वारकरी रोजनिशी

267. गोपाळ म्हणती कान्हया आमुची उमाणी । सांगसी तरि चरणी ठेंवू माथा ॥१॥ यावरी श्रीहरि बोले मधुराक्षरी । पुसा रे झडकरी विलंब नका ॥२॥

268. शंख चक्र गदा रुळे वैजयंती । कुंडले तळपती दोही कानी ॥१॥ मस्तकी मुगुट नवरत्न हरि । पितांबर वरी पांघुरला ॥२॥ रत्नहार जडित कटी कडदोरा । रम्य शोभे हिरा बेंबीपाशी ॥३॥ जडित कंकण कर्णी शोभे मुद्रिका । लांचावला तुका भेटासाठी ॥४॥

268. गीतेवरी आन टीका । त्यांनी वाढियेली लोका ॥1॥ रानताटामाजी । त्याने वोगरिले कांजी ॥2॥ या ज्ञानेशा वांचोनी । म्हणे नामयाची जनी ॥3॥

268. सुख सोज्वळ मोतियाचे लेणे । दिधले जाई जणे बाईये वो ॥ देशी नाही देशाउरी नाही । हाटणी नाही ते पाटणी नाही ॥ लक्षाचेनि लाभे जोडले निधान । बापरखुमादेविवरा विठ्ठलु जाण ॥ अर्थ :

268. वाया हांव भरी नका घालू मन । चिंतावे चरण विठोबाचे ॥१॥ हेचि साधन साराचे सार । येण भवपार उतरती ॥२॥ न करी आळस नामचा क्षणभरी । कामक्रोध दुरी पळे यणे ॥३॥ दया क्षमा शाति संतांची संगती । या परती विश्रांती दुजी नाही ॥४॥

268. भक्ति नाही हाटी घेईजे विकत । हिंडता वनात न सापडे ॥१॥ चित्ताचिये साठी भक्ति हे साधेल । आणिक ते बोल वायाविण ॥२॥

268. पानी मे मीन प्यासी । मोहे सुन सुन आवत हांसी॥धृ०॥ आत्मज्ञानबिन नर भटकत है । कहा मथुरा काशी॥१॥ भवसागर सब हार भरा है । धुंडत फिरत उदासी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । सहज मिळे अविनशी॥३॥

268. का रे माझा तुज न ये कळवळा । असोनि जवळा हृदयस्था ॥१॥ अगा नारायणा निष्ठुरा निर्गुणा । केला शोक नेणा कंठस्फोट ॥धृपद॥ का हे चित्त नाही पावत विश्रांती । इंद्रियांची गति खुंटेचि ना ॥२॥ तुका म्हणे का हो धरियला कोप । सरले नेणो पाप पांडुरंगा ॥३॥

268. हरी तुझी ऐसी कैसी हे खोड ॥धृ॥घेउनी चिमुटे मुळसी पळसी | गोपी तुज म्हणती हा दोड ॥१॥ सोडूनी वासरे गाईसी पाजिसी | यात तुज काय मिळती जोड ॥२॥ आडवा होऊनी गोपीसी धरिसी | चुंबिता वदन म्हणती मज सोड ॥३॥ अशा ह्या चेष्टा नाम्यासी करिसी | हरी तुझी ऐसी कैसी हे खोड ॥४॥

268. निज पैसा समरसें । गोकुळा आली द्वेषे । कृष्णामुखीं विषें । निर्विष जाली ॥१॥ सोडी सोडी बा कान्हा । आक्रंदे पुतना । मागुती जनार्दना । मी न ये येथे ॥२॥ कृष्ण स्वानंदाचा कंदु । कंसासी विरोधु । विषय विषा पाजु । पुतना आली ॥३॥ मी म्हणे बाळ तान्हें । त्वा शोषिलें जीवे प्राणें । मागुतें येणे । खुटलें बापा ॥४॥

268. घालिता उमाणी पोरा नुमजति तुज । उकलूनिया हरि घेई हदईचे निज ॥१॥ असोनिया चराचरी न दिसे ते काय । नाही जया कान डोळे मुख हात पाय ॥२॥

269. मन हा मोगरा अर्पुनी ईश्वरा । पुनरपि संसारा येणे नाही ॥१॥ मन हे सेवंती अर्पुनी भगवंती । पुनरपि संसृती येणे नाही ॥२॥ मन हे तुळशी अर्पू हृषीकेश पुनरपि जन्मासी येणे नाही ॥३॥ तुका म्हणे ऐसा जन्म दिला देवा । तया वास व्हावा वैकुंठासी ॥४॥

