी नेणतीच काळ । वाउगा सबळ करिती धंदा ॥२॥ नेणती नेणती रामनाम महिमा । व्यर्थ तप श्रमा शिणती वाया ॥३॥ एका जनार्दनी तपांचें हे तप । तो हा सोपा जप श्रीरामनाम ॥४॥

2641. बराडियाची आवडी पुरे । जया झुरे साठी ते ॥१॥ तैसे जाले माझ्या मना । नुठी चरणावरूनि ॥धृपद॥ भागलिया पेणे पावे । विसांवे ते टाकणी ॥२॥ तुका म्हणे छाया भेटे । बरे वाटे तापे त्या ॥३॥

2641. जीवाचे जीवन जनी जनार्दन 2641 जीवाचे जीवन जनी जनार्दन । नांदतो संपूर्ण सर्व देही ॥१॥ वाउगी का वाया शिणती बापुडीं । काय तया जोडी हाती लागे ॥२॥ पंचाग्रि साधन अथवा धूम्रपान । तेणे काय संपूर्ण हरी जोडे ॥३॥

2642. बहुजन्मे सोस केला । त्याचा झाला परिणाम ॥१॥ विठ्ठलसे नाम कंठी । आवडी पोटी संचिते ॥धृपद॥ येथुन तेथवरी आता । न लगे चिंता करावी ॥२॥ तुका म्हणे धाले मन । हेचि दान शकुनाचे ॥३॥

2642. योगी - अभंग २६४२ योग साधोनी पंचाग्नी साधिती 2642 योग साधोनी पंचाग्नी साधिती । न कळे योगाची गती फजीतखोरा ॥१॥ वाउगे साधन वाउगें साधन । तेणे विटंबन होत असे ॥२॥

2643. उसंतिल्या कर्मवाटा । बहु मोटा आघात ॥१॥ शीघ्र यावे शीघ्र यावे । हाती न्यावे धरूनि ॥धृपद॥ भागलो या खटपटे । घटपटे करिता ॥२॥ तुका म्हणे कृपावंता । माझी चिंता खंडावी ॥३॥

2643. तीर्थी - अभंग २६४३ ते २६४४ तीर्था जाती उदंड । त्याचे 2643 तीर्था जाती उदंड । त्याचे पाठीमागें तोंड ॥१॥ मन वासना ठेउनी घरी । तीर्थां नेली भांडखोरी ॥२॥

2644. तुम्हासी हे अवघे ठावे । किती द्यावे स्मरण ॥१॥ का बा तुम्ही ऐसे नेणे । निष्ठुर पणे टाळितसा ॥धृपद॥ आळविता मायबापा । नये कृपा अझूनि ॥२॥ तुका म्हणे जगदीशा । काय असा निजले ॥३॥

2644. केले तुवा काय जाऊनिया तीर्था । सर्वदा विषयार्था भुललासी ॥१॥ मनींची ती पापें नाही धोवियेली । वृत्ति हे लाविली संसारींच ॥२॥ तीर्थस्नानें अंग तरी शुद्ध केले । नाही धोवियेलें अंतरासी ॥३॥ वरी दिससी शुद्ध अंतरी मलीन । तोवरीं हे स्नान व्यर्थ होय ॥४॥

2645. नेले सळेंबळे । चित्तावित्ताचे गांठोळे ॥१॥ साह्य झाली घरिच्या घरी । होता ठायींच कुठोरी ॥धृपद॥ मी पातलो या भावा । कपट ते नेणे देवा ॥२॥ तुका म्हणे उघडे केले । माझे माझ्या हाते नेले ॥३॥

2645. महंत - २६४६ ते २६४६ ब्रह्माचारी म्हणती महंत । सदा विषयावरी चित्त ॥१॥ नेसोनियां कौपीन । अंतरी तो विषयध्यान ॥२॥ बोले जैसा रसाळ । भाव अंतरी अमंगळ ॥३॥

2646. झाला हा डांगोरा । मुखी लहानही थोरा ॥१॥ नागविलो जनाचारी । कोणी बैसो नेदी दारी ॥धृपद॥ संचिताचा ठेवा । आता आला तैसा घ्यावा ॥२॥ तुका म्हणे देवे । केले आता हे बरवे ॥३॥

