वारकरी रोजनिशी

80. ॥ श्रीएकनाथमहाराजकृत ॥ ॥ श्रीभावार्थरामायण ॥ युद्धकांड ॥ अध्याय ऐंशीवा ॥

80. शृंगे पसरिले जैसे शूळ । नेत्रींहूनि निघती ज्वाळ । श्वास रंध्री धूमकल्लोळ । डरकिया अंतराळ दुमदुमितो ॥१॥

80. निरालंब देव निराकार शून्य । मनाचेही मौन हारपले ॥१॥ ते रूप साबडे शंखचक्रांकित । यशोदा ते गात कृष्णनाम ॥२॥ मौनपणे लाठे द्वैत हे न साहे । ते नंदाघरी आहे खेळेमेळे ॥३॥ निवृत्ति आकार ब्रह्म परिवार । गोकुळी साकारमूर्ति ब्रह्म ॥४॥

80. हर्षा नमाये अंबरीं । येऊनिया झडकरी । द्वारा उघडी निर्भरी । आनंदमय ॥१॥ वृद्धा येऊनिया पाहे । उचलोनि लवलाहे । मुख चुंबिलें ते पाहे । कृष्णाचे देखा ॥२॥ मोहिलें वृद्धेचें मन । नाठवे आपपर जाण । लाघवी तो नारायण । करुनियां आकर्ता ॥३॥ दोही करे उचलिला । राधिकेजवळीं तो दिला । म्हणे राधेसी ते वेळां । यांसी नित्य आणी ॥४॥ तुज न गमे एकटी । आणीत जाई जगजेठी । एका जनार्दनाचे भेटी । रे कांही विकल्प ॥५॥

81. सकळिकांच्या पाया माझी विनवणी । मस्तक चरणी ठेवितसे ॥१॥ अहो श्रोते वक्ते सकळही जन । बरे पारखुन बांधा गाठी ॥२॥ फोडिले भांडार धन्याचा हा माल । मी तंव हमाल भार वाही ॥३॥ तुका म्हणे चाली झाली चहू देशी । उतरला कसी खरा माल ॥४॥

81. देखत होतो आधी मागे पुढे सकळ । मग हे दृष्टी गेली वरी आले पडळ । तिमिर कोंदलेसे वाढे वाढता प्रबळ । भीत मी जालो देवा । काय जियाल्याचे फळ ॥१॥ आता मज दृष्टी देई । पांडुरंगा मायबापा ।

81. पूर्वी काय तप नेणे पै हो केले । निधान जोडिले पंढरीचे ॥1॥ येऊनिया देव दळू लागे अंगे । रखुमाईचा संग दूर केला ॥2॥ तैसाचि पै संगे येऊनि बाहेरी । वेचोनिया भरी शेणी अंगे ॥3॥ ओझे झाले ह्मणूनि पाठी पितांबरी । घेऊनिया घरी आणितसे ॥4॥

81. जप तप कर्म क्रिया नेम धर्म । सर्वांघटी राम भाव शुद्ध ॥१॥ न सोडी हा भावो टाकी रे संदेहो । रामकृष्ण टाहो नित्य फोडी ॥२॥

81. नवल पाही नवल पाही । पाहो जावे तेणे पाहिले नाही ॥१॥ निर्गुणी सगुण सगुणी निर्गुण । दोहींचे कारण तेच ठाई ॥२॥ चोखा म्हणे पाहता पाहणे लपावे । हृदयी बिंबले हृदयचि ॥३॥

81. गुणाची वाघुर मांडीलीसे जीवा । सुटेल केधवा केशीराजा । ऐसा अनुताप होईल अंतरी । मोक्ष होय तरी प्राणियासी ।

81. म्हारे जनम-मरण साथी थांने नही बिसरू दिनराती॥ था देख्या बिन कल न पड़त है, जाणत मेरी छाती । ऊंची चढ़-चढ़ पंथ निहारू रोय रोय अंखिया राती॥ यो संसार सकल जग झूठो, झूठा कुलरा न्याती ।

81. जमुनामो कैशी जाऊ मोरे सैया । बीच खडा तोरो लाल कन्हैया॥धृ०॥ ब्रिदाबनके मथुरा नगरी पाणी भरणा । कैशी जाऊ मोरे सैंया॥१॥ हातमो मोरे चूडा भरा है । कंगण लेहेरा देत मोरे सैया॥२॥ दधी मेरा खाया मटकी फोरी । अब कैशी बुरी बात बोलु मोरे सैया॥३॥