269. ज्ञानाचा सागर । सखा माझा ज्ञानेश्वर ॥1॥ मरोनिया जावे । बा माझ्याच्या पोटा यावे ॥2॥ ऐसे करी माझ्या भावा । सख्या माझ्या ज्ञानदेवा ॥3॥ जावे वोवाळुनी । जन्मोजन्मी दासी जनी ॥4॥

269. अनुभव रहणीवीण कायसे श्रवण । गर्भ अंधु नेणे रत्नकिरण ॥ गेले मेले काय सांगाल गोष्टी । स्वये आत्मज्ञानी घाला परमात्मी मिठी ॥

269. विषयाचे लोलंगित गुंतले हे जन । न कळे साधन यासी कांही ॥१॥ जन्मती मरती जन्मती मरती । ऐसी हे फजिती होती जाती ॥२॥ काय हे आंधळे जाणोनिया झाले । झांकिताती डोळे देखानिया ॥३॥ चोखा म्हणे ऐसे भुलोनिया गेले । शेवटी खाती टोले गांडीवरी ॥४॥

269. ब्रह्मभाव देही सदासर्वकाळ । ब्राह्मण केवळ तोचि एक ॥१॥ श्रृति स्मृति साक्ष करोनी बोलिले । नाही म्या ठेविले गुज काही ॥२॥

269. पानी मे मीन प्यासी । मोहे सुन सुन आवत हांसी॥धृ०॥ आत्मज्ञानबिन नर भटकत है । कहा मथुरा काशी॥१॥ भवसागर सब हार भरा है । धुंडत फिरत उदासी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । सहज मिळे अविनशी॥३॥

269. दीनानाथा तुझी ब्रिदे चराचर । घेसील कैवार शरणागता ॥१॥ पुराणी जे तुझे गर्जती पवाडे । ते आम्हा रोकडे कळो आले ॥धृपद॥ आपुल्या दासांचे न साहासी उणे । उभा त्याकारणे राहिलासी ॥२॥ चक्र गदा हाती आयुधे अपारे । न्यून तेथे पुरे करू धावे ॥३॥

269. सोडी कान्हा रविदोर | मथिल्या देते | बया मज ते दे |आई मज ते दे डेरा घुमघुमते ॥१॥ यशोदा उचलोनी | कडे त्यासी घेऊनी | दाविती चित्रशाळेते ॥२॥ करी कर धरुनी | नेऊनी अंगणी | दावी कूप बाविते ॥३॥ दावीत आरशात | म्हणे पाहे कृष्णनाथ | मुखमुखा चुंबिते ॥४॥

269. अहं तृणावर्त बळी । प्रवेशला गोकुळी । मोहममतेची राहाटोळी । भवंडीतसु ॥१॥ रज उधळले तेणे बळे । झाकोळले बुद्धीचे डोळे । कृष्ण आहे नाही हे न कळे । सकळिकांसी हो ॥२॥ श्रद्धा यशोदा म्हणे । माझा कृष्ण नेला कोणे । न दिसे रजोगुणें । मायें काय करु वो ॥३॥ कैसे निबीड निबीड रज । मीचि न देखे मज । तेथे कृष्ण सोय निज । कवण दावी ॥४॥

269. म्हैस वेलि देता सेलि होंसि कासाविस । येईल पुढे थेटे पडसे आयुष्याचा नाश ॥१॥ बुड हरि सवे । देहभाव उरनिभावे ॥२॥ दरडिवरी राहोनि उभा मारिसी किराणे ।

270. इतुके करी देवा हे ऐसे वचन । समूळ अभिमान जाली माझी ॥१॥ इतुके करी देवा एकावी ही गोष्टी । सर्व समदृष्टी तुज देखू ॥२॥ इतुके करी देवा ऐकावी हे खुण । संत चरण राज वंदू आता ॥३॥ भलतिया भावे तारी पंढरीराव । तुका म्हणे भावे शरण आलो ॥४॥

270. मायेहूनि माय मानी । करी जिवाची ओंवाळणी ॥1॥ परलोकींचे तारू । म्हणे माझा ज्ञानेश्वरु ॥2॥ वित्त गोत चित्त पाहे । सत्य वंदी गुरुचे पाय ॥3॥ पतिव्रते जैसा पती । जनी म्हणे सांगो किती ॥4॥

270. स्वरूपावबोधु का फावला । इंद्रियी डवरिला प्रेमभावो ॥ जाणते निवाले नेणते गुंतले । भजनेंचि गोविले विसर जावो ॥ शांतता समता निवृत्ति उदारू । वर्षांनी उद् गारू देतु असे ॥ ज्ञानदेवा धीर घटमठी सामा । अधऊर्ध्व व्योमा हरि दिसे ॥

