वारकरी रोजनिशी

2911. निमालिया देहासाठीं । रांडा पोरें म्हणती होटीं ॥१॥ तयासाठीं न रडती । आपुलें म्हणीता कैसे होती ॥२॥ ऐसे भुलले पामर नरक भोगिती अघोर ॥३॥ एका शरण जनार्दनी । रामनाम न घेती कोणी ॥४॥

2912. सुख पंढरिये आले । पुंडलिके साठविले ॥१॥ घ्या रे घ्या रे माझे बाप । जिव्हा घेउनि खरे माप । करा एक खेप । मग नलगे हिडणे ॥धृपद॥ विभव गुंडोनी पसारा । धाव घाला पंढरपुरा ॥२॥ आयुष्य वेच जव आहे । तोंची धावोनिया जाये ॥३॥

2912. गत ते आयुष्य गत ते धन । गत दृश्यमान पदार्थ तो ॥१॥ गत अंबर गत तो पवन । गत ते हवन गत होय ॥२॥ एका जनार्दनी अगत ते नाम । म्हणोनि विश्राम योगियांसी ॥३॥

2913. देवाचे चरित्र नाठवे सर्वथा । विनोदार्थ कथा गोड वाटे ॥१॥ हातावरी हात हासोनि आफळी । वाजविता टाळी लाज वाटे ॥२॥ तुका म्हणे थुंका त्याच्या तोंडावरी । जातो यमपुरी भोगावया ॥३॥ अर्थ :

2913. जे जे दिसे ते ते नासे । अवघे वोसे जायाचे ॥१॥ नाशिवंत सर्व काया । भेणे उपाया करा कांही ॥२॥ पदार्थ मात्र जात असे । कांही नसे आनु दुजे ॥३॥ एका जनार्दनी सर्व वाव । धरा भाव विठ्ठलीं ॥४॥

2914. अद्वैती तो नाही माझे समाधान । गोड हे चरण सेवा तुझी ॥१॥ करुनी उचित देई हेची दान । आवडे कीर्तन नाम तुझे ॥धृपद॥ देव भक्त सुखाच सोहंळा । ठेउनी निराळा दावी मज ॥२॥ तुका म्हणे आहे तुझे हे । सकळ कोण्या एके काळे देई मज ॥३॥

2914. मी मी म्हणता वाया गेले सर्व । पाहे तू अपूर्व नवल बापा ॥१॥ रावण नासला मीपणें गेला । रामे क्षय केला पुत्रापौत्रीं ॥२॥ मीपणे दुर्योधन बहुत गर्वीत । नासलें जीवित रणांगणी ॥३॥ ऐसे ते बहुत मीपणें नासलें । एका जनार्दनी भले मीपण रहित ॥४॥

2915. हेचि माझे तप हेचि माझे दान । हेचि अनुष्ठान नाम तुझे ॥१॥ हेचि माझे तीर्थ हेचि माझे व्रत । सत्य हे सुकृत नाम तुझे ॥धृपद॥ हेचि माझा कर्म हाचि माझा धर्म । हाचि नित्यनेम नाम तुझे ॥२॥ हाचि माझा योग हाचि माझा यज्ञ । हेचि तपध्यान नाम तुझे ॥३॥

2915. अहा रे पामरा मीपण फुगारा । व्यर्थ का रे भारा वागविसी ॥१॥ शस्त्राचेनि रोम चक्र नोहे अंगा । तया सहस्त्र भगा जाहले देखा ॥२॥ विष अग्नीचेनि मेळे । तया कांहें न पोळे ॥३॥ एका जनार्दनी मन । देवापायी केलेंक अर्पण ॥४॥

2916. कोणे साक्षीविण । केले उद्धारा भजन ॥१॥ ऐसे सांगा जी दातारा । माझी भक्ति परंपरा ॥धृपद॥ कोणे नाही केली आळी । ब्रम्हज्ञानाहुनि वेगळी ॥२॥ कोणाचे तो कोड । नाही पुरविला लाड ॥३॥

2916. मी म्हणोनिया भार वाहे । वाउगा जाय कुंथत ॥१॥ रात्रंदिवस जैसा खर । वोझे अपार वहातुसे ॥२॥ नावडे भजन पूजा कथा । संसाराची वाहे चिंता ॥३॥ आला आयुष्याचा काळ । परि न राहे तळमळ ॥४॥

2917. सुखरूप चाली । हळूहळू उसंतिली ॥१॥ बाळगोपाळाची वाट । सेवे सेवकता नीट ॥धृपद॥ जरी झाला श्रम । तरी पडो नये भ्रम ॥२॥ तुका म्हणे दासा । देव सरिसा सरिसा ॥३॥

2917. नाशिवंत देह नाशिवंत माया । नाशिवंत काया काया काज ॥१॥ यमाचा पाहुणा जाणार जाणार । काय उपचार करुनी वाया ॥२॥ छायेसी बैसला सवेंची तो गेला । वृक्ष रडूं लागला गेला म्हणोनी ॥३॥ पाथस्थ मार्गस्थ येऊनी राहिला । उदय होता निघाला आपुल्या मार्गे ॥४॥

