वारकरी रोजनिशी

2459. घालिती पव्हया । वाटे अनाथाच्या दया ॥१॥ तैसे का हे नये करू । पांडुरंगा आम्हा तारू ॥धृपद॥ रोगियासी काढा । देउनि वारितील पीडा ॥२॥ बुडत्यासाठी उडी । घालितील का हे जोडी ॥३॥

2459. मस्तकी केश चिकटले होती । जै ते निघती आपुले हाती ॥१॥ मिळती जैशा माय बहिणी । हाती घेउनी तेलफणी ॥२॥ ऐसा त्रिगुणाचा ठावो । एका जनार्दनी पहा वो ॥३॥

2460. नका दंतकथा येथे सांगो कोणी । कोरडे ते मानी बोल कोण ॥१॥ अनुभव येथे पाहिजे साचार । न चलती चार आम्हापुढे ॥धृपद॥ वर कोणी मानी रसाळ बोलणे । नाही झाली मने ओळखितो ॥२॥ निवडी वेगळे क्षीर आणि पाणी । राजहंस दोन्ही वेगळाली ॥३॥

2460. एकचि माहेर नाथिली । हे तंव जाण भ्रांति बोली ॥१॥ विठ्ठल विठ्ठल रोकडा । विठ्ठल पाहे चहुंकडा ॥२॥ आपण आंत बाहेरी पाहे । विठ्ठल देखोनि उगाची राहे ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । विठ्ठल विठ्ठल परिपूर्ण ॥४॥

2461. न करि त्याचे गांढेपण । नारायण सिद्ध उभा ॥१॥ भवसिंधूचा थडवा केला । बोलाविला पाहिजे ॥धृपद॥ याचे सोई पाउल वेचे । मग कैचे अडथळे ॥२॥ तुका म्हणे खरे खोटे । न म्हणे मोटे लहान ॥३॥

2461. सूर्य अंधारांतें नासी । परी तो सन्मुख नये त्यासी ॥१॥ माझे जिणे देखणेपण । तेंचि मायेचें लक्षण ॥२॥ देही देहअभिमान । जीवी मायेचें ते ध्यान ॥३॥ एका जनार्दनी माया । देहाधीन देवाराया ॥४॥

2462. रिकामे तू नको मना । राहो क्षणक्षणा ही ॥१॥ वेळोवेळा पारायण । नारायण हे करी ॥धृपद॥ भ्रमणांच्या मोडी वाटा । न भरे फाटा आडराने ॥२॥ तुका म्हणे माझ्या जीवे । हे चि घ्यावे धणीवरी ॥३॥

2462. नित्य नूतन दीपज्वाळा । होती जाती देखती डोळा ॥१॥ जागृति आणि देखती स्वप्न । दोहींसी देखता भिन्न भिन्न ॥२॥ भिन्नपणें नका पाहु । एका जनार्दनी पाहू ॥३॥

2463. पंचभूतांचिये सापडलो संदी । घातलोंसे बंदी अहंकारे ॥१॥ आपल्या आपण बांधविला गळा । नेणे चि निराळा असता ही ॥धृपद॥ कासया हा सत्य लेखिला संसार । का हे केले चार माझे माझे ॥२॥ का नाही शरण गेलो नारायणा । का नाही वासना आवरीली ॥३॥

2463. काचरट पाहता कडु ते शेंद । परिपाकीं पाहता गोडचि शुद्ध ॥१॥ कडु तेंचि गोड कडू तेंचि गोड । समरस सोयारिक ॥२॥ साखरेचें वृंदावन केले । चाखो नेणे ते नाडोनि गेले ॥३॥ एका जनार्दनी प्रपंचु एकु । नश्वर म्हणता नाडला लोकु ॥४॥

2464. देव झाले अवघे जन । गुण दोष हारपले ॥१॥ बरवे झाले बरवे झाले । चित्त धाले महालाभे ॥धृपद॥ दर्पणीचे दुसरे भासे । परि ते असे एक ते ॥२॥ तुका म्हणे सिंधुभेटी । उदका तुटी वोहोळासी ॥३॥

2464. जनार्दनं मज केला उपकार । पाडिला विसर प्रपंचाचा ॥१॥ प्रपंच पारखा जाहला दुराचारी । केलीसे बोहरी कामक्रोधा ॥२॥ आशा तृष्णा यांचे तोडियलें जाळें । कामनेचें काळे केले तोंड ॥३॥ एका जनार्दनी तोडियेले लिगाड । परमार्थ गोड दाखविला ॥४॥

2465. बहुत प्रकार गव्हाचे । जिव्हा नाचे आवडी ॥१॥ सरले परि आवडी नवी । सिंधु दावी तरंग ॥धृपद॥ घेतले घ्यावे वेळोवेळा । माय बाळा न विसंबे ॥२॥ तुका म्हणे रस राहिला वचनी । पडताळूनि तोचि सेवी ॥३॥