270. षडूस पक्कान्न भोजनी बैसता । मक्षिके तत्त्वता घात केला ॥१॥ जातीचा स्वभाव अमंगळ आहे । कवणे तेथे लाहे भिन्न भिन्न ॥२॥ श्रानाचा स्वभाव बैसतांहि गादी । नरकादि शुध्दि पाहो धांवे ॥३॥ आपुले पारखे न कळेचि तया । भुंके भलतिया स्वभावेंचि ॥४॥

270. हरिकथा करी म्हणोनि हरिदास । संतवृत्ति त्यास संत म्हणती ॥१॥ क्रियेपाशी नाम आपण ठसावे । नलगे सांगावे सकळ लोका ॥२॥

270. पानी मे मीन प्यासी । मोहे सुन सुन आवत हांसी॥धृ०॥ आत्मज्ञानबिन नर भटकत है । कहा मथुरा काशी॥१॥ भवसागर सब हार भरा है । धुंडत फिरत उदासी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । सहज मिळे अविनशी॥३॥

270. वर्णु महिमा ऐसी नाही मज वाचा । न बोलवे साचा पार तुझा ॥१॥ ठायीची हे काया ठेविली चरणी । आता ओवाळुनि काय सांडू ॥धृपद॥ नाही भाव ऐसा करू तुझी सेवा । जीव वाहू देवा तो ही तुझा ॥२॥ मज माझे काही न दिसे पाहाता । जे तुज अनंता समर्पावे ॥३॥

270. मला तू हरी कळलासी रडीवाला ॥धृ॥विधीचे अक्षर खरे हे असता | अजासुताचे का जाले हाल ॥१॥ पाराशरसुत वरचढ जाला | म्हणून का त्वा फुगविले गाल ॥२॥ बळीने तुज पाहे खरीद केले | खर्चून तो धनमाल ॥३॥ नामा मनी निर्भय गुरुवर कृपे | तुजलागी देता हे प्रतिख्याल ॥४॥

270. गोकुंळींचा कान्हा अवतरला तान्हा । प्रथम पूतना शोषियेली ॥१॥ जन्मला वोखट घालु आला वीट । पिढें महाबळभट पिटविला ॥२॥ वारा वाजे थोर सुटला आवर्तु । कृष्णें तृणावर्तु मर्दियेला ॥३॥ पाय होनोनिया मोडिला शकटु । कृष्ण अलगटु देवकीचा ॥४॥

270. गोपाळ विनोदे बोलती । तिरस्कारिती गोविंदा ॥१॥ लाज ना भये नाही काम यासी । मोकळा सकळांसी ठाउका असे ॥२॥

271. संत राउळा चालिले । ज्ञानेश्वर तव बोले ॥1॥ एवढे नवल सांगावे । दासी जनीचे पद ल्याहावे ॥2॥ पाय जोडुनी विटेवरी । कटी हात उभा हरी ॥3॥ रुप सांवळे सुंदर । कानी कुंडल मनोहर ॥4॥

271. सायुज्य सदनी ज्ञानाचा उद्गार । विज्ञाने अमर पावता हे ॥ साधनबाधन धन गोत वित्त । हरिवीण हित मनी नाही ॥ मार्गीचा कापडी धरूनिया ओढी । ईश्वरी उघडी उडी घाली ॥ ज्ञानदेवा सिद्धी साधन सपूर । कलेवर कापूर मुरालेसे ॥

271. साधन ते एक जगासी प्रमाण । परदारा परधन वमन जैसे ॥१॥ ऐसा ज्याचा भाव तोचि एक साधु । येर अवघे भोंदु जगामाजी ॥२॥ काम आणि क्रोध जिरवोनी अंतरी । वांचे हरि हरि जप करी ॥३॥ आन वासना विराली कल्पना । शांति क्षमा ह्या जाणा अंगी वसे ॥४॥

271. ब्रह्म जाणे तोचि बोलिजे ब्राह्मण । वेदींचे वचन साक्ष यासी ॥१॥ पहा अनुभव आपुलिया देही । शास्त्रासीही ग्वाही करोनिया ॥२॥

271. कान्हा बनसरी बजाय गिरधारी । तोरि बनसरी लागी मोको प्यारीं॥धृ०॥ दही दुध बेचने जाती जमुना । कानाने घागरी फोरी॥ काना०॥१॥ सिरपर घट घटपर झारी । उसकू उतार मुरारी॥ काना०॥२॥ सास बुरीरे ननंद हटेली । देवर देवे मोको गारी॥ काना०॥३॥

271. नाही सुख मज न लगे हा मान । न राहे हे जन काय करू ॥१॥ देहउपचारे पोळतसे अंग । विषतुल्य चांग मिष्टान्न ते ॥धृपद॥ नाइकवे स्तुति वाणिता थोरीव । होतो माझा जीव कासावीस ॥२॥ तुज पावे ऐसी सांग काही कळा । नको मृगजळा गोवू मज ॥३॥

