वारकरी रोजनिशी

175. आपले आपण देखिले मरण । तो जाला शकुन स्वानंदेसी ॥१॥ उभारिली गुढी मनाच्या सेवटी । जाली मज भेटी आत्मारामी ॥२॥

175. फूल मंगाऊ हार बनाऊ । मालीन बनकर जाऊं॥१॥ कै गुन ले समजाऊ । राजधन कै गुन ले समाजाऊं॥२॥ गला सैली हात सुमरनी । जपत जपत घर जाऊं॥३॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । बैठत हरिगुन गाऊं॥४॥

175. वनविहारानंतर गोपो गोपिकांचे नंदागृही आगमन गोपिकेचा मेळा आला गृहाप्रती । काय त्या ह्मणती नंदालागी ॥१॥ परब्रह्म साक्षात्‍ क्षीरसागरवासी । त्या कैसा धा-डसी वनामध्ये ॥२॥ ब्रह्मा आणि इंद्र आले गोकुळासी । वर्णिती कृष्णासी तुह्मी देखा ॥३॥

175. माया जिवलगा जाता बैसली कृष्ण म्हणे गे आई । दळण दळिण शिणलिसी हात लावु गे आई । समान तळी तळींवरी ठेवी पावो ठायीं॥क्षणामाजी मी वो दळीन तु कोतुक पाही ॥धृ.॥ येई गे येई गे येई गे कान्हाई हात लावी तु वहिली । जातीये जाता शिणलीये किती दळुम एकली । विसावा निजाचा तू माझा विश्रांती साऊली । येइ गे येई गे कान्हाई ॥१॥

175. याच्या संगसुखे गर्भवास घेता । येत जात गे कल्पाच्या चळथा । नेघो भुक्ति मुक्ति देता सायुज्यता । ऐशा गौळणी त्या सुखानंदभरिता वो ॥१॥

175. सुमनाची लता वृक्षी उपजली । ते कोणे घातली भोगावया ॥१॥ तैसा हा पसारा जगडंबर खरा । माजि येरझारा शून्यखेपा ॥२॥ नाही त्यासि छाया नाही त्यासी माया । हा वृक्ष छेदावया विंदान करी ॥३॥ निवृत्तिराज म्हणे गुरुविण न तुटे । प्रपंच सपाटे ब्रह्मी नेम ॥४॥

176. वाट वैकुंठी पाहाती । भक्त कै पा येथे येती । तया जन्ममरणखंती । नाही चित्ती परलोक ॥१॥ धन्य धन्य हरिचे दास । तया सुलभ गर्भवास । ब्रम्हादिक करिती आस । तीर्थे वास भेटीची ॥२॥

176. पडिली भुली धांवते सैराट । छंद गोविंदाचा चोजविते वाट । मागे सांडोनि सकळ बोभाट । वंदी पदांबुजे ठेवुनि ललाट वो ॥१॥ कोणी सांगा या गोविंदाची शुद्धी । होते वहिले लपाला आता खांदी । कोठे आड आली हे देहबुद्धी । धांवा आळवी करुणा कृपानिधी वो ॥धृ॥

176. स्त्री जन्म ह्मणवुनी न व्हावे उदास । साधुसंता ऐसे केले जनी ॥1॥ संतांचे घरची दासी मी अंकिली । विठोबाने दिल्ही प्रेमकळा ॥2॥ विदुर सात्त्विक माझिये कुळीचा । अंगिकार त्याचा केला देवे ॥3॥ न विचारिता कुळ गणिका उद्धरिली । नामे सरती केली तिही लोकी ॥4॥

176. हरिप्रेम सरोवरी । क्रीडती ये मदनकुहरी । प्रेम सरोवरी ये ॥१॥ चांदिणे निर्मळ । चंदने धवळतिये । पैल वृदांवनी वासुगा गोविंदु खेळतिये ॥धृ॥ प्रकृति भक्ति परमातु । मातु मा परमहंसु ।

176. सोस हा बहुत केलासे लागाचा । परी वाउगाचि साचा शीण झाला ॥१॥ पुढील चुकले मागील मुकले । दोनी ठाव गेले काय करू ॥२॥ लिगाडाची मासी गोडपणा गुंतली । फडफडे बुडाली अधिकाधिक ॥३॥ चोखा म्हणे मीन गळाते गिळी । मग तळमळी न चले कांही ॥४॥