81. हो का पुत्र पत्नी बंधु । त्यांचा तोडावा संबंधु ॥१॥ कळो आले खट्याळसे । शिवो नये लिंपोदोषे ॥धृपद॥ फोडावे मडके । मेले लेखी घाये एके ॥२॥ तुका म्हणे त्यागे । विण चुकी जे ना भोगे ॥३॥

81. येई गा बापा हरि तू बा कृपानिधी । दिनालागी आधी सांभाळावे ॥ आले म्हणुनी कृपादृष्टी पाही । उचलूनि घेई ये कडी बापा ॥ तूचि आमची माता तूचि आमचा पिता । तुजविण सर्वथा नेणे काही ॥ बोधला म्हणे देवा मी तुझा दिन । माझा अभिमान आहे तुज ॥

८१. चार मूर्त चार सिद्ध । मिलके दुलहू प्रभुकी शरण पर्‍यो ॥ मुक्त भयो चहू जुगजान्यो । जस कीरत माथे छतर घर्‍यो ॥१॥ राजाराम जपत कोन कोन तर्‍यो । गुरुपदेस साधकी संगत भक्त भक्त ताको नाम पर्‍यो ॥ शंख चक्र माला तिलक बिराजत । देख प्रताप जम डर्‍यो ॥२॥

81. नंद चंपाषष्ठी नेम. नंदाचिये घरी चंपाषष्ठी नेम । कुळी कुळधर्म मार्तं-डाचा ॥१॥ पक्कानेंही नाना रोटिया भरीत । केली अपरमित यशोदेने ॥२॥ वाघियामुरळी सांगितली दोन्ही । आला चक्रपाणी खेळतांची ॥३॥

81. ॥ श्रीएकनाथमहाराजकृत ॥ ॥ श्रीभावार्थरामायण ॥ युद्धकांड ॥ अध्याय एक्याऐंशिवा ॥

81. हे देखोनिया गोवळ । आले धावोनिया सकळ । कृष्णासी म्हणती युध्द तुंबळ । केले तुवा वृषभेंसी ॥१॥

81. दुजेपणा मिठी आपणचि उठी । कल्पना हे सृष्टि गाळू पाहे ॥१॥ ते कृष्णरूप गाढे यशोदा घे पुढे । दूध लाडेकोडे मागतसे ॥२॥ सृष्टीचा उपवडु ब्रह्मांडाचा घडु । ब्रह्मिंचा उपवडु उघडा दिसे ॥३॥ निवृत्ति उघड ब्रम्हांडामाजि लोळे । नंदाघरी खेळे गोपवेष ॥४॥

81. निमासुर वदन । शंखचक्राकित भूषण । शोभवते राजीवनयन । राधेजवळी ॥१॥ नवल मांडिलें विंदान । वेदा न कळे महिमान । वेडावली दरुशने । न कळे तया ॥२॥ रत्‍नजडित पर्यंकीं । पहुडले हर्ष सुखी । नवल जाहलें ते ऐकीं । सासू आली घरां ॥३॥ वृद्धा म्हणे राधेशीं । दार उघड वेगेंशी । गुह्मा गोष्टी बोलसी । कवणाशीं आंत ॥४॥ राधा म्हणे मामिसे । गृहामध्ये कृष्ण असे । मज गमावया सरिसें । आणिला घरी ॥५॥ क्षणभरी स्थिर रहा । भरले पाये आत न या । भोजन जाहलीया । उघडितें द्वार ॥६॥ म्हणे कृष्णा आता कैसे । दारी वृद्धा बैसलीसे । लज्जा जात अनायासें उभयतांची ॥७॥ कृष्ण म्हणे राधेसी । मंत्र नाठवे मजसी । काय उपाय गोष्टिसी । सांगे तू मज ॥८॥ नेणो कैशी पडली भुली । मंत्र चळला या वेळीं ऐकोनि राधा घाबरली । दीनवदन ॥९॥ करुणा वचनें बोले राधा । विनोद नोहे हा गोविंदा । माझी होईल आपदा । जगमाजीं ॥१०॥ भक्तवत्सल मनमोहन । शरण एका जनार्दन । ऐकोनि राधेचें वचन । सान जाहला ॥११॥

82. आता तरी पुढे हाचि उपदेश । नका करु नाश आयुष्याचा ॥१॥ सकळांच्या पाया माझे दंडवत । आपुलाले चित्त शुद्ध करा ॥२॥ हित ते करावे देवाचे चिंत्तन । करुनिया मन शुद्ध भावे ॥३॥ तुका म्हणे हित होय तो व्यापार । करा काय फार शिकवावे ॥४॥