2465. जनार्दने केले अभिनव देखा । तोडियेले शांखा अद्वैताची ॥१॥ केला उपकार केला उपकार । मोडियेले घर प्रपंचाचें ॥२॥ एका जनार्दनी एकपणे देव । दाविला नवलाव अभेदाचा ॥३॥

2466. आम्हा सोइरे हरीजन । जनी भाग्य निकींचन ॥१॥ ज्याच्या धैर्‍या नाही भंग । भाव एकविध रंग ॥धृपद॥ भुक तहान चित्ती । सदा देव आठविती ॥२॥ तुका म्हणे धन । ज्याचे वित्त नारायण ॥३॥

2466. कामक्रोध वैरीयांचे तोडियेले फांसे । जनार्दने सरसे केले मज ॥१॥ देहाची वासना खंडुन टाकिली । भ्रांतीची उडाली मूळ दोरी ॥२॥ कल्पनेचा कंद समूळ उपडिला । हृदयी दाविला आरसा मज ॥३॥ एक जनार्दनी सहज आटले । स्वदेहीं भेटलें गुरुकृपें ॥४॥

2467. म्हणवितो दास न करिता सेवा । लंडपणे देवा पोट भरी ॥१॥ खोटे कोठे सरे तुझे पायापाशी । अंतर जाणसी पांडुरंगा ॥धृपद॥ आचरण खोटे आपणासी ठावे । लटिके बोलावे दुसरे ते ॥२॥ तुका म्हणे ऐसा आहे अपराधी । असो कृपानिधी तुम्हा ठावा ॥३॥

2467. भुक्ति आणि मुक्ति फुकाचे ठेवणें । श्रीगुरु जनार्दने तुच्छ केले ॥१॥ येर ब्रह्माज्ञाना काय तेथे पाड । मोक्षाचे काबाड वारियेलें ॥२॥ साधन अष्टांग यज्ञ तप दान । तीर्था तीर्थाटन शीण वाया ॥३॥ एका जनार्दनी दाविला आरिसा । शुद्धी त्या सरसा सहज झालो ॥४॥

2468. जळो ते बाह्य सोंग । पडिलिया अंतर व्यंग ॥१॥ कारण ते अंतरले । म्हणविता वाईट भले ॥धृपद॥ तांतडीने नासी । तांतडींनेचि संतोषी ॥२॥ तुका म्हणे धीर नाही । बुद्धी एकी स्थिर ॥३॥

2468. देहाचें देऊळ देवळींच देव । जनार्दन स्वयमेव उभा असे ॥१॥ पुजन ते पुज्य पूजकु आपण । स्वये जनार्दन मागेंपुढें ॥२॥ ध्यान ते ध्येय धारणा स्वयमेव । जनार्दनी ठाव रेखियेला ॥३॥ एका जनार्दनी समाधी समाधान । पडिले मौन देही देहा ॥४॥

2469. चित्ताचे बांधले जवळी ते वसे । प्रकाशी प्रकाशे सर्वकाळ ॥१॥ अंतरी वसावी उत्तम ते भेटी । होऊ काही तुटी न सके चि ॥धृपद॥ ब्रम्हांड कवळे आठवणेसाठी । धरावा तो पोटी वाव बरा ॥२॥ तुका म्हणे लाभ घरिचिया घरी । प्रेमतंतु दोरी न तुटता ॥३॥

2469. आता यजन कैशापरी । संसारा नोहे उरी ॥१॥ सदगुरुवचन मंत्र अरणी । तेथोनि प्रगटला निर्धुम अग्नी ॥२॥ सकळी सकळांच्या मुखें । अर्पितसे यज्ञ पुरुषें ॥३॥ एका जनार्दनी यज्ञे अर्पी । अर्पीं त्यामाजीं समर्पी ॥४॥

2470. दुखवले चित्त आजिच्या प्रसंगे । बहु पीडा जगे केली देवा ॥१॥ कधी हा संबंध तोडिसी ते नेणे । आठवूनि मने पाय असे ॥धृपद॥ आणिकाची येती अंतरा अंतरे । सुखदुःख बरेंवाइट ती ॥२॥ तुका म्हणे घडे एकाताचा वास । तरिच या नास संबंधाचा ॥३॥

2470. शांतीचेनि मंत्रे मंत्रुनी विभुती । लाविली देहाप्रती सर्व अंगा ॥१॥ तेणे तळमळ हारपले व्यथा । गेली सर्व चिंता पुढिलाची ॥२॥ लिगाडाची मोट बांधोनि टाकिली । वासना भाजली क्रोध अग्नी ॥३॥ एका जनार्दनी शांत जाहला देव । कामनीक देव प्रगटला ॥४॥

2471. धनवंत एक बहिर अंधळे । शुभ्र कुष्ठ काळे भोग अंगी ॥१॥ प्रारब्धाचि गति न कळे विचित्र । आहे हाती सूत्र विठोबाचे ॥धृपद॥ आणीक रोगांची नावे सांगो किती । अखंड असती जडोनिया ॥२॥ तुका म्हणे नष्ट संचिताचे दान खाता पावे सुख नेंदी ॥३॥

