वारकरी रोजनिशी

913. भावबळे विष्णुदास । नाही नाश पावत ॥१॥ योगभाग्ये घरा येती । सर्व शक्ती चालता ॥धृपद॥ पित्याचे जे काय धन । पुत्रा कोण वंचील ॥२॥ तुका म्हणे कडे बैसो । तेणे असो निर्भर ॥३॥

913. गीता गीता म्हणता पाप होय नाश | कैवल्यही त्यास प्राप्त होय ॥१॥ गीतेची अक्षरे पडता श्रवणी | जाय तत्क्षणी भवभय ॥२॥ येका येका श्लोकी कोटी अश्वमेध | पुण्यही अगाध म्हणता गीता ॥३॥ नामा म्हणे गीता नित्य जो वाचिता | तयाच्या सुकृता पार नाही ॥४॥

913. रीघ नाही कोणा पाहुं आले जना । फिटले पारणा लोचनाचे ॥१॥ नाचत नारद गाताती गंधर्व । तुंबर हावभाव दाविताती ॥२॥ स्तुति करीशेष न वर्णवें वेदांसी । स्तवन विरिंची करीतसे ॥३॥ करिताती नारी अभ्यंग रामासी । पायांवरी त्यासी न्हाणिताती ॥४॥

913. तेचि माझे सर्वसाक्षी । आहेति कैंपक्षी म्हणोनि ॥१॥ काय केले इतरा जना । भरली भावना त्रिविधा ॥२॥

914. कर्मास्तव झालो सौरा । गेलो पंढरपुरा । संतसनकादिका मेळी डौर वाईला पुरा ॥१॥ चाल रामा घरा करू प्रपंचेसी वैरा ॥धृ॥ द्वैतभाव कल्पना खोडी सांडी याची आशा ।

914. कोरड्या गोष्टी चावट्या बोल । शिकल्या सांगे नाही ओल ॥१॥ कोण यांचे मना आणी । ऐके कानी नायकोनि ॥धृपद॥ घरोघरी सांगती ज्ञान । भूस सिणे कांडिती ॥२॥ तुका म्हणे आपुल्या मति । काय रिती पोकळ ॥३॥

914. ज्ञानराज माझी योग्यांची माउली | जेणे निगमवल्ली ॥१॥ गीता अलंकार नाम ज्ञानेश्वरी | ब्रह्मानंदलहरी प्रगट केली ॥२॥ अध्यात्म विद्येचे दाविलेसे रूप | चैतन्याचा दीप उजळिला ॥३॥ छपन्न भाषेचा केलासे गौरव | भवार्णवी नाव उभारली ॥४॥

914. पोटी भय आता तुजला कशाचें । ध्येय हेंशिवाचें अवतरले ॥१॥ तरले अपार पापी मुढ जन । ऐकता चिंतन देव तोषे ॥२॥ तोषोनिया गुरु म्हणे लागे पाया । कौसल्या ही जाया नोहे तुझी ॥३॥ तुझी भक्ति वाड केली आली फळा । तो सुखसोहळा पाहे आता ॥४॥

914. त्याचिमाजी होती जाती । जीव त्या नेणती आत्मया ॥१॥ नवल याची लाघवी माया । याते नेदेऊनिया विस्तारे ॥२॥

915. विचारिता देही अविचार अंबुला । न साहे वो साहिला काय करू ॥१॥ सखी सांगे गोष्टी चाल कृष्णभेटी । आम्ही तुम्ही शेवटी वैकुंठी नांदो ॥२॥

915. नव्हतियाचा सोस होता । झडो आता पदर ॥१॥ देखणे ते देखियेले । आता भले साक्षित्वे ॥धृपद॥ लाभ कळो आली हानि । राहो दोन्ही निराळी ॥२॥ तुका म्हणे एकाएकी । हा का लोकी पसारा ॥३॥

915. तीर्थावळी नामयाचे भेटी ज्ञानदेव आले | लोटांगण घातले नामदेवे ॥१॥ देऊनी आलिंगन प्रीती पडीभरे | पूजिले आदरे यथाविधी ॥२॥ धन्य तो अवसरू संत समागमु | करीतसे संभ्रमु आवडीचा ॥३॥

915. पहा ऋषि आले मागावया दान । शांति करु यज्ञ ऋषीचिया ॥१॥ ऋषीलागीं पूजा सिद्धि नेऊ पैजा । राक्षसांच्या फौजा मारुं बळे ॥२॥ मारुं बळे आता त्राटिका सुबाहु । द्विजालागीं देऊं सुख मोठे ॥३॥ भेटे पुढे कार्य ऋषिभार्या वनी । लाउनी चरण उद्धरावी ॥४॥