271. मुक्ताफळ नथ नाकी | चरणी ल्याली वर वाकी |पितांबरे अंग झाकी | कृष्णाई माझी ॥१॥ खांद्यावरी कांबळी | पायघोळ लांबली |पांघरली धाबळी | कृष्णाई माझी ॥२॥ गाई पाठी लागली | पळता नाही भागली |मायबहीण चांगली | कृष्णाई माझी ॥३॥ देहुडा पाउली | उभी माझी माउली |विश्रांतीची साउली | कृष्णाई माझी ॥४॥

271. जो साक्षात परब्रह्मा । करु निघाला चोरीकर्म । धरुनी बाळलीला संभ्रम । आवडी परम नवनीताची ॥१॥ सवे नवलक्ष संवगडे । पशुपाल वेडे बागडे । सुदामा बोले बोबडे । ते आवडे गोविंदा ॥२॥

271. देउनी भातुके । पुढे नाचवी कौतुके ॥१॥ हासोनिया नवल करी । कृपादृष्टी तयावरी ॥२॥ बोबडे बोलणे । त्याचे म्हणे कोडिसवाणे ॥३॥ निळा म्हणे प्रीति करी । खेळविला उरावरी ॥४॥

272. ज्ञानेश्वर अभंग बोलिले ज्या शब्दां । चिदानंद बाबा लिही त्यास ॥1॥ निवृत्तीचे बोल लिहिले सोपाने । मुक्ताईची वचने ज्ञानदेवे ॥2॥ चांगयाचा लिहिणार शामा तो कांसार । परमानंद खेचर लिहित होता ॥3॥ सांगे पूर्णानंद लिही परमानंद । भगवंत भेटी आनंद रामानंद ॥4॥

272. आवो कमळनयनी चांदणे भासिले । तयामाजी एक निराकार देखिले ॥ हेंही नव्हे तेही नव्हे । कांही नव्हे तोचि पै होय ।

272. सुख पाहावया नाना उपाय । अवघेंचि होय दुःखमय ॥१॥ ऐसी हे चाली उफराटी देखिली । वाउगी ती बोली श्रम वाया ॥२॥ दोराचा सर्प भासतसे साचा । तैसा हा देहाचा परिणाम ॥३॥ चोखा म्हणे याचे मानिताती कोड । कैसे हे दगड जन्मा आले ॥४॥

272. ज्ञाननिष्ठा सदा लक्षी लक्षयुक्त । चित्त ते विरक्त विषयभोगी ॥१॥ तोचि एक जगी ब्राह्मण निर्धार । पहा चमत्कार मनामाजी ॥२॥

272. हरि गुन गावत नाचूंगी॥धृ०॥ आपने मंदिरमो बैठ बैठकर । गीता भागवत बाचूंगी॥१॥ ग्यान ध्यानकी गठरी बांधकर । हरीहर संग मै लागूंगी॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । सदा प्रेमरस चाखुंगी॥३॥

272. फिरंगी वाखर लोखंडाचे विळे । परि ते निराळे गुणामोल ॥१॥ पायरी प्रतिमा एकचि पाषाण । परि ते महिमान वेगळेचि ॥२॥ तुका म्हणे तैसा नव्हतील परी । संतजना सरी सारिखिया ॥३॥ अर्थ :

272. रावणा मारून माझ्या माये गे | बिभीषण लंकेस स्थापिलास काय गे |अयोध्येस आलीस काय गे | माझे हृदयमंदिरी राहे गे | विठ्ठल माये गे ॥१॥ रुसुनी आली रखुमाबाई गे | तिच्या मागे तू धावलीस काय गे |संगे घेऊनिया गोपाळ गाय गे | मम हृदयमंदिरी राहे गे ॥२॥ सत्त्ये राधिकेचे पायी गे | सोडूनी द्वारकेचा ठाव गे |आलीस काय गे | माझे हृदयमंदिरी राहे गे ॥३॥ धन्य पुंडलिक भक्त माय गे | त्याने विटेवर उभा केला काय गे |नामा म्हणे माझे माय गे | माझे हृदयमंदिरी राहे गे ॥४॥

272. श्रीकृष्णमाहात्म्य - अभंग २७२ ते ३१७ ॐ कारा परतें निर्गुणा आरुतें । भक्तांसी निरुते गोकुळी वसे ॥१॥ सांवळे सगुन चैतन्य परिपुर्ण । संवगदियासी जाण क्रीडा करी ॥२॥ आदि मध्य अंत न कळे ज्या रुपाचा । तोचि बाळ नंदाचा म्हणताती ॥३॥