2471. अहं सोहं कोहं सर्व आटले । दृश्य द्रष्ट्रत्व सर्व फिटले ॥१॥ ऐसी कृपेची साउली । माझी जनार्दन माउली ॥२॥ द्वैत अद्वैताचें जाळें । उगविलें कृपाबळें ॥३॥ अवघे एकरुप जाहलें । दुजेपणाचे ठाव पुसिले ॥४॥

2472. भेदाभेद ताळा न घडे घालिता । आठवा रे आता नारायण ॥१॥ येणे एक केले अवघे होय सांग । अच्युताच्या योगे नामे छंदे ॥धृपद॥ भोंवरे खळाळ चोर वाटा घेती । पावल मारिती सिवेपाशी ॥२॥ तुका म्हणे येथे भावेविण पार । न पविजे सार हे चि आहे ॥३॥

2472. पहा कैसी नवलाची ठेव । स्वयमेव देही देखिला देव ॥१॥ नाही जप तप अनुष्ठान । नाही केले इंद्रियाचें दमन ॥२॥ नाही दान धर्म व्रत तप । अवघा देही जालो निष्पाप ॥३॥ पापपुण्याची नाही आटणी । चौदेहासहित शरण एका जनार्दनी ॥४॥

2473. जे गाती अखंड विठ्ठलाचे गीत । त्यांचे पायी चित्त ठेवीन मी ॥१॥ जयांसी आवडे विठ्ठलाचे नाम । ते माझे परम प्राणसखे ॥धृपद॥ जयांसी विठ्ठल आवडे लोचनी । त्यांचे पायवणी स्वीकारीन ॥२॥ विठ्ठलासी जिही दिला सर्व भाव । त्यांच्या पायी जीव ठेवीन मी ॥३॥

2473. त्रिभुवनींचा दीप प्रकाशु देखिला । हृदयस्थ पाहिला जनार्दनं ॥१॥ दीपाची ती वाती वातीचा प्रकाश । कळिकामय दीप देही दिसे ॥२॥ चिन्मय प्रकाश स्वयं आत्मज्योती । एक जनार्दनी भ्रांति निरसली ॥३॥

2474. काय तो विवाद असो भेदाभेद । साधा परमानंद एका भावे ॥१॥ निघोनि आयुष्य जाते हातोहात । विचारी पा हित लवलाही ॥२॥ तुका म्हणे भावभक्ती हे कारण । नागवी भूषण दंभ तोचि ॥३॥ अर्थ :

2474. उदारपणे उदार सर्वज्ञ । श्रीजनार्दन उभा असे ॥१॥ तयाचे चरणी घातली मिठी । जाहली उठाउठी भेटी मज ॥२॥ अज्ञान हारविलें ज्ञान प्रगटले । हृदयी बिंबलें पूर्ण ब्रह्मा ॥३॥ एका जनार्दनी नित्यता समाधी । वाउग्या उपाधी तोडियेल्या ॥४॥

2475. देवकीनंदने । केले आपुल्या चिंतने ॥१॥ मज आपुलिया ऐसे । मना लावूनिया पिसे ॥धृपद॥ गोवळे गोपाळा । केले लावूनिया चाळा ॥२॥ तुका म्हणे संग । केला दुरि नव्हे मग ॥३॥

2475. सोलींव ब्रह्माज्ञान सांगत जे गोष्टी । ते उघड नाचे दृष्टी संतासंगें ॥१॥ गळा तुळशीहार मुद्रांचें श्रृंगार । नामाचा गजर टाळ घोळ ॥२॥ दिंडी गरुड टक्के मकरंद वैभव । हारुषें नाचे देव तया सुखी ॥३॥ एका जनार्दनी सुखाची मादुस । जनार्दने समरस केले मज ॥४॥

2476. माझिया जीवासी हेचि पै विश्रांति । तुझे पाय चित्ती पांडुरंगा ॥१॥ भांडवल गाठी झालेसे पुरते । समाधान चित्ते मानियेले ॥धृपद॥ उदंड उच्चारे घातला पसरु । रूपावरी भरु आवडीचा ॥२॥ तुका म्हणे मज भक्तीची आवडी । अभेदी तांतडी नाही ह्मुण ॥३॥

2476. माझे मीपण देहीच मुरालें । प्रत्यक्ष देखिले परब्रह्मा ॥१॥ परब्रह्मा सुखाचा सोहळा । पाहिलासे डोळा भरूनियां ॥२॥ ब्रह्माज्ञानाची ते उघडली पेटी । जाहलों असे पोटी शीतल जाणा ॥३॥ एका जनार्दनी ज्ञानाचें ते ज्ञान । उघड समाधान जाहलें जीवा ॥४॥