2646. घालुनी आसन पोटी भाव नाही । वाया केली पाही विटंबना ॥१॥ देव सर्वांभुती तयासी न कळे । वाउगें गवाळें पसरिले ॥२॥ अंतरी तो हेत द्रव्य मिळेल कांही । वरपांग दावी वेषधारी ॥३॥ एका जनार्दनी ऐसीया सोंगासी । काय देवा त्यासी दंड करा ॥४॥

2647. किती चौघाचारे । येथे गोविली वेव्हारे ॥१॥ असे बांधविले गळे । होऊ न सकती निराळे ॥धृपद॥ आपले आपण । केले का नाही जतन ॥२॥ तुका म्हणे खंडदंडे । येरझारी लपती लंडे ॥३॥

2647. मुक्त - अभंग २६४७ आम्ही मुक्त म्हणोनि विचरती महीं । मुक्त ही पदवी नाही अंगी ॥१॥ सैर धांवे मन नाही पै अटक । मुक्तज्ञान मौक्तिक वाया जाय ॥२॥ भूतमात्रीं द्रोही करिती नानापरी । वेदशास्त्र निर्धारी ठाउकें नाही ॥३॥

2648. पांडुरंगा सारीखा सांडुनि वेव्हारा । आणिकाची करा आस वाया ॥१॥ बहुता दिधला उद्धार उदारे । निवडीना खरे खोटे काही ॥धृपद॥ याचिया अंकिता वैकुंठ बंदर । आणीक वेव्हार चालितना ॥२॥ तुका म्हणे माझे हातीचे वजन । यासी बोल कोण ठेवू सके ॥३॥

2648. वैराग्य - अभंग २६४८ ते २६५४ काय ते वैराग्य बोकडाचे परी । भलतीया भरीं पडतसे ॥१॥ काय ती समाधी कुकुटाचे परी । पुढेंचि उकरी लाभ तेणे ॥२॥ बैसोनी आसनी वाउगें ते ध्यान । सदां लक्ष्मी मान आपुलाची ॥३॥

2649. ठेवूनि इमान राहिलो चरणी । म्हणउनि धणी कृपा करी ॥१॥ आम्हासी भांडार करणे जतन । आले गेले कोण उंच निच ॥धृपद॥ करूनि सांभाळी राहिलो निराळा । एक एक वेळा आज्ञा केली ॥२॥ तुका म्हणे योग्यायोग्य हे विनीत । देवा नाही येथे चित्त देणे ॥३॥

2649. वाया शब्दज्ञान बोलावा गौरव पोटींचा पै भाव मिथ्या सोंग ॥१॥ मैंदाचिया परी बेसती ध्यानस्थ । सदा चित्त ओढत परधनीं ॥२॥ वैराग्य ते फोल सांगताती गोष्टी । काय ते चावटी मिथ्या बोल ॥३॥ एका जनार्दनी ऐसीया सोंगासीं । कैं हृषीकेशी प्राप्त होय ॥४॥

2650. आता नव्हे गोड करिता संसार । आणीक संचार झाला माजी ॥१॥ ब्रम्हरसे गेले भरूनिया अंग । आधील तो रंग पालटला ॥धृपद॥ रसनेचिये रुची कंठी नारायण । बैसोनिया मन निवविले ॥२॥ तुका म्हणे आता बैसलो ठाकणी । इच्छेची ते धणी पुरईल ॥३॥

2650. बांधूनियां पर्णकुटी मुढी । त्यावरी गुढी अद्वैताची ॥१॥ ऐसे मिरविती सोंग वाया । नरका जावया उल्हासें ॥२॥ नेणे कधी सतांचें पूजन । सदा सर्वदा परधनी मन ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । ऐसे सोंग मिरवितींअ जनी ॥४॥

2651. आता काशासाठी दुरी । अंतर उरी राखिली ॥१॥ करी लवकरी मुळा । लहान तळा मुळींचिया ॥धृपद॥ दोही ठायी उद्वेगवाणे । दरुषणे निश्चिंती ॥२॥ तुका म्हणे वेग व्हावा । ऐसी जीवा उत्कंठा ॥३॥