176. शेष प्राक्तनाची रक्षा भरूनिया । नेली ते अद्वयानंदतीर्थी ॥१॥ त्रिकोण वेदिका त्रिगुणाचा देह । सिंपोनी विदेह रूप केले ॥२॥

176. जाके मथुरा कान्हांने घागर फोरी । घागरिया फोरी दुलरी मोरी तोरी॥धृ०॥ ऐसी रीत तुज कौन सिकावे । किलन करत बलजोरी॥१॥ सास हठेली नंद चुगेली । दीर देवत मुजे गारी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । चरनकमल चितहारी॥३॥

176. वृषभधारी रिडा सुराचा वध वृषभाच्या रूपे आला रिठासूर । इंद्रादि सुरवर भीती त्यासी ॥१॥ बहू देतो त्रास गोकुळींच्या जना । धांवधांव कृष्णा मारी याला ॥२॥ जगजेठी तेव्हा धरितसे शिंगे । सारितसे मागे भुजाबळे ॥३॥

176. कांडण - अभंग १७६ विवेक कांडणीं कांडितें साजणी । निजबोध स्मरणी फिरतसे ॥१॥ देह हे उखळ मन हे मुसळ । काडिलें तांदुळ विवेकाचे ॥२॥ एका जनार्दनी कांडन कांडिता । ब्रह्मा सायुज्यता प्राप्त झाली ॥३॥

176. यासी पाहता वो हदयस्थ पाहीला । यासि बोलता वो वेदुचि घोकिला । यासि खेळता कुसंगदोष गेला । यासि भोगिता हा प्रत्यवायी गळाला वो ॥१॥

176. छेदियेला वृक्ष तुटले ते मूळ । प्रपंच समूळ उडोनि गेला ॥१॥ गेले ते सुमन गेला फुलहेतु । अखंडित रतु गोपाळी रया ॥२॥ सांडिला आकारु धरिला विकारु । सर्व हरिहरु एकरूपे ॥३॥ निवृत्ति निधान वोळले गयनी । अमृताची धणी आम्हा भक्ता ॥४॥

177. अखंड जया तुझी प्रीती । मज दे तयाची संगति । मग मी कमळापति । तुज बा नाणी कांटाळा ॥१॥ पडोनि राहेन तये ठायी । उगाचि संतांचिये पायी । न मगे न करी काही । तुझी आण गा विठोवा ॥२॥

177. काय उणे का करिशील चोरी । किती सांगो तुज नाइकसी हरी । परपरता तू पळोनि जासी दुरी । अनावर या लौकिका बाहेरी वो ॥१॥ माया करुणा हे करिते बहुत । किती सोसू या जनांचे आघात । न पुरे अवसरु हे चि नित्यानित्य । तूंचि सोडवी करूनि स्थिर चित्त वो ॥धृ॥

177. संतभार पंढरींत । कीर्तनाचा गजर होत ॥1॥ तेथे असे देव उभा । जैशी समचरणांची शोभा ॥2॥ रंग भरे कीर्तनांत । प्रेमे हरिदास नाचत ॥3॥ सखा विरळा ज्ञानेश्वर । नामयाचे जो जिव्हार ॥4॥

177. गोवळेपणाची बुंथी घेउनिया भेष । रिझविसी मानस यशोदेचे ॥ त्या सुखे ब्रह्मांड थोड पा तियेसी । दुग्ध पै मागशी बाळपणे ॥

177. संसाराचे नाही भय । आम्हा करील तो काय । रात्रंदिवस पाय । झालो निर्भय आठविता ॥१॥ आमुचे हे निजधन । जोडियेले तुमचे चरण । आणि संतांचे पूजन । हेचि साधन सर्वथा ॥२॥

177. प्रथमादारम्य आरंभिली क्रिया । पिंडी पिंड पहा निवेदिला ॥१॥ दुसरे दिवशी द्वैत हरपले । अद्वैत बिंबले परब्रह्मी ॥२॥

177. शाम बतावरे मुरलीवाला॥धृ०॥ मोर मुगुट पीताबंर शोभे । भाल तिलक गले मोहनमाला॥१॥ एक बन धुंडे सब बन धुंडे । काहा न पायो नंदलाला॥२॥ जोगन होऊंगी बैरागन होऊंगी । गले बीच वाऊंगी मृगछाला॥३॥

177. नारदाची कंसाशी मसलत कंसाचिया घरा आला नारदमुनी । एकांती बैसोनी सांगतसे ॥१॥ सातवा जो गर्भ जिराला ह्मणती । रोहिणी प्रस-वती बळीराम ॥२॥ आठवा जो पुत्र देवकीसी झाला । वसुदेवे नेला नंदाघरी ॥३॥