2918. चुकली ते वाट । पुढे सांपडवी नीट ॥१॥ म्हणउनी गर्भवास । नेणती ते हरीचे दास ॥धृपद॥ संचिताचा संग । काय जाणो पावे भंग ॥२॥ तुका म्हणे दृष्टी । उघडितो नव्हे कष्टी ॥३॥

2918. हे शरीर नाशिवंत साचे । जायाचें हो जायाचें अंतकाळीं ॥१॥ काय याचे सुख मानिती हे जन । पडिलेसें जाण मायाचक्री ॥२॥ संसाराचा या करिती विचार । भुलले पामर अधोगती ॥३॥ एका जनादनीं वायाची भ्रमती । पुढे ती फजिती नेणवेची ॥४॥

2919. कइ तो दिवस देखेन डोळा । कल्याण मंगळामंगळाचे ॥१॥ आयुष्याच्या शेवटी पायासवे भेटी । काळवेळ तुटी झाल्या तरे ॥धृपद॥ सरो हे संचित पदरींचा गोवा । उताविळ देवा मन झाले ॥२॥ पाउलापाउली करिता विचार । अनंतविकार चित्ता अंगी ॥३॥

2919. नाशिवंत देह नाशिवंत माया । नाशिवंत छाया वाया जैशी ॥१॥ म्रुगजळाचे परी नाशिवंत धन । यासी तुं भुलुन गुंतलासी ॥२॥ व्यापारी बाजारीं घातिले दुकान । स्ती पुत्र स्वजन तैसे बापा ॥३॥ एका जनार्दनी ऐशियाच्या छंद । भुलोनी गोविंदा विसरसी ॥४॥

2920. कळो येते वर्म । तरी न पवतो श्रम ॥१॥ तुम्हा शिरी होता भार । आम्हा कैचा संसार ॥धृपद॥ होते अभयदान । तरी स्थिर होते मन ॥२॥ तुका म्हणे पाहे । ऐसी वाट उभा आहे ॥३॥

2920. क्षणभंगुर देह । याचा मानिसी संदेह ॥१॥ उदकावरील तरंग । तैसे दिसे सर्व जग ॥२॥ पाहता मृगज्ळा । जळ नोहेची निर्मळा ॥३॥ साउली अभ्राची । वाया जाय जैसी ॥४॥

2921. वारंवार हाचि न पडावा विसर । बसावे अंतर तुमच्या गुणी ॥१॥ इच्छेचा ये दाता तू एक समर्था । अगा कृपावंता मायबापा ॥धृपद॥ लाभाचिये वोढी उताविळे मन । त्यापरि चिंतन चरणाचे ॥२॥ तुका म्हणे जीवी जीवन ओलावा । पांडुरंगे दावा शीघ्र आता ॥३॥

2921. असत्याचे मूळ नरदेह साचे । वाया काय याचे कवतूक ॥१॥ हरिनाम सार सेवीं तू निर्धारे । आणीक पसार शीण वाया ॥२॥ एका जनार्दनी मृगजळ वोखटें । दिसे ते गोमटें तृषा न हारे ॥३॥

2922. आइकावी माझी कवतुकउत्तरे । देउनी सादरे चित्त देवा ॥१॥ वोरसे आवडी आलो पायापासी । होय ते मनेसी सुख कीजे ॥धृपद॥ तुमचे न भंगे सर्वोत्तमपण । करिता समाधान लेंकराचे ॥२॥ तुका म्हणे जरी बोलतो बोबडे । तरी लाडे कोडे कवतुके ॥३॥

2922. जाणता जाणता का रे वेडा होसी । नाथिल्याच्या पिसी हांव भरी ॥१॥ दोन दिवसांचे उसणे व्यापारी । काय त्यांची थोरी मानितोसी ॥२॥ दिवसांची छाया पुर्व पश्चिमेसी । तैशी या देहाची स्थिती जाणा ॥३॥ एका जनार्दनी हरिकृपेंवीण । दावील ही खूण कोण बापा ॥४॥

2923. नाही गुणदोष लिंपो देत अंगी । झाडिता प्रसंगी वरावरी ॥१॥ निकटवासिया आळवितो धावा । येथूनिया देवा सोडवूनी ॥धृपद॥ उमटे अंतरी ते करू प्रगट । कळोनी बोभाट धाव घाली ॥२॥ तुका म्हणे तरि वांचलो या काळे । समर्थाचे बळे सुखी असो ॥३॥

2923. देहींच्या अवसाना । कोणी कामा नये कोण्हा ॥१॥ हे तो मिळाले अपार । अवघा मायेचा बाजार ॥२॥ तुजसाठीं शोक । कोण्ही न करतीच दुःख ॥३॥ रडती पडती । पुढे कैसे होईल म्हणती ॥४॥

2924. आता येणे पडिपाडे । रस सेवू हा निवाडे । मुंगी नेली गोडे । ठेविलिये अडचणी ॥१॥ तैसे होय माझ्या जीवा । चरण न सोडी केशवा । विषयबुद्धी हेवा । वोस पडो सकळ ॥धृपद॥ भुकेलिया श्वाना । गांठ पडे सवे अन्ना । मुको पाहे प्राणा । परि तोंडिंची न सोडी ॥२॥ काय जिंकियेले मन । जीवित्व कामातुरा तृण । मागे विभिचारिण । भक्ती तुका ये जाती ॥३॥