2651. मुखी वसे ब्रह्माज्ञान । चित्ती चिंती धनमान ॥१॥ ऐसे ठक जे पतित । तया साधन स्वहित ॥२॥ स्त्रीसंगी सदा सक्त । वदनी गोष्टी परमार्थ ॥३॥ एका जनार्दनी तया । देव भेटेल कासया ॥४॥

2652. पडिली हे रूढि जगा परिचार । चालविती वेव्हार सत्य ह्मूण ॥१॥ मरणाची का रे नाही आठवण । संचिताचे धन लोभ हेवा ॥धृपद॥ देहाचे भय ते काळाचे भातुके । ग्रासूनि ते एके ठेविलेसे ॥२॥ तुका म्हणे काही उघडा रे डोळे । जाणोनि अंधळे होऊ नका ॥३॥

2652. गांठी बांधोनियां धन मिरविती भक्ति । मनी ते आसक्ती अधिक व्हावी ॥१॥ चित्तवित्ता वरी भक्ति लोकाचारीं । देव अभ्यंतरी केवी भेटी ॥२॥ असे चित्त वित्ता लावी कळांतरी । अनुष्ठान करी दिवस गणी ॥३॥ जपतप विधान अवघेंची सांडी । धरणेंची मांडी सावकाश ॥४॥

2653. हित नाही ठावे जननी जनका । दाविला लौकीकचार तीही ॥१॥ अंधळ्याचे काठी लागले अंधळे । घात एक वेळे पुढे मागे ॥धृ॥ न धरावी चाली करावा विचार । वरील आहार गळी लावी ॥२॥ तुका म्हणे केला निवाडा रोकडा । राऊत हा घोडा हातोहाती ॥३॥

2653. मी एक शुची जग हे अपवित्र । कर्माचि विचित्र वोढवले ॥१॥ देखत देखत घेतसे विख । अंती ते सुख केवी होय ॥२॥ अल्पदोष ते अवघेंची टाळी । मुखे म्हणे सर्वोत्तम बळी ॥३॥ अभिलाषें अशुची झालासे पोटी । एका जनार्दनी नव्हेंचि भेटी ॥४॥

2654. जेथे पाहे तेथे कांडिती भूस । चिपाडे चोखूनि पाहाती रस ॥१॥ काय सांगो देवा भुलले जीव । बहु यांची येतसे कीव ॥धृपद॥ वैकुंठीचे मोटळे लटिकेचि फुगे । पेणिया जाऊनि भिक्षा मागे ॥२॥ तुका म्हणे का उगेचि खोल । जवळी दाखवी आपणा बोल ॥३॥

2654. कनकफळ भक्षितां सहज भ्रांति येती । तैशी ही फजिती संसारिका ॥१॥ मर्कटाचीये परे नाचे घरोघरी । नाचवोनि भरी पोट तैसे ॥२॥ करिती तितुके अवघे ते सोंग । नाही कांही रंग भाव भक्ति ॥३॥ एका जनार्दनी पडिलासे भ्रांती । नेणे कधी स्तुति देवाची तो ॥४॥

2655. जाणिवेच्या भारे चेंपला उर । सदा बुरबुर सरेचि ना ॥१॥ किती याचे ऐको कानी । मारिले घाणी नाळकरी ॥धृपद॥ मिठेंविण आळणी बोल । कोरडी फोल घसघस ॥२॥ तुका म्हणे डेंगा न कळे हित । किती फजित करू तरी ॥३॥

2655. गोसावी - अभंग २६५५ ते २६६० लावूनिया अंगा राख । म्हणती सुख आम्हांपाशीं ॥१॥ भोळे भाविका भोंदिती । भलते मंत्र तया देती ॥२॥ म्हणती आम्हा करा गुरु । उपचारु पूजेचा ॥३॥

2656. अनुतापयुक्त गेलिया अभिमान । विसरू वचन मागिलांचा ॥१॥ त्याचे पाय माझे लागोत कपाळी । भोगे उष्टावळी धन्यकाळ ॥धृपद॥ षडउर्मी जिंही हाणितल्या लाता । शरण या संता आल्या वेगी ॥२॥ तुका म्हणे जाती वोळे लवकरी । ठायीचि अंतरी शुद्ध होती ॥३॥