2477. एकविध आम्ही न धरू पालट । न संडू ते वाट सांपडली ॥१॥ म्हणवूनि केला पाहिजे सांभाळ । माझे बुद्धीबळ पाय तुझे ॥धृपद॥ बहुत न कळे बोलता प्रकार । अंतरा अंतर साक्षी असे ॥२॥ तुका म्हणे आगा जीवांच्या जीवना । तू चि नारायणा साक्षी माझा ॥३॥

2477. दीपांचें ते तेज कळिकें ग्रासिले । उदय अस्त ठेले प्रभेविण ॥१॥ लोपलीसे प्रभा तेजाचे तेजस । जाहली समरस दीपज्योती ॥२॥ फुंकिल्यावांचुनी तेज ते निघाले । त्रिभुवनी प्रकाशिले नवल देख ॥३॥ एका जनार्दनी ज्योतीचा प्रकाश । जाहला समरस देही देव ॥४॥

2478. राहो येचि ठायी । माझा भाव तुझे पायी ॥१॥ करीन नामाचे चिंतन । जाऊ नेदी कोठे मन ॥धृपद॥ देईन ये रसी । आता बुडी सर्वविशी ॥२॥ तुका म्हणे देवा । साटी करोनिया जीवा ॥३॥

2478. जेथे परापश्यन्तीची मावळली भाष । तो स्वयंप्रकाश दावी गुरु ॥१॥ तेणे माझे मना जाहलें समाधान । निरसला शीण जन्मोजन्मी ॥२॥ उपाधी तुटली शांति हे भेटली । सर्व तेथे आटली तळमळ ॥३॥ एका जनार्दनी प्रेमाचें ते प्रेम । दाविले सप्रेम हृदयांत ॥४॥

2479. तैसे नहो आम्ही विठ्ठलाचे दास । यावे आणिकास काकुलती ॥१॥ स्वामिचिया सत्ता ठेंगणे सकळ । आला किळकाळ हाताखाली ॥धृपद॥ अंकिताचा असे अभिमान देवा । समर्पूनि हेवा असो पायी ॥२॥ तुका म्हणे आम्हा इच्छेचे खेळणे । कोड नारायणे पुरवावे ॥३॥

2479. उदार विश्वाचा दीपकु तेजाचा 2479 उदार विश्वाचा दीपकु तेजाचा । प्रकाशु कृपेचा दावियेला ॥१॥ हारपले विश्व विश्वभरपणे । दाविले जनार्दने स्वयमेव ॥२॥ अकार उकार मकार शेवट । घेतिलासे घोट परब्रह्मीं ॥३॥

2480. मोक्ष देवापाशी नाही । लटिक्या घाई विव्हळता ॥१॥ काय खरे न धरी शुद्धी । गेली बुद्धी भ्रमले ॥धृपद॥ अहंकारास उरले काई । पाचांठायी हे वांटे ॥२॥ तुका म्हणे कुंथे भारे । लटिके खरे मानुनिया ॥३॥

2480. देहाची आशा टाकिली परती । केलीसे आरती प्रपंचाची ॥१॥ स्थूल सुक्ष्म यांची रचूनियां होळीं । दावाग्नि पाजळी भक्तिमंत्रें ॥२॥ एका जनार्दनी देहासी मरण । विदेही तो जाण जनार्दन ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । विठ्ठल विठ्ठल परिपूर्ण ॥४॥

2481. आपला तो एक देव करुनि घ्यावा । तेणेंविण जीवा सुख नव्हे ॥१॥ येर ती माइके दुःखाची जनिती । नाही आदिअंती अवसानी ॥धृपद॥ अविनाश करी आपुलिया ऐसे । लावी मना पिसे गोविंदाच्या ॥२॥ तुका म्हणे एका मरणेंचि सरे । उत्तमचि उरे कीर्ती मागे ॥३॥

2481. फिरलों मी दशादिशा । वाया सोसा हाव भरी ॥१॥ नाही जाहलें समाधान । वाउगा शीण जाहला पोटी ॥२॥ उरला हेत पंढरीसी । सुखरासी लाधली ॥३॥ एका जनार्दनी सुखाचे भांडार । जोडिले निर्धार न सरेची ॥४॥

2482. आजिचे हे मज तुह्मी कृपादान । दिले संतजन मायबापी ॥१॥ आली मुखावाटा अमृतवचने । उत्तीर्ण ती येणे नव्हे जन्मे ॥२॥ तुका म्हणे तुह्मी उदार कृपाळ । शृंगारिले बाळ कवतुके ॥३॥ अर्थ :

2482. आणिकांचे धरिता आस । होतो नाश जीवित्वा ॥१॥ म्हणोनि निर्धारिलें मन । धरिले ठाणें रामकृष्ण ॥२॥ न धांवे आता कोठे मन । हृदयी ध्यान धरिले ते ॥३॥ एका जनार्दनी प्राण । ठेविला जाण समूळ चरणी ॥४॥