82. सहज मी आंधळा गा निजनिराकार पंथे । वृत्ति हे निवृत्ति जाली जन न दिसे तेथे । मी माजी हारपले ठायी जेथींचा तेथे । अदृश्य ते चि जाले कांही दृश्य जे होते ॥१॥ सुखी मी निजलो गा शून्य सारूनि तेथे । त्रिकूटशिखरी गा दान मिळे आइते ॥धृ॥ टाकिली पात्र झोळी धर्मअधर्म आशा । कोल्हाळ चुकविला त्रिगुणाचा वोळसा ।

82. एकटी तू गाणे गासी । दुजा शब्द उमटे पाशी ॥1॥ कोण गे तुझ्या बरोबरी । गाणे गाती निरंतरी ॥2॥ पांडुरंग माझा पिता । रखुमाई झाली माता ॥3॥ ऐशियाच्या घरी आले । जनी ह्मणे धन्य झाले ॥4॥

८२. संत भानुदास अभंग बालक्रिडा उठी तात मात भये प्रात रजनी सो तीमीर गई । मीलत बाल सकल ग्वाल सुंदर कान्हाई ॥१॥ जागो गोपाल लाल जागो गोविंदलाला जाननी बल जाई ॥धृ०॥

82. जाणीव नेणीव भगवंती नाही । हरि‌उच्चारणी पाही मोक्ष सदा ॥१॥ नारायण हरि उच्चार नामाचा । तेथे कळिकाळाचा रीघ नाही ॥२॥

82. प्रकरण :- ॥ करूणा ॥ अखंड माझी सर्व जोडी । नामोच्चार घडोघडी । आता न पड़े सांकडी । पडो कबाडी वाया दुःखाचिया ॥१॥ हाचि मानिला निर्धार । आता न करी वाउगा विचार ।

82. अनुताप हा अग्न लागला अंतरी । आता कृपा करी जगन्नथा । तापत्रये फार पीडिले शरीर । नलगे संसार स्वर्ग तोही ।

82. थे तो पलक उघाड़ो दीनानाथ,मै हाजिर-नाजिर कद की खड़ी॥ साजणिया दुसमण होय बैठ्या, सबने लगू कड़ी । तुम बिन साजन कोई नहि है, डिगी नाव मेरी समंद अड़ी॥ दिन नहि चैन रैण नही निदरा, सूखू खड़ी खड़ी ।

82. व्याल्याविण करी शोभनतांतडी । चार ते गधडी करीतसे ॥१॥ कासया पाल्हाळ आणिकाचे देखी । सांगता नव्हे सुखी साखरेसि ॥धृपद॥ कुंथाच्या ढेकरे न देवेल पुष्टी । रूप दावी कष्टी मळिण वरी ॥२॥ तुका म्हणे अरे वाचाळ हो ऐका । अनुभवेविण नका वाव घेऊ ॥३॥

82. राम हृदयी आठवावा । आवडी प्रीतीने गावा ॥ तोडी अविद्या समुळ । सुख होईल प्रबळ ॥ पाहता संसार हाचि सार । याणे उतरु पैलपार ॥ नलगे करणे सायास । हाचि सोपा उपदेश ॥

८२. बनारसी तप करे । उलट तीरथ मरे अग्नी दहे काया कल्प किजे अस्मेद यज्ञ किजे । सोना गर्भ दान दिजे । राम नाम सर तो न पुजे । छोड छोडरे पाखंडी । मन कपट न कीजे ॥१॥ हरका नाम नित्य नित्य लीजे । गंगा जो गोदावरी जाईये कुंभ जी किनारे नाईये गोमती सहस्र । गौ दान दीजे कोटजो तीरथ करे तनजो हिमाले गाले । राम नाम सर तौ न पुजे ॥२॥

82. यशोदा संकष्ट चतुर्थीव्रत गोपिका ह्मणती यशोदा सुंदरी । करितो मुरारी खोदी बहु ॥१॥ यशोदेप्रती त्या गौळणी बोलती । संकष्ट चतुर्थी व्रत घेई ॥२॥ गणेश देइल यासी उत्तम गुन । वचन प्रमाण मानावे हे ॥३॥

82. ॥ श्रीएकनाथमहाराजकृत ॥ ॥ श्रीभावार्थरामायण ॥ युद्धकांड ॥ अध्याय ब्याऐंशीवा ॥

82. पूर्वील कथा अनुसंधान । राहिले होते करिता कथन । मतिविस्ताराचे महिमान । स्फुर्ती फांकोन वाहावली ॥१॥