915. त्रिविधाच्या बुध्दि तिन्ही । वर्तती गुणी आपुलाल्या ॥१॥ जैसी क्रिया तैसे फळ । हे तो सकळ जाणती ॥२॥

916. न गमे हा संसारु म्हणोनी केला भ्रतारु । लोक अनाचारु म्हणती मज ॥१॥ चंचळ जालीये म्हणतील मज । कवणा सांगू हे जिवींचे गूज ॥२॥

916. सोसे वाढे दोष । जाला न पालटे कस ॥१॥ ऐसे बरवे वचन । करितो तो नारायण ॥धृपद॥ असे प्रारब्ध नेमे । श्रमचि उरे श्रमे ॥२॥ सुख देते शांती । तुका म्हणे धरिता चित्ती ॥३॥

916. ज्ञानदेव म्हणे तू भक्तशिरोमणी | जोडिले जन्मोनि केशवचरण ॥१॥ प्रेमसुख गोडी तुजची फावली | वासना मावळली सकळ तुझी ॥२॥ धन्य तुझे जन्म धन्य तुझे कुळ | धन्य तुज राऊळ जवळी असे ॥३॥ भक्तिप्रेम धन्य साधिले तुवा सार | केला पै संसार देशधडी ॥४॥

916. तेथे रावणाचा गर्व परिहार । पर्णिली सुंदर सीतादेवी ॥१॥ देवी दुंदुभीं वाजविल्या अपार । तेव्हा कळो सरे भार्गवासी ॥२॥ भार्गव पातला आला गर्वराशी । कोणे धनुष्यासी सोडियलें ॥३॥ भंगियेला गर्व तोषला भार्गव । एका जनार्दनी अपुर्व आशीर्वाद ॥४॥

916. दुर्जन तोचि पुढिलांचे सुख । देखोनिया दु:ख मनी जीवी ॥१॥ तापल्या तेली पडताचि शीतळ । जैसा उठी ज्वाळ भडका करी ॥२॥

917. अद्वैत अंबुला परणीला देखा । दुसरा विचार सांडिला ऐका ॥१॥ सांडिणी सांडिला पै घराचारु । दुसरा विचारु नाही केला ॥२॥

917. काय शरीरापे काम । कृपा साधावया प्रेम । उचिताचे धर्म । भागा आले ते करू ॥१॥ देईन हाक नारायणा । ते तो नाकळे बंधना । पंढरीचा राणा । आइकोन धावेल ॥धृपद॥ सातांपाचांचे गोठले । प्रारब्धे आकारले । आता हे संचले । असो भोग सांभाळी ॥२॥ फावली ते बरवी संधि । सावधान करू बुद्धी । तुका म्हणे मधी । कोठे नेघे विसावा ॥३॥

917. ऐसे ऐकोनी नामा विचारी मानसी | काय द्यावे यासी प्रतिवचन ॥१॥ विठोबाचे पाय आठविले मनी | बोले अमृतवचनी तयाप्रति ॥२॥ सर्व सुख मज आहे पांडुरंगी | जावे कवणा लागी कोण्या तीर्था ॥३॥ आहिक्य परत्री मज चाड नाही सर्वथा | न लागती पुरुषार्था मुक्ति चारी ॥४॥

917. श्रीरामासी राज्याभिषेचन । इंद्रादिका चिंता गहन । समस्त देवमिळोन । चतुरानन विनिविला ॥१॥ देव म्हणती ब्रह्मायासी । तुझे आश्वासन आम्हांसी । श्रीराम अवतार सुर्यवंशीं । तो रावणासी वधील ॥२॥ सपुत्र बंधु प्रधान । राम करील राक्षसकंदन । तेणे देवासी बंधमोचन । एका जनार्दनी होईल ॥३॥

917. नयेचि साचा हा प्रतीति । असोनिया भूती भगवंत ॥१॥ कर्माकर्मे लागली पाठी । बैसले दृष्टी मळ त्यांचे ॥२॥

918. अंबुला माहेरी भोगी धणीवरी । मग तया श्रीहरि सांगो गुज ॥१॥ माझे सुख मीच भोगीन । क्षेमेंसी निगेन अंगोअंगी ॥२॥

918. न लगे देशकाळ । मंत्रविधान सकळ । मनचि निश्चळ । करूनि करुणा भाकावी ॥१॥ येतो बैसलिया ठाया । आसने व्यापी देवराया । निर्मळ ते काया । अधिष्ठान तयाचे ॥धृपद॥ कल्पनेचा साक्षी । तरि आदरेचि लक्षी । आवडीने भक्षी । कोरडे धान्य मटमटा ॥२॥ घेणे तरि भाव । लक्षी दासांचा उपाव । तुका म्हणे जीव । जीवी मेळविल अनंत ॥३॥