177. पिंगा - अभंग १७७ ते १७८ पिंगा बाई पिंगा गे । अवघा धांगडधिंगा गे ॥१॥ सांडोनी संतांची गोडी गे । कासया पिंगा जोडी गे ॥१॥ नको घालूं पिंगा गे । तुम्हींरामरंगी रंगा गे ॥३॥

177. येकले न कंठेचि म्हणोनिया येणे । केली निर्माणे वो चौदाही भुवने । गगन चंद्र सूर्य मेघ तारांगणे । पांचही महाभूते भौतिके भिन्ने भिन्ने वो ॥१॥

178. धन्य पुंडलिका बहु बरे केले । निधान आणिले पंढरिये ॥१॥ न करी आळस आलिया संसारी । पाहे पा पंढरी भूवैकुंठ ॥२॥ न पविजे केल्या तपाचिया राशी । ते जनलोकासी । दाखविले ॥३॥

178. घाली कवाड टळली वाड राती । कामे व्यापिली का पडिली दुश्चित्ती । कोणे लागला गे सदैवेचे हाती । आजि शून्य शेजे नाही दिसे पती वो ॥१॥ बोले दूतिकेशी राधा हे वचन । मशी लाघव दाखवी नारायण । म्हणे कोमळ परी बहु गे निर्गुण । याशी न बोले कळला मज पूर्ण वो ॥धृ॥

178. सांवळी ते मूर्ति ह्रुदयी बिंबली । देहो बुद्धि पालटली माझी साची ॥1॥ धन्य माझी भक्ति धन्य माझा भाव । ह्रुदयी पंढरिराव राहतसे ॥2॥ आशा तृष्णा कैशा मावळल्या दोन्ही । चिंता विठ्‌ठलचरणी जडोनी ठेली ॥3॥ नामयाचे जनी विश्रांति पै झाली । ह्रुदयी राहिली विठ्‌ठलमूर्ती ॥4॥

178. लक्ष लावून अंतरी । कृष्णा पाहाती नरनारी । लावण्य सागरु हरि परमानंदु ॥ छंदे छंदे वेणु वाजे । त्रिभुवनी धनुगाजे । उतावेळ मन माझे । भेटावया ॥

178. हीन याती माझी देवा । कैसी घडे तुझी सेवा ॥१॥ मज दूर दूर हो म्हणती । तुज भेटू कवण्या रीती॥ ॥२॥ माझा लागतांचि कर । सिंतोडा घेताती करार ॥३॥ माझ्या गोविंदा गोपाळा । करूणा भाकी चोखामेळा ॥४॥

178. बोलावा ब्राह्मण मंत्रस्नान करू । दानविधि सारू अंतकाळी ॥१॥ धरावे प्रायश्चित्त वेदाचिया मते । आमुचे दैवत द्विज तुम्ही ॥२॥

178. आई ती ते भिस्ती जनी जगत देखके रोई । मातापिता भाईबंद सात नही कोई । मेरो मन रामनाम दुजा नही कोई॥धृ०॥ साधु संग बैठे लोक लाज खोई । अब तो बात फैल गई ।

178. नारदाचे कृष्णनंदादिकास सांगणे गोकुळा येवोनी भेटे नंदादिका । वैकुंठनायका सांगतसे ॥१॥ कंसाने मांडिला अधर्म बहुत । मारावे त्वरित तयालागी ॥२॥ लावोनिया आग आपण विझविली । तेंचि परी केली नारदाने ॥३॥

178. निराकाराचा आकार झाला । त्यांतच माझा पिंगा जन्मला । निराकारासी घेऊन आला ॥१॥ माझा पिंगा घालितो धिंगा ॥धृ.॥ पिंग्यापासुन शंकर झाला । ढवळ्या नदींवर बसुन आला । माझ्या पिंग्याने धक्का दिला । माझा ॥२॥ पिंग्यापासुन मच्छ झाला । शंकसुराचा प्राण घेतला । चारी वेद घेउनी आला॥माझा ॥३॥

178. वेणु वाजवीत यमुनेच्या तटी । उभा कान्हया सावळा जगजेठी । भोवती गोधने वो थाटी । एकोनि गवळणी धावती उठाउठी वो ॥१॥