82. थुरकात थुरकत चालतु । राधिकेचे गळा मिठी घालितु । तयेसी चुंबन आवडी देतु । पाहता यशोदेसी मग रडतु ॥१॥ देई देई म्हणे चेंडूवातें । म्हणोनि आसडी निरीते । यशोदा म्हाणे राधे परते । का गे रडविसी कृष्णा ॥२॥ राधिका म्हणे ऐका मामिसें । याचा चेंडु मजपाशी नसे । हा क्रियानष्ट बोले भलतैसें । चेंडू मजपाशी नाही आणि तुमची असे ॥३॥ कृष्ण म्हणे झाडुनी चीर दावी । राधा झाडिता चेंडू पडिला लवलाही । म्हणे पाहे वो माझे आई । चेंडू घेउनी आण वाहेती पाही ॥४॥ यशोदेनें उचलोनि घेतिला कडेवरी । चेंडू झेलितसे सव्य अपसव्य करी । एका जनार्दनी भाव न कळे निर्धारी । लाजोनी ती राधा आली आपुले घरी ॥५॥

83. निर्वाहापुरते अन्न आच्छादन । आश्रमासी स्थान कोंपी गुहा ॥१॥ कोठेंही चित्तासी नसावे बंधन । हृदयी नारायण सांठवावा ॥२॥ नये बोलो फार बैसोंजनामधी । त्रिगुणांची गोवी उगवूनि ॥४॥

83. आंधळ्या पांगळ्या चा एक विठोबा दाता । प्रसवला विश्व तो चि सर्व होय जाणता । घडी मोडी हेळामात्रे पापपुण्यसंचिता । भवदुःख कोण वारी तुजवांचुनि चिंता ॥१॥ धर्म गा जागो तुझा तू चि कृपाळू राजा । जाणसी जीवींचे गा न सांगता सहजा ॥धृ॥ घातली लोळणी गा पुंडलीके वाळवंटी । पंढरी पुण्य ठाव नीरे भीवरे तटी ।

83. जनी डोईने गांजली । विठाबाई धाविन्न्ली ॥1॥ देव हाते बुचडा सोडी । उवा मारीतसे तांतडी ॥2॥ केश विंचरुनी मोकळे केले । जनी ह्मणे निर्मळ झाले ॥3॥

८३. संत भानुदास अभंग गौळण वृदांवनी वेणू कवणाच माये वाजे । वेणुनादे गोवर्धनू गाजे । पुच्छु पसरुनि मयोर विराजे । मज पाहतां भासती यादवराजे ॥१॥ तृण चारा चरूं विसरली । गाई व्याघ्र एके ठायी जाली ।

83. एक तत्व नाम दृढ धरी मना । हरीसी करुणा ये‌ईल तुझी ॥१॥ ते नाम सोपे रे राम-कृष्ण गोविंद । वाचेसी सद्गद जपे आधी ॥२॥

83. अगाध हे कीर्ति विठ्ठला तुमची । महिमा आणिकांची काय सांगो ॥१॥ पुराणे भागली नेति नेति शब्द । श्रुतीचा अनुवाद खुंटलासे ॥२॥ शेषादिका जेथे न कळेचि अंत । तेथे मी पतित काय वानू ॥३॥ चोखा म्हणे माझा नाही अधिकार । कैसा हा विचार होईल नेणो ॥४॥

83. पाहे परतोन मी हा येथे कोण । देह तो हे जाण नासिवंत॥ इंद्रियाचरण होतसे कैसेनी । सृष्टिचा तो धनी कोण येथे॥

83. तुम सुणौ दयाल म्हारी अरजी॥ भवसागर मे बही जात हौं, काढ़ो तो थारी मरजी । इण संसार सगो नहि कोई, सांचा सगा रघुबरजी॥ मात पिता औ कुटुम कबीलो सब मतलब के गरजी ।

83. जल भरन कैशी जाऊंरे । जशोदा जल भरन॥धृ०॥ वाटेने घाटे पाणी मागे मारग मै कैशी पाऊं॥ज० १॥ आलीकोर गंगा पलीकोर जमुना । बिचमे सरस्वतीमे नहावूं॥ज० २॥ ब्रिंदावनमे रास रच्चा है । नृत्य करत मन भावूं॥ज० ३॥

83. जेणे घडे नारायणी अंतराय । होत बाप माय वर्जावी ती ॥१॥ येर प्रिया पुत्र धना कोण लेखा । करिती ती दुःखा पात्र शत्रु ॥धृपद॥ प्रल्हादे जनक बिभीषणे बंधु । राज्य माता निंदु भरते केली ॥२॥ तुका म्हणे सर्व धर्म हरीचे पाय । आणीक उपाय दुःखमूळ ॥३॥