272. देता शिव्या हांसो लागे । निंदा श्लाघ्ये ऐकोनी ॥१॥ करिती त्यांचे असघेंचि गोड । करुनि कोड स्वीकारी ॥२॥

273. सदाशिवाचा अवतार । स्वामी निवृत्ति दातार ॥1॥ महाविष्णूचा अवतार । सखा माझा ज्ञानेश्वर ॥2॥ ब्रम्हा सोपान तो झाला । भक्ता आनंद वर्तला ॥3॥ आदि शक्ति मुक्ताबाई । दासी जनी लागे पायी ॥4॥

273. मेरूपरते एक व्योम आहे । तेथे एकु पाहे तेज:पुंजू ॥ तेज नव्हे तेज:पुंजू नव्हे । शितळ नव्हे शांतही नव्हे ॥ बाप रखुमादेविवरू विठ्ठलही नव्हे । नव्हे तो होये चतुर्देहेंवीण ॥ अर्थ :

273. सुखाची सुखराशी आम्हांसी वोळली । ती गाय देखिली पंढरीये ॥१॥ ज्ञानदेव फावली नामदेवा लाधली । परमे पान्हा घाली भाविकांसी ॥२॥ गोरा आणि सांवता परिसा भागवत । वासुरे पाजित आवडींने ॥३॥ चोखा म्हणे गाय ती पंढरीये आहे । एक वेळा पाहे अरे जना ॥४॥

273. भक्ति ज्ञान आणि वैराग्य मानसी । जाण वेद ज्यासी प्राप्त जाले ॥१॥ तोचि रे ब्राह्मण जाण ब्रह्मवेत्ता । आणिक तत्त्वता द्विजोत्तम ॥२॥

273. झुलत राधा संग । गिरिधर झूलत राधा संग॥धृ०॥ अबिर गुलालकी धूम मचाई । भर पिचकारी रंग॥ गिरि०॥१॥ लाल भई बिंद्रावन जमुना । केशर चूवत रंग॥ गिरि०॥२॥ नाचत ताल आधार सुरभर । धिमी धिमी बाजे मृदंग॥ गिरि०॥३॥

273. काहीच मी नव्हे कोणिये गावीचा । एकट ठायीचा ठायी एक ॥१॥ नाही जात कोठे येत फिरोनिया । अवघेचि वायाविण बोले ॥धृपद॥ नाही मज कोणी आपुले दुसरे । कोणाचा मी खरे काही नव्हे ॥२॥ नाही आम्हा ज्यावे मरावे लागत । आहो अखंडित जैसे तैसे ॥३॥

273. चिदानंद दोंदिल बाळ डोळस | कृष्ण खेळविता निवे मानस ॥१॥ सये आन काही या जीवा नावडे | चित्त गुंतले त्या सुखी न निवडे ॥२॥ देहा गेहा आठव नाही सर्वथा | स्थिति बाणली सहज रूप पाहता ॥३॥ तेज सावळे दृष्टीत कोंदले | तेणे प्रकाशे सबाह्य वेधले ॥४॥

273. सांवळा श्रीकृष्ण राखितो गाई । वेधियलें मन आमुचे ते पायी ॥१॥ नवल लाघव न कळे ब्रह्मादिका । वेदश्रुतीं शिणल्या ठक पडले सकळिका ॥२॥ साही दरुशने वेडावलीं जयासाठी । खांदी घेऊनी कांबळा गोधन राखी जगजेठी ॥३॥ एका जनार्दनी ब्रह्मा गोकुळी उघडें । पाहता चित्त तेथे वेधले ॥४॥

273. खेळे हेटि मेटी नाचे एकाचि पायावरी । धावोनिया सिव आता आत्मया श्रीहरि ॥१॥ तरिच खेळ बरा रे । नाहिंतरी चेरा ॥२॥ धावति तो पोरे पळता धरि वेगावत ।

274. सोपानाची ऐशी मूर्ति । विश्वकर्ता ब्रम्ह म्हणती ॥1॥ ऐसे बोले पुराणात । सृष्‍टिकर्ता जो भगवंत ॥2॥ जनी म्हणे हा सोपान । ब्रम्हा अवतरला पूर्ण ॥3॥

274. पाहता पाहणे दृश्याही वेगळे । ते कैसे आकळे ब्रह्मतेसी ॥ पाहे तेचि पाही नाही ते काई । गगनीच्या पायी तूचि होसी ॥

274. स्त्री पुत्र धन कोणाचे हे कोण । याचा अभिमान धरती प्राणी ॥१॥ देवांचा हा देव तया ठकविती । बापुड्या पूजिती मायराण्या ॥२॥ अगाडे बगाडे करिती नवस । ते काय आस पुरविती ॥३॥ चोखा म्हणे ऐसे आंधळे आहे जन । नाशिवंत धन मागताती ॥४॥