2924. नका करु वाद विवाद पसारा । वाउगा मातेरा नरदेहीं ॥१॥ आयुष्याचे अंतीं कामा नये कोणी । नेती ढकलुनी एकलेंचि ॥२॥ स्वजन स्वगोत्र न ये कोणी कामा । सांडी त्यांचा प्रेमा परता होई ॥३॥ एका जनार्दनी मधाचिये मासी । तैसा सांपडसी यमफांशी कोण सोडी ॥४॥

2925. न पवीजे तया ठाया । आलो कायाक्लेशेसी ॥१॥ आता माझे आणी मना । नारायणा ओजेचे ॥धृपद॥ बहु रिणे पिडिलो फार । परिहार करावा ॥२॥ तुका म्हणे निर्बळशक्ति । काकुलती म्हुण येतो ॥३॥

2925. का रे भांबावसी नास्तिकासाठीं । कोरडी का आटी करसी वाया ॥१॥ हे तो पोसणे आणिले उसणे । जयाचे तया देणे अनायासें ॥२॥ 'घ्यावें त्याचे द्यावे' ऐशी आहे नीत । तू रे दुश्चित वाउगा मनी ॥३॥ न देता उरी देणे आहे केव्हा । वाउगा तो हेवा धरती पोटी ॥४॥

2926. बहु फिरलो ठायाठाव । कोठे भाव पुरेचि ना ॥१॥ समाधान तो पावलो । उरलो बोलो यावरी ॥धृपद॥ घे गा देवा आशीर्वाद । आमुच्या नांद भाग्याने ॥२॥ तुका म्हणे जेवू आधी । खवखव मधी सारावी ॥३॥

2926. आशेपाशी काम आशेपाशीं क्रोध । आशेपाशी भेद लागलासे ॥१॥ आशेपाशीं कर्म । आशेपाशीं धर्म । आशेपाशी नेम नानात्वाचा ॥२॥ आशेपाशीं याती आशेपाशीं जाती । आशेपाशीं वस्ती अहंकाराची ॥३॥ एका जनार्दनी निराशी तो धन्य । ज्यासी नारायण सांभाळिता ॥४॥

2927. कोण येथे रिता गेला । जो जो आला या ठाया ॥१॥ तातडी ते काय आता । ज्याची चिंता तयासी ॥धृपद॥ नावासाठी नेघे भार । न लगे फार वित्पत्ति ॥२॥ तुका म्हणे न लगे जावे । कोठे देवे सुचेना ॥३॥

2927. काम क्रोध लोभ दंभ मद मत्सर । षड्‌वैरी तत्पर हेचि येथे ॥१॥ क्षुधा तृष्णा मोद शोक जरा मरण । षडऊर्मी पूर्ण देही हेंची ॥२॥ आशा मनीषा कल्पना इच्छा तृष्णा वासना । हे अठरा गुण जाणा देहामाजीं ॥३॥ एका जनार्दनी त्यजोनि अठरा । तोचि संसारामाजीं शुद्ध ॥४॥

2928. इंद्रियाचे पुरे कोड । तेचि गोड पुढती ही ॥१॥ जावे म्हणती पंढरपुरा । हाचि बरा संसार ॥धृपद॥ बैसले ते मनामुळी । सुख डोळी देखिले ॥२॥ तुका म्हणे देती कान । वाणावाण निवडूनी ॥३॥

2928. अस्थिमांसाचा हा कोथला । ऐसा देह अमंगळा ॥१॥ प्राणी म्हणती माझे माझे । खर जैसे वाहे वोझे ॥२॥ न कंटाळे कधी मन । जेवी भुलें सर्प जाण ॥३॥ एका जनार्दनी देवा । याचा विसर पाडावा ॥४॥

2929. आता देवा मोकलीले । तुम्ही भले दिसेना ॥१॥ आता नाही जीवभाव । उरला ठाव वेगळा ॥धृपद॥ सांभाळुन घ्यावे देवा । आपणासवा यावरी ॥२॥ तुका म्हणे नग्न भाज । तरि ते लाज स्वामीसी ॥३॥

2929. मिळती सख्या माया बहिणी । हाती घेउनी तेजफणी ॥१॥ जंव आहे शरीर चांग । तंव काढिताती चांग भांग ॥२॥ नासिल्या शरीरांतें । टाकिताती तया परते ॥३॥ पहा देही देव असता । नाही म्हणती सर्वथा ॥४॥

2930. आशाबद्ध आम्ही भाकितसो कीव । तत्पर हा जीव कार्‍यापाशी ॥१॥ प्रतिउत्तराची पाहातसे वाट । करूनि बोभाट महाद्वारी ॥धृपद॥ आपुल्या उचिते करूनिया ठेवी । संबंध गोसावी तोडोनिया ॥२॥ तुका म्हणे एक झालिया निवाड । कोण बडबड करी मग ॥३॥