83. रामकृष्णहरि मुकुंद मुरारी । नाम हे गोजिरी साज तुज ॥ भव मूळ छेदक पंढरीनायेक । देतो प्रेमसुख भक्तालागी ॥ दिवीचि जीवनकळा आठवी वेळोवेळा । केधवा देखेन डोळा आत्माराम ॥ बोधला म्हणे देवा कळली तुझी लीळा । व्यापक गोपाळा खेळसील ॥

८३. माय न होती बाप न होता । कर्म न होती काया । हम नही होते तुम नही होते । कवण कहासे आया ॥१॥ आम कोईना किसई केरा जैसे तरुवर पंख बसेरा । चंद्र न होता सुर न होता । पानी पवन मिलाया ॥२॥ शास्त्र न होता वेद न होता । कर्म कहासे आया । खेचर भूचर तुलसी माला । गुरूप्रसादी पाया । नामा परणवे परम तप्त है । सद्‌गुरू होई लखाया ॥३॥

83. राधाविलास. कोणी एके दिवशी श्रीकृष्ण अंगणी । विलोकी नयनी प्रतिबिंब ॥१॥ मातेप्रती तेव्हा ह्मणतसे हरी । काढोनि झडकरी देई मज ॥२॥ माता ह्मणे बाळा नये ते काढिता । आणीक अ-नंता माग कांही ॥३॥

83. ॥ श्रीएकनाथमहाराजकृत ॥ ॥ श्रीभावार्थरामायण ॥ युद्धकांड ॥ अध्याय त्र्याऐंशिवा ॥

83. ऐसे जाणोनिया श्रीहरि । पालखी निजविल्या रुदन करी । न राहे अंकीही क्षणभरी । निविता शेजारी तैसाची ॥१॥

83. मेघ अमृताचा जेथूनि पवाड । दुजियाची चाड नाही तेथे ॥१॥ ते रूप अरूप सुंदर सावळे । भोगिती गोवळे सुखसिंधु ॥२॥ विराट नाटकु वैराज जुनाटु । गोपवेषे नटु नंदघरी ॥३॥ निवृत्ति सत्वर सेवि सुखसार । प्रकृति आकार लोपे ब्रह्मी ॥४॥

83. मथुरेसी गोरस विकूं जाता नितंबिनी । तयामाजी देखिली राधिका गौळणी । जवळी जाऊनिया धरिली तिची वेणी ॥१॥ सोडी सोडी कान्हा शारंगपाणी । माझीया संसारा घातले पाणी । नांव रुप माझे बुडविलें जनी ॥२॥ राधा म्हणे येथोनिया बहु चावट होसी । घरी चोरी करुनियां वाटे आडविसी । ओढोनिया नेते आता तुज मातेपाशीं ॥३॥ धरिली पदरी राधा न सोडिच निरी । दान दे आमुचे म्हणे मुरारी । भोवंताली हांसती व्रज सुंदरी॥४॥ भक्तीचियां पोटी राधा समरस जाली । कृष्णरुप पाहूनिया देहभावा विसरली । एका जनार्दनी राधा शेजे पहुडली ॥५॥

84. नम्र झाला भुता । तेणे कोंडिले अनंता ॥१॥ हेचि शुरत्वाचे अंग । हारि आणिला श्रीरंग ॥२॥ अवघा हा झाला पण । लवण सकळा कारण ॥३॥ तुका म्हणे पाणी । पातळपणे तळा खणी ॥४॥

84. भगवंता तुजकारणे मेलो जीता चि कैसी । निष्काम बुद्धी ठेली चळण नाही तयासी । न चलती हात पाय दृष्टी फिरली कैसी । जाणता न देखो गा क्षर आणि अक्षरासी ॥१॥ विठोबा दान दे गा तुझ्या सारिखे नामा । किर्ती हे वाखाणिली थोर वाढली सीमा ॥धृ॥ भुक्ती मुक्ती तू चि एक होसि सिद्धीचा दाता । ह्मणोनि सांडवली शोक भय लज्जा चिंता ।

84. सोपानदेव समाधी वर्णनाचे अभंग संत नामदेवांनी ज्ञानदेव , सोपानदेव व अन्य संतांच्या कथा व चरित्र आपल्या अभंगातून सांगितले आहे सोपानदेवांचे चरित्र ज्ञानेश्वरांच्या चारीत्राचाच एक भाग आहे . सोपानदेवांनी सासवडला समाधी घेतली त्या प्रसंगाचे वर्णन करणारे समाधी सोहळ्याचे अभंग संत नामदेव व इतर संतांनी लिहिले आहेत. सोपान देवांविषयी अभंग