274. सद्गुरूचे वाक्य तेचि अग्निरूप । समिधा ते रूप वासना ते ॥१॥ ऐसा तो साग्निक बोलिजे ब्राह्मण । विषयांसी हवन शेषभोक्ता ॥२॥

274. कृष्ण करो जजमान॥ प्रभु तुम॥धृ०॥ जाकी किरत बेद बखानत । सांखी देत पुरान॥ प्रभु०२॥ मोर मुकुट पीतांबर सोभत । कुंडल झळकत कान॥ प्रभु०३॥ मिराके प्रभू गिरिधर नागर । दे दरशनको दान॥ प्रभु०४॥

274. न देखवे डोळा ऐसा हा आकांत । परपीडे चित्त दुःखी होते ॥१॥ काय तुम्ही येथे नसालसे झाले । आम्ही न देखिले पाहिजे हे ॥धृपद॥ परचक्र कोठे हरीदासांच्या वासे । न देखिजेत देशे राहातिया ॥२॥ तुका म्हणे माझी लाजविली सेवा । हीनपणे देवा जिणे झाले ॥३॥

274. चिदानंद दोंदिल बाळ सावळे | कृष्ण पाहता नयनी मन मावळे ॥१॥ ते सुख कवणे वाचे बोलिजे | चित्त चैतन्य समरस भोगिजे ॥२॥ परा परतली पश्यंती तन्मया | मध्यमा वैखरी पावली हो लया ॥३॥ आलिंगना लागुनी बाह्या स्फुरती | देह न दिसे पाहता कृष्णमूर्ति ॥४॥

274. निर्गुण सगुण श्रुतीसी वेगळें । ते रुप सांवळे गोकुळी वसे ॥१॥ डेळियांची धनी पाहता न पुरे । तयालागीं झुरे चित्त माझे ॥२॥ वेडावलीं दरुशने भांडती अखंड । वेदांचे ते तोंड स्तब्ध जाहले ॥३॥ एका जनार्दनी सांवळे सगुण । खेळतसे जाण वृदांवनी ॥४॥

274. लळित असो चरणावरी तुमच्या ठेऊनिया मन । करुनिया कीर्तन रुपी तुमचिया दृष्टी ॥१॥ होईल ते हो कैसी आमुची गती ।

275. नामयाचा गुरु । तो हा सोपान सद्गरु ॥1॥ करविरी करुनी वस्ती । ब्रम्हपुरी तिशी म्हणती ॥2॥ माझ्या जिवींच्या जीवना । ह्रुदयी राहे तू सोपाना ॥3॥ चित्त उद्धव ज्याची सत्ता । जनी म्हणे माझ्या ताता ॥4॥

275. त्रिपुटी उलटु निंर्गुणी अरूता । पाहाता दृष्टांता भेदु नाही ॥ भेदु अभेदु अवघाचि गोविंदु । बिंबे बिंब छंदु हरिलीला ॥

275. संतांचा अनुभव संतची जाणति । येर ते हांसती अभाविक ॥१॥ नामाचा प्रताप प्रल्हादचि जाणे । जन्म मरण जेणे खुंटविले ॥२॥ सेवेचा प्रकार जाणे हनुमंत । तेणे सीताकांत सुखी केला ॥३॥ सख्यत्व पूर्णता अर्जुना बाणली । ऐक्य रूपे चाली मिरवली ॥४॥

275. सद्गुरूवचनी ज्ञानाग्नि प्रगटला । हृदयी राहिला जयांचिया ॥१॥ तयासीच जगी ब्राह्मण म्हणावे । सांगितले स्वभावे मनासी या ॥२॥

275. तुम बिन मेरी कौन खबर ले । गोवर्धन गिरिधारीरे॥धृ०॥ मोर मुगुट पीतांबर सोभे । कुंडलकी छबी न्यारीरे॥ तुम०॥१॥ भरी सभामो द्रौपदी ठारी । राखो लाज हमारी रे॥ तुम०॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । चरनकमल बलहारीरे॥ तुम०॥३॥

275. काय म्या मानावे हरीकथेचे फळ । तरिजे सकळ जनी ऐसे ॥१॥ उच्छेद तो असे हा गे आरंभला । रोकडे विठ्ठला परचक्र ॥धृपद॥ पापाविण नाही पाप येत पुढे । साक्षसी रोकडे साक्ष आले ॥२॥ तुका म्हणे जेथे वसतील दास । तेथे तुझा वास कैसा आता ॥३॥