918. ज्ञानदेव म्हणे भला भक्तराज | कळले गौप्यगुज सर्व तुझे ॥१॥ धीर आणि चतुर सर्वस्वे उदार | साजे तुज अधिकार प्रेमभक्ति ॥२॥ धन्य तू संसारी भक्तभावशीळ | साधिले तुवा केवळ प्रेमसुख ॥३॥ देउनी आलिंगन नामा धरियेला करी | वंदियेले शिरी चरणरज ॥४॥

918. लंकाबंदी पडले देव । सुटका चिंतिताती सर्व ॥१॥ रामा रामा रामा दशकंठनिकंदन रामा । भवबंधविमोचना तारी । कृपा करी हो मेघःश्यामा ॥धृ.॥ वेगी बांधोनी सत्याचा सेतु । करी अधर्मा रावणाचा घातु ॥२॥ थोर पसरैत वासना भुजा । तुजवांचुनी छेदिता नाही दुजां ॥३॥

918. ब्राम्हण सोंवळाचि सर्व काळ । वसे अनामिकी विटाळ ॥१॥ हे तो यातिस्वभावगुण । इष्ट कनिष्ठ अनादि भिन्न ॥२॥

919. जियेचा अंबुला रूसुनीया जाये । तयेचे जीवित्व जळो गे माय ॥१॥ आम्ही रुसो नेणो आम्ही रुसो नेणो । अंबुलिया रुसो नेदू गे बाईये ॥२॥

919. भक्तिसुख नाही आले अनुभवा । तो मी ज्ञान देवा काय करू ॥१॥ नसावे जी तुह्मी काही निश्चिंतीने । माझिया वचने अभेदाच्या ॥धृपद॥ एकाएकी मन नेदी समाधान । देखिल्या चरण वाचूनिया ॥२॥ तुका म्हणे वाचा गुणी लांचावली । न राहे उगली मौन्य मज ॥३॥

919. हासोनी पंढरिनाथ पाहे नाम्याकडे | म्हणे नवल केवढे भाग्य तुझे ॥१॥ प्रत्यक्ष परब्रह्म मूर्ति ज्ञानेश्वर | करीतसे आदर संगतीचा ॥२॥ ऐसे भाग्य जेणे सर्वस्वे साधावे | तरीच जन्मा यावे विष्णुदासा ॥३॥ जावे स्वस्ति क्षेम यावे शीघ्रवत | करावे स्वहित कळेल तैसे ॥४॥

919. सत्य करी आपुलें वचन । आमुचे करी बंधमोचन । आमुचे विपत्तीचें विधान । सावधान अवधारी ॥१॥ इंद्रबारी चंद्र कर्‍हेरी । यम पाणी वाहे घरोघरी । वायु झाडी सदा वोसरी । विधि तेथे करी दळाकांडा ॥२॥ अश्विनी देव दोन्ही । परिमळ देतीं स्त्रिये लागुनी । विलंब अर्धक्षणी । दासी बाधोनी धुमासिती ॥३॥ मारको केली तरळी । सटवी बाळाते पाखाडी । रात्रीं जागे काळी कराळी । मेसको बळी शोभतिया ॥४॥

919. भलते वेळे भलतेचि करी । निर्भीड सर्वदा अंतरी ॥१॥ न म्हणे कर्म हे निषिध्द । आले मना तेचि शुध्द ॥२॥

920. अष्टभावे भोगिता न पुरे धणी । देह उगाणी केली देखा ॥१॥ अंबुला निघाला अंबुल्या गांवा । मी वो तया सवा जातू असे ॥२॥

920. मागता विभाग । कोठे लपाल जी मग ॥१॥ संत साक्षी या वचना । त्यासी ठाउकिया खुणा ॥धृपद॥ होइन धरणेकरी । मग मी रिघो नेदी बाहेरी ॥२॥ तुका म्हणे मी अक्षर । तुज देवपणाचा भार ॥३॥

920. तीर्थयात्रेप्रति बोळविला नामा | आले निजधाम देवरावो ॥१॥ चरण प्रक्षाळाया रुक्मादेवी आली | श्रीमुख न्याहाळी भरोनी दृष्टी ॥२॥ तै निडारले नयन स्वेदे भिजले वदन | हृदय जाले पूर्ण करुणारसे ॥३॥ बाप कृपेचा सागरु सुखाचा सुखतरु | आर्त लोभापरु दीनालागी ॥४॥