84. जनी बैसली न्हायाला । पाणी नाही विसणाला ॥1॥ घागर घेउनी पाण्या गेली । मागे मागे धाव घाली ॥2॥ घागर घेऊनिया हाती । पाणी रांजणात ओती ॥3॥ ऐशा येरझारा केल्या । रांजण घागरी भरिल्या ॥4॥

84. सर्व सुख गोडी साही शास्त्रे निवडी । रिकामा अर्धघडी राहू नको ॥१॥ लटिका व्यवहार सर्व हा संसार । वाया येरझार हरिवीण ॥२॥

84. अधिकार माझा निवेदन पाई । तुम्ही तो गोसावी जाणतसा ॥१॥ अवघ्या वर्णा माजी हीन केली जाती । विटाळ विटाळ म्हणती क्षणोक्षणी ॥२॥ कोणीही अंगिकार न करिती माझा । दूर हो जा अवघे म्हणती ॥३॥ चोखा म्हणे तुम्ही घ्याल पदरी । तरीच मज हरी सुख होय ॥४॥

84. आपुलीये मनी विचारूनी सर्व । पुसावया ठाव पाहतसे ॥१॥ जेथे पुसे तेथे संदेह तुटेना । करी स्थिर मना कोण ऐसा ॥२॥

84. स्याम मोरी बांहड़ली जी गहो । या भवसागर मंझधार मे थे ही निभावण हो॥ म्हाने औगण घणा रहै प्रभुजी थे ही सहो तो सहो । मिरा के प्रभु हरि अबिनासी लाज बिरद की बहो॥

84. जशोदा मैया मै नही दधी खायो॥धृ०॥ प्रात समये गौबनके पांछे । मधुबन मोहे पठायो॥१॥ सारे दिन बन्सी बन भटके । तोरे आगे आयो॥२॥ ले ले अपनी लकुटी कमलिया । बहुतही नाच नचायो॥३॥

84. मान अपमान गोवे । अवघे गुंडूनी ठेवावे ॥१॥ हेचि देवाचे दर्शन । सदा राहे समाधान ॥धृपद॥ शांतीची वसती । तेथे खुंटे काळगती ॥२॥ आली ऊर्मी साहे । तुका म्हणे थोडे आहे ॥३॥

84. राम नांदतो सर्वाच्या अंतरी । बाहेर मी तरी तोचि एक ॥ प्रकृतीच्या मुळे झाकुळला पाही । तेणे तुम्हा काई न दिसे ॥ दर्पणीचा मळ काढोनि टाकिले । तेणे दाखविले रुप तुझे ॥ देहीचा मळ काढोनि सांडी । राम तेथे मांडी जगदरुप ॥

८४. बेद पुराण शास्त्र या अनंता । गीत कवित्व न गावोंगी । अखंड मंडल निरंकारमे नाहद बन बजावोंगी ॥१॥ बैरागी रामे गावोंगी शब्द अतीत अनाहद राता । अकलके घर जावोंगी ॥ध्रु०॥ ईडा पिंगला और सुखमना कोने बंद रहावोंगी । चंद सूरज दोई संकर राखू ब्रम्हजोत मिल जावोंगी ॥२॥ तीरथ देखन जलमे पैसो जिया जंत न संतावोंगी । अटसट तिरथ गुरू दिखाये । घटही भितर नावोंगी ॥३॥

84. मंदिरा नेवोनि पलंगी बैसविला । म्हणत हरीला तये-वेळी ॥१॥ ऐसिया समयी थोर तू अससी । तरी ह्लषिकेशी बरे होते ॥२॥ देखोनि तिचा भाव थोर झाला हरी । पाहूनि सुंदरी आन-दली ॥३॥ सुखशयनी राधा एकांती असता । अनया अवचिता आला तेथे ॥४॥

84. फणस जंबीर कर्दळी दाटा । हाती घेऊनि नांरगी फाटा ॥१॥ वारियाने कुंडले हाले । डोळे मोडित राधा चाले ॥२॥ राधा पाहून भुललें हरी । बैल दुभें नंदाघरी ॥३॥ हरी पाहूनि भुलली चित्ता । राहा घुसळी पडेरा रिता ॥४॥ मन मिनलेंसें मना । एका भुलला जनार्दना ॥५॥

84. ॥ श्रीएकनाथमहाराजकृत ॥ ॥ श्रीभावार्थरामायण ॥ युद्धकांड ॥ अध्याय चौर्‍याऐंशींवा ॥

84. रुप विक्राळ भयानक । चुंचु वाढिले अधिकाधिक् । पक्ष पसरोनिया अधोमुख । रक्तवर्ण व्दिनेत्र ॥१॥