275. चिदानंद चिद्रूप चित्त चिन्मय | बाळ यशोदेचे आनंद अद्वय ॥१॥ सत्य अभिनव सुख याच्या दर्शनी | मिठी पडली पाहता रूप नयनी ॥२॥ दृष्टीया डोळिया आड रिघोनी | तनु मनासी केली भुलवणी ॥३॥ आत बाहेरी निजसुख वावरे | नित्य नूतन जीव जीवपणा विसरे ॥४॥

275. ब्रह्मादिका न कळे ते रुप सुंदर । गोकुळी परिकर नंदाघरी ॥१॥ रांगणां रांगतु बाळलीले खेळतु । दुडदुडां धांवतु गायीपाठीं ॥२॥ गौळणीचे घरी चोरुनि लोणी खाये । पिंलंगतां जाये हतीं न लगे ॥३॥ एका जनार्दनी त्रैलोक्यां व्यापक । गाई राखे कौतुक गौळियांसी ॥४॥

275. उचित अनुचित आम्ही नेणो नेणती । सर्वोविशी मूढचि मती विदीत असावे ॥१॥ म्हणोनिया आता कृपादृष्टी अवलोका । वैकुंठनायका नका उपेक्षा करु ॥२॥

276. वाचे म्हणता सोपान । प्राप्त वैकुंठचि जाण ॥1॥ सोपानदेव करिता जप । समूळ नासे त्रिविधताप ॥2॥ सोपानदेव धरिता ध्याने । पुनः जन्मा नाही येणे ॥3॥ दासी जनी तल्लिन झाली । सोपान चरणी विनटली ॥4॥

276. व्यक्ताचे अव्यक्ती पाहाता पै न दिसे । आपींआप रसे व्यक्त हरि । बाहेजु भीतरी आदिमध्य उर्ध्व । हृदयी सन्निध बिंबलासे ॥

276. प्रकरण :- ॥ भाव ॥ आमुचा आम्ही केला भावबळी । भावे वनमाळी आकळीला ॥१॥ भावचि कारण भावचि कारण । भावे देव शरण भाविकासी ॥२॥ निज भावबळे घातिलासे वेढा । देव चहूंकडा कोंडियेला ॥३॥

276. एक ते ज्योतिषी एक ते पाठक । अग्निहोत्री एक तीर्थाटनी ॥१॥ परब्रह्म जाणे तोचि की ब्राह्मण । देव तो आपण प्रत्यक्षचि ॥२॥

276. हातकी बिडिया लेव मोरे बालक । मोरे बालम साजनवा॥धृ०॥ कत्था चूना लवंग सुपारी बिडी बनाऊ गहिरी । केशरका तो रंग खुला है मारो भर पिचकारी॥१॥ पक्के पानके बिडे बनाऊ लेव मोरे बालमजी ।

276. भीत नाही आता आपुल्या मरणा । दुःखी होता जना न देखवे ॥१॥ आमची तो जाती ऐसी परंपरा । का तुम्ही दातारा नेणा ऐसे ॥धृपद॥ भजनी विक्षेप तेचि पै मरण । न वजावा क्षण एक वाया ॥२॥ तुका म्हणे नाही आघाताचा वारा । ते स्थळी दातारा ठाव मागे ॥३॥

276. चिदानंदनघन चिन्मय बाळकृष्ण | खेळविता मन होय उन्मन ॥१॥ सुख अनुभवी अनुवाद खुंटला | विश्वंभरी तोचि अनुवाद गोठला ॥२॥ दुजे न दिसे उपमेसी द्यावया | मन न मिळे आन सुख घ्यावया ॥३॥ ज्ञाता ज्ञान हेचि अद्वय | ध्याता ध्यान हेचि निरामय ॥४॥

276. जाणते नेणते होतु ब्रह्माज्ञानी । तयांचे तो ध्यानी नातुडेची ॥१॥ सुलभ सोपारे गोकुळामाझारीं । घरोघरी चोरी खाय लोणी ॥२॥ न कळे ब्रह्मादिका करिता लाघव । योगियांची धांव खुटें जेथे ॥३॥ एका जनार्दनी चेंडुवाचे मिसे । उडी घालितसे डोहामाजीं ॥४॥

276. गोड माझी वाणी तुम्ही करुनि श्रीहरी । लावावी वैखरी कीर्तनस्तवनी आपुलिये ॥१॥ इतुलेंनिचि सार्थक माझया होईल जन्माचे । अभयदान तुमचे ऐसे झालियावरी ॥२॥

277. शालिवाहन शकेअक्राशें नव्वद । निवृत्ति आनंद प्रगटले ॥1॥ त्र्याण्णवाच्या साली ज्ञानेश्वर प्रगटले । सोपान देखिले शाण्णवांत ॥2॥ नव्वाण्णवाच्या साली मुक्ताई देखिली । जनी म्हणे केली मात त्यांनी ॥3॥