2930. देहींचे आयुष्य पूर्ण ते भरले । मग नाही उरले मागील कांही ॥१॥ देही देह आहे तोवरीं अहतां । निमाचिया तत्त्वता वाव सर्व ॥२॥ देही देहपण मी मी माझे म्हणे । मिथ्या सर्व जाणे देहांअंतीं ॥३॥ एका जनार्दनी मिथ्या देह आहे । रामनाम बा हे सबराभरीत ॥४॥

2931. खद्योते फुलविले रविपुढे ढुंग । साक्षी तव जग उभयता ॥१॥ आपल्या आपण नाही शोभो येत । चार करी स्फीत दाखवूनि ॥धृपद॥ खाणार ताकाचे असे त मांजर । आपणचि अधीर कळो येते ॥२॥ तुका म्हणे जळो मैंदाची मवाळी । दावूनिया नळी कापी सुखे ॥३॥

2931. म्हणती नरदेह पावन । परी अत्यंत निंद्य जाण ॥१॥ योनिद्वारें ज्याचे जनन । सवेंचि मरण लागलेंसे ॥२॥ जंव जन्मलेंचि नाही । तंव ते मरण लागले पाही ॥३॥ गर्भाच्याही ठायी भेवो । मरण भावों न चुकेची ॥४॥

2932. नाही सरो येत कोरड्या उत्तरी । जिव्हाळ्याची बरी ओल ठायी ॥१॥ आपुलिया हिता मानिसी कारण । सत्या नारायण साह्य असो ॥धृपद॥ निर्वाणी निवाड होतो आगीमुखे । तप्त लोह सुखे धरिता हाती ॥२॥ तुका म्हणे नेम न टळता बरे । खऱ्यासीचि खरे ऐसे नांव ॥३॥

2932. स्वप्नामाजी बंधन । जागृति पाहता लटिकें स्वप्न ॥१॥ ऐशी जाणा देहस्थिती । जागृति स्वप्न ते भास चित्ती ॥२॥ जागृति धरिता भाव । स्वप्नीं दिसे तो प्रकाश ॥३॥ जागृति स्वप्न दोन्ही पाही । एका जनार्दनी पायी ॥४॥

2933. आलो उल्लंघुनि दुःखाचे पर्वत । पायापाशी हित तुमच्या तरी ॥१॥ न देखेचि लासा दुःखी होते मन । कठिणे कठिण वाटतसे ॥धृपद॥ नव्हे सांडी परि वाटते निरास । न ये माझा दिस संकल्पाचा ॥२॥ तुका म्हणे तुम्ही सदैव जी देवा । माझ्या हाचि जीवा एक ठाव ॥३॥

2933. स्वप्नामाजी अनिरुद्धें देखिलीसे उखा । तयालागीं घेउनी गेली चित्ररेखा ॥१॥ तया सोडविण्या हरी । धांव घेतसे झडकरी ॥२॥ पाहे स्वप्नाचेनि कांतें । अनिरुद्धा केलेसे निरुते ॥३॥ स्वप्नेंचि देखे सारा । एका जनार्दनी पसारा ॥४॥

2934. किती सोसिती करंटी । नेणो संसाराची आटी । सर्वकाळ पोटी । चिंतेची हळहळ ॥१॥ रिकामिया तोंडे राम । काय उच्चारिता श्रम । उफराटा भ्रम । गोवा विषय माजिरा ॥धृपद॥ कळता न कळे । उघडे झाकियेले डोळे । भरले त्याचे चाळे । अंगी वारे मायेचे ॥२॥ तुका म्हणे जन । ऐसे नावबुद्धीहीन । बहुरंगे भिन्न । एकी एक न मिळे ॥३॥

2934. मनुष्य देही व्हावे ब्रह्मज्ञान । घेतो पुढीलें आमंत्रण ॥१॥ पुढे जन्माचा विसार । घेतों अतिमानें तो पामर ॥२॥ चौर्‍यांयशीं लक्ष योनीप्रती । कोटी कोटी फेरे होती ॥३॥ ऐसा मनुष्यदेह पावन । तो वेंची विषयाकारण ॥४॥

2935. मंगळाचा मंगळ साटा । विट तोटा नेणे ते ॥१॥ हे भरा साते आले । भले भले म्हणवावे ॥धृपद॥ जनी जनार्दन वसे । येथे दिसे ते शुद्ध ॥२॥ तुका म्हणे बहुता मुखे । खरे सुखे ठेवावे ॥३॥

2935. आत्मा तो देही नाशिवंत नाही । आशाश्वत पाही कलेवर ॥१॥ उमजोनी उमजोनी झाकिती डोळे । बळेंचि अंधळे होती मूर्ख ॥२॥ मरणाचे हावे एकमेका बोलती । गेला गेला म्हणती असोनी जवळी ॥३॥ एका जनार्दनी ऐसे ते अंध । भुलले मतिमंद भ्रांतियोगें ॥४॥

2936. नामाचा महिमा बोलिलो उत्कर्ष । अंगी काही रस न येचि तो ॥१॥ कैसे समाधान राहे पांडुरंगा । न लगेचि अंगा आणी काही ॥धृपद॥ लाभाचिये अंगी सोस कवतुके । फिक्याचे ते फिके वेवसाव ॥२॥ तुका म्हणे करा आपुला महिमा । नका जाऊ धर्मावरी माझ्या ॥३॥

2936. उलट भावना पालट मनाची । कायावाचा देहाची स्थिती एक ॥१॥ होणार ते होय देहाचे पतन । तेथे कोणा कमीपण येते जाते ॥२॥ आणिले जयाचे ते देणेंचि आहे । सोस वाउगा वाहे काय फळ ॥३॥ एका जनार्दनी वाउगा पसारा । व्यर्थ हांवभर प्राणी जाहले ॥४॥

2937. हेचि वारंवार । पडताळुनी उत्तर ॥१॥ करितो पायासी विनंती । नुपेक्षावे कमळापती ॥धृपद॥ गंगोदके गंगे । अर्घ्य द्यावे पांडुरंगे ॥२॥ जोडोनिया हात । करी तुका प्रणिपात ॥३॥

2937. धरिसी देहाची तू आशा । तेणे फांसा पडशील ॥१॥ सोडविता नाही नाही कोण्ही । पाहे विचारुनी मनामाजी ॥२॥ येती तैसे सवेंचि जाती । व्यर्थ कुंथती माझे माझे ॥३॥ एका जनार्दनी पैलपार । तरसी निर्धार विठ्ठलनामें ॥४॥

2938. अवचित या तुमच्या पाया । देवराया पावलो ॥१॥ बरवे झाले देशाउर । आल्या दुर सारिखे ॥धृपद॥ राहोनिया जातो ठाया । आलियाची निशानी ॥२॥ तुका म्हणे चरणसेवा । जोडी हेवा लाधली ॥३॥

2938. वायांची आयुष्य जातसे खरे । उपाय तो बरें हरी एक ॥१॥ अवघा वेळ अवघा काळ । नका पोकळ घालवुं ॥२॥ जे जे घडी जे जे वेळीं । करा कल्लोळीं हरिकथा ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । भजा अनुदिनें संतासीं ॥४॥

2939. आता पाविजेल घरा । या दातारा संगती ॥१॥ पायावरी ठेवू माथा । सर्वथा हा नुपेक्षी ॥धृपद॥ येथून तेथवरी आता । नाही सत्ता आणिकाची ॥२॥ तुका म्हणे चक्रपाणी । शिरोमणी बळियांचा ॥३॥

2939. देहाची ममतान धरी साचार । करी का रे विचार पैलथडी ॥१॥ भरिला भरिला सागर भरिला । उतरीं का रे वाहिला संतसंगे ॥२॥ नामाची सांगडी बांधीत निर्धारे । तेणे पैलपार तरसी देखा ॥३॥ सांगड नामाची धरी प्रेमभावे । संता शरण जावे एकविधा ॥४॥

2940. बरवे माझ्या केले मने । पंथे येणे निघाले ॥१॥ अभयाचे जावे ठाया । देवराया प्रतापे ॥धृपद॥ साधनाचा न लगे पाग । अवघे सांग कीर्तन ॥२॥ तुका म्हणे सत्ता थोरी । कोण करी खोळंबा ॥३॥

2940. नरदेहीं आयुष्य गमाविले सारें । परी रामभजन खरें केले नाही ॥१॥ ऐसे जे अभागी पावती पतनी । तया सोडवणी कोण करी ॥२॥ एका जनार्दनी मानी हा विचार । राम चराचर जप करी ॥३॥

2941. मागे पुढे नाही । दुजे यावेगळे काही ॥१॥ नाही उरले आणीक । केला झाडा सकळिक ॥धृपद॥ विश्वासावाचून । नावे दुजियाचे शून्य ॥२॥ तुका म्हणे काही । बोलायची उरी नाही ॥३॥

2941. हिताकरणें तुम्ही सांगतसे गुज । कांही तरी लाज धरा आता ॥१॥ अवचट नरदेह पावले निधान । कांही सोडवण करी बापा ॥२॥ पूर्व सुकृताचें फळ ते पदरी । म्हणोनि हा देह निर्धारी प्राप्त तुज ॥३॥ एका जनार्दनी वाया जातो काळ । कांही तरी गोपाळ आठव वेगे ॥४॥

2942. वैराग्याचा अंगी झालासे संचार । इच्छी वनांतर सेवावया ॥१॥ का जी याचे करू नये समाधान । वियोगाने मन सिणतसे ॥धृपद॥ नयेचि यावया पंढरीचे मूळ । न देवेचि माळ कंठींची ही ॥२॥ तुका म्हणे झाले अप्रीतीचे जिणे । लाजिर हे वाणे सेवा करी ॥३॥

2942. प्रपंची गुंतती । बळे माझे माझे म्हणती ॥१॥ ऐसे अभागी ते खर । नेणे विचार सारासार ॥२॥ चिखले रुतती । आणिकाते धांवा म्हणती ॥३॥ बळे कृशान पदरी । बांधिताती दुराचारी ॥४॥ कुंथाकुंथी बळे । यम मारितसे सळें ॥५॥ शरण जनार्दना । कोण्हा नोहेचि वासना ॥६॥

2943. आळिकरा कोठे साहाते कठिण । आपुला ते प्राण देऊ पाहे ॥१॥ सांभाळावे मायबापे कृपादृष्टी । पीडिता तो दृष्टी देखो नये ॥धृपद॥ अंतरलो मागे संवसारा हाती । पायापे सरती झालो नाही ॥२॥ तुका म्हणे तुम्ही विचारा जी देवा । ठेवाल ते ठेवा कोणी परी ॥३॥

2943. प्रपंचाचा भाव वाहतसे खर । न कळे विचार साधनांचा ॥१॥ गुंतलासे मीन गळाचिये परी । अमीष देखोनी वरी गिळितसे ॥२॥ टाळी लावूनिया बैसलासे बक । तैसाचि तो देख नामहीन ॥३॥ आवडी आदरे न ये नाम मुखी । एका जनार्दनी सुखी केवी होय ॥४॥

2944. स्वप्नींचे हे धन हाती ना पदरी । प्रत्यक्ष का हरी होऊ नये ॥१॥ आजुनि का करा चाळवाचाळवी । सावकाशे द्यावी सत्य भेटी ॥धृपद॥ बोलोनिया फेडा जीवींची काजळी । पाहेन कोवळी चरणांबुजे ॥२॥ तुका म्हणे माझ्या जीवींचिया जीवा । सारूनिया ठेवा पडदा आता ॥३॥

2944. न कळेची मूढा सुखाची ती गोडी । पायी पडली बेडी प्रपंचाची ॥१॥ पान लागलिया गूळ न म्हणे गोड । तैसे ते मूढ विसरले नाम ॥२॥ शुद्ध वैराग्याचा मानिती कंटाळा । पाळिती अमंगळा प्रपंचासी ॥३॥ एका जनार्दनी नाही भाव खरा । तया त्या पामरा सांगुनी काय ॥४॥

2945. येतील अंतरा शिष्टाचे अनुभव । तळमळी जीव तया सुखा ॥१॥ आता माझा जीव घेउनिया बळी । बैसवावे वोळी संतांचिये ॥धृपद॥ विस्तारिली वाचा फळेंविण वेल । कोरडेचि बोल फोस वांझे ॥२॥ तुका म्हणे आलो निर्वाणाचे वरी । राहो नेदी उरी नारायणा ॥३॥

2945. भासतसे दोर विखाराचे परी । तैसीच थोरी प्रपंचाची ॥१॥ भुलले भुलले प्रपंची गुंतले । वाया उगले बोल का हे ॥२॥ श्वानाचियेपरी मागे पुढे पाहे । माझा म्हणोनी बाह्मा कवटाळिती ॥३॥ एका जनार्दने अवकाळीं मेघ । तैसा प्रपंची दंभ लटिकाची ॥४॥

2946. म्हणउनि काय जीऊ भक्तपण । जायाची भूषणे अळंकार ॥१॥ आपुल्या कष्टाची करूनिया जोडी । मिरवीन उघडी इच्छावसे ॥धृपद॥ तुके तरि तुके खऱ्याचे उत्तम । मुलाम्याच्या भ्रम कोठवरी ॥२॥ तुका म्हणे पुढे आणि मागे फांस । पावे ऐसा नास न करी देवा ॥३॥

2946. प्रपंच आमिष गुंतशील गळी । शेवटी तळमळी होइल रया ॥१॥ स्त्री पुत्र धन हे केवळ जाळें । गुंतशील बळे यांत रया ॥२॥ पुढील विचार धरी कांही सोय । संतसंग लाहें अरे मुढा ॥३॥ एका जनार्दनी सत्संगावांचुनीं । कोण निर्वाणीं तारील तुज ॥४॥

2947. आपणचि व्हाल साहे । कार्य आहे निर्वाणीचे ॥१॥ भाकिली ते उरली कीव । आहे जीव जीवपणे ॥धृपद॥ आहाच कैचा बीजा मोड । प्रीति कोड वाचूनि ॥२॥ तुका म्हणे दंडिन काया । याल तया धावणिया ॥३॥

2947. बाळ तरुण वृद्ध ऐसे ते पाहिले । पाहुनी निमाले देखसी रया ॥१॥ प्रपंच काबाड कोंबड्याचे परी । पुढेंचि उकरी लाभ नाही ॥२॥ तुज सुख दुःख मागील आठव । आता भाकी कींव कांही रया ॥३॥ एका जनार्दनी अहा रांदलेका । भोगिसी अनेका योनी रया ॥४॥

2948. निश्चिंतीने होतो करुनिया सेवा । का जी मन देवा उद्वेगिले ॥१॥ अनंत उठती चित्ताचे तरंग । करावा हा त्याग वाटतसे ॥धृपद॥ कोण तुम्हाविण मनाचा चाळक । दुजे सांगा एक नारायणा ॥२॥ तुका म्हणे माझा मांडिला विनोद । करऊ नेणे छंद कराल काइ ॥३॥

2948. जाणते नेणते दोघेही गुंतती । वाया कुंथाकुंथी करिती रया ॥१॥ प्रपंच व्यसन न चुके पामरा । करती वेरझारा न चुके रया ॥२॥ वोढाळ सांपडता बांधिती दावणी । कोण करुणावचनीं सोडी रया ॥३॥ एका जनार्दनी करिता प्रयाणा । नाही ती करुणा यमासी ॥४॥

2949. आश्वासावे दास । तरी घडे तो विश्वास ॥१॥ नाही चुकत चाकरी । पुट लाडे शोचे थोरी ॥धृपद॥ स्वामीच्या उत्तरे । सुख वाटे अभये करे ॥२॥ न मगे परि भाते । तुका म्हणे निढळ रिते ॥३॥

2949. ऐशी प्रपंचाची गोडी । जन्ममरण घेती कोडी ॥१॥ नाही तया कांही धाक । जन्ममरणाचा देख ॥२॥ आलिया देहासी । नाठविती हृदयस्थासी ॥३॥ जरा आलिया निकटी । करी प्रपंचाची राहटी ॥४॥

2950. जेणे होय हित । ते तू जाणसी उचित ॥१॥ मज नको लावू तैसे । वाया जाये ऐसे पिसे ॥धृपद॥ धरितोसी सत्ता । होसी सकळ जाणता ॥२॥ चतुराच्या राया । अंगीकारावे तुकया ॥३॥

2950. दीपाचिया अंगसंगा । कोण सुख आहे पतंगा ॥१॥ दीपा रूपाचेनि कोडे । पतंग स्नेहांत उडी पडे ॥२॥ एका निमाले देखतो । दुजा उडी घाली अवचितीं ॥३॥ ऐशी भुललीं बापुडी । एका जनार्दनी धरूनि गोडी ॥४॥

2951. राहे उभा वादावादी । तरी फंदी सापडे ॥१॥ लव्हाळ्यासी कोठे बळ । करिल जळ आपुले ॥धृपद॥ कठिणासी बलजोडा । नम्र पीडा देखेना ॥२॥ तुका म्हणे सर्वरसी । मिळे त्यासी गोत ते ॥३॥

2951. काळ आला रे जवळी । वाचे जपे नामावळी ॥१॥ अंतकाळी जाण । तुज होईल बंधन ॥२॥ नको गुंतूं संसारा । चुकवी जन्ममरण फेरा ॥३॥ कोनी कोणाचे न सांगाती । अवघे सुखाचेच होती ॥४॥

2952. म्हणउनि झाली तुटी । नाही भेटी अहंकारे ॥१॥ दाखविले देवे वर्म । अवघा भ्रम नासला ॥धृपद॥ हाते मुरगाळिता कान । नाही भिन्न वेदना ॥२॥ तुका म्हणे एकातसुखे । अवघी गोते गुंतले ॥३॥

2952. संसार पसर करिसी तळमळ । का रे घननीळ नाठवीसी ॥१॥ पुत्रदाराधन कवण हे कवणाचे । आहे तोंवरी माझे माझे म्हणती ॥२॥ लटिका प्रपंच सर्व नाशिवंत । एक हे शाश्वत हरिनाम ॥३॥ म्हणे जनार्दन एकनाथ घेईं । प्रमसुख पाही पावशील ॥४॥

2953. न पडो आता हाडी घाव । मध्ये कीव नासक ॥१॥ करविली आत्महत्या । जीवा का द्वंदाच्या ॥धृपद॥ आशापाशी गुंतला गळा । तेणे कळाहीन झालो ॥२॥ तुका म्हणे लावू मुळी । जीवकुळी थारेसी ॥३॥

2953. अवघे सुखाचे सांगाती । दुःख देखता पळती ॥१॥ सुख देखोनि म्हणती माझे । दुःख देखता पळती वोजें ॥२॥ यापरि अवघे लटिके देख । एका जनार्दन पाहे सुख ॥३॥

2954. सामावे कारण । नाही सोसत धरणे ॥१॥ लादी थींके लाजिरवाणी । हीनकामाईची घाणी ॥धृपद॥ पुष्प जवळी नाका । दुर्गंधीच्या नावे थुंका ॥२॥ तुका म्हणे किती । उपदेशहीन जाती ॥३॥

2954. नरदेहा येऊनि गमावी आयुष्य । धरीना विश्वास रामनामी ॥१॥ अंतकाळीं तया कोणी न ये कामा । वाउगाचि श्रमा पडतो डोहीं ॥२॥ माझे माझे म्हणोनिया कवटाळीती बाही । प्रपंचप्रवाहीं धांव घाली ॥३॥ एका जनार्दनी करिता कल्पना गेलासे पतना यमलोंकी ॥४॥

2955. असाल ते तुम्ही असा । आम्ही सहसा निवडो ना ॥१॥ अनुसरलो एका चित्ते । हातोंहाते गींवसित ॥धृपद॥ गुणदोष काशासाठी । तुमचे पोटी वागवू ॥२॥ तुका म्हणे दुजे आता । कोठे चित्ता आतळो ॥३॥

2955. का रे नाठवीसी दिवसाचे चोरी । प्रपंच भोंवरीं पडसी रया ॥१॥ वाचे नाम गाय वाचे नाम गाय । नाम न गाता होय दुःख रया ॥२॥ सुख दुःखे दोन्ही भातुकी असती । प्रपंचाचे अंतीं भोगिसी रया ॥३॥ रामनाम वाचे वाचे सदा गात जाय । न धरी तू हाय वाउगी रया ॥४॥

2956. सोवळा होऊ तो वोंवळे जडले । सांडीमांडी बोलतोंडी बीजी ॥१॥ एकसरी केली कलेवरे साटी । आता नका तुटी पायासवे ॥धृपद॥ संकल्पी विकल्प पापाचा सुकाळ । रज्जुसर्प मूळ मरणाचे ॥२॥ तुका म्हणे हे तू ब्रम्हांड चाळिता । मी का करू चिंता पांडुरंगा ॥३॥

2956. का रे हावभरी जाहालसी पामरा । भार वाहसी खरा प्रपंचाचा ॥१॥ नाम श्रीरामांचे नित्य घेई वाचे । तुटले जन्माचें दुःख जाण ॥२॥ यातना यमाची दुःखाची परवडी । नामे धरी गोडी आवडीनें ॥३॥ एका जनार्दनी नायकसी मूढा । अहा रे दगड धर्मलंडा ॥४॥

2957. आहे ऐसा आता आहे ठायी बरा । ठेविलो दातारा उचिते त्या ॥१॥ वचनाचा भार पडिलिया शिरी । झाले मग भारी उतरेना ॥धृपद॥ अबोल्याची सवे लावुनिया मना । फाको नेदी गुणा ऐसे करू ॥२॥ तुका म्हणे आम्हा गोंवळ्याचा संग । राखावे ते अंग जाणतसो ॥३॥

2957. भक्ति नाही नामी तो चांडाळ पतीत । तोचि जाणावा कुश्चित नष्ट येथे ॥१॥ प्रपंचकर्दमी बुडोनियां ठेले । संताविण उगले फजीत होती ॥२॥ पुत्र मित्र कांता मानुनी भरंवसा । याचा मोह खासा जन्मवरी ॥३॥ एका जनार्दनी अंतीं आहे कोण । न कळे संताविण निश्चयेंसी ॥४॥

2958. तू माझा कोंवसा । परी न कळे या धसा ॥१॥ कूट खाती मागे पुढे । जाती निरयगावा पुढे ॥धृपद॥ मज म्हणती कवी । निषेधुनि पापी जेवी ॥२॥ तुका म्हणे पांडुरंगा । आता कोण लेखी जगा ॥३॥

2958. नवल देखिले संसाराचेंक बंड । त्याचे कोणी तोंड न ठेचिती ॥१॥ गुंतलेचि बळे चिखले माखलें । कर्मा जन्मफळें भोगिताती ॥२॥ नाथिला पसारा मानिती वो साचा । वेध तो तयाचा वागविती ॥३॥ एका जनार्दनी नाडलेसे मोहे । संदेह संदेह गोवियलें ॥४॥

2959. दर्पणासी बुजे । नखटे तोंड पळवी लाजे ॥१॥ गुण ज्याचे जो अंतरी । तोचि त्यासी पीडा करी ॥धृपद॥ चोरा रुचे निशी । देखोनिया विटे शशी ॥२॥ तुका म्हणे जन । देवा असे भाग्यहीन ॥३॥

2959. वाउगाची पसारा । का रे वाढविला गव्हारा ॥१॥ म्हणसी माझे माझे । अंती कोण आहे तुझे ॥२॥ भुललासी वाया । गमाविसी व्यर्थ काया ॥३॥ कोण हे कोणाचे । एका जनार्दनी साचे ॥४॥

2960. म्हणउनि शरण जावे । सर्वभावे देवासी ॥१॥ तो हा उतरील पार । भवदुस्तरनदीचा ॥धृपद॥ बहु आहे करुणावंत । अनंत हे नाम ज्या ॥२॥ तुका म्हणे साक्षी आले । तरी केले प्रगट ॥३॥

2960. वाउगाचि शीण करिसी सर्वथा । चुकसी परमार्था मूढा जाण ॥१॥ किती करिसी सोस माझे माझे म्हणोनि । शेवटी बंधनीं पडसी मूढा ॥२॥ अंतकाळीं कोणी नाही रे सांगाती । होईल फजिती तुझी तुला ॥३॥ एका जनार्दनी वाउगाचि धंदा । त्यजुनी गोविंदा सेवी बापा ॥४॥

2961. ऐसी वर्मे आम्हा असोनिया हाती । का होऊ नेणती दिशाभुली ॥१॥ पोटाळुनी पाय कवळीन उभा । कृपे पद्मनाभा झालो नेदी ॥धृपद॥ आपुले इच्छेसी घालीन संपुष्टी । श्रीमुख ते दृष्टी न्याहाळीन ॥२॥ तुका म्हणे बहु सांडियेली मते । आपुल्या पुरते धरुनी ठेलो ॥३॥