178. विस्तार हरिचा चराचर जाले । त्या माजी सानुले गुरु दैवत ॥१॥ गुरुविण व्यर्थ विज्ञान न संपडे । ज्ञान हेतुकडे हिंडने व्यर्थ ॥२॥ गुरु परब्रह्म गुरु मात पिता । गुरूविण दैवत नाही दुजे ॥३॥ निवृत्ति म्हणे मज गुरु बोध दिठी । भक्ति नाम पेटी उघडिली ॥४॥

179. कास घालोनि बळकट । झालो कळीकाळावरी नीट । केली पायवाट । भवसिंधु वरुनि ॥१॥ या रे या रे लहान थोर । याति भलती नारीनर । करावा विचार । न लगे चिंता कोणासी ॥२॥

179. धरिला पालव न सोडी माझा येणे । कांही करिता या नंदाचिया कान्हे । एकली न येते मी ऐसे काय जाणे । कोठे भरले या अवघड राणे रे ॥१॥ सोडी पालव जाऊ दे मज हरी । वेळ लागला रे कोपतील घरी । सासू दारुण सासरा आहे भारी । तुज मज सांगता नाही उरी रे ॥धृ॥

179. वामसव्य दोहीकडे । देखू कृष्णाचे रुपडे ॥1॥ आता खाले पाहू जरी । चहूकडे दिसे हरी ॥2॥ चराचरी जे जे दिसे । ते ते अविद्याची नासे ॥3॥ माझे नाठवे मीपण । तेथे कैचे दुजेपण ॥4॥

179. गुणे सकुमार सावळे । दोंदील पहाती पा निराळे । केवी वोलळे गे माये । सुख चैतन्याची उंथी ओतली । ब्रह्मांदिका न कळे ज्याची थोरवी । तो हा गोवळीयाच्या छंदे क्रीडतु । साजणी नवल विंदान न कळे माव रया ॥

179. प्रकरण :- ॥ नाम ॥ अखंड चिंतन मनासी । तोचि आवडे देवासी । या परते साधनासी । दुजे मानसी धरू नका ॥१॥ हेचि तपाचे महातप । पूजा ध्यान अवघा जप ।

179. आसनी बैसेन उत्तराभिमुख । सहजासन देख अंतकाळी ॥१॥ सूर्योदयापूर्वी घटिका तीन जाण । आसनी बैसेन ध्यानमुद्रे ॥२॥

179. मन माने जब तार प्रभुजी॥धृ०॥ नदिया गहेरी नाव पुराणी । कैशी उतरु पार॥१॥ पोथी पुरान सब कुच देखे । अंत न लागे पार॥२॥ मीर कहे प्रभु गिरिधर नागर । नाम निरंतर सार॥३॥

179. केशीदत्त्याचा वध माराया कृष्णासी । कंसे पाठविला केशी ॥१॥ बहु असे तो प्रतापी । आला अश्वाचिये रूपी ॥२॥ देवा डसाया धांवला । धरूनि पायी झुगारिला ॥३॥

179. फुगडी - अभंग १७९ फुगडी घाली मीपणाची । वेणी गुंफी त्रिगुणाची ॥१॥ चाड नाही कोनाची । आण सदगुरुचरणांची ॥२॥ फुगडी घाली आज गे । नाचू सहजा सहज गे ॥३॥

179. शुकादिकाचिये ह्रदयी ध्यान । आम्हा जोडले वो न करिता साधन । सहजचि पाचारिता येतसे धावोन । प्रेमे आलिंगिता निवे तनु मन वो ॥१॥

179. तुटले पडळ भेटले केवळ । सर्व हा गोपाळ गुरुमुखे ॥१॥ न देखो बंधन सर्व जनार्दन । व्यासदिकी खूण सांगितली ॥२॥ ब्रह्मांडविवरण हरिचा हा खेळ । त्यांतील हा वेळ तोडियेला ॥३॥ निवृत्ति बोधला गुरुखुणा बोध । मनाचा उद्बोध हरिचरणी ॥४॥

180. उदार तू हरी । ऐसी कीर्ति चराचरी । अनंत हे थोरी । गर्जताती पवाडे ॥१॥ तुझे पायी माझा भाव । पुसी जन्ममरण ठाव । देवाचा तू देव । स्वामी सकळा ब्रम्हांडा ॥२॥

180. हरिरता चपळा नारी । लागवरी न रिघती ॥१॥ अवघ्या अंगे सर्वोत्तम । भोगी काम भोगता ॥धृ॥ वाचा वाच्यत्वासि न ये । कोठे काय करावे ॥२॥ तुका म्हणे देवा ऐशा । देवपिशा उदारा ॥३॥