277. नित्यता समाधी असोनी पै साधी । मायेची शुध्दि पुसे रया ॥ साधन विधान पूजा अनुष्ठान । नित्यता कीर्तन सोहं भावे ॥

277. शुध्द भाव शुध्दमती । ऐसे पुराणे वदती ॥१॥ जयासाठी जप तप । तो हा विशवाचाचि बाप ॥२॥ नामे पातकी तारिले । जड जीव उध्दरिले ॥३॥ विश्वास दृढ धरा मनी । चोखा मिठी घाली चरणी ॥४॥

277. पिंडब्रह्मांडासी करोनिया ऐक्य । मनी महावाक्य-बोध जाला ॥१॥ तयासी ब्राह्मण बोलिजे साचार । ब्रह्मसाक्षात्कार प्रत्यक्ष हा ॥२॥

277. किन्ने देखा कन्हया प्यारा की मुरलीवाला॥धृ०॥ जमुनाके नीर गंवा चरावे । खांदे कंबरिया काला॥१॥ मोर मुकुट पितांबर शोभे । कुंडल झळकत हीरा॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । चरन कमल बलहारा॥३॥

277. कोण जाणे कोणा घडे उपासना । कोण या वचनाप्रति पावे ॥१॥ आता माझा श्रोता वक्ता तूंची देवा । करावी ते सेवा तुझीच म्या ॥धृपद॥ कुशळ चतुर येथे न पवती । करितील रिते तर्क मते ॥२॥ तुका म्हणे केणे जाले एके घरी । मज आणि हरी तुम्हा गाठी ॥३॥

277. जो भक्तजन करुणाकर क्षीरसिंधुचा दानी |तो चोरोनी खाय लोणी नवल देखा ॥१॥ जो न माये भूतळी वेदार्थाहि न कळे |तो बांधिला उखले नवल देखा ॥२॥ एका पादे करुनी आक्रमी मेदिनी |त्यासी चालू सिकविती गवळणी नवल देखा ॥३॥ ज्याचे मायेचेनि कुवाडे ब्रह्मादिक वेडे |तो बागुल म्हणता दडे नवल देखा ॥४॥

277. विश्वाचा व्यापक विश्वंभर साक्षी । नये अनुमानासी वेदशास्त्रा ॥१॥ नवल गे माय नवल गे माय । चोरुनियां खाय नवनीत ॥२॥ धरिती बांधती गौळणी बाळा । वोढोअनि सकळा आणिताती ॥३॥ एका जनार्दनी येतो काकुलती । न कले ज्यांची गति वेदशास्त्रां ॥४॥

277. ठेऊनिया भाव तुमचिये चरणी । बैसेन श्रवणी वैष्णव करिता कीर्तन ॥१॥ याचिपरी सार्थक हा करीन काळ । जाऊ नेदी निर्फळ ऐसे आयुष्य नरदेह ॥२॥

278. सेना न्हावी भक्त भला । तेणे देव भुलविला ॥1॥ नित्य जपे नामावळी । लावी विठ्‌ठलाची टाळी ॥2॥ रुप पालटोनि गेला । सेना न्हावी विठ्‌ठल झाला ॥3॥ काखे घेउनी धोकटी । गेला राजियाचे भेटी ॥4॥

278. पाहोनिया दिठी नवजाय भुली । मायेची घरकुली खेळतुसे ॥ माया मन पाही मायेसीही पर । परते सत्वर निमिष्य नाही ॥

278. प्रकरण :- ॥ विटाळ॥ काळाचा विटाळ जीवशिवा अंगी । बांधलासे जगी दृढ गांठी ॥१॥ विटाळी विटाळ चवदाही भुवनी । स्थावर जंगम व्यापुनी विटाळची ॥२॥ सुखासी विटाळ दु:खासी विटाळ । विटाळी विटाळ वाढलासे ॥३॥

278. शमदम सर्व साधिले नवगुण । संतोषे संपन्न सर्वदा जो ॥१॥ ब्राह्मण वरिष्ठ श्रेष्ठाचाहि श्रेष्ठ । जयाचेनि भ्रष्ट मोक्ष पावे ॥२॥

278. एकाचा निश्चय गुरूवचनी मुक्ति । एक ते मांडिती निर्गुणध्यान ॥१॥ परि आहे मोक्ष वेगळाचि जण । ज्ञानी ते निर्वाण साधिती हो ॥२॥

278. शाम मुरली बजाई कुंजनमों॥धृ०॥ रामकली गुजरी गांधारी । लाल बिलावल भयरोमों॥१॥ मुरली सुनत मोरी सुदबुद खोई । भूल पडी घरदारोमों॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । वारी जाऊ तोरो चरननमों॥३॥