84. वैभव विलास नेणोनिया सायास । कल्पनेची आस नाही जेथे ॥१॥ ते रूप दुर्लभ कृष्णमूर्तिठसा । वोतल्या दशदिशा नंदघरी ॥२॥ योगीयांचे ध्यान मनाचे उन्मन । भक्तांचे जीवन गाई चारी ॥३॥ निवृत्ति साकार ब्रह्मींचा प्रकार । ऊँतत्सदाकार कृष्णलीला ॥४॥

85. ऐका गाए अवघे जन । शुद्ध मन ते हित ॥१॥ अवघा काळ नव्हे जरी । समयावरी जाणावे ॥२॥ नाही कोणी सवे येता । संचिता या वेगळा ॥३॥ बरवा अवकाश आहे । करा साहे इंद्रिये ॥४॥

85. भगवंता तुजकारणे मेलो जिताची कैसी । निष्‍काम बुध्दि ठेली चरण नाही तयेसी । न चलती हात पाय दृष्‍टी फिरली कैसी । जाणता न देखो गा क्षर आणि अक्षरासी ॥१॥ विठोबा दान दे गा तुझ्या सारिखे नामा । कीर्ति हे वाखाणिली थोर वाढली सीमा ॥२॥ भुक्ति मुक्ति तूंचि एक होसी सिध्‍दीचा दाता । म्‍हणोनि सांडवली शोक भय लज्‍जा चिंता ।

85. शांतीब्रह्म संत एकनाथ महाराज कृत सोपानदेव वर्णन नमो अगणितगुणा देवाधिदेवा । माझ्या सोपानदेवा नमन तुज ॥१॥ संवत्सर ग्राम कर्‍हातटीं उत्तम । पुण्यपावन नाम सोपान देव ॥२॥ जग तारावया हरिलीला केली । प्रसिध्द ती झाली सोपानदेवी ॥३॥

85. एके दिवशी न्हावयास । पाणी नव्हते विसणास ॥1॥ देव धावोनिया आले । शीतळ उदक घे घे बोले ॥2॥ आपुल्या हाते विसणी । घाली जनीच्या डोयी पाणी ॥3॥ माझ्या डोईच्या केसांस । न्हाणे नव्हते फार दिवस ॥4॥

८५. संत भानुदास अभंग फुगडी ऐक साजनी वो बाई । तुम्हा एवढें थोर नहीं । भाव केला घरजांवाई । खावयासी तूप सेवाई ॥१॥ फु फु फु फु फुगडी गे । तुम्ही आम्ही खेळु दोघी गे ॥ध्रु०॥

85. दसविये द्वारी वोहट पडिला । नेणता पै गेला पहावया ॥ अवचिती वाट सांपडली पंथे । ब्रह्मनाम तेथे आले हाता ॥

85. अवघे मंगळ तुमचे गुणनाम । माझा तो श्रम पाहता जाये ॥१॥ गोड है गोजिरे नाम तुमचे देवा । आठव हा द्यावा मजलागी ॥२॥ या परते मागणे दुजे नाही आता । पुरवावी अनाथनाथा आळी माझी ॥३॥ चोखा म्हणे देवा होउनी उदार । ठेवा कृपाकर माथा माझ्या ॥४॥

85. जेथे पुसो जावे तेथे अभिमान । आपुलेचि ज्ञान प्रतिष्ठी तो ॥१॥ जाणोनि अंतरी न सांगती कोणी । कोणाचे वचनी स्थिर राहो ॥२॥

85. मेरे नैना निपट बंकट छबि अटके॥ देखत रूप मदनमोहनको पियत पियूख न मटके । बारिज भवा अलक टेढ़ी मनौ अति सुगंधरस अटके॥ टेढ़ी कटि टेढ़ी कर मुरली टेढ़ी पाग लर लटके ।

85. जसवदा मैय्या नित सतावे कनैय्यां, वाकु भुरकर क्या कहु मैय्यां॥धृ०॥ बैल लावे भीतर बांधे । छोर देवता सब गैय्यां॥ जसवदा मैया०॥१॥ सोते बालक आन जगावे । ऐसा धीट कनैय्यां॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । हरि लागु तोरे पैय्यां॥ जसवदा०॥३॥

85. थोडे आहे थोडे आहे । चित्त साह्य जालिया ॥१॥ हर्षामर्ष पाही अंगी । पांडुरंगी सरले ते ॥धृपद॥ अवघ्या साधनांचे सार । न लगे फार शोधावे ॥२॥ तुका म्हणे लटिके पाहे । सांडी देह अभिमान ॥३॥