2656. अंगा लावुनियां राख । करी भलतेंची पाप ॥१॥ मेळवी शिष्यांचा मेळा । अवघा भांगेचा घोंटाळा ॥२॥ नानापरी सांगे मंत्र । नेणे विधीं अपवित्र ॥३॥ न कळे ज्ञानाची हातवटी । सदां परदार राहाटी ॥४॥

2657. खोल ओली पडे ते पीक उत्तम । उथळाचा श्रम वाया जाय ॥१॥ लटिक्याचे आम्ही नव्हो सांटेकरी । थीते घाली भरी पदरीचे ॥धृपद॥ कोणा इहलोकी पाहिजे पसारा । दंभ पोट भरायाचे चाडे ॥२॥ तुका म्हणे कसी अगी जे उतरे । तेचि येथे सरे जातिशुद्ध ॥३॥

2657. आम्ही जाहालों गोसावी । आमची विभूत चालवावी ॥१॥ भांग भुरका हे साधन । शिष्य मिळाले चहुकोन ॥२॥ हे तो सोंगाचे साधन । राजी नाही जनार्दन ॥३॥ एका जनार्दनी भाव । भाव तेथे वसे देव ॥४॥

2658. गोमटया बीजाची फळेंही गोमटी । वाहे तेचि पोटी समतुक ॥१॥ जातीच्या संतोषे चित्तासी विश्रांति । परतोनि मागुती फिरो नेणे ॥धृपद॥ खऱ्याचे पारखी येत नाही तोटा । निवडे तो खोटा ढाळे दुरी ॥२॥ तुका म्हणे मज सत्यासी आवडी । करिता तांतडी येत नाही ॥३॥

2658. आम्ही योग साधियेला । भांग भुरका तो आणला ॥१॥ योग कळे तया मूढा । साधन काय ते दगडा ॥२॥ आंत काळा बाहेर काळा । माप नाही अमंगळा ॥३॥ एका जनार्दनी ते पामर । साधन साधिती ते खर ॥४॥

2659. मन झाले भाट । कीर्ती मुखे घडघडाट । पडियेली वाट । येचि चाली स्वभावे ॥१॥ बोले देवाचे पवाडे । नित्य नवेचि रोकडे । ज्या परी आवडे । तैसा तैसा करूनि ॥धृपद॥ रोखी रहावे समोर । पुढे मागे चाले भार । करावे उत्तर । सेवा रुजू करूनि ॥२॥ पूर वर्षला देकारे । संतोषाच्या अभये करे । अंगींच्या उत्तरे । तुकया स्वामी शृंगारी ॥३॥

2659. अंगासी राख ढूंगासी लंगोटी । गोसावे हातवटी मिरविती ॥१॥ अल्लख म्हणोनि भिक्षा मागताती । अलखाची गती न कळे मूढा ॥२॥ भांगेचा सुकाळ चेले करी मूढ । यम तया दृढ दंड करी ॥३॥ अलक्ष अलक्ष आलख कळेना । जगी विटंबना उगीच करिती ॥४॥

2660. दूरि तोचि होतो आपुले आशंके । नव्हते ठाउके मूळ भेद ॥१॥ आता जेथे तेथे येइन सांगाते । लपाया पुरते उरो नेदी ॥धृपद॥ मिथ्या मोहो मज लाविला उशीर । तरी हे अंतर झाले होते ॥२॥ तुका म्हणे का रे दाखविसी भिन्न । लटिकाचि सीण लपंडाई ॥३॥

2660. संसाराचा धाक घेऊनियां पोटी । जाहला हटतटी गोसावी तो ॥१॥ पहिल्या परीस यातायाती मागे । शिणला उद्योगें भाक मागूं ॥२॥ उठोनिया पहाटें अलख मागावे । परतोनी यावेअं झोपडीसी ॥३॥ नाही तेथे कोणी दिसे केविलवाणा । मग म्हणे नारायणा व्यर्थ जिणें ॥४॥

2660. देही असोनि देहातीत । भूतीं भूतात्मा भगवंत ॥१॥ भिन्न खाणी भिन्नाकार । चिदात्मा हा निर्विकार ॥२॥ एक निश्चयो नाही चित्ती । एका जनार्दनी वाया भक्ति ॥३॥