वारकरी रोजनिशी

1117. अंतरीचे जाणा वर्म । कर्माकर्म फळदाते ॥१॥ तरि का माझा अव्हेर केला । काय तो देखिला स्वभाव दुष्ट ॥२॥

1118. दुर्बुद्धहि ते मना । कदा नुपजो नारायणा ॥१॥ आता मज ऐसे करी । तुझे पाय चित्ती धरी ॥धृपद॥ उपजला भावो । तुझे कृपे सिद्धी जावो ॥२॥ तुका म्हणे आता । लाभ नाही या परता ॥३॥

1118. देव म्हणे नाम्या मार्गशीर्ष गाढा | जावे सासवडा उत्सवासी ॥१॥ सोपानासी आम्ही दिधले वचन | चेला अवघेजण समुदाय |॥२॥ आळंकापुरीची यात्रा केली सांग | मग पांडुरंग सिद्ध जाले |॥३॥ दुरोनि पताका दिसती मनोहर | उठावले भार वैष्णवांचे ॥४॥

1118. जगदात्मा श्रीहरि आनंदें पूजीन । अंतरी करीन महोत्सव ॥१॥ शांति सिंहासनी बैसवीन भावे । बैसावें अवघे हारकारीन ॥२॥ द्वैत विसरुनि करीन पादपुजा । तेणे गरुडध्वजा पंचामृत ॥३॥ शुद्धोदक स्नान घालीन मानसी । ज्ञाने स्वरुपासी परिमार्जन ॥४॥

1118. करा माझा अंगिकार । पतीतपावन थोर ब्रीदा ॥१॥ उपेक्षिता हासती लोक । म्हणती सेवक जड झाले ॥२॥

1119. तरुवर बीजा पोटी । बीज तरुवरा शेवटी ॥१॥ तैसे तुम्हा आम्हा जाले । एकी एक सामावले ॥धृपद॥ उदकावरील तरंग । तरंग उदकाचे अंग ॥२॥ तुका म्हणे बिंबछाया । ठायी पावली विलया ॥३॥

1119. भक्तांचे ते साह्य करणे पांडुरंगा | म्हणोनि तीर्थंगंगा उगविले ॥१॥ जान्हवी मंदाकिनी भोगावती मिळुनी | दुजी हे त्रिवेणी या भूमीसी ॥२॥ निर्झर जीवन वाहती निरंतर | तेथे वटेश्‍वर उतरले ॥३॥ दुरोनि हे स्थळ दिसे मनोहर | उतरले भार वेष्णवांचे ॥४॥

1119. पूजिला श्रीपती एकविध भावे । होऊनि स्थिरावे हृदयामाजीं ॥१॥ करितसे विनमाणी प्रेमाचें अंजुळ । तेणे घननीळ तुष्टमान ॥२॥ एका जनार्दनी सर्व भावे पूजन । जनी जनार्दन पूजियेला ॥३॥

1119. का जी कृपावंत झालेति निष्ठूर । नाईका उत्तर करुणेचे ॥१॥ काय अजामेळा होती पुण्यरासी । नेला वैकुंठासी नामोच्चारे ॥२॥

1120. साखरेची गोणी बैलाचिया पाठी । तयासी शेवटी करबाडे ॥१॥ मालाचे पै पेटे वाहाताती उंटे । तयालागी काटे भक्षावया ॥धृपद॥ वाउगा हा धंदा आशा वाढविती । बांधोनिया देती यमा हाती ॥२॥ ज्यासी असे लाभ तोचि जाणे गोडी । येर ती बापुडी सिणली वाया ॥३॥

1120. उतरिली विमाने स्वर्गीचे राऊळ | पताका रानोमाळ मिरविताती ॥१॥ सोपान मुक्ताई सद्गुरु निवृत्ति |रुक्‍माईचा पति मध्यभागी ॥२॥ टाळ मृदंग वाजताती विणे | नारद गायन करीतसे ॥३॥ नामा पुंडलिक चालती आवडीने |संत साधूजन मिरवती ॥४॥

1120. हरिपाठ - अभंग ११२० ते ११४४ हरिपाठ अभंग १ ला हरिचिया दासां दाही दिशा । भावे जैसा तैसा हरि एक ॥१॥ हरि मुखी गाता हरपली चिंता । त्या नाही मागुता जन्म घेणे ॥२॥

1120. किती तरी चिंता करु । धीर धरु कोठवरी ॥१॥ आला दिवस बुडोनी जातो । अतिशयचि राहतो केला तो ॥२॥

1121. चिरगुटे घालूनि वाढविले पोट । गर्‍हवार बोभाट जनामध्ये ॥१॥ लटकेचि डोहळे दाखवी प्रकार । दुध स्तनी पोर पोटी नाही ॥२॥ तुका म्हणे अंती वांझ तेचि खरी । फजिती दुसरी जनामध्ये ॥३॥ अर्थ :

1121. भोगावती तीरी दिधला मंडप | साधू आपरूप पांडुरंग ॥१॥ |रखुमाई राही बैसल्या अनेक | सखा पांडुरंग उतरला 1 २॥ वद्य मार्गशीर्ष दशमी जागर | हरिदिनी गजर कीर्तनाचा ॥३॥ क्षेत्रप्रदक्षिणा केली असे संती | आले भोगावती अवघेजन ॥४॥

1121. हरि बोला हरि बोला नाही तरी अबोला । व्यर्थ गलबला करु नका ॥१॥ नको नको मान नकों अभिमान । सोडी मीतूंपण तोचि सुखी ॥२॥ सुखी जेणे व्हावे जग निववावें । अज्ञानी लावावें सन्मार्गासी ॥३॥ मार्ग जया कळे भाव भक्तिबळे । जगाचियें मळे न दिसती ॥४॥

1121. गेलेती आपुल्या ब्रिदाते विसरोनी । ऐसे धरिले मनी निष्ठुरपण ॥१॥ येरवी ऐकोनि धावतसा धावा । ते आजि केशवा काय झाले ॥२॥

1122. माझी सर्व चिंता आहे विठोबासी । मी त्याच्या पायाशी न विसंबे ॥१॥ विसरणे रूप क्षण एक चित्ती । जिवलग मूर्ती सांवळी ते ॥धृपद॥ विसरता हरी क्षण एक घडी । अंतरली जोडी लक्षलाभ ॥२॥ तुका म्हणे माझ्या विठोबाचे पाय । संजीवनी आहे हृदयामाजी ॥३॥

1122. वटेश्वरे वृत्तान्त सांगितला सकळ | पूर्वी आमुचे स्थळ याच क्षेत्री ॥१॥ येथूनिया वाट जातसे पाताळा | उघडिली शिळा समाधीची ॥२॥ आसन मनोहर मृगछालावर | पहाती क्रषीइवर आनंदाने ॥३॥ सोपान वटेश्वर करिती एकांत | कळले मनोगत नामा म्हणे ॥४॥

1122. ओळखिला हरि धन्य तो संसारी । मोक्ष त्याचे घरी सिद्धिसहित ॥१॥ सिद्धि लावी पिसे कोणतया पुसे । नेणे राजहंसे पाणी कायी ॥२॥ काय ते करावे संदेहीं निर्गुण । ज्ञानाने सगुण ओस केले ॥३॥ केले कर्म झाले तेंचि भोगा आले । उपजलें मेले ऐसे किती ॥४॥

1122. गेले वेचोनिया वय याचिपरी । चिंता महापुरी वाहवलो ॥१॥ धरियेला होता तो विश्वास मानसी । येणे काळे त्यासी क्षय आला ॥२॥

1123. काय ती करावी मोलाची माकडे । नाचताती पुढे संसाराच्या ॥१॥ झाडा देतेवेळे विचकिती दात । घेती यमदूत दंडवरी ॥धृपद॥ हात दात कान हलविती मान । दाखविती जन मानावया ॥२॥ तुका म्हणे किती जाली ही फजित । मागे नाही नीत भारवाही ॥३॥

1123. सोपान वटेश्वर पातले समोर | केला नमस्कार निवृत्तीसी ॥१॥ म्हणे मुक्ताबाई जाती दोघेजण | ऐसे नारायणे बुझाविले ॥२॥ गरूड हनुमंता परिसा भागवता | मग साधुसंता श्रुत केले ॥३॥ गंधर्वा आणि देवा कळला वृत्तान्त | जाती उभयता समाधीसी ॥४॥

1123. जे जे दृष्टी दिसे ते ते हरिरुप । पुजा ध्यान जप त्यासी नाही ॥१॥ वैकुंठ कैलासी तीर्थक्षेत्रीं देव । तयाविण ठाव रिता कोठे ॥२॥ वैष्णवांचे गुह्मा मोक्षाचा एकांत । अनंताचा अंत पाहता नाही ॥३॥ आदि मध्य अंती अवघा हरि एक । एकचि अनेक एक हरि ॥४॥

1123. गोमटा म्हणती मानवदेहो । केला उपाव फळ देतो ॥१॥ तरी का माझा विफळ गेला । धावा केला तुमचा तो ॥२॥

1124. थोर ते गळाली पाहिजे अहंता । उपदेश घेता सुख वाटे ॥१॥ व्यर्थ भरोवरी केले पाठांतर । जोवरी अंतर शुद्ध नाही ॥धृपद॥ घोडे काय थोडे वागविते ओझे । भावेविण तैसे पाठांतर ॥२॥ तुका म्हणे धरा निष्ठावंत भाव । जरी पंढरीराव पाहिजे तो ॥३॥

1124. सोपान वटेश्वर उभे ठेले पुढती | पंचारत्मा होती आनंदाच्या ॥१॥ गंध आणि अक्षता वाहियेल्या सहज | देव निवृत्तिराज पूजियेळे ॥२॥ धूप आणि दीप आणिले संपूर्ण | पुजिले गगन सोपानाने ॥३॥ दाही दिशा दृष्टि अवळोकिली सारी | गगन अंकुरी डवरिले ॥४॥

1124. नामविण मुख सर्पाचें ते बीळ । जिव्हा नव्हे काळसर्प आहे ॥१॥ वाचा नव्हे लांव जळो त्याचे जिणे । यातना भोगणें यमपुरी ॥२॥ वैष्णवांचें गुह्मा मोक्षाचा एकांत । अनंताचा अंत पाहता नाही ॥३॥ आदि मध्य अंती अवघा हरि एक । एकचि अनेक एक हरि ॥४॥

1124. जया जो वाटा भागा आला । पाहिजे केला जतन तोचि ॥१॥ आम्ही कराव्या पापराशी । निरसन तयासी तुम्ही कीजे ॥२॥

1125. जाय जाय तू पंढरी । होय होय वारकरी ॥१॥ सांडोनिया वाळवंट । काय इच्छिसी वैकुंठ ॥धृपद॥ खांद्या पताकांचे भार । तुळसीमाळा आणि अबीर ॥२॥ साधुसंतांच्या दाटणी । तुका जाय लोटांगणी ॥३॥

1125. शेंदूर पारवे नीळवर्ण ठसे | जनी वनी दिसे परब्रह्म ॥१॥ मुक्ताफळ भरित सबाह्य कोंदले | रूप हे चांगले विठोबाचे |॥२॥ इवेत पीतवर्ण आंत तारांगण | अंकुरले गगन नानारूपे ॥३॥ ज्योतिर्मय ग्रह्म एकांतीचे पहाणे | समाधि नारायणे उदय केली ॥४॥

1125. धन्य माय व्याली सुकृताचें फळ । फळ ते निर्फळ हरीविण ॥१॥ वेदाचेंहि बीज हरि हरि अक्षरे । पवित्र सोपारें हेंचि एक ॥२॥ योगायाग व्रत नेम धर्म दान । न लगे साधन जपतां हरी ॥३॥ साधनाचे सार नाम मुखी गाता । हरि हरि म्हणता कार्यासिद्धि ॥४॥

1125. तुम्ही जाणा अंतरीचे । लटिके साचे श्रीहरी ॥१॥ आता माझी काही नका । मनी शंका वागवू ॥२॥

1126. संतांच्या हेळणे बाटले जे तोंड । प्रत्यक्ष ते कुंड चर्मकाचे ॥१॥ भेसळीचे वीर्य ऐशा अनुभवे । आपुले परावे नाही खळा ॥धृपद॥ संतांचा जो शोध करितो चांडाळ । धरावा विटाळ बहु त्याचा ॥२॥ तुका म्हणे केली प्रतिज्ञा याचसाठी । काही माझे पोटी शंका नाही ॥३॥

1126. निवृत्ति म्हणे ऊर्मी तुटल्या श्रृंखळा | मार्ग हा मोकळा आम्हा जाला ॥१॥ पांडुरंग पाश आवरिला आपला | म्हणोनि फुटला मार्ग आम्हा ॥२॥ आवरिली माया पुरातन आपुली | म्हणोनि आम्हा जाली बुद्धि ऐसी ॥३॥ | नामदेवे मस्तक ठेवियले पायी | आता खेद कांही करू नका ॥४॥

1126. बहुता सुकृतां नरदेह लाधला । भक्तिवीण गेला अधोगती ॥१॥ बाप भाग्य कैसे न सरेचि कर्म । न कळेचि वर्म अरे मुढा ॥२॥ अनेका जन्माचें सुकृत पदरी । त्याचे मुखा हरि पैठा होय ॥३॥ राव रंक हो का उंच नीच याती । भक्ति विण माती मुखी त्याच्या ॥४॥

1126. तुम्ही तो कृपेचे सागर । परि दुस्तर कर्म माझे ॥१॥ म्हणेनिया नये करुणा । माझिया दुर्गुणा देखोनी ॥२॥

1127. बहु टाळाटाळी । होते भोवताहे कळी ॥१॥ बरे नव्हेल सेवटी । भय असो द्यावे पोटी ॥धृपद॥ मुरगाळीता कान । घुसमाडील सावधान ॥२॥ अबोलणा तुका । ऐसे कोणी लेखू नका ॥३॥

1127. जाती ब्रह्मादिक जाती चराचर | मायिक ग्यवहार ऐशा परी ॥१॥ प्रकृति पुरुषाचा मांडियेला खेळ | जाईल सकळ नाशिवंत ॥२॥ चंद्र सूर्य जाईल जाईल मृगजळ | जाती तिन्ही ताळ शून्यापोटी ॥॥३॥ होईल निरामय अवघे चराचर | ब्रह्मींचा विस्तार होईल ब्रह्मी ॥४॥

1127. हरिनामामृत सेवी सावकाश । मोक्ष त्याचे भुस दृष्टीपुढें ॥१॥ नित्य नामघोष जयाचे मंदिरी । तेचि काशीपुरी तीर्थक्षेत्र ॥२॥ वाराणशी तीर्थ क्षेत्रा नाश आहे । अविनाशासी पाहे नाश कैंचा ॥३॥ एका तासामाजीं कोटी वेळां सृष्टी । होती जाती दृष्टी पाहे तोची ॥४॥

1127. तुम्ही देवा कृपावंत । आम्ही अनाथ दुर्बळे ॥१॥ म्हणोनिया थोरपण तुम्हा । येते पुरुषत्तमा आमुचेनि ॥२॥

1128. जिव्हे जाला चळ । नाही अवसान ते पळ ॥१॥ हेचि वोसनावोनी उठी । देव साठविला पोटी ॥धृपद॥ नाही ओंढा वारा । पडिला प्रसंग तो बरा ॥२॥ तुका म्हणे जाली । मज हे अनावर बोली ॥३॥

1128. धन्य आमुचे भाग्य परब्रह्म संगे | साहित्य स्वआंगे करितसे ॥१॥ नाशिवंत देह जाईल की अंती | नीचाची संगति कोण काज ॥२॥ पाहिला गे माय ब्रह्मांचा आवर्तु | जीव आणि जंतु विस्तारिले ॥३॥ निवृत्ति मुक्ताई केलासे विवेक | आपपर लोक दुजे नाही ॥४॥

1128. भक्तिविण पशू कशासी वाढला । सटवीनें नेला कैसा नाही ॥१॥ काय माय गेली होती भूतापाशीं । हरि नये मुखासी अरे मुढा ॥२॥ पातके करिता पुढे आहे पुसतां । काय उत्तर देता होशील तु ॥३॥ अनेक यातना यम करवील । कोण सोडवील तेथे तुजला ॥४॥

1128. देवपण तुम्ही गमाविले देवा । नाईकोनी धावा येणे काळे ॥१॥ न करा धावणे केल्या कंठस्फोट । क्रीया ऐशी नष्ट धरियेली ॥२॥

1129. गोहो यावा गावा । ऐसे नवस करी आवा ॥१॥ कैचे पुण्य तिये गाठी । व्रते वेची लोभासाठी ॥धृपद॥ वाढावे संतान । गृही व्हावे धनधान्य ॥२॥ मागे गारगोटी । परिसाचीये साटोवाटी ॥३॥

1129. पांडुरंग म्हणे सख्या निवृत्तिराजा | झाडा आता शेजा समाधीच्या ॥१॥ नारा विठा महादा पाठविला गोंदा | झाडावया जागा समाधीच्या ॥२॥ परिसा भागवत चांगदेव हाते | आणिले साहित्य समाधीचे | ३॥ तुळसी बुका बेल दर्भ आणि फुले | उदक नांगळे भोगावतीचे ॥४॥

1129. स्वहिताकारणें संगती साधुची । भावे भक्ति हरीची भेटी तेणे ॥१॥ हरि तेथे संत संत तेथे हरि । ऐसे वेद चारी बोलताती ॥२॥ ब्रह्मा डोळसां ते वेदार्थ नाकळे । तेथे हे आंधळे व्यर्थ होती ॥३॥ वेदार्थाचा गोवा कन्या अभिलाष । वेदें नाही ऐसे सांगितले ॥४॥

1129. दाटलिया धुई आच्छादी रवितेजा । त्याचिपरी माझा दोष बळी ॥१॥ न चलेचि पुढे तुमची ही युक्ति । सुदर्शन हाती असोनिया ॥२॥

1130. जेथे कीर्तन करावे । तेथे अन्न न सेवावे ॥१॥ बुका लावू नये भाळा । माळ घालू नये गळा ॥धृपद॥ तटावृषभासी दाणा । तृण मागो नये जाणा ॥२॥ तुका म्हणे द्रव्य घेती । देती ते ही नरका जाती ॥३॥

1130. उठिले वैष्णव घेऊनि नारायणा | चालिले ते स्नाना अवघे जन ॥१॥ गंध आणि अक्षता विसोबाचे हाती | पूजा ते करिती सोपानाची ॥२॥ सोपान वटेश्वर सोंवळे जाले सांग | निवृत्ति पांडुरंग पूजियेले ॥३॥ गंधर्व आणि सुरगण पूजिती सोपान | यथाविधी प्रमाण संपादिले ॥४॥

1130. सत्पद ते ब्रह्मा चित्पद ते माया । आनंद पदी जया म्हणती हरी ॥१॥ सप्त्द निर्गुण चित्पद सगुण । सगुण निर्गुण हरिपायीं ॥२॥ तत्सादिति ऐसे पैल वस्तुवरी । गीतेमाजी हरि बोलियेले ॥३॥ हरिपदप्राप्ति भोळ्या भाविकांसी । अभिमानियांसी गर्भवास ॥४॥

1130. नसता गुण स्वाभाविक । वस्तूचि तरि निरर्थक ॥१॥ तेवी देवा देवपण । नसता अंगी तो पाषाण ॥२॥

1131. लंकेमाजी घरे किती ती आइका । सांगतसे संख्या जैसीतैसी ॥१॥ पाच लक्ष घरे पाषाणांची जेथे । सात लक्ष तेथे विटबंदी ॥धृपद॥ कोटि घरे जेथे काशा आणि तांब्याची । शुद्ध कांचनाची सप्त कोटी ॥२॥ तुका म्हणे ज्याची संपदा एवढी । सांगाते कवडी गेली नाही ॥३॥

1131. राही रखुमाई रिद्धिसिद्धि जेथे | पडले पर्वत पक्वान्नांचे॥ १ | बेसल्या त्या पंक्ति भोगावती तोरी | पात्रे टाकी हरि वेष्णवाला ॥२॥ विसोबा खेचर पुंडलिक संगे | वाढी पांडुरंग वैष्णवाला ॥३॥ संतसभेमाजी निवृत्ति सोपान | यथाविधी प्रमाण संपादिळे ॥४॥

1131. नाकळें ते कळे कळे ते नाकळे । वळे ते नावळे गुरुविण ॥१॥ निर्गुणीं पावले सगुणीं भजता । विकल्प धरिता जिव्हा झडे ॥२॥ बहुरुपी धरी संन्याशाचा वेश । पाहोन तयास धन देती ॥३॥ संन्याशाल नाही बहुरुपीं याला । सगुणीं भजला तेथे पावे ॥४॥

1131. नाहीचि केले समाधान । माझे म्हणवून क्षिती वाटे ॥१॥ आता कधी समोखाल । हाती धरा प्रीतीने ॥२॥

1132. व्यभिचारिणी गणिका असता कुंटणी । विश्वासतिचे मनी राघोबाचा ॥१॥ ऐसी ही पापिणी वाहीली विमानी । अचळ भुवनी ठेवियेली ॥धृपद॥ पतितपावन तिही लोकी ठसा । कृपाळू कोवसा अनाथांचा ॥२॥ तुका म्हणे धरा विठोबाची सोय । आणिक उपाय नेणो किती ॥३॥

1132. चांगा वटेश्वर मुक्‍ता निवृत्तीश्वर | सावंता कुभार ऐहिक ते ॥१॥ एके ठायी मिळाले परब्रह्म गवसून | सोपान मध्यभागी ॥२॥ सोपान वटेश्वर घेतले वोसंगळा | माळा घाली गळा पुंडलिक ॥३॥ सोपान वटेश्वर पूजिती आवडीने | संगती निधान पांडुरंग ॥४॥

1132. ओळखिला हरि सांठविला पोटी । होता त्याची भेटी दुःख कैचें ॥१॥ नर अथवा नारी हो का दुराचारी । मुखी गाता हरी पवित्र तो ॥२॥ पवित्र ते कुळ धन्य त्याची माय । हरिमुखें गाय नित्य नेंमें ॥३॥ काम क्रोध लोभ जयाचे अंतरी । नाही अधिकारी ऐसा येथे ॥४॥

1132. बरे होणार ते झाली माझी गती । हळहळ किती वाढवावी ॥१॥ परी तुमच्या ब्रीदा लागला कळंक । दुराविल्या एक मशक मी ॥२॥

1133. गजेंद्र तो हस्ती सहस्र वरुषे । जळामाजी नक्रे पीडिलासे ॥१॥ सुह्रदी सांडिले कोणी नाही साहे । अंती वाट पाहे विठो तुझी ॥धृपद॥ कृपेच्या सागरा माझ्या नारायणा । तया दोघाजणा तारियेले ॥२॥ तुका म्हणे नेले वाहुनी विमानी । मी ही आईकोनी विश्वासलो ॥३॥

1133. उठिले वेप्णव आटोपले भोजन | केले आचमन भोगावती ॥१॥ अवघ्यांनी घेतला सोपान वटेश्वर | गोंदा महादा साचार विडे देती ॥२॥ निशिदिनी कोर्तन केले द्वादशी | वद्य त्रयोदशी मार्गशीर्ष ॥३॥ भोगावती केले अवघ्यांनी स्नान | चालिले सोपान समाधीसी ॥४॥

1133. हरि बोला देता हरि बोला घेता । हांसतं खेळतां हरि बोल ॥१॥ हरि बोला हरि बोला खातां । सर्व कार्य करिता हरि बोला ॥२॥ हरि बोला एकांती हरि बोला लोकांतीं । देहत्यागा अंती हरि बोला ॥३॥ हरि बोला भांडतां हरि बोला कांडतां । उठता बैसतां हरि बोला ॥४॥

1133. बोलिलो ते तुम्हा उणे । कीजे क्षमा नारायणे ॥१॥ आपुलिये मी तळमळे । दु:खे चावळलो ते कळे ॥२॥

1134. कै वाहावे जीवन । कै पलंगी शयन ॥१॥ जैसी जैसी वेळ पडे । तैसे तैसे होणे घडे ॥धृपद॥ कै भौज्य नानापरी । कै कोरड्या भाकरी ॥२॥ कै बसावे वाहनी । कै पायी अनवाणी ॥३॥

1134. कळवळी मन नाही देहभान |वटेश्वर सोपान सोंवळे जाले |॥१॥ संत साधुजन होत कासाविसी | आले समाधीपाशी तांतडीने | २ ॥ समाधीभोंवते कुंकुमाचे सडे | पाहाती निवाडे अवघे जन ॥३॥ वरी मृगछाला दिसताती लाल | दर्भ आणि फुले समर्पिली ॥४॥

1134. एक तीन पांच मेळा पंचविसाचा । छत्तीस तत्वांचा मुळ हरि ॥१॥ कल्पना अविद्या तेणे झाला जीव । मायोपाधि शिव बोलिजे रवी ॥२॥ जीव शिव दोनी हरिरुपी तरंग । सिंधु तो अभंग नेणे हरि ॥३॥ शक्तिवरी रजत पाहता डोळा दिसे । रज्जुवरीं भासे मिथ्या सर्प ॥४॥

1134. बोलिलो ते क्षमा करा । विश्वंभरा अपराध ॥१॥ सेवकांनी कीजे सेवा । तुम्ही तो देवा देवोचि ॥२॥

1135. उंचनिच नेणे काही भगवंत । तिष्ठे भाव भक्ती देखोनिया ॥१॥ दासीपुत्र कण्या विदुराच्या भक्षी । दैत्या घरी रक्षी प्रल्हादासी ॥धृपद॥ चर्म रंगू लागे रोहिदासासंगे । कबिराचे मागे शेले विणी ॥२॥ सजन कसाया विकु लागे मांस । माळा सावत्यास खुरपू लागे ॥३॥

1135. श्री सोपानदेव महाराजांचे नमन. नमो अगणित गुणा | नमो अगम्य ध्याना | नमो कलिविध्वंसगहना | कालरूपा ॥१॥ नमो शून्यादि क्षरा | अक्षरा तू हरा | हरिहर सर्वेश्र्वरा | नमो तुज ॥२॥ वेदविदा विद्वदा | सहज बोधा परमानंदा | अनादि आनंदा | गोविदा तुंज नमो ॥३॥

1135. कल्पनेपासुनी कल्पिला जो ठेवा । तेणे पडे गोंवा नेणे हरि ॥१॥ दिधल्यावांचुनि फलप्राप्ति कैंची । इच्छा कल्पनेची व्यर्थ बापा ॥२॥ इच्छावें ते जवळी हरीचे चरण । सर्व नारायण देतो तुज ॥३॥ न सुटे कल्पना अभिमानाची गांठी । घेता जन्म कोटी हरि कैंचा ॥४॥

1135. भक्तिपंथे न चले कोणी । वाट जाईल मोडोनी ॥१॥ जरि अनाथा धावणे । न कराल तुम्ही थोरपणे ॥२॥

1136. भेटीलागी जीवा लागलीसे आस । पाहे रात्रंदिवस वाट तुझी ॥१॥ पूर्णिमेचा चंद्रमा चकोरा जीवन । तैसे माझे मन वाट पाहे ॥धृपद॥ दिवाळीच्या मुळा लेकी आसावली । पाहतसे वाटुली पंढरीची ॥२॥ भुकेलिया बाळ अति शोक करी । वाट पाहे परि माउलीची ॥३॥

1136. आता स्तुति पुरे पुरे सोपाना | प्रेमळाचिया निधाना | संतुष्ट जालो रे वचना | एक एका तुझिया ॥१॥ तू अवतार चतुरानन | ऐसे बोलिले जगज्जीवन |तंव स्तवन करिता सोपान | तो मौन्यचि राहिला ॥२॥ सर्वोत्तम म्हणे चतुरा | महा विचाराच्या सारा | पवित्ररूपा परिकरा | सकळ 'जनासी तूंची ॥३॥ मग पाचारिली तीर्थे | जे जे तीर्थरूप सामथ्ये |म्हणे उदक द्यावे स्नानाते | सोपानदेवासी ॥४॥

1136. काय नपुंसका पद्मिणीचे सोहळे । वांझेसी डोहळें कैंचे होती ॥१॥ अधांपुढें दीप खरारी चंदन । सर्पा दुधपान करु नये ॥२॥ क्रोधी अविश्वासी त्यासी बोध कैंचा । व्यर्थ आपुली वाचा शिणवु नये ॥३॥ खळाची संगतेरे उपयोगासी नये । आपण अपाय त्याचे संगे ॥४॥

1136. भाव भक्ति विलासिया । परिसा विनंती पंढरीराया ॥१॥ आम्हा दासा सांभाळिजे । देउनी प्रेम गौरविजे ॥२॥

1137. आले संत पाय ठेविती मस्तकी । इहउभयलोकी सरता केलो ॥१॥ वंदीन पाउले लोळेन चरणी । आजि इच्छाधणी फिटईल ॥धृपद॥ अवघी पूर्व पुण्ये जाली सानुकूळ । अवघेचि मंगळ संतभेटी ॥२॥ तुका म्हणे कृतकृत्य जालो देवा । नेणे परि सेवा डोळा देखे ॥३॥

1137. नमो ज्योतिर्मय ब्रह्मा | आनंद ईश्वर पुरातन | नमो नारायणा कमळ-कोंदणा | नमो नमो स्वामिया | १॥ नमो सद्गुरु निवृत्ति | नमो रखुमाईच्या पति | नमो ज्ञानमूर्ती | अगम्य पुरुषा ॥२॥ नमो भक्ति मुक्ति चेतन्य माया | नमो कर्ता हर्ता काया | नमो आदि पुरातन पाया | परब्रह्मा ॥३॥ नमो विराट पुरुषा पुरातना | नमो जगज्जीवना' करुणाघना | चराचरपालका आनंदघना | अंगिकारी नमना माझिया ॥४॥ नमो ब्रह्मांडव्यापका | नमो गुणातीता मायांतका | चुकवी जन्ममरण एका | तारी विदवकृपेने ॥५॥

1137. न जायेचि ताठ नित्य खटाटोप । मंडुकीं वटवट तैसे ते गा ॥१॥ प्रेमाविण भजन नकाविण मोतीं । अर्थाविण पोथी वाचुनी कय ॥२॥ कुंकुवा नाही ठाव म्हणे मी आहेव । भावविण देव कैसा पावे ॥३॥ नुतापविण भाव कैसा राहे । अनुभवे पाहे शोधुनियां ॥४॥

1137. मागे पाळिली पोशिली । अपत्ये त्वा वाढविली ॥१॥ ऐसे बोलियले संत । लटिकी वाटे ते ते मात ॥२॥

1138. करी धंदा परि आवडती पाय । प्रीती सांगो काय नेणा देवा ॥१॥ रूप डोळा देखे सदा सर्वकाळ । संपादितो आळ प्रपंचाचा ॥धृपद॥ नेमून ठेविली कारया कारणी । आमुचि ते वाणी गुण वदे ॥२॥ मनासी उत्कंठा दर्शनाचा हेवा । नाही लोभ जीवा धन धान्य ॥३॥

1138. नभो नमो गणपति | नमो सरस्वती | नमो नमो रमापति | दीनबंधु ॥॥१॥ नमो योगी दिगंतरा | नमो वेष्णवांचिया भारा | नमो गंधर्व ऋषीश्वरा | लहान थोरा ॥२॥ नमो नमो अंतरी | नमो नमो दिशा चारी | नमो अंतरबाहेरी | एकत्व एक ॥३॥ नमो अनंता अनंत-नामा | जानकीश जगज्जीवना | जयजय रामारामा | तुज नमो ॥४॥

1138. परिमळ गेलिया वोस फुल देठी । आयुष्य शेवटी देह तैसा ॥१॥ घदिघडी काळ वाट याची पाहे । अझुनि किती आहे अवकाश ॥२॥ हाचि अनुताप घेऊनि सावाध । कांही तरी बोध करी मना ॥३॥ एक तास उरला खटवांगरायासी । भाग्यदशा कैसीप्राप्त झाली ॥४॥

1138. मोकलिता धाय । नाईकसी कैसी माय ॥१॥ सांडियले दूर देशी । नये करुणा काही ऐशी ॥२॥

1139. का रे माझी पोरे म्हणसील ढोरे । मायबाप खरे काय एक ॥१॥ का रे गेले म्हणोनि करिसी तळमळ । मिथ्याचि कोल्हाळ गेलियाचा ॥धृपद॥ का रे माझे माझे म्हणसील गोत । न सोडविती दूत यमाहाती ॥२॥ का रे मी बळिया म्हणविसी ऐसा । सरणापाशी कैसा उचलविसी ॥३॥

1139. उभयतांनी नमन केले यथासांग | अर्थी पांडुरंग साह्य केला ॥ १ | कळवळिले संत वैष्णवांचे भार | आणिक योगेश्‍वर स्फुंदताती ॥२॥ |गरुड हनुमंत विसोबा खेचर | लावितो पदर डोळियासी ॥३॥ निवृत्ति मुक्ताबाई चांगदेवासहित | परसा भागवत शोक करी ॥ ३ |

1139. करा रे बापानों साधन हरीचें । झणी करणीचें करु नका ॥१॥ जेणे नये जन्म यमाची यातन ऐसिया साधना करा कांही ॥२॥ साधनांचे सार मंत्रबीज हरि । आत्मतत्त्व धरी तोचि एक ॥३॥ कोटी कोटी यज्ञ नित्य ज्याचा नेम । एक हरिनामा जपतां घडे ॥४॥

1139. मृत्युची अवस्था नेणेचि अमृत । पीडा भाग्यवंत दरिद्राची ॥१॥ तैसे तुम्ही नेणा आमुचे तळमळे । भोगिता सोहळे आपुलेचि ॥२॥

1140. अगा करुणाकरा करितसे धावा । या मज सोडवा लवकरि ॥१॥ ऐकोनिया माझी करुणेची वचने । व्हावे नारायणे उतावीळ ॥धृपद॥ मागे पुढे अवघा दिसे रिता ठाव । ठेवूनि पायी भाव वाट पाहे ॥२॥ उशीर तो आता न पाहिजे केला । अहो जी विठ्ठला मायबापा ॥३॥

1140. सोपानदेवे ग्रंथ केला होता सार | ठेविला समोर निवृत्तीच्या ॥१॥ सवे मुक्ताबाई सद्गुरु निवृत्ति | लक्ष्मीचा पति घेतलिया |॥२॥ जयजयकार ध्वनि होताती अपार | जाती योगेश्‍वर समाधीसी ॥३॥ ॥राही रखुमाई निळकंठ जवळी | समाधिच्या पाळी अवघे जण ॥४॥

1140. बारा सोळाजणी हरीसी नेणती । म्हणोनी फिरती रात्रंदिवस ॥१॥ सहस्त्र मुखांचां वर्णिता भागला । हर्ष जया झाल तेणे सुखे ॥२॥ वेद जाणू गेला पुढे मौनावला । ते गुह्मा तुजला प्राप्त कैंचें ॥३॥ पूर्व सुकृताचा पुर्ण अभ्यासाचा । दास सदगुरुचा तोचि जाणे ॥४॥

1140. येईल चित्तासी ते तुम्हा उचित । आपुले संचित भोगू आम्ही ॥१॥ काय समर्थासी विनवावे रंके । कोण त्याचे ऐके वचन तेथे ॥२॥

1141. न मनी ते ज्ञानी न मनी ते पंडित । ऐसे परीचे एकएका भावे ॥१॥ धातू पोसोनिया आणिका उपदेश । अंतरी तो लेश प्रेम नाही ॥धृपद॥ न मनी ते योगी न मनी ते हरिदास । दर्शने बहुवस बहुता परीची ॥२॥ तुका म्हणे तया नमन बाह्यात्कारी । आवडती परि चित्तशुद्धी ॥३॥

1141. निवृत्ति मुक्‍ताईने धरियेले मौन | वटेश्‍वर सोपान त्यागियेला ॥ १ | समाधि पताकांची पडली सावली | उतरले खाली योगीराज ॥२॥ पांडुरंगासंगे गेळे ऋषीश्‍वर | सोपान बटेश्‍वरी बैसविले ॥३॥ शिवाचा अवतार सद्गुरु निवृत्ति | मुक्ताबाई सखी तुम्हांपाशी |॥४॥

1141. पिंडी देहस्थिती ब्रह्मांडी पसारा । हरिविण सारा व्यर्थ भ्रम ॥१॥ शुक याज्ञावल्क्या दत्त कपिल मुनी । हरीसी जाणोनी हरिच झाले ॥२॥ या रे या रे धरु हरिनाम तारुं । भवाचा सागरु भय नाही ॥३॥ साधुसंत गेले आनंदी राहिले । हरिनामें झाले कृतकृत्य ॥४॥

1141. येईल चित्तासी ते करा । तुम्ही आता विश्वंभरा ॥१॥ आमुचे वाया गेले जिणे । नांदा तुम्ही देवपणे ॥२॥

1142. कासया पाषाण पूजितसा पितळ । अष्ट धातु खळ भावे विण ॥१॥ भावचि कारण भावचि कारण । मोक्षाचे साधन बोलियेले ॥धृपद॥ काय करिल जपमाळा कंठमाळा । करिशी वेळोवेळा विषयजप ॥२॥ काय करिशील पंडित हे वाणी । अक्षराभिमानी थोर होय ॥३॥

1142. धूप आणि दीप उजाळिल्या ज्योति | तेव्हा ओसंडती अवघे जन ॥१॥ सोपान वटेश्वरे केला नमस्कार | उतरले पार भवसिंधू ॥२॥ घेतियेले तीर्थ तंव झाले विकळ | झांकिंयेले डोळे ब्रह्मबोधे॥३॥ निवृत्ति मुक्ताई राहिली बाहेरी | आता तुम्ही हरि सांभाळावे ॥४॥

1142. आवडीने भावे हरिनाम घेसी । तुझी चिंता त्यासी सर्व आहे ॥१॥ नको खेद धरु कोणत्या गोष्टीचा । पति तो लक्ष्मीचा जाणतसे ॥२॥ सकळ जीवांचा करितो सांभाळ । तुज मोकलील ऐसे नाही ॥३॥ जैशी स्थिति आहे तैशापरी राहे । कौतुक तू पाहे संचिताचे ॥४॥