85. वरिले उपरि उभे राहुन हरि । वेणु वाजवी नाना परि रे कान्हया ॥ पवयाचा नाद गोपिंकाचे कानी । तयामाजी धन्य रखमाई रे कान्हया ॥ भावार्थ मोठा तरीच वाटा । अर्धांगी शोभे रखमाई रे कान्हया ॥ सकळा मिळोनि प्रीतिया लाविती । रखुमाईचा पती रे कान्हया ॥

८५. आणीयले कागद काढीयले गुडीया । आकाशमध्ये भ्रमिले । पंच जनासो बात बतौआ चित्तसुदोरी राखीयले । मन रामनाम बेधियले । जैसे कनककला चित्त मांडियले ॥१॥ आणिले कुंभ भराईले उदक राजकुमार पुरंदरीये । हस्त बिनोद बिचार करत है चित्त सुगागर राखीयल ॥२॥ मंदर एक द्वार दस जाके गौचरावन छाडीयले । पांचकोसपर गौचरावत चित्त सुबछरा राखीयले ॥३॥ कहत नामदेव सुनो तर लोचन बालक पालन पौढियले । अंतर बाहर काज विरुधी चित्त सुबारक राखीयले ॥४॥

85. राधेप्रती अनया बोले तयेवेळी । घरांत एकली अससी तू ॥१॥ एकले हे तुज कर्मेना मंदिरी । खेळावया हरी आणीत जाई ॥२॥ भ्रतार वचन राधेने ऐकोनी । आनंद तो मनी थोर तिच्या ॥३॥ स्वामी तुमची आज्ञा मजलागी प्रमाण । म्हणोनी चरण वंदियेले ॥४॥

85. आल्या पांच गौळणी पांच रंगाचे शृंगार करुनी ॥धृ.॥ पहिली गौळण रंग सफेत । जशी चंद्राची ज्योत । गगनी चांदणी लखलखीत । एका चिती मात । मंथन करीत होती दारीत । धरुन कृष्णांचा हात । ऐशा आल्या पांच गौळणी ॥१॥ दुसरी गौळण भाळीभोळी । रंग हळदीहुनि पिवळी । पिवळा पितांबर नेसुन आली ।

85. ॥ श्रीएकनाथमहाराजकृत ॥ ॥ श्रीभावार्थरामायण ॥ युद्धकांड ॥ अध्याय पंचाऐंशीवा ॥

85. मग धावोनिया यशोदा । हदयी आळंगी गोविंदा । बारे तूते अरिष्टेंचि सदा । जै पासुनि जन्मलासी ॥१॥

85. ब्रम्हांड करी हरि ब्रह्म झडकरी । ते नंदयशोदेघरी खेळतसे ॥१॥ त्रैलोक्यदुर्लभ ब्रह्मांदिका सुलभ । रुक्मिणीवल्लभ कृष्ण सांवळा ॥२॥ हिरण्याक्ष वधूनि दाढेवरी मेदिनी । तो हा चक्रपाणी यशोदेचा ॥३॥ रामावतारु गाढा दशशिरा रगडा । रिठासुर दाढा तेणेपाडे ॥४॥

86. पुण्य पर‍उपकार पाप ते परपीडा । आणिक नाही जोडा दुजा यासी ॥१॥ सत्य तोचि धर्म असत्य ते कर्म । आणिक हे वर्म नाही दुजे ॥२॥ गति तेचि मुखी नामाचे स्मरण । अधोगति जाण विन्मुखता ॥३॥ संतांचा संग तोचि स्वर्गवास । नरक तो उदास अनर्गळ ॥४॥

86. पंढरपुर पाटणी गा महाराज सार्वभौम । पांडुरंग दीनबंधु जयाचे ते नाम ॥१॥ आंधळ्या जीवींचे तो गा जाणतो धर्म । म्‍हणोनि आलो गा देई माझे मज वर्म ॥२॥ असोनि हात पाय डोळा जाहालो मी आंधळा । मुखी नाम तुझे लागला वाचेसी चाळा ॥३॥ देऊनि दान माते नाम सांगे ये काळी । विठोबाचे दान आले ऐसी देईन आरोळी ॥४॥

86. सोपान देवांचा हरिपाठ सोपान देवांचा हरिपाठ ६ अभंगांचा असून – ‘वायाची भ्रमसी कारे गुणराशी । वेगे केशवासी भजत जारे’ हे पहिल्या अभंगाचे दुसरे चरण या हरिपाठाचे धृवपद आहे . भजन करताना प्रत्येक अभंगा नंतर वायाची भ्रमसी कारे गुणराशी ।

86. तुळशीचे बनी । जनी उकलीत वेणी ॥1॥ हाती घेऊनिया लोणी