वारकरी रोजनिशी

2305. पिंडिच्या प्रळयासी सांगेन तुम्हांसी जो का या देहासी होत आहे. ॥१॥ पृथ्वी बोलिजे प्राणी प्राणरंध्र । परिमळ घेउनी जाये ते घर ॥२॥ मग तो नेणे सुमनाचा सुवास । पृथ्वी ते अंशें जीवन मिळे ॥३॥ रसनेसी स्वाद ते जनवृंदा खाद्य । जीवनाचा जो स्वाद तोचि मिळे ॥४॥

2306. त्रिविधकर्माचे वेगळाले भाव । निवडूनि ठाव दाखविले ॥१॥ आलियाचा झाडा राहिल्याचा ठाव । सुख तो गौरव संता अंगी ॥धृपद॥ हिशेबे आले ते सकळांसी प्रमाण । तेथे नाही आन चालो येत ॥२॥ तुका म्हणे नाही पापपुण्य खती । झाड्याची हुजती हाता आली ॥३॥

2306. आता उरले ते मत । तेथे वस्तु सदोदित । त्यासी नाही अंत । कवणे काळी ॥१॥ महाकारण शरीर । ज्याचा अभिमानी ईश्वर । मुर्ध्नीं ते घर । ब्रह्माडीचें ॥२॥ तेथे नाही काळ । त्यासी नाही वेळ । उत्तम स्थळ । पवित्र असे ॥३॥ प्रभा आणि ज्योति । रत्‍न आणि दीप्ती । किरण आणि गभास्ती । एकरुप ॥४॥

2307. साकरेचे नाम घेता कळे गोडी । तैसी आह्मा जोडी वैष्णवांची ॥1॥ मोक्ष गांठी असे ठेविला बांधोनी । सोस तो भजनीं आवडीचा ॥ध्रु.॥

2307. मृतिका आणि अग्नी । देहासी दहन । वस्तुतें व्यापुन । घेतलीं दोनीं ॥१॥ अग्नीमाजीं अग्निरुप । मृत्तिकामाजीं मृत्तिकारुप । जैसे आपीं आप । मिळोनि गेले ॥२॥ वस्तु नाही एकदेशी । ते सर्वत्र समरसी । जयाचे प्रकाशीं । त्रैलोक्य वर्ते ॥३॥ तैसे मेले आणि जीत । हे अज्ञान भासत । ते वस्तुंतें नांदत । देहींमाजी ॥४॥

2308. सुखें घेऊ जन्मांतरें । एक बरें इहलोकी ॥१॥ पंढरीचे वारकरी । होता थोरी जोडी हे॥ध्रु.॥ हे तो आले अनुभवा। पाहावे जीवावरूनि॥२॥ तुका म्हणे केला त्याग । सर्वसंग म्हणऊनि ॥३॥

2308. सक्षत्वे जीत त्याचा होय अंत । विचारे मुरत वस्तुमाजीं ॥१॥ पिंडीचें ते दोन्ही ब्रह्माडींचे दोन्ही । हे प्रळय पुराणीं बोलिलेती ॥२॥ प्रळय आत्यांतिक जेथे संहारत । विवेक आपणचि येत सर्वाठायीं ॥३॥ मग प्रचीत सहज बरवे वाईट वोज । निपजे तेथे दुजे भाव नाही ॥४॥

2309. करू जाता सन्निधान । क्षण जन पालटे ॥१॥ आता गोमटे ते पाय । तुझे माय विठ्ठले ॥ध्रु.॥ हरी दासांचा समागम । अंगी प्रेम विसावा ॥२॥ तुका म्हणे हे चि मन । इच्छादान मागतसे ॥३॥

2309. निरसुनी ज्ञान महविती विज्ञान । त्याहुनी अभिन्न स्वरुप माझे ॥१॥ पिंड आणि ब्रह्मांड म्हणिजे अखम्ड । याहुनी उदंड स्वरुप माझे ॥२॥ माया आणि ममत्व शोधुनी शुद्ध सत्व । सत्वाचें निज सत्व स्वरुप माझे ॥३॥ सद आणी चिद म्हणती आनंद । त्याहुनी अभेद स्वरुप माझे ॥४॥

2310. क्षीर मागे तया रायते वाढी । पाधानी गधडी ऐशा नावे ॥१॥ समयो जाणा समयो जाणा । भलते नाणा भलतेथे ॥धृपद॥ अमंगळ वाणी वदवी मंगळी । अशुभ वोंगळी शोभन ते ॥२॥ तुका म्हणे नेणे समयो ठाया ठाव । राहाडी ते वाव नरकाडी ॥३॥

2310. नेत्रींची बाहुली वस्तुरुप झाली । पाहता सोहं मेळी चिदांनंद ॥१॥ अर्ध मात्रा स्थान नयनाचें निधान । मसुरेप्रमाण महावर्ण तेथे ॥२॥ सुषुम्ना कुंडलिनी कासीया सांगती । नयनींच निश्चिती बिंदुरुप ॥३॥ सर्वगत डोळा ती जगामाझारी । जगाचिया हारी डोळियामाजी ॥४॥

2311. विंचा पीडी नांगी । ज्याचा दोष त्याचे अंगी ॥१॥ केला पाहिजे विचार । मन मित्र दावेदार ॥धृपद॥ मधुरा उत्तरी । रांवा खेळे उरावरी ॥२॥ तुका म्हणे रेडा । सुखे जाती ऐशा पीडा ॥३॥

2311. छत्तिसांतील चेतना । तोचि पुरुष जाणा । हेंचि निवडुनी अर्जुना । सांगितले ॥१॥ तेची दैवी प्रकृति माया । तेचि बोध आणि तुर्या । ऐसे धनंजया । सांगितले ॥२॥ तेचि ॐकार अर्धं मात्रा । तेंचि महाकारण जाणा परा । एका जनार्दनी सारा । निवाडा केला ॥३॥

2312. तीर्थाची अपेक्षा स्थळी वाढे धर्म । जाणावे ते वर्म बहु पुण्य ॥१॥ बहु बरी ऐसी भाविकांची जोडी । काळ नाही घडी जात वाया ॥धृपद॥ करूनी चिंतन करवावे आणिका । तो या जाला लोका नांव जगी ॥२॥ तुका म्हणे ऐसे परउपकारी । त्यांच्या पायावरी डोई माझी ॥३॥

2312. सांगता ते खुण न बिंबे पोटी । वाया आटाआटीं करुनी काय ॥१॥ जो गुरुचें दास पुर्ण अधिकारी । ब्रह्माज्ञानी सारा तया लोभे ॥२॥ अभ्यास पुर्वीच्या पुण्य लेश जन्माचा । तै ब्रह्माज्ञानाचा लाभ होय ॥३॥ एक जनार्दनी पुर्ण कृपा होता । सहज सायुज्यता पाठी लागें ॥४॥

2313. भयाची तो आम्हा चिंत्ती । राहो खंती सकेचीन ॥१॥ समर्पीलो जीवे भावे । काशा भ्यावे कारणे ॥धृपद॥ करीन ते कवतुके । अवघे निके शोभेल ॥२॥ तुका म्हणे माप भरू । दिस सारू कवतुके ॥३॥

2313. जगाचिये नेत्री दिसे तो संसारी । परि तो अंतरी स्फटिक शुद्ध ॥१॥ वायांचि हांव नधरी कांही पोटी । वाउगी ती गोष्टी न करी जगा ॥२॥ स्त्रिया पुत्र धन नाही तेथे मन । इष्टमित्र कारण नाही ज्याचे ॥३॥ एका जनार्दनी प्रपंच परमार्थ । सारिखाचि होत तयालागी ॥४॥

2314. पाचारिता धावे । ऐसी ठायीची हे सवे ॥१॥ बोले करुणा वचनी । करी कृपा लावी स्तनी ॥धृपद॥ जाणे कळवळा । भावसिद्धींचा सोहंळा ॥२॥ तुका म्हणे नाम । मागे मागे धावे प्रेम ॥३॥

2314. अभेदाचे उत्तम गुण । तेचि भक्ति तेंचि ज्ञान ॥१॥ अभेद भक्ति वाडेंकोडें । देवा आवडे ते गोड ॥२॥ अभेद भजनीं सुख देवा । एका जनार्दनी विसरे जीवा ॥३॥

2315. का जी माझे जीवी । आळस ठेविला गोसावी ॥१॥ येवढा घात आणीक काय । चिंतनासी अंतराय ॥धृपद॥ देहआत्म वादी । केला घात कुबुद्धी ॥२॥ तुका म्हणे मन । कळवटी वाटे सीण ॥३॥

2315. अभेद भक्तांचे निजमंदिर । ते मज निर्गुणाचें घर ॥१॥ निर्गुणासी घर ठावो । बोलणें हेंचि दिशे वावो ॥२॥ सांडुनी आकाराचे ज्ञान । निराकारी सुखसंपन्न ॥३॥ सुखे सुखासी मिळणी । शरण एका जनार्दनी ॥४॥

2316. दर्शनाचे आर्त जीवा । बहु देवा राहिले ॥१॥ आता जाणसी ते करी । विश्वंभरी काय उणे ॥धृपद॥ येथे जरी उरे चिंता । कोण दाता याहूनी ॥२॥ तुका म्हणे जाणवले । आम्हा भले एवढेंच ॥३॥

2316. सोहमाची साक्षा मंत्र तोचि दीक्षा । तयाची परीक्षा सांगा मज ॥१॥ सोहमाचे ज्ञान निवडोनियां खूण । अनुभव मज जाण करावा जी ॥२॥ ऐसे श्रोते जन विनंति करुन । एका जनार्दन नमस्कारिला ॥३॥

2317. बैसो पाठमोरी । मना वाटे तैसे करी ॥१॥ परि तू जाणसी आवडी । बाळा बहुतांची परवडी ॥धृपद॥ आपुलाल्या इच्छा । मागो जया व्हावे जैशा ॥२॥ तुका म्हणे आई । नव्हसी उदास विठाई ॥३॥

2317. देखो तितकें आहे ब्रह्मा । वाया सांडीं की भवभ्रम ॥१॥ पोटी नाही परमार्थ । धरिती स्वार्थाचा अर्थ ॥२॥ अर्थ नाही जयापाशीं । अनर्थ स्पर्शेना तयासी ॥३॥ अर्थापाशी असत्य जाण । एका जनार्दनी शरण ॥४॥

2318. विश्वंभरा वोळे । बहुत हात कान डोळे ॥१॥ जेथे असे तेथे देखे । मागितले ते आइके ॥धृपद॥ जे जे वाटे गोड । तैसे पुरवितो कोड ॥२॥ तुका म्हणे भेटी । काही पडो नेदी तुटी ॥३॥

2318. ब्रह्मी नाही भवभ्रांति । ब्रह्मी नाही दिवसराती ॥१॥ ब्रह्मी नाही रूपवर्ण । ब्रह्मी नाही काळकरण ॥२॥ ब्रह्मी नाही ध्येयध्यान । ब्राह्मी नाही देवदेवता ॥४॥ ब्रह्मी नाही वर्णाश्रव । ब्रह्मी नाही क्रियाकर्म ॥५॥

2319. दाटे कंठ लागे डोळिया पाझर । गुणाची अपार वृष्टि वरी ॥१॥ तेणे सुखे छंदे घेईन सोंहळा । होऊनि निराळा पापपुण्या ॥धृपद॥ तुझ्या मोहे पडो मागील विसर । आलापे सुस्वर करिन कंठ ॥२॥ तुका म्हणे येथे पाहिजे सौरस । तुम्हाविण रस गोड नव्हे ॥३॥

2319. ब्रह्मा निर्गुण निर्विकार । ब्रह्मा सगुण साकार । ब्रह्मारुप चराचर । सच्चिदघन शुद्ध हे ॥१॥ ब्रह्मा अचिंत्य अव्यक्त । ब्रह्मा अच्छेद्य सदोदित । ब्रह्मा परात्पर पुर्ण भरित । समरस जाणिजे ॥२॥ एका जनार्दनी ब्रह्मा । प्राप्तीलागी हेंचि वर्म । सदगुरुचे पादपद्म । दृढ भावे धरावें ॥३॥

2320. पसरूनि राहिलो बाहो । सोयी अहो तुमचिये ॥१॥ आता यावे लागवेगे । पांडुरंगे धावत ॥धृपद॥ बैसायाची इच्छा कडे । चाली खडे रुपताती ॥२॥ तुका म्हणे कृपाळुवा । करीन सेवा लागली ॥३॥

2320. निरालंब सहज माय पहाता कैसे । सबाह्म अभ्यंतर व्यापुनी पुर्ण अखंड दिसे । लक्ष वो अलक्ष पाहता देही देह न दिसे । निर्गुण गुणसी आले अवघे ब्रह्माचि दिसे ॥१॥ ऐसा हा व्यापकु हरि आहे सर्वांठायीं । ज्ञानांजन लेऊनि पाहे देहींच्या देहीं॥धृ०॥ पिंड ब्रह्मांड व्यापुनी अतीत कैसा । आदि अंत ज्याचा न कळे श्रुति मुरडल्या कैशा ।

2321. आम्ही जालो एकविध । सुद्या सुदे असावे ॥१॥ यावरी तुमचा मोळा । तो गोपाळा अकळ ॥धृपद॥ घेतले ते उसणे द्यावे । काही भावे विशेषे ॥२॥ तुका म्हणे क्रियानष्ट । तरी कष्ट घेतसा ॥३॥

2321. वेद वेद ब्रह्मा एक । स्वानुभवें तैसेंच देख ॥१॥ हा वेदाचा गौरव । कोण घेतो अनुभव ॥२॥ वेद ब्रह्मास्थिति । कोण प्रतिपाद्य करिती ॥३॥ वेदी ब्रह्माचे ब्रह्मापण । शरण एका जनार्दन ॥४॥

2322. आम्ही आर्तभूत जिवी । तुम्ही गोसावी तो उदास ॥१॥ वादावाद समर्थाशी । काशानशी करावा ॥धृपद॥ आम्ही मरो वेरझारी । स्वामी घरी बैसले ॥२॥ तुका म्हणे करिता वाद । काही भेद कळेना ॥३॥

2322. वेदवचने सुतक पावे । ब्रह्मा म्हणता ब्रह्म नव्हे ॥१॥ वेद न कळेंचि साचार । देहबुद्धिं अविचार ॥२॥ सकळ ब्रह्मा पै अद्वैत । वेद परीसोनी ना तुटे द्वैत ॥३॥ श्रुति सांगती परमार्था । हिंसा न करावी सर्वथा ॥४॥

2323. पुसावे ते ठाई आपुल्या आपण । अहंकारा शून्य घालूनिया ॥१॥ येर वाग्जाळ मायेचा अहंकार । वचनाशी थार अज्ञान ते ॥धृपद॥ फळ ते चि बीज बीज ते ची फळ । उपनावे मूळ न पालटे ॥२॥ तुका म्हणे अवघे गव्हांचे प्रकार । सोने अलंकार मिथ्या नांव ॥३॥

2323. नाही नामरुप गुण कर्म । पाहता अवघे परब्रह्मा ॥१॥ पिंडी आणि ब्रह्माडी । भरला असे नवखंडीं ॥२॥ रिता नाही कोठे ठाव । जिकडे पाहे तिकडे देव ॥३॥ एका जनार्दनी भाव । अवघा माझा गुरुराव ॥४॥

2324. माझी आता सत्ता आहे । तुम्हा पाया हे वरती ॥१॥ एकाविण नेणे दुजा । पंढरिराजा सर्वांगे ॥धृपद॥ पुरवावी केली आळी । जे जे काळी मागेन ते ॥२॥ तुका म्हणे सुटसी कैसा । धरूनि दिशा राहिलो ॥३॥

2324. मी ब्रह्मा जाहलों म्हणे अंतरी ब्रह्मा नव्हे ऐसे कांही । ब्रह्माविण अनु न दिसे कोठे । तितुके ब्रह्मा पाही ॥१॥ होय नाही ऐसा संशयचि नाही निश्चयेंसी तेंचि आहे । आहे तेंचि ब्रह्मा नाही तेंचि ब्रह्मा अवघेंचि ब्रह्मा पाहे ॥२॥ वर्णाश्रमधर्म साचार मानुनी यथाविधी आचरती । स्वमताचा देही अभिमान धरुनी पृथक पृथक वाद करिती ॥३॥ पाषांडाच्या बळे होताती तोडागळे भेदे साचि हे अम्हीं ना हो म्हणती । सर्वदा तरी ब्रह्मा आहे ऐसे न कळे तयाप्रती ॥४॥

2325. फावले तुम्हा मागे । नवतो लागे पावलो ॥१॥ आलो आता उभा राहे । जवळी पाहे सन्मुख ॥धृपद॥ घरी होती गोवी जाली । कामे बोली न घडे चि ॥२॥ तुका म्हणे धडफुडा । जालो झाडा देई देवा ॥३॥

2325. शुद्ध ब्रह्माज्ञानाचा धडा । पंचभूतांचा खचला खडा । देह चतुष्टय पुसिला वाडा । धन्य धडफुडा आत्मा मी ॥१॥ शुद्धब्रह्माज्ञानाचा मार्ग । मृत्यु पातला सरलें सर्ग । पिंड ब्रह्माडाचें दुर्ग ब्रह्मांडाचें दुर्ग । विरोनी अर्व आत्मा मी ॥२॥ ॐ नमो जी जगदगुरु । सर्वांभुती साक्षात्कारु । ब्रह्मा विष्णु महेश्वर । ॐकार तो वोळखिजे ॥३॥ अनंत ब्रह्मांडाचा टिळा । लावुनी बैसे ब्रह्माकपाळा । त्यांतही वळी तरंग जळा । वरी तेविं ब्रह्मांड ॥४॥

2326. आता नये बोलो अव्हेराची मात । बाळावरी चित्त असो द्यावे ॥१॥ तुज का सांगणे लागे हा प्रकार । परि हे उत्तर आवडीचे ॥धृपद॥ न वंची वो काही एकही प्रकार । आपणा अंतर नका मज ॥२॥ तुका म्हणे मोहो राखावा सतंत । नये पाहो अंत पांडुरंगा ॥३॥

२3२६. ज्या सुखासी नाही अंत । ते सुख पाहे हृदयांत ॥१॥ सुख सुखाची मिळणी करुनी । घेईक आपुले मनी ॥२॥ सुखे सुखानुभाव । हाचि ब्रह्माविद्येचा भाव ॥३॥ सुखे सुखाची मांडणी । शरण एका जनार्दनी ॥४॥

2327. करूनि राहो जरी आत्माचि प्रमाण । निश्चळ नव्हे मन काय करू ॥१॥ जेवलिया विण काशाचे ढेंकर । शब्दाचे प्रकार शब्द चि ते ॥धृपद॥ पुरे पुरे आता तुमचे ब्रम्हज्ञान । आह्मासी चरण न सोडणे ॥२॥ विरोधे विरोध वाढे पुढतोपुढती । वासनेचे हाती गर्भवास ॥३॥

2327. ब्राह्मण क्षत्रिय वैश्य शूद्र वर्ण चारी । हे स्थान मान निर्धारी तो मी ॥१॥ ब्रह्माचारी गृहस्थ संन्यासी वानप्रस्थ । आश्रम धर्मक समस्त नेव्हे मी ॥२॥ बावन मात्रा चौदा चक्रें सहा शत एकवेस हजार । स्थान मान पवित्र नाही मज ॥३॥ स्थूळ सुक्ष्म कारण महाकारणाचे ज्ञान । चहुं देहाचें बंधन नाही मज ॥४॥

2328. तुमचे स्तुतियोग्य कोटे माझी वाणी । मस्तक चरणी ठेवीतसे ॥१॥ भक्तीभाग्य तरी नेदी तुळसीदळ । जोडूनि अंजुळ उभा असे ॥धृपद॥ कैचे भाग्य ऐसे पाविजे संनिध । नेणे पाळू विध करुणा भाकी ॥२॥ संतांचे सेवटी उिच्छष्टाची आस । करूनिया वास पाहातसे ॥३॥

2328. ज्यासी आत्मलाभ झाला । त्याचा देह प्रारब्धे वर्तला । कायावाचामने आपुला व्यापार करिताती ॥१॥ होते हाणितलें तोंडावरी । तेथे इंद्र अग्नि झुंजारी । पै शुन्य बोले परस्परी । अग्नीसी इंद्र ॥२॥ हात नमस्कारी चरण । तेथे सुसरीतें झाले इंद्रियमन । हाता त्वचेसी केले मर्दन । तो वामन वायु ॥३॥ शिश्न मुखामाजी मुतती । तेथे भाडती वरुन प्रजापति । तेथे नैऋत्य वसती । अश्विनीदेवो ॥४॥

2329. सर्वविशी आह्मी हेचि जोडी केली । स्वीमीची साधिली चरणसेवा ॥१॥ पाहिले चि नाही मागे परतोनी । जिंकिला तो क्षणी क्षण काळ ॥धृपद॥ नाही पडो दिला विचाराचा गोवा । नाही पाठी हेवा येऊ दिला ॥२॥ केली लाग वेगी अवघी चि तांतडी । भावना ते कुडी दुराविली ॥३॥

2329. भगवद्भाव सर्वांभुती । हेंचि ज्ञान हेंचि भक्ति । विवेक विरक्ति । याचि नावें ॥१॥ हे सांडुनीं विषयध्यान । तेंचि मुख्यत्वे अज्ञान । जीवींजीवा बंधन । येनेंचि दृढ ॥२॥ आठव तो परब्रह्मा । नाठव तो भवभ्रम । दोहींचें निजवर्म । जाण बापा ॥३॥ आठव विसर चित्ती । जेणे जाणिजेती । तेचि एक निश्चिती । निजरुप ॥४॥

2330. येणे मुखे तुझे वर्णी गुण नाम । तेचि मज प्रेम देई देवा ॥१॥ डोळे भरूनिया पाहे तुझे मुख । तेचि मज सुख देई देवा ॥धृपद॥ कान भरोनिया ऐके तुझी कीर्ती । ते मज विश्रांती देई देवा ॥२॥ वाहे रंगी टाळी नाचेन उदास । हे देई हातास पाया सुख ॥३॥

2330. लोह तांबे सोने । रुपे माती पाषाण । टवाळी भिन्न भिन्न । निर्मित होती ॥१॥ वाती स्नेह भरती । पदार्थ वेगळे दिसती । परि तयामाजी ज्योती । असे एकरुप ॥२॥ तैसे अठरा वर्ण । अत्यंजादि ब्राह्मण । मेरु मशक धरून । भरले जीव ॥३॥ यांचे शरीर भिन्न । आत्मा एक परिपुर्ण । नामरुप जाती वर्ण । नाही तेथे ॥४॥

2331. तू माझा मायबाप सकळ वित्त गोत । तूचि माझे हित करिता देवा ॥१॥ तू चि माझा देव तू चि माझा जीव । तू चि माझा भाव पांडुरंगा ॥धृपद॥ तू चि माझा आचार तूचि माझा विचार । तू चि सर्व भार चालविसी ॥२॥ सर्व भावे मज तू होसी प्रमाण । ऐसी तुझी आण वाहातसे ॥३॥

2331. ऐसी मी मी करता । अज्ञानाची अहंता । तेव्हा तैसी ईश्वरसत्ता । वर्तू लागे ॥१॥ सज्ञान अज्ञान । दोघे अदृष्टाधीन । साधुत्व वर्ते सज्ञान । अज्ञानीं अहंकर्ता ॥२॥ अद्रुष्टाधीन देह । त्यांत ज्ञान मुरुनी जाय । मग द्रष्टा होउनी पाहे । जग ब्रह्मारूप ॥३॥ तेथे निंदा आणि स्तवन । हारपले दोष गुण । ऐसे एका जनार्दन सांगतसे ॥४॥

2332. वारंवार तुज द्यावया आठव । ऐक तो भाव माझा कैसा ॥१॥ गेला मग नये फिरोन दिवस । पुडिलांची आस गणित नाही ॥धृपद॥ गुणा अवगुणाचे पडती आघात । तेणे होय चित्त कासावीस ॥२॥ काही एक तुझा न देखो आधार । म्हणऊनी धीर नाही जीवा ॥३॥

2332. शाब्दिक शब्दाचा करिती कंटाळा । द्वेषाचा उमाळा अंगी वसे ॥१॥ शब्द ब्रह्माज्ञानें फुगविती अंग । वाउगाची सोंग गर्व वाहाती ॥२॥ सर्वा भूतमात्रीं शब्द तो संचला । न कळे तयाला शब्दभेद ॥३॥ एका जनार्दनी शब्दाचा भेद । न कळे प्रसिद्ध ज्ञानीयासी ॥४॥

2333. असोत हे तुझे प्रकार सकळ । काय खळखळ करावी हे ॥१॥ आमुचे स्वहित जाणतसो आम्ही । तुझे वर्म नामी आहे तुझ्या ॥धृपद॥ विचारिता आयुष्य जाते वायाविण । रोज नागवन पडतसे ॥२॥ राहेन मी तुझे पाय आठवूनी । आणीक ते मनी येऊ नेदी ॥३॥

2333. ज्ञानाभिमान विश्वामित्रा । रंभेमागें जाला कुत्रा ॥१॥ ज्ञानाभिमान दुर्वासासी । म्हणोनी शापी अंबऋषी ॥२॥ ज्ञानाभिमान ब्रह्मीयासी । म्हणोनी चारेलें गाईवत्सांसी ॥३॥ ज्ञानभिमान नको देवा । एका जनार्दनी देई सेवा ॥४॥

2334. विष्णुदासा भोग । जरी आम्हा पीडी रोग ॥१॥ तरि हे दिसे लाजिरवाणे । काय तुम्हासी सांगणे ॥धृपद॥ आम्हा काळे खावे । बोलिले ते वाया जावे ॥२॥ तुका म्हणे दास । आम्ही भोगू गर्भवास ॥३॥

2334. नग घडता सोने साचे । न घडता सोने पण न वचे ॥१॥ मेघापुर्वी शुद्ध गगन । मेघ सबाह्म गगनी जाण ॥२॥ कुल्लाळ जे भांडें घडीत । त्यासी मृत्तिका नित्य व्याप्त ॥३॥ सागरी जे जे उपजे लहरी । तैसा व्यापक श्रीहरीं ॥४॥

2335. भावे गावे गीत । शुद्ध करूनिया चित्त ॥१॥ तुज व्हावा आहे देव । तरि हा सुलभ उपाव ॥धृपद॥ आणिकाचे कानी । गुण दोष मना नाणी ॥२॥ मस्तक ठेंगणा । करी संतांच्या चरणा ॥३॥

2335. जैसी फांशाची गति पडे । तैसा सोंगटीं डाव पडे । त्याचे कर्तृत्व वाडें । फांशाधीन ॥१॥ झाला देखणा परी । उगला वर्तू लागे शरीरी । तैसी शक्ति ईश्वरीं । भूते चळती ॥२॥ अदृश्य गतीनें वर्तती । तेथे ईश्वराची शबल शक्ति । तेथे आणिकांची मति । कांही न चाले ॥३॥ यालागी प्राचीनाधीन । ब्रह्मा विष्णु रुद्र पुर्ण । याचे कार्यभुत जाण । सृष्टादिक ॥४॥

2336. नव्हो आता जीवी कपट वसती । मग काकुळती कोणा यावे ॥१॥ सत्याचिये मापे गाठी नये नाड । आदि अंत गोड नारायण ॥धृपद॥ चोखटिया नाही विटाळाचा आघात । साच ते साचांत सांच पडे ॥२॥ विचारिली वाट उसंत सीतळ । बुद्धीपुढे बळ तृणतुल्य ॥३॥

2336. हेंचि वेदोक्ति निजसार । आत्मा अविनाश साचार ॥१॥ नाही जन्ममरणाचा धाक । बोले शुद्ध बुद्ध ऐसा वेद ॥२॥ श्रुतिशास्त्र तेही वदती । आत्मा अविनाश म्हणती ॥३॥ एका जनार्दनी नाही मरण । मग कैंचे देहींचें स्फुरण ॥४॥

2337. नव्हती ही माझी जायाची भूषणे । असे नारायणे उचित केले ॥१॥ शब्दाच्या वोवोनी रत्नाचिया माळा । मुळींच जिव्हाळा झरवणी ॥धृपद॥ अर्थांतरी असे अनुभवसेवन । परिपाकी मन साक्ष येथे ॥२॥ तुका म्हणे मज सरते परते । हे नाही अनंते उरो दिले ॥३॥

2337. मी तुं ऐसी परी । जैसे तरंग सागरी ॥१॥ दोहींमाजीं एका जाणा । कृष्ण द्वारवती राणा ॥२॥ तंतु वस्त्र दोनी एक । तैसे जगासी व्यापक ॥३॥ देवभक्त ऐसी बोली । भ्रांति निरसेनासी जाली ॥४॥

2338. सहज लीळा मी साक्षी याचा । नये वंचू वाचा ऐसे जाले ॥१॥ उपक्रमे वदे निशब्दाची वाणी । जे कोठे बंधनी गुंपोनेणे ॥धृपद॥ तम नासी परि वेव्हारा वेगळा । रविप्रभाकळा वर्ते जन ॥२॥ तुका म्हणे येथे गेला अतिशय । आता पुन्हा नये तोंड दावू ॥३॥

2338. जागृति स्वप्न सुषुप्ति । तिही अवस्थातें प्रकाशिती ॥१॥ जे जागृतीते जागले । तेचि स्वप्रातें चेईले ॥२॥ क्षणे जागृति क्षणे सुषुप्ती । क्षणे एक स्वप्रचि प्रतीति ॥३॥ सर्व दिसे तितुके मिथ्याभूत । एका जनार्दनी शाश्वत ॥४॥

2339. बोलाल या आता आपुल्यापुरते । मज या अनंते गोवियेले ॥१॥ झाडिला न सोडी हातींचा पालव । वेधी वेधे जीव वेधियेला ॥धृपद॥ तुमचे ते शब्द कोरडिया गोष्टी । मज सवे मिठी अंगसंगे ॥२॥ तुका म्हणे तुम्हा होईल हे परी । अनुभव वरी येईल मग ॥३॥

2339. देही कैंचे सुख कैंचे दुःख । कैंचा बंध कैंचा मोक्ष ॥१॥ देही कोण देव कोण । भक्त कोण शांत कोण अशांत ॥२॥ देही कैंची क्रिया कैंचें कर्म । देही विरालें धर्माधर्म ॥३॥ देही कैचें शास्त्र कैंचा वेद । कैंची बुद्धि कैंचा बोध ॥४॥

2340. जैशा तुम्ही दुरी आहा । तैशा राहा अंतरे ॥१॥ नका येऊ देऊ आळ । अंगी गोपाळ जडलासे ॥धृपद॥ अवघा हाचि राखा काळ । विक्राळ चि भोवता ॥२॥ तुका म्हणे मज ऐशा । होता पिशा जगनिंद्य ॥३॥

2340. अहा रे अभाग्या काय केले । फुकट नरदेह गामविलें ॥१॥ भजें भजे रामकृष्ण वासुदेव । वाउगा सांडोनी देई हेवा ॥२॥ मुळ संकल्प तोडोनिया टाकीं । अहंकार ममता वासना उपाधि शेखी ॥३॥ एका जनार्दनी टाकुनी परता होय । वाचे सदा गाय वासुदेव ॥४॥

2341. सतीचे ते घेता वाण । बहु कठीण परिणामी ॥१॥ जिवासाठी गौरव वाढे । आहाच जोडे ते नव्हे ॥धृपद॥ जरि होय उघडी दृष्टि । तरि गोष्टी युद्धाच्या ॥२॥ तुका म्हणे अंगा येता । तरी सत्ता धैर्‍याची ॥३॥

2341. प्रपंचाचें भान । आहे मृगजळासमान ॥१॥ नाथिलेंचि सत्य दिसे । सत्य आहे ते आभासे ॥२॥ मृगजळीम उप्तत्ति नाही । पाहता अवघे मिथ्या पाही ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । मिथ्या अवघे देह जाण ॥४॥

2342. आडवा तो उभा । असे दाटोनिया प्रभा ॥१॥ देव नाही एकविध । एक भाव असे शुद्ध ॥धृपद॥ भेदाभेद आटी । नाही फार कोठे तुटी ॥२॥ तुका म्हणे गोवा । उगवा वेव्हाराचा हेवा ॥३॥

2342. सागरींची लहरी । मी एक म्हणे सागरी । तैसा तुझा तुंचि तुजवरी । एकदशीं ॥१॥ शुद्ध आणि शबल । तुंचि एक सकळ । औटहात केवळ । ते तंव कल्पना तुझी ॥२॥ डोळे झाकून किती । पहासी आतौतें । बाहेर न करी ते वोस पाडुं ॥३॥ सबाह्म संमतु असता वाडेंकोडें । एक देशी थोडें कल्पनेसाठीं ॥४॥

2343. एका बोटाची निशाणी । परीपाक नाही मनी ॥१॥ तरि ते संपादिले सोंग । कारणावाचूनिया व्यंग ॥धृपद॥ वैष्णवाचा धर्म । जग विष्णु नेणे वर्म ॥२॥ अतिशये पाप । तुका सत्य करी माप ॥३॥

2343. स्वप्नें दिसे स्वयेंचि नासे । तैसे काल्पनिक जग भासे ॥१॥ मुळींच मिथ्या मृगजळ । त्यामाजी नसे शीतळ जळ ॥२॥ पिंपळावरुनी मार्गु आहे । ऐकोनी वृक्षा वेघों जाये ॥३॥ ऐसेंक अभागीं पामर । नकळे तयांसी विचार ॥४॥

2344. सत्यत्वेंशी घेणे भक्तीचा अनुभव । स्वामीचा गौरव इच्छीतसे ॥१॥ मग ते अवीट न भंगे साचारे । पावले विस्तारे फिरो नेणे ॥धृपद॥ वाणी वदे त्याचा कोणांसी विश्वास । अभये करे दास सत्य तई ॥२॥ तुका म्हणे आधी न करी तांतडी । पायी जाली जोडी तेणे शुद्ध ॥३॥

2344. मृगजळाचें दोही निःशेष जळ नाही । यापरी माया समूळ मिथ्या पाही ॥१॥ माया नाही माया नाही । जगचि ब्रह्मारुप पाही ॥२॥ दोराचें सर्पत्व जिताचि मेले । मायोची बद्धता तुजचि तुझेनि बोले ॥३॥ एका जनार्दनी पाहता चैतन्यघन । बद्धता मुक्तता समुळ मिथ्या जाण ॥४॥

2345. सर्वात्मकपण । माझे हिरोनि नेतो कोण ॥१॥ मनी भक्तीची आवडी । हेवा व्हावी ऐशी जोडी ॥धृपद॥ घेईन जन्मांतरे । हे चि करावया खरे ॥२॥ तुका म्हणे देवा । ॠणी करूनि ठेवू सेवा ॥३॥

2345. मृगजळ जेथे नसे । तेथे वसे कोरडे ॥१॥ ऐसा घ्यावा अनुभव । पदोपदीं भाव जीवासी ॥२॥ जे दिसे ते नासे । ऐसे असे सर्वत्र ॥३॥ यापरी जाणावें मिथ्यापण । शरण एका जनार्दन ॥४॥

2346. आणिता त्या गती । हंस काउळे न होती ॥१॥ सांडा सांडा रे मठारे । येथे गाठीसवे धुरे ॥धृपद॥ नाकेविण मोती । उभ्या बाजारे फजिती ॥२॥ हुकुमदाज तुका । येथे कोणी फोंदो नका ॥३॥

2346. मृगजळीं पहाता दिसतसे जळ । परी ते कोरडेंचि केवळ ॥१॥ तेवीं दिसे जगदाभास । अवघा मिथ्या साभिलाष ॥२॥ जेथे मिथ्या द्वैत भाविक । पहाता जनार्दनचि एक ॥३॥ तरंग हरपले पाणी । शरण एका जनार्दनी ॥४॥

2347. ढेंकणासी बाज गड । उतरचढ केवढी ॥१॥ होता तैसा कळो भाव । आला वाव अंतरीचा ॥धृपद॥ बोरामध्ये वसे अळी । अठोळीच भोवती ॥२॥ पोटासाठी वेची चणे । राजा म्हणे तोंडे मी ॥३॥

2347. दोरा अंगी जैसा नसतां सर्प दिसे । मिथ्या देह तैसा वस्तूवरी आभासे ॥१॥ देह मी नव्हे देह मी नव्हे । देह मी नव्हे माझेनी अनुभवें ॥२॥ घटी वर्तूळ आकाश परि ते महदाकाश । विकारवंत देह चैतन्य विलास ॥३॥ एका जनार्दनी दो नांवीं एक । देह झाला मेला समूळ मिथ्या देखा ॥४॥

2348. धाव धाव गरुडध्वजा । आम्हा अनाथांच्या काजा ॥१॥ बहु जालो कासावीस । म्हणोनि पाहे तुझी वास ॥धृपद॥ पाहे त्या मारगे । कोणी येते माझ्या लागे ॥२॥ असोनिया ऐसा । तुज सारिखा कोंवसा ॥३॥

2348. आकाशापासोनी वायु झाला । तो गगनावेगळा नाही गेला ॥१॥ अग्नीपासुनी जळाचा अंशु । जळापासुनी पृथ्वीप्रकाशु ॥२॥ तैसे कार्य आणि कारण । परस्परें अभिन्न जाण ॥३॥ जेवी तंतु आणि पटु । दोन्ही दिसती एकवटु ॥४॥

2349. पांडुरंगे पांडुरंगे । माझे गंगे माउलिये ॥१॥ पान्हा घाली प्रेमधारा । पूर क्षीरा लोटो दे ॥धृपद॥ अंगे अंग मेळउनी । करी धणी फेडाया ॥२॥ तुका म्हणे घेइन उड्या । सांडिन कुड्या भावना ॥३॥

2349. वांझचिया बाळा बागुलें ग्रासिले । तैसे मिथ्या देह कळिकाळें ग्रासिले ॥१॥ नेणा नवलावो जाणा ब्रह्माभावो । देहींचा संभव समूळ मिथ्या ॥२॥ जळगार पाषाण ते जैसे जीवन । साकार देह तैसा ब्रह्मार्पण ॥३॥ एका जनार्दन एकत्व पाही । देहविदेह समुळ तेथे नाही ॥४॥

2350. गजेंद पशु आप्ते मोकलिला । तो तुज स्मरला पांडुरंगा ॥१॥ त्यासाठी गरुड सांडुनि धावसी । माया झळंबेसी दिनानाथा ॥धृपद॥ धेनु वत्सावरी झेंप घाली जैसी । तैसे गजेंद्रासी सोडविले ॥२॥ तुका म्हणे ब्रीद बांधले यासाठी । भक्तंसी संकटी रक्षावया ॥३॥

2350. अष्टही दिशा पुर्ण भरला देव । मा पुर्व पश्चिम भाव तेथे कैंचा ॥१॥ पाहे तिकदे देव व्यापुनी भरला । रिता ठाव ठरला कोठे नाही ॥२॥ समाधी समाधान मनाचे उन्मन । मा देवा भिन्नपण नाही नाही ॥३॥ एका जनार्दनी एकपणासाठी । देव पाठीपोटीं भक्तामागें ॥४॥

2351. चारी वेद जयासाठी । त्याचे नाम धरा कंठी ॥१॥ न करी आणीक साधन । कष्टसी का वायाविण ॥धृपद॥ अठरा पुराणांचे पोटी । नामाविण नाही गोठी ॥२॥ गीता जेणे उपदेशिली । ते ही विटेवरी माउली ॥३॥

2351. अष्टदिशी व्यापक नारायण । तेथे नाही पूर्व पश्चिमेंचें भान ॥१॥ पहा कर्माची राहाटी । सर्व व्यापक संकल्प म्हणती उठाउठी ॥२॥ नको विष्णु म्हणता भेद उरला नाही । भेदभावे पाहाती सर्वाठायी ॥३॥ भेदाभेद टाकुनी देई वेगे । एका जनार्दनी शरण रिघे ॥४॥

2352. पाहाता ठायाठाव । जातो अंतरोनि देव ॥१॥ नये वाटो गुणदोषी । मना जतन येविशी ॥धृपद॥ त्रिविधदेह परिचारा । जनी जनार्दन खरा ॥२॥ तुका म्हणे धीरे । विण कैसे होते बरे ॥३॥

2352. साकर दिसे परि गोडी न दिसे । ते काय त्यावेगळी असे ॥१॥ तैसा जनी आहे जनार्दन । तयांचें पहावया सांडीं अभिमान ॥२॥ कापुराअंगीं परिमळु गाढा । पाहता उघडा केवि दिसे ॥३॥ पाठपोट जैसे नाहींच सुवर्णा । एका जनार्दन यापरी जाणा ॥४॥

2353. नामसंकीर्तन साधन पै सोपे । जळतील पापे जन्मांतरे ॥१॥ न लगती सायास जावे वनांतरा । सुखे येतो घरा नारायण ॥धृपद॥ ठायींच बैसोनि करा एकचित्त । आवडी अनंत आळवावा ॥२॥ रामकृष्णहरीविठ्ठलकेशवा । मंत्र हा जपावा सर्वकाळ ॥३॥

2353. भजता भजन एका जनार्दन । ब्रह्मा परिपुर्ण सर्व एका ॥१॥ सांडुनी वासना भजता भजन । ब्रह्मा परिपुर्ण सर्व एक ॥२॥ विषयवासना त्यागितां संपुर्ण । ब्रह्मा ते संपुर्ण सर्व एक ॥३॥ एका जनार्दनी एकत्व भाव । तेथे नांदे देव संदेह नाही ॥४॥

2354. भाविकांचे काज अंगे देव करी । काढी धर्माघरी उच्छीष्ट ते ॥१॥ उिच्छष्ट ती फळे खाय भिल्लटीची । आवडी तयांची मोठी देवा ॥धृपद॥ काय देवा घरी न मिळेची अन्न । मागे भाजीपान द्रौपदीसी ॥२॥ अर्जुनाची घोडी धुतली अनंते । संकटे बहुते निवारिली ॥३॥

2354. जैशी देहापाशीं छाया । तैशी दिसे मिथ्या माया ॥१॥ आत्मा शुद्ध काया मळीन । काया जड आत्मा चिदघन ॥२॥ जीव अलिप्त माया गुणी । माया वेष्टन जीवालागुनी ॥३॥ एका जनार्दनी शिव । सदा असे स्वयमेव ॥४॥

2355. सांवळे रूपडे चोरटे चित्ताचे । उभे पंढरीचे विटेवरी ॥१॥ डोळियांची धणी पाहाता न पुरे । तया लागी झुरे मन माझे ॥धृपद॥ प्राण रिघो पाहे कुडी हे सांडुनी । श्रीमुख नयनी न देखता ॥३॥ चित्त मोहियेले नंदाच्या नंदने । तुका म्हणे येणे गरुडध्वजे ॥४॥