180. धरिला पंढरीचा चोर । गळा बांधोनिया दोर ॥1॥ ह्रुदय बंदिखाना केला । आत विठ्‌ठल कोंडिला ॥2॥ शब्दे केली जडाजुडी । विठ्‌ठल पायी घातली बेडी ॥3॥ सोहं शब्दाचा मारा केला । विठ्‌ठल काकुलती आला ॥4॥

180. परब्रह्म सांवळे । गोपवेशे निराळे । हृदयकमळी स्थिरावले । काय सांगो ॥ काया वाचा मने । पाहे जो पाहाणे । तव नवलाव होया । निर्गुण रया ॥

180. अखंड नामाचे चिंतन सर्व काळ । तेणे सफळ संसार होय जना ॥१॥ सर्व हे मायिक नाशिवंत साचे । काय सुख याचे मानितसा ॥२॥ निर्वाणी तारक विठोबाचे नाम । येणे भवश्रम दूर होय ॥३॥ चोखा म्हणे नाम जपे दिननिशी । येणे सदा सुखी होसी जना ॥४॥

180. सद्गुरू वोवाळा वोवाळा । उजळुनी निज-ज्योतिज्वाळा ॥१॥ पिंड हारपला पिंडी । तेज व्यापिले ब्रह्मांडी ॥२॥

180. जमुनामो कैशी जाऊ मोरे सैया । बीच खडा तोरो लाल कन्हैया॥धृ०॥ ब्रिदाबनके मथुरा नगरी पाणी भरणा । कैशी जाऊ मोरे सैंया॥१॥ हातमो मोरे चूडा भरा है । कंगण लेहेरा देत मोरे सैया॥२॥ दधी मेरा खाया मटकी फोरी । अब कैशी बुरी बात बोलु मोरे सैया॥३॥

180. व्योमासुर वध शेळ्या मेंढियांचा खेळ । आता खेळूंरे सकळ ॥१॥ कोणी मेंढया होती । कोणी चोर म्हणताती ॥२॥ म्हणती रात्र झाली । आता निजे वनमाळी ॥३॥

180. गोपांचे खेळ - अभंग १८० ते १८१ खेळ मांडिला वो खेळ मांडिला वो । या संसाराचा खेळ मांडिला वो ॥१॥ पंचप्राणांचे गडी वाटिले । तेथे जीवशिव नाम ठेविले वो ॥२॥ एका जनार्दनी खेळ मांडिला । शाहाणा तो येथे नाही गुंतला वो ॥३॥

180. एकी म्हणे हरि आमुचा शेजारी । दुजी म्हणे मित्र माझा ॥१॥ तिजी म्हणे सखा आमुचा जिवलग । चौथी म्हणे नि:संग सदांचा हा ॥२॥

180. मारुनि कल्पना निवडिले सार । टाकीले असार फलकट ॥१॥ धरिला वो हरि गोविलेंसे सर्व । विषयाची माव सांडीयेली ॥२॥ पहाते दुभते कासवी भरिते । नेत्राने करिते तृप्त सदा ॥३॥ निवृत्ति अमृत गुरुकृपातुषार । सर्व ही विचार हरि केला ॥४॥

181. नव्हे गुरुदास्य संसारिया । वैराग्य तरी भेणे कापे विषया । तैसे नाम नव्हे पंढरीराया । जया सायास न लगती ॥१॥ म्हणोनि गोड सर्वभावे । आंघोळी न लगे तोंडे धुवावे । आर्तचाड जीवे । नलगे भ्यावे संसारा ॥२॥

181. कळे ना कळे ज्या धर्म । ऐका सांगतो रे वर्म । माझ्या विठोबाचे नाम । अट्टाहासे उच्चारा ॥१॥ तो या दाखवील वाटा । जया पाहिजे त्या निटा । कृपावंत मोठा । पाहिजे तो कळवळा ॥२॥

181. कोणी सुना कोणी लेंकी । कोणी एकी स्वतंता ॥१॥ अवघियांची जगनिंद । झाली धिंद सारखी ॥धृ॥ अवघ्या अवघ्या चोरा । विना वरा मायबापा ॥२॥ तुका म्हणे करा सेवा । आले जीवावरी तरी ॥३॥

181. द्ळू कांडू खेळू । सर्व पाप ताप जाळू ॥1॥ सर्व जिवामध्ये पाहू । एक आह्मी होउनी राहू ॥2॥ जनी म्हणे ब्रह्म होऊ । ऐसे सर्वाघटी पाहू ॥3॥