920. अग्नीस आपदा बहुवस । रावणाचे असोस । नानापरीचे स्पर्शदोष । धूई अहर्निशी धुपधुपीत ॥१॥ उदक सेवा वरुणा हाती । विंजणें सेवा नित्य वसती । निरोप सांगावया बृहस्पती । प्रजापती शांतिपाठा ॥२॥ ऐसे आम्ही देव समस्त । रावणाचे नित्यांकित । लंके आलिया रघुनाथ । एका जनार्दनी बंधमुक्त करील ॥३॥

920. भवाब्धीचे सखोल पाणी । बुडाले प्राणी बहुसाल ॥१॥ येथे उतार न दिसे कोणा । थोरा लहाना नागवण ॥२॥

921. दुरळु अंबुला केला गे बाई । ब्रह्मादिका तो न पडे ठाई ॥१॥ हालो नये चालो नये । सैरावैरा काही बोलो नये ॥२॥

921. जिंकावा संसार । येणे नावे तरी शूर ॥१॥ येरे काय ती बापुडी । कीर अहंकाराची घोडी ॥धृपद॥ पण ऐशा नावे । देवा धरिजेतो भावे ॥२॥ तुका म्हणे ज्यावे । सत्कीर्तीने बरवे ॥३॥

921. माझे भक्त मज अनुसरले चित्ते | त्याहुनि पढियंते मज आणिक नाही ॥१॥ व्यक्ती येणे घडे त्याची या आवडी | युगायुगी प्रौढि हेचि मिरवी ॥२॥ त्याचेनि कृतार्थ असे मी पूर्णकाम | ते माझे परम प्राणसखे ॥३॥ ते माझे आश्रम मी त्यांचा विश्राम | जीही रूपनाम केले मज ॥४॥

921. रघुनंदन पायी गेला । रथ त्वा का रे आणिला ॥१॥ सूर्यवंशी नारायणा । माझा राघव जातो वनां ॥२॥ सुर्यवंशीं दिनकरा । तपुं नको तुं भास्करा ॥३॥ अहो धरणी मायबहिणी । सांभाळा हो कोदंडपाणी ॥४॥

921. भाविकाचा मनोभाव । पाववी देव सिध्दी हा ॥१॥ तेचि सत्य बोलिलो बोले । माझिया आले स्वानुभावा ॥२॥

922. सुची अंबुला ज्ञान घराचारु । भक्ति हे साकारु आवडली ॥१॥ काय सांगू माय निर्गुण अंबुला । शून्यी मिळाला नाही ठाई ॥२॥

922. मिठवण्याचे धनी । तुम्ही व्यवसाय जनी ॥१॥ कोण पडे ये लिगाडी । केली तैसी उगवा कोडी ॥धृपद॥ केले सांगितले काम । दिले पाळूनिया धर्म ॥२॥ तुका म्हणे आता । असो तुमचे तुमचे माथा ॥३॥

922. तंव ते आवडते भक्त अंतरंग आपुले | देवे बोलाविले एकांतासी ॥१॥ म्हणे ह्या नाम्यापरते मज दुजे नावडे | सांगे तयापुढे केशीराजु ॥२॥ त्या देखतांची दृष्टी मन माझे निवे | वाटे त्या घालावे हृदयामाजी ॥३॥ त्याचेनि लोभे मन माझे मोहिले | अखंड राहिले त्याचेपाशी ॥४॥

922. कपींद्रा सुखी आहे की षडगुण तरु हा राम ॥धृ.॥ कनक कुरंग पाठी श्रमले । प्रभु सर्वज्ञ काम ॥१॥ मज विरहित त्या निद्रा कैंची । अखिल लोकभिराम ॥२॥ सौमित्रा दुर्वाक्यें छळिले । त्याचा हा परिणाम ॥३॥

922. भाग्यहीन व्दाड । तया बुध्दि करी नाड ॥१॥ सुख ते सन्मुख । तया तेचि भासे दु:ख ॥२॥

923. अंबुला विकून घेतली वस्तु । घराचार समस्तु बुडविला ॥१॥ उठोनी गेलिये अज्ञान म्हणाल । म्या तव कैवल्य जोडियेले ॥२॥

923. समर्पीली वाणी । पांडुरंगी घेते धणी ॥१॥ पूजा होते मुक्ताफळी । रस ओविया मंगळी ॥धृपद॥ धार अखंडित । ओघ चालियेला नित्य ॥२॥ पूर्णाहुति जीव । तुका घेऊनि ठेला भाव ॥३॥

923. ऐसे सुखरूप दोघे चालताती मार्गी | परी चित्त पांडुरंगी नामयाचे ॥१॥ क्षणाक्षणा वास परतोनी पाहे | वियोग न साहे पंढरीचा ॥२॥ म्हणे का गा केशीराजा मोकलिले माते | न येसीच सांगाते सांभाळीत ॥३॥ चिंतातुर थोर पडिलो ये परजनी | न दिसे माझे कोणी जिवलग ॥४॥

923. कधी भेटेल रघुपती । मजला सांगा मारुती ॥धृ.॥ मी अपराधी शब्द शरानें । दुःखित उर्मीलापती । की मजला सांगा बा० ॥१॥ साधु छळले माझे मज कळलें । वनी राक्षस संगती । की मजला० ॥२॥ एका जनार्दनी आश्रय तुझा । सज्जन जन जाणती । की मजला० ॥३॥

923. भीड भीड जाय उडोनि लौंकिक । शेवटींचा रंक तोही दापी ॥१॥ दाविता तो तोंड लाजे भरले सभे । मग वाळे उभे सलचि जैसे ॥२॥

924. सगुण अंबुला निर्गुण पै जाला । घराचार समस्त बुडविला ॥१॥ आशा हे सासु असता बुडविली । शांति माऊली भेटो आली ॥२॥

924. अवघाचि आकार ग्रासियेला काळे । एकचि निराळे हरीचे नाम ॥१॥ धरूनि राहिलो अविनाश कंठी । जीवन हे पोटी साठविले ॥धृपद॥ शरीरसंपित्त मृगजळभान । जाईल नासोन खरे नव्हे ॥२॥ तुका म्हणे आता उपाधीच्या नावे । आणियेला देवे वीट मज ॥३॥

924. ज्ञानदेव म्हणे परियेसी विष्णुदासा | तू सुखसंतोषा पात्र होसी ॥१॥ प्रेमाचा जिव्हाळा तुझ्या हृदयी आला | तू का वेळोवेळा खंती करिसी ॥२॥ विचारी सावध होवोनि भक्तराजा | सुखानंदु तुझा तुजची जवळी ॥३॥ मी नेणे ज्ञानगती नेणे योग्ययुक्ति | न देखे विश्रांति एकेविण ॥४॥

924. कपटे रावण हो गेला । रामु तंव कळला त्याचा कपट भावो । सकळ वृत्ति रामचि देखे फिटला देह संदेहो । सबाह्म अभ्यंतरींरामु नांदे सीतेसी नाही तेथे ठावो रया ॥१॥ राम राम राम अवघाची राम फिटला रावणाचा भ्रम ।

924. भुंकोनिया उठी । श्वान लागे भलत्या पाठी ॥१॥ ऐसा देहस्वभावगुण । नेणे भला बुरा कोण ॥२॥

925. अंबुला होता तो लेंकरु जाला । घराचार बुडविला बाईयांनो ॥१॥ झणी अकुळी म्हणाल उणे । तुम्ही जाणते जाणा परमार्थ खुणे ॥२॥

925. बोलणेचि नाही । आता देवाविण काही ॥१॥ एकसरे केला नेम । देवा दिले क्रोध काम ॥धृपद॥ पाहेन ते पाय । जोवरी हे दृष्टि धाय ॥२॥ तुका म्हणे मने । हेचि संकल्प वाहाणे ॥३॥

925. ऐसे नित्यानंदभरित क्रमिताती मार्गु | हृदयी तो अनुरागु आवडीचा ॥१॥ प्रेमे वोसंडत करिती स्वहितगोष्टी | द्राविति कसोटी अनुभवाची ॥२॥ बाप ते सुख वृष्टि होतसे अनिवार | ब्रह्मरसे पूर वोसंडत ॥३॥ ज्ञानदेव म्हणे परियेसी नामया | अद्वैत आत्मया प्रेममूर्ती ॥४॥

925. साधन कांही नेणे मी अबला । श्याम हे रुप बैसलेंसे डोळा । लोपली चंद्रसुर्याची कळा । तो राम माझा जीवींचा । जिव्हाळा ॥१॥ राम हे माझे जीवींचे जीवन । पाहता मन हे जाले उन्मन॥धृ०॥ प्रकाश दाटला दाही दिशा । पुढेही मार्ग न दिसे आकाशा ।

925. माझिया मने धरिला विश्वास । तुमच्या नामी घातली कास । नाही उपेक्षा आणि आळस । तुमच्या ठायी शरणांगत ॥१॥

926. स्वरुपाचेनी भाने बिंब हे ग्रासिले । परी खुण न बोले काय करू । रुपाचा दर्पण रुपेंवीण पाहिला ॥ द्रष्टाहि निमाला नवल कायी ॥१॥

926. येथूनिया ठाव । अवघे लक्षायाचे भाव ॥१॥ उंच देवाचे चरण । तेथे जाले अधिष्ठान ॥धृपद॥ आघातावेगळा । असे ठाव हा निराळा ॥२॥ तुका म्हणे स्थळ । धरूनि राहिलो अचळ ॥३॥

926. परिसुनी ते गोष्टी घाली चरणी मिठी | दाटलाचे कंठी सद्गदित ॥१॥ कृपेचे पोसणे मी पंढरीरायाचे | येवढे भाग्य कैचे मज जाणिवेचे ॥२॥ नव्हे बहुश्रुत नव्हे ज्ञानशील | दास मी दुर्बळ वैष्णवांचा ॥३॥ नेणते नेणते कांहींच मी नेणते | म्हणोनि देवे तुम्हांते निरविले ॥४॥

926. सीता मंदोदरी संवाद - अभंग ९२६ ऐका संतसज्जन । निजहित कुशल पूर्ण । करुनी सर्वांगाचे कान । शब्दार्थ जाणावा ॥१॥ जीवामाजी घालुनी जीव । परिसतां हे अर्थगौरव । तै सिद्धि पावे कार्य सर्व । भव विभव निवारे ॥२॥ असो आता जानकीसी । मंदोदरी अति प्रीतीसी । पुसती झाली वेगेंसी । रामानुभव तो कैसा ॥३॥

926. याचे पायी धरिल्या भाव । भेटेल देव निश्चये ॥१॥ नव्हे अन्यथा भाषण । ठावी खूण संतांसी हे ॥२॥

927. सुखाचा निधि सुखसागर जोडला । म्हणोनी काळा दादुला मज पाचारी गे माय ॥१॥ प्रेम नव्हाळी मज झाली दिवाळी । काळे वनमाळी आले घरा गे माय ॥२॥

927. भरला दिसे हाट । अवघी वाढली खटपट । संचिताचे वाट । वाटाऊनि फांकती ॥१॥ भोगा ऐसे ठायाठाव । कर्मा त्रिविधाचे भाव । द्रष्टा येथे देव । विरहित संकल्पा ॥धृपद॥ दिला पाडूनिया धडा । पापपुण्यांचा निवाडा । आचरती गोडा । आचरणे आपुलाल्या ॥२॥ तुका म्हणे पराधीने । जाली ओढलिया ॠणे । तुटती बंधने । जरि देवा आळविती ॥३॥

927. ज्ञानदेव म्हणे शंका न धरिजे मनी | दृष्टि दुजेपणी न ठेवावी ॥१॥ सुखे सुख घ्यावे अनुभवोनी अनुभवावे | आहे ते आघवे ब्रह्मरूप ॥२॥ तो सुखाचा अनुवाद करी रे सुखरूपा | सुख वस्तुच्या दीपा नामदेवा ॥३॥ सुखाचिये ताटी सुखाची वोगरी | तृप्ती होईल थोरी क्षुधातुरा ॥४॥

927. मंदोदरी प्रश्न - अभंग ९२७ ते ९२८ श्रीराम व्यापक की एकदेशी । हे सांगावे मजपाशी । सकळ देही श्रीरामासी । स्थिती कैसी वस्तीची ॥१॥ जरी म्हणसी परिच्छिन्न । तरी व्यापकत्वा पडिले खाण । आत्माराम हे अभिधान । न घडे जाण तयासी ॥२॥ जरी त्याते व्यापक म्हणसी । तरी तो सर्व भूतनिवासी । तेथे उपेक्षितां रावणासी । अद्वैत भजनासी अभाव ॥३॥

927. येथील लाभ घडे ज्यासी । तो त्या सुखासी अधिकारी ॥१॥ जेथे वसती नारायण । लक्ष्मी आपण वैकुंठी ॥२॥

928. वऱ्हाड न होता होतो खेळेमेळे । लग्न लागले कवणे दृष्ट वेळे ॥ तेथुनी अंबोला चालवितो माते । कैसेनी येथे निस्तरावे ॥१॥

928. आला भागासी तो करी वेवसाव । परि राहो भाव तुझ्या पायी ॥१॥ काय चाले तुह्मी बांधले दातारा । वाहिलिया भारा उसंतितो ॥धृपद॥ शरीर ते करी शरीराचे धर्म । नको देऊ वर्म चुको मना ॥२॥ चळण फिरवी ठाव बहुवस । न घडो आळस चिंतनाचा ॥३॥

928. ऐसे ऐकोनिया प्रेमा आला पोटी | म्हणे बोलावी ते गोष्टी अनुभवाची ॥1॥ येर ते कर्मधर्म सर्वही पाल्हाळ | श्रमुचि केवळ जाणिवेचा ॥2॥ ऐसा संत भेटे विरळा भाग्ययोगे | जो आथिला वैराग्ये सप्रेमळू ॥3॥ सर्वभूती दया सर्वभावे करुणा | जेथे मीतूंपणा मावळला ॥4॥

928. ब्रह्मा धरुनी मुंगीवरी । रामव्यापक चराचरी । तो रावणाचे शरीरी । इंद्रियव्यापारी नांदत ॥१॥ रामानुसंधान रावणी । भजता होय कोण हानी । हे सांगावे साजणी । प्रीति करुनी मजलागी ॥२॥ हांसोनिया सीता सुंदरी । उत्तर देती अति कुसरी । ते परिसोनि मंदोदरी । विश्रांति थोर पावेल ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । दृश्यादृश्य वचन । परिसोनी समाधान । देहस्थिति निरसे ॥४॥

928. येथे येऊनि केले कायी । विठ्ठल नाही आठविला ॥१॥ आहा रे मूढा भाग्यहीना । नेलासी पतना मोहभ्रमे ॥२॥

929. अवचित परवडी जालिये अंबुलिया । लाजिले आपुलिया सकळ गोता ॥१॥ एकांतीचे सुख भोगी आपुलिया सरिसी । दोहींची सरसी गती झाली ॥२॥

929. आम्हा अवघे भांडवल । एक विठ्ठल एकला ॥१॥ कायावाचामनोभावे । येथे जीवे वेचलो ॥धृपद॥ परते काही नेणे दुजे । तत्त्वबीजे पाउले ॥२॥ तुका म्हणे संतसंगे । येणे रंगे रंगलो ॥३॥

929. भक्त भागवत बहुसाल ऐकिले | बहु होऊनि गेले होती पुढे ॥१॥ परि नामयाचे बोलणे नव्हे हे कवित्व | हा रस अद्भुत निरूपमु ॥२॥ हे सुखविश्रांति नाही हो कल्पांती | विचारावे संती दूरदृष्टि ॥३॥ होतू शास्त्रवक्ते व्युत्पत्तीचे माथे | होतू बहु श्रोते बुद्धिवंत ॥४॥

929. सीता उत्तर - अभंग ९२९ ते ९३१ सावध ऐके साजणी । प्रवेशतां रामानुसंधांनीं । चित्त चित्तपणा विसरुणी । राम होउनी स्वये राहे ॥१॥ द्रष्टा परिछिन्न होय । तै दृश्य दृश्यत्वें दिसो लाहे । श्रीराम स्वये तैसा नोहे । परी ते माय सांगेन ॥२॥ श्रीराम हो उनी व्याप्य एक । असता राम होआवे व्यापक । त्रिपुटीचा आभावो देख । व्याप्य व्यापक तेथे कैचें ॥३॥

929. येऊनिया नरदेहा । काही स्वहित ते पहा ॥१॥ नाही तरी व्यर्थ जन्म । चिंतीतसे विषयकाम ॥२॥

930. अंबुला विकुनी पवित्र झाली । पोटींची बाळे कौतुकी मारिली ॥१॥ पापा वेगळी मी जाले वो नारी । विठ्ठला घरी नांदतसे ॥२॥

930. साहोनिया टोले उरवावे सार । मग अंगीकार खऱ्या मोले ॥१॥ भोगाचे सांभाळी द्यावे कलेवर । संचिताचे थार मोडूनिया ॥धृपद॥ महत्वाचे ठायी भोगावी अप्रतिष्ठा । विटवावे नष्टा पंचभूता ॥२॥ तुका म्हणे मग कैचा संवसार । जयाचा आदर तेचि व्हावे ॥३॥

930. पश्चिमे प्रभास आदि करोनी द्वारका | पाहिल्या सकळिका मोक्षपुऱ्या ॥१॥ पंथी पावन तीर्थे करुनी सकळिके | प्रक्षाळली पातके वासनेची ॥२॥ परी पंढरीचे प्रेम नामयाचे जीवी | माउली आठवी पांडुरंग ॥३॥ जीवन्मुक्त दोन्ही भक्त आणि ज्ञानी | परतोनि तेथोनि येती मार्गी ॥४॥

930. राम सर्वांच्याहृदयीं आहे । धरिता त्या हृदयस्थाची सोये । तेथे रामरावणु कोठे आहे । सांग माय यथार्थ ॥१॥ भोगितां हृदयस्थासी । अवकाश कैंचा भोक्तियासी । तेथे रावण कैंचा आणिसी । जे तयासी भोगावें ॥२॥ दृश्याचिये भेटी । दृश्यपणें उठी । होता तेणेंसी तुटी । तोही शेवटी असेना ॥३॥ आता नाहींपण असे । असेतोचि दिसे । एका जनार्दनी पिसे । रावणाचे कायसे ॥४॥

930. लवेमाजी उत्पन्न एक । रक्तशोक पशुदेही ॥१॥ मांसाहारी जळाहारी । तृणाहारी फलभक्षी ॥२॥

931. पाचही वहाडी पाचा ठायी बोळविली । येरा दिधली मिठी देखा ॥१॥ आंबुलियाचे सुख माझे मी भोगी । सेवेशी रिघे अंगोअंगी ॥२॥

931. निर्वैर होणे साधनाचे मूळ । येर ते विल्हाळ सांडीमांडी ॥१॥ नाही चालो येत सोंगसंपादणी । निवडे अवसानी शुद्धाशुद्ध ॥धृपद॥ त्यागा नांव तरी निर्वीषयवासना । कार्‍या कारणा पुरता विधि ॥२॥ तुका म्हणे राहे चिंतनी आवडी । येणे नावे जोडी सत्यत्वेसी ॥३॥

931. मग लावूनिया नेत्र निर्धारु पै केला | हृदयी आठविला केशीराज ॥1॥ तू इष्ट मित्र बंधु सोयरा जननी जनकु | नेणे मी आणिकु तुजवांचोनी ॥2॥ येई पंढरीराया मजलागी धावतु | झणी पाहासी अंतू कृपाळुवा ॥3॥ तुझिये भेटीची बहु खंती वाटली | आसुवे दाटली नेत्रकमळी ॥4॥

931. ऐकोनी सीतेच्या उत्तरीं । पुर्णावस्था मंदोदरी । चढली स्वेदकंप शरीरी । आनंदलहरी दाटली ॥१॥ इंद्रिय विकळता जाली । चित्त चैतन्य मिठी पडली । अंतरी सुखोर्मी दाटई । तेणेंपडली मुर्छित ॥२॥ बाप सदगुरुचे सामर्थ्य । अलोकिक अति अदभुत । वचनमात्रें शक्तिपात । जाला निश्चित मंदोदरी ॥३॥ नाही हस्त मस्तक । कृपा कवळोनी देख । वचनामात्रें दिधले सुख । एका जनार्दनी सरेना ॥४॥

931. लोहा लागता सुवर्ण । करावे हा स्वभावगुण ॥१॥ केवि सांडवेल परिसा । जगदगुरु हा विठ्ठल तैसा ॥२॥

932. गरूवार जाली अंबुला व्याली । व्येउनिया मेली माझ्या ठायी ॥१॥ जेथे ठाव ना ठेवणी निघाली कोनी । तेथे सुईणी हात नाही ॥२॥

932. पशु ऐसे होती ज्ञानी । चर्वणी विषयांचे ॥१॥ ठेवूनिया लोभी लोभ । जाला क्षोभ आत्मत्वी ॥धृपद॥ केला आणिका वाढी पाक । खाणे ताक मूर्खासी ॥२॥ तुका म्हणे मोठा घात । वाताहात हा देह ॥३॥

932. तंव निजभुवनी सुखे पंढरीनाथ | नित्य जीवी आर्त निजभक्तांचे ॥१॥ कृपेचा वोरसु होता देवापोटी | तेचि करी गोष्टी रुक्माईसी ॥२॥ क्षेम माझा नामा यावा एक वेळा | मग मी जीवावेगळा जाऊ नेदी ॥३॥ आजि माझा डावा का लवतो लोचन | करितसे स्फुरण वामबाहू ॥४॥

932. राम रावण युद्ध - अभंग ९३२ ते ९३३ तेहतीस कोटी देव बांदवडी लंका बंदीखान । गडलंका बंदीखान बंदिमोचन रामचिंतन देव करिती ध्यान । अंत गती सीता सती चोरुनी नेली जाण । अठरा पद्मे वानर भार वीरचालिला दारुण राम चालिले आपण ॥१॥ राम चढत रथ क्षिती डौलत त्रैलोक्य कंपायमान । रथु घडघडी शेषु फडफडी कूर्म लपवी मान ।

932. लुगडया नांव चंद्रकळा । परी तो काळा रंग वरी ॥१॥ नांवा ऐसे कर्तृत्व नाही । तरी ते कायी नपुसंक ॥२॥

933. जालोनी पाइके गोवीपण जिंके । परी स्वामीया सेवक साचा होय ॥ एक एकेविणे स्वामी सेवकपण । मिरविती हे खूण स्वामी जाणे ॥१॥