2483. स्तुती अथवा निंदा करावी देवाची । अधम तो वेची व्यर्थ वाणी ॥१॥ आइकोनि होती बहिर हे बोल । वेचूनि ते मोल नरका जाती ॥धृपद॥ इह लोकी थुंका उडे तोंडावरी । करणे अघोरी वास लागे ॥२॥ तुका म्हणे माप वाचेऐसे निके । भरले नरके निंदेसाठी ॥३॥

2483. मागे बहुतांसी सांभाळिले । ऐसे वरदान ऐकिलें ॥१॥ म्हणवोनी धरिला लाहो । मनींचा संदेहो टाकुनी ॥२॥ अजामेळ पापराशी । नेला निज नित्य टाकुनी ॥३॥ तारिले उदकी पाषाण । ऐसे महिमान नामाचे ॥४॥

2484. लोह कफ गारा सिद्ध हे सामुग्री । अग्नी टणत्कारी दिसो येतो ॥१॥ सांगावे ते काई सांगावे ते काई । चित्ता होय ठायी अनुभव तो ॥धृपद॥ अन्ने सांगो येतो तृप्तीचा अनुभव । करूनि उपाव घेऊ हेवा ॥२॥ तुका म्हणे मिळे जीवनी जीवन । तेथे कोणा कोण नांव ठेवी ॥३॥

2484. उपाधीच्या नांवे घातियेलें शून्य । आणिका दैन्यवाणें काय बोलु ॥१॥ टाकूनिइया संग धरियेला देव । आता तो उपाय दुजा नाही ॥२॥ सर्व वैभव सत्ता जयाचे पदरी । जालो अधिकारी आम्ही बळे ॥३॥ एका जनादनीं तोडियेला संग । जालो आम्ही निःसंग हरिभजनीं ॥४॥

2485. बाळाचे जीवन । माता जाणे भूक तहान ॥१॥ काय करू विनवणी । असो मस्तक चरणी ॥धृपद॥ ठेविलिये ठायी । चित्त ठेवुनि असे पायी ॥२॥ करितो हे सेवा । चिंतन सर्वा ठायी देवा ॥३॥

2485. सकळ प्रपंचाचे भान । ते तंव मृगजळासमान ॥१॥ जन्ममरणापरता । त्रिगुणातें नातळता ॥२॥ प्रपंचाची अलिप्त युक्ति । ऐसी आहे देहस्थिती ॥३॥ प्रपंची न दिसे भान । एका शरण जनार्दन ॥४॥

2486. जाणतो समये । परिमित कामा नये ॥१॥ तुम्ही सांगावे ते बरे । देवा सकळ विचारे ॥धृपद॥ फुकाचिये पुसी । चिंता नाही होते ऐसी ॥२॥ तुका म्हणे आहे । धर पाय मज साहे ॥३॥

2486. उघड दाखविले देवा । नाही सेवा घेतली ॥१॥ ऐसी प्रेमाची माउली । जगी व्यापक व्यापली ॥२॥ नाही घालीत भार कांही । आठव देही रामकृष्ण ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । मन माझे नेलें चोरुन ॥४॥

2487. द्वारपाळ विनंती करी । उभे द्वारी राउळा ॥१॥ आपुलिया शरणागता । वाहो चिंता नद्यावी ॥धृपद॥ वचना या चित्त द्यावे । असो ठावे तुम्हासी ॥२॥ तुका म्हणे कृपासिंधू । दीनबंधू केशवा ॥३॥

2487. मनाचे माथा घातिला धोंडा । वासना कापुनी केला लांडा ॥१॥ जनीं लांडा वनी लांडा । वासना रांडा सांडियलें ॥२॥ वासना सांडोनी जालो सांड्या । कामना कामिक म्हणती गांड्या ॥३॥ कामना सांडे विषयी लाताडे । एका जनार्दनी तयाची चाड ॥४॥

2488. दोही बाही आम्हा वास । असों कास घालोनी ॥१॥ बोल बोलो उभयतां । स्वामिसत्ता सेवेची ॥२॥ येकसरे आज्ञा केली । असो चाली ते नीति ॥३॥ तुका म्हणे जोहरितो । आहे होतो ते ठाई ॥४॥

2488. मनाचे ते मन ठेविले चरणी । कुर्वडी करुनी जनार्दनी ॥१॥ ध्यानाचे ते ध्यान ठेविले चरणी । कुर्वडी करुनी जनार्दनी ॥२॥ ज्ञानाचे ते ज्ञान ठेविले चरणी । कुर्वडी करुनी जनार्दनी ॥३॥ शांतीची शांती ठेविली चरणी । कुर्वंडी करुनी जनार्दनी ॥४॥

2489. ऐका जी देवा माझी विनवणी । मस्तक चरणी ठेवीतसे ॥१॥ सन्निध पातलो सांडूनिया शंका । सन्मुख चि एकाएकी पुढे ॥धृपद॥ जाणविले कोठे पावे पायापाशी । केली या जिवासी साटी ह्मुण ॥२॥ तुका म्हणे माझे हाती द्या उद्धार । करी करकर म्हणवूनि ॥३॥

2489. एक भाव दुजा न राहो मनी । श्रीरंगावांचुनी दुजे नाही ॥१॥ मनासी ते छंद आदर आवड । नामामृत चाड गोविंदाची ॥२॥ एका जनार्दनी नाम वाचे गाऊ । आणिक न ध्याऊं दुजे कांही ॥३॥

2490. बैसलो तो कडियेवरी । नव्हे दुरी वेगळा ॥१॥ घडले हे बहुता दिसा । आता इच्छा पुरवीन ॥धृपद॥ बहु होता जाला सीण । नाही क्षण विसावा ॥२॥ दुःखी केले मीतूपणे । जवळी नेणे होते ते ॥३॥

2490. अवघे देवा तुजसमान । मज नाही भिन्न भिन्न ॥१॥ नाम वाचे सदा गाऊ । आवदी ध्याऊं विठ्ठल ॥२॥ वारंवार संतसंग । कीर्तनरंग उल्हास ॥३॥ एक जनार्दनी सार । विठ्ठल उच्चार करु आम्ही ॥४॥

2491. भुक्ति मुक्तीचें कारण । नाही नाही आम्हा जाण ॥१॥ एक गाऊ तुमचे नाम । तेणे होय सर्व काम ॥२॥ धरलिया मूळ । सहज हाती लागे फळ ॥३॥ बीजाची आवडी । एक जनार्दनी गोडी ॥४॥

2492. सेवके करावे सांगितले काम । सिक्याचा तो धर्म स्वामी राखे ॥१॥ काय देवा नेणो आले गांढेपण । तुम्ही शिक्तहीन झाले दिसा ॥धृपद॥ विष्णुदास आम्ही निर्भर ज्याबळे । ते दिसे या काळे अव्हेरिले ॥२॥ तुका म्हणे मूळ पाठवा लौकरी । किंवा करू हरी काय सांगा ॥३॥

2492. लौकिकापुरता नोहे हा विभाग । साधले अव्यंग सुखसार ॥१॥ अविट विटेना बैसलें वदनी । नाम संजीवनीं ध्यानीं मनी ॥२॥ बहुता काळांचें ठेवणें शिवाचें । सनकसनंदनाचेंक कुळदैवत ॥३॥ एका जनार्दनी भाग्य ते चांगलें । म्हणोनि मुखा आले रामनाम ॥४॥

2493. खेळता निजभावे समर्थाचे बाळ । तयाच्या सकळ सत्तेखाली ॥१॥ तरी लेवविला शोभे अळंकार । नाही तरी भार मानाविण ॥धृपद॥ अवघी च दिशा असावी मोकळी । मायबाप बळी म्हणऊनि ॥२॥ तुका म्हणे माझे ऐसे आहे देवा । म्हणऊनि सेवा समर्पीली ॥३॥

2493. वेदाचा वेदार्थ शास्त्राचा शास्त्रार्थ । आमुचा परमार्थ वेगळाची ॥१॥ श्रुतीचें निजवाक्य पुराणींचे गुज । आमुचे आहे निज वेगळेंची ॥२॥ तत्त्वाचे परमतत्त्व महत्वासी आले । आमुचे सोनुले नंदाघरीं ॥३॥ एका जनार्दनी ब्रह्माडांचा जीव । आमुचा वासुदेव विटेवरी ॥४॥

2494. निरांजनी एकटवाणे । संग नेणे दुसरा ॥१॥ पाहा चाळविले कैसे । लावुनि पिसे गोवळे ॥धृपद॥ लपले अंगे अंग । दिला संग होता तो ॥२॥ तुका म्हणे नव्हते ठावे । झाले भावे वाटोळे ॥३॥

2494. गाढवासांगती सुकाळ लाथांचा । श्रम जाणिवेचा वाया जाय ॥१॥ आम्हांसी तो एक प्रेमाचे कारण । नामाचे चिंतन विठोबाच्या ॥२॥ एका जनार्दनी आवडी हे माझी । संतचरण पुजीं सर्वकाळ ॥३॥

2495. नव्हता भेटी तोचि बरे । होता चोरे नाडिले ॥१॥ अवाघियांचा केला झाडा । रिता वाडा खोंकर ॥धृपद॥ चिंतनांचे मूळ चित्त । नेले वित्त हरूनि ॥२॥ तुका म्हणे मूळा आले । होते केले तैसे चि ॥३॥

2495. दास्यत्वें चोखट । रामनामे सोपीं वाट ॥१॥ करिता लाधले चरण । मना जाहलें समाधान ॥२॥ होतो जन्मोजन्मी तापलों । तुमचे दरुशने निवांत ठेलो ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । जनार्दन एकपणीं ॥४॥

2496. रामकृष्णनाम । कथा करू कीर्तन ॥१॥ हाचि आम्हा मंत्र । सोपा दिसे सर्वत्र ॥२॥ संतांचे संगती । मुखी नामामृत तृप्ती ॥३॥ बसो कीर्तनी सदा । माझी मति गोविंदा ॥४॥

2497. सरलियाचा सोस मनी । लाजोनिया राहिलो ॥१॥ आवडीने बोलावितो । येथे ते तो लपावे ॥धृपद॥ माझे ते चि मज द्यावे । होते भावे जोडिले ॥२॥ तुका म्हणे विश्वंभरा । आळीकरा बुझावा ॥३॥

2497. चरणाची सेवा आवडी करीन । कायावाचामन धरुनी जीवी ॥१॥ यापरतें साधन न करी तुझी आण । हाचि परिपुराण नेम माझा ॥२॥ एका जनार्दनी एकत्वे पाहिन । ह्रुदयीं ध्याईन जनार्दन ॥३॥

2498. नाचावेंसे वाटे मना । छंद गुणा अधीन ॥१॥ चेष्टविली माझी गात्रे । सत्तासूत्रे हालती ॥धृपद॥ नामरूपे रंगा आली । ते चि चाली स्वभावे ॥२॥ तुका म्हणे पांडुरंगे । अंग संगे कवळिले ॥३॥

2498. मागे बहुतांनीं मानिला विश्वास । म्हणोनि मी दास जाहलो ॥१॥ कायावाचामन विकिले चरणी । राहिलो धरूनि कंठी नाम ॥२॥ एका जनार्दनी नामाचा प्रताप । भक्त आपोआप तरताती ॥३॥

2499. खेळतो ते खेळ पायाच्या प्रसादे । नव्हती ही छंदे नासिवंत ॥१॥ माझा मायबाप उभा विटेवरी । कवतुके करी कृपादान ॥धृपद॥ प्रसादाची वाणी वदे ती उत्तरे । नाही मतांतरे जोडियेली ॥२॥ तुका म्हणे रस वाढितिया अंगे । छाया पांडुरंगे केली वरी ॥३॥

2499. वायांविण करु नये बोभाट । सांपडली वाट सरळ आम्हा ॥१॥ आता नाही भय तत्त्वता । ठेविला माथा चरणावरी ॥२॥ धरिल्या जन्माचें सार्थक । निवारला थोर धाक ॥३॥ गेला मागील तो शीण । तुमचे दरुशन होतांची ॥४॥

2500. अखंड मुडतर । सासुरवास करकर ॥१॥ याची जाली बोळवण । आता न देखो तो शीण ॥धृपद॥ बहुतांची दासी । तये घरी सासुरवासी ॥२॥ तुका म्हणे मुळे । खंड झाला एका वेळे ॥३॥

2500. अवघा व्यापक दाविला । माझा संदेह फिटला ॥१॥ मन होते गुंडाळलें । आपुलें चरणी पै ठेविले ॥२॥ केले देहाचें सार्थक । तुटला जन्ममरण धाक ॥३॥ नाही पहावया दृष्टी । अवघा जनार्दनी सृष्टी ॥४॥

2501. अवघा भार वाटे देवा । संतसेवा न करीता ॥१॥ कसोटी हे असे हाती । सत्य भूती भगवंत ॥धृपद॥ चुकलोंसा दिसे पंथ । गेले संत तो ऐसा ॥२॥ तुका म्हणे सोंग वाया । कारण या अनुभवे ॥३॥

2501. सखीये अनुतापे वैराग्यतापें अति संतप्त नयनी । अश्रु अंगी स्वेद रोमांच जीवी जीव मूर्च्छित वो ॥१॥ माझे मजलागी गुरुकृपा मन ते जाले उन्मन वो । देही देह कैसा विदेह जाले क्रिया चैतन्यघन वो ॥२॥ माझे मीपण पहाता चित्ती चित्त अचिंत वो । वृत्तिनिवृत्ति तेथे चिद्रुप जालो परमानंदे तृप्त वो ॥३॥ एका जनार्दनी एकत्वे जन वन समसमान एक । एकपणे परिपुर्ण जाला त्रैलोक्य आनंदघन वो ॥४॥

2502. आता तुम्ही कृपावंत । साधु संत जिवलग ॥१॥ गोमटे ते करा माझे । भार ओझे तुम्हासी ॥धृपद॥ वंचिले ते पायापाशी । नाही यासी वेगळे ॥२॥ तुका म्हणे सोडिल्या गाठी । दिली मिठी पायासी ॥३॥

2502. असोनी देही आम्ही विदेही भाई । नातळों कर्म अकर्माचें ठायी ॥१॥ माझे नवल म्यांच पाहिले डोळा । शब्द निःशब्द राहिलों वेगळा ॥२॥ काय सांगु नवलाची कहाणी । पाहते पाहणें बुडाले दोन्ही ॥३॥ न पहावे न देखवें नायकावें कानी । कायावाचामनें शरण एका जनार्दनी ॥४॥

2503. सुख वाटे परी वर्म । धर्माधर्म न कळे ॥१॥ गाये नाचे एवढे जाणे । विठ्ठल म्हणे निर्लज्ज ॥धृपद॥ अवघे माझे एवढे धन । साधन ही सकळ ॥२॥ तुका म्हणे पाया पडे । तुमच्या कोडे संतांच्या ॥३॥

2503. जाहली गेली तुटली खुंटली हाव । पहाता पाहणें एकचि जाहला देव ॥१॥ जंगम स्थावर अचळ चळाचळ । अवघा व्यापुनी राहिला अकळ ॥२॥ न कळे लाघव खेळ खेळ करूणादानी । कायावाचामने शरण एका जनार्दनी ॥३॥

2504. धरिली जी होती चित्ती । डोळा तेचि दिसती ॥१॥ आले आवडीस फळ । जाले कारण सकळ ॥धृपद॥ घेईन भातुके । मागोनिया कवतुके ॥२॥ तुका म्हणे लाड । विठोबा पुरवील कोड ॥३॥

2504. देव पाहता मजमाजीं भेटला । संदेह फिटला सर्व माझा ॥१॥ माझा मीच देव माझा मीच देव । सांगितला भाव श्रीगुरुने ॥२॥ एका जनार्दनी पाहिलासे देव । फिटला संदेह आता माझा ॥३॥

2505. बहुता दिसांची आजि जाली भेटी । जाली होती तुटी काळगती ॥१॥ येथे सावकासे घेईन ते धणी । गेली अडचणी उगवोनि ॥धृपद॥ बहु दुःख दिले होते घरी कामे । वाढला हा श्रमेंश्रम होता ॥२॥ बहु दिस होता सांडिला मारग । क्लेशाचा त्या त्याग आजि झाला ॥३॥

2505. पहावया गेलों देव । तो मीची स्वयमेव ॥१॥ आता पाहणेंचि नाही । देव भरला हृदयी ॥२॥ पाहता पाहता खुंटले । देवपण मजमाजीं आटले ॥३॥ परतले दृष्टीचें देखणे । अवघा देव ध्यानेंमनें ॥४॥

2506. पुत्र जाला चोर । मायबापा हर्ष थोर ॥१॥ आता काशासाठी जोडी । हाड धांटे गुंडगे घडी ॥धृपद॥ आइते अपाहार । आणूनिया भरी घर ॥२॥ मानिली निश्चिंती । नरका जावया उभयती ॥३॥

2506. कायावाचामनें । कृपाळू दीनाकारणें ॥१॥ ऐसा समर्थ तो कोन । माझ्या जनार्दनावांचुन ॥२॥ माझे मज दाखविले । उघडें वाचे बोलविलें ॥३॥ जनी जनार्दन । एका तयासी शरण ॥४॥

2507. एवढी अपकीर्ती । ऐकोनिया फजीती ॥१॥ जरि दाविल वदन । थुंका थुंका तो देखोन ॥धृपद॥ काळिमेचे जिणे । जीवोनिया राहे सुने ॥२॥ तुका म्हणे गुण । दरुषणे अपशकुन ॥३॥

2507. सर्व देवांचा हा देव । उभा राहे विटेवरी ॥१॥ त्याचे ठायी भाव माझा । न दिसे दुजा पालटु ॥२॥ वारंवार ठेवीन डोई । उगेच पायी सर्वदा ॥३॥ न मागे भुक्ति आणि मुक्ति । संतसंगति मज गोड ॥४॥

2508. समर्थासी नाही वर्णावर्णभेद । सामुग्री ते सर्व सिद्ध घरी ॥१॥ आदराचे ठायी बहुच आदर । मागितले फार ते ते वाढी ॥धृपद॥ न म्हणे सुहृद सोयरा आवश्यक । राजा आणि रंक सारिखेचि ॥३॥ भाव देखे तेथे करी लडबड । जडा राखे जड निराळेची ॥३॥

2508. आजी देखिलीं पाउले । तेणे डोळे धन्य जाहले ॥१॥ मागील शीणभारु । पाहता न दिसे निर्धारु ॥२॥ जन्मांचें ते फळ । आजी जाहलें सुफळ ॥३॥ एक जनार्दनी डोळा । विठ्ठल देखिला सांवळा ॥४॥

2509. पुंडलीक भक्तराज । तेणे साधियेले काज । वैकुंठीचे निज । परब्रम्ह आणिले ॥१॥ पांडुरंग बाळमूर्ती । गाईगोपाळा सांगती । येऊनिया प्रीति । उभे समचि राहिले ॥धृपद॥ एका आगळे अक्षर । वैकुंठचि दुसरे । म्हणविती येरे । परि ती ऐसी नव्हेती ॥२॥ पाप पंचक्रोशीमधी । येऊ न सकेचिना आधी । कैची तेथे विधि । निषेधाची वसति ॥३॥

2509. सायासाचें बळ । ते आजी जाहलें अनुकुळ ॥१॥ धन्य जाहलें धन्य जाहलें । देवा देखिले हृदयी ॥२॥ एका जनार्दनी संशय फिटला । देव तो देखिला चतुर्भुज ॥३॥