181. मदनमूर्ति तू डोळ्या । आसुमाय जालासी । सेखी कामिनीचेनि पक्षे । ती पुराण पिशाच करिती रया ॥ गोजिरिया गुण निधाना । बापा गुंतल्यापणाचिया साठी । वेद विदेही विचारिता तेथे । आगम काढिती आटी रया ॥थ्रु ॥

181. अवघा आनंद राम परमानंद । हाचि लागो छंद माझे जीवा ॥१॥ हेचि साधन निके जगासी उद्धार । आणिक साचार दुजे नाही ॥२॥ क्रोधांचे न पडता आघात । वाचे गाता गीत राम नाम ॥३॥ चोखा म्हणे ऐसा भरंवसा नामाचा । जेथे कळिकाळांचा रीघ नाही ॥४॥

181. घट फुटलियावरी । नभ नभाचे भीतरी ॥१॥ ऐसा देह गेलियाने । उरे स्वरूप चिद्धन ॥२॥

181. नामोकी बलहारी गजगणिका तारी॥धृ०॥ गणिका तारी अजामेळ उद्धरी । तारी गौतमकी नारी॥१॥ झुटे बेर भिल्लणीके खावे । कुबजा नार उद्धारी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । चरणकमल बलिहारी॥३॥

181. अक्रुराचे गोकुळी गमन कंसासुर सारे करोनि विचार । धाडती अकूर गोकु-ळासी ॥१॥ अकुरा आनंद झाला असे फार । पाहीन श्रीधर डोळे-भरी ॥२॥ आजी होईल माझ्या जन्माचे सार्थक । वैकुंठनायक पाहीन मी ॥३॥

181. यमुने तटी मांडिला खेळ । मेळवोनी गोपाळ सवंगडे ॥१॥ जाहले गडी दोहींकडे । येकीकडे रामकृष्ण ॥२॥ खेळती विटीदांडु चेंडु । भोवरें लगोर्‍या उदंडु ॥३॥ ऐसा खेळ खेळे कान्हा । एका जनार्दनी जाणे खुणा ॥४॥

181. एकी म्हणती हरि आमुचा सोयरा । दुजी म्हणे घरा पुसो जांई ॥१॥ तिजी म्हणे काली आणिला पोसणा । चौथी म्हणे कान्हा यशोदेचा की ॥२॥

181. आमचा साचार आमचा विचार । सर्व हरिहर एकरूप ॥१॥ धन्य माझा भाव गुरूचा उपदेश । सर्व ह्रषीकेश दावियेला ॥२॥ हरिवीण दुजे नेणे तो सहजे । तया गुरुराजे अर्पियेले ॥३॥ हरि हेंचि व्रत हरि हेंचि कथा । हरिचिया पंथा मनोभाव ॥४॥

182. कै वाहावे जीवन । कै पलंगी शयन ॥१॥ जैसी जैसी वेळ पडे । तैसे तैसे होणे घडे ॥२॥ कै भोज्य नानापरी । कै कोरड्या भाकरी ॥३॥ कै बैसावे वहनी । कै पायी अनवाणी ॥४॥

182. मै भुली घरजानी बाट । गोरस बेचन आये हाट ॥१॥ कान्हा रे मनमोहन लाल । सब ही बिसरू देखे गोपाल ॥धृ॥ कहा पग डारू देख आनेरा । देखे तो सब वोहिने घेरा ॥२॥ हु तो थकित भई रे तुका । भागा रे सब मनका धोका ॥३॥

182. चरण विठोबाचे देखिले । साही रिपु हारपले ॥1॥ नाही नाही ह्मणती आह्मी । सांगासी त्या लागू कामी ॥2॥ नाही तरी जाऊ देशी । जनी नामयाची दासी ॥3॥

182. सांगाती आमुचिया रे । विद् गद पावया छंदे रे ॥ नाचे विनोंदे कान्हा रे । विद्गद पावया छंदे रे ॥ निवृत्तिदासा प्रियो रे । विद्गद पावया छंदे रे ॥ अर्थ :

182. अवघ्या साधनांचे सार । रामकृष्ण हा उच्चार ॥१॥ येणे घडे सकळ नेम । वाचे नाम जपतांचि ॥२॥ भाग्ये होय संत भेटी । सांगू गोष्टी सुखाच्या ॥३॥ चोखा म्हणे मज आनंद झाला । जीवलग भेटला मायबाप ॥४॥

182. शेवटी ते आता सांगतसे लोका । मनी धरा निका सत्य भाव ॥१॥ घरोघरी संत जाले कलीमाजी । केज्यावरी भाजी तैशापरी ॥२॥

182. जोगी मेरो सांवळा कांही गवोरी॥धृ०॥ न जानु हार गवो न जानु पार गवो । न जानु जमुनामे डुब गवोरी॥१॥ ईत गोकुल उत मथुरानगरी । बीच जमुनामो बही गवोरी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । चरनकमल चित्त हार गवोरी॥३॥

182. अक्रूराचे मनाशी उद्गार चौदाजणी ज्याच्या चरणाते पूजिती । त्याची घेईन माती आपुल्या शिरी ॥१॥ एकांती अर्चन करिती धूर्जटी । त्यांसी बोलेन गोष्टी आवडीने ॥२॥ सप्तऋषि ज्याचे वर्णिताताती गुण । करीतसे ध्यान ब्रह्मा ज्याचे ॥३॥

182. टिपरी - अभंग १८२ ते १८३ खेळसी टिपर्‍या घाई रे । वाचे हरिनाम गाई रे । टिपरीस टिपरी चुकुं जाता भाई । पडसी यमाच्या घाई रे ॥१॥ सहा चार अठरा गड्यांचा मेळा रे । टिपरीयांचा खेळ खेळा रे । एका खेळा दोन्ही गुतला । यमाजी घालीला डोळा रे ॥२॥ वाय खेळ खेळतीसी बाळा रे । सावध होई पाहे डोला रे । एक एका जनार्दनी शरण जाता । चुकशील कळिकाळारे ॥३॥

182. एकी म्हणती हा आमुचा सांगाती । दुजी म्हणे परती भाऊ माझा ॥१॥ तीजी म्हणे हरि आमुचा मेहुणा । चौथी म्हणे पैसुन्या देखणी झणे ॥२॥

182. सर्वांघटी वसे तो आम्हा प्रकाशे । प्रत्यक्ष आम्हा दिसे गुरुकृपा ॥१॥ विराले ते ध्येय ध्यान गेले मनी । मनाची उन्मनि एक जाली ॥२॥ ठेला अहंभाव सर्व दिसे देव । निःसंदेह भाव नाही आम्हा ॥३॥ निवृत्ति साधन गयनिप्रसादे । सर्व हा गोविन्द सांगतुसे ॥४॥

183. कथा त्रिवेणीसंगम । देव भक्त आणि नाम । तेथींचे उत्तम । चरणरज वंदिता ॥१॥ जळती दोषांचे डोंगर । शुद्ध होती नारी नर । गाती ऐकती सादर । जे पवित्र हरिकथा ॥२॥

183. हरिबिन रहिया न जाये जिहिरा । कबकी ठाडी देखे राहा ॥१॥ क्या मेरे लाल कवन चुकी भई । क्या मोहिपासिती बेर लगाई ॥धृ॥ कोई सखी हरी जावे बुलावन । बार हि डारू उसपर तन ॥२॥ तुका प्रभु कब देखे पाऊ । पासी आऊ फेर न जाऊ ॥३॥

183. भ्रांती माझे मन प्रपंची गुंतले । श्रवण मनन होउनी ठेले ॥1॥ बापे बोधिले बापे बोधिली । बोधुनी कैसी तद्रुप झाली ॥2॥ निज्रध्यासे कैसा अवघाचि सापडला । की विश्वरुपी देखिला बाईयांनो ॥3॥ नामयाची जनी स्वयंबोध झाला । अवघाचि पुसिला ठाव देखा ॥4॥

183. वृंदावनी आनंदु रे । विट्ठल देवो आळविती रे ॥ गोपाळ रचले रे । विट्ठल देवो आळवितीरे ॥ निवत्तिदासा प्रियो रे । विठ्ठल देवो आळविती रे ॥ अर्थ :

183. आता माझा सर्व निवेदिला भाव । धरोनी एक ठाव राहिलोंसे ॥१॥ जेथे काळाचाहि न पुरे हात । तयाचे पायी चित्त समर्पिले ॥२॥ भय नाही चिंता कोणता प्रकार । झालोंसे निर्भय नामबळे ॥३॥ चोखा म्हणे आता लागलासे झरा । विठोबा दातारा याचि नामे ॥४॥

183. सांगसि सकळा मृत्यु पाचा दिवसाचां । प्रायश्चित्तविधि सारूनि द्विज पुजिले हरि वाचा॥ सकळा आशीर्वचने देउनि, गीतेचा च्या ) । स्मरणी तत्पर होउनि अष्टादश वाचा ॥१॥

183. लक्ष्मण धीरे चलो मै हारी॥धृ०॥ रामलक्ष्मण दोनो भीतर । बीचमे सीता प्यारी॥१॥ चलत चलत मोहे छाली पड गये । तुम जीते मै हारी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । चरणकमल बलिहारी॥३॥

183. धन्य ही यमुना धन्य हे गोकुळ । वृक्षादि सकळ धन्य धन्य ॥१॥ धन्य ह्या गोपिका धन्य हे गोपाळ । पक्षादि सकळ धन्य धन्य ॥२॥ धन्य गोवर्धन धन्य वृंदावन । नंदाचा मंदन क्रीडतसे ॥३॥ धन्य ती यशोदा धन्य तिचा पति । अखंड पाहाती मुख ज्याचे ॥४॥

183. अनुहत टिपरी घाई खेळ जाणे तो भाई रे । खोटा खेळ खेळोनि काय स्वतः अनुभव घेई रे ॥धृ.॥ मत्स्येद्रं कुळीं एक गोरख जाला । तो बहुत खेळ खेळला रे । पवन साधुनि अष्टांग योगे तेणेंचि बळे मातला रे । खेचरीं भूचरीं चाचरी धरुनीं अगोचरी मिळाली रे । गोल्हाट योग साधुनि तेणे काळ तो जिंकुनि गेला रे ॥१॥ निवृत्तिचा पोर एक ज्ञाना जाण तो खेळियामाजी शहाणा रे । कवित्व केला प्रकाश मातला प्रवृत्ति गाळिले घाणा रे ।

183. करिता तया काम धाम । तमाळश्याम ध्यानी मनी ॥१॥ तेणे पावल्या आनंदा । वेधी गोविंदा वेधलिया ॥२॥

183. माता पिता नाही बंधु बोध कांही । सर्वसम डोही वर्तताती ॥१॥ सर्व आम्हा राम भजनी निष्काम । दिन कळा नेम भजनशीळ ॥२॥ दया वसे देही क्षमा ते माधवी । कासवी शोभवी जनी इये ॥३॥ निवृत्ति म्हणे ऐसा गयनि सद्‌गुरु । उपदेश पूरु अमृताचा ॥४॥

184. यमधर्म सांगे दूता । तुम्हा नाही तेथे सत्ता । जेथे होय हरिकथा । सदा घोष नामाचा ॥१॥ नका जाऊ तया गावा । नामधारकाच्या शिवा । सुदर्शन यावा । घरटी फिरे भोवती ॥२॥

184. चुराचुराकर माखन खाया । गौलनीका नंदकुमार कन्हैया ॥१॥ काहे बराई दिखावत मोही । जानत हु प्रभूपना तेरा सबही ॥धृ॥ और बात सुन उखलसुंगला । बांधलिया आपना तू गोपाला ॥३॥ फिरत बनबन गाऊ धरावत । कहे तुकयाबंधू लकरी ले ले हात ॥४॥

184. संतमहानुभाव येती दिगंबर । नम्रतेचे घर विरळा जाणे ॥1॥ निवाले मीपण ते जे ठायी नाही । सोहं शब्द सोई तेथे कैची ॥2॥ पाहता हा कोण दाविता हा कोण । पाहता दाविता हे खूण विरळा जाणे ॥3॥ नामयाची जनी वस्तु झाली । अवघ्यांसी बुडाली परब्रह्मी ॥4॥

184. काळिये रात्रींचा चंद्रमा । की सांवळी बुंथी आम्हा । काळिये वेळी ते सीमा । नवलावो ॥ सुनीळ काळीये भरू । मेघःश्याम सांवरू । तोचि नवलावो हा धीरू रया ॥

184. आनंदे वाजवावी टाळी । विठल म्हणा वेळोवेळी ॥१॥ अवघा मंगळचि दिन । विठ्ठल विठ्ठल निजधन ॥२॥ अवघ्या धमचि हे सार । विट्टल नामाचा उच्चार ॥३॥ आन दुजे नेणो कांही । चोखा म्हणे विठ्ठल गाई ॥४॥

184. जेथे नाही वृंदावन । तेचि जाणावे स्मशान ॥१॥ राहू नये तये ठायी । एक घडी पळ पाही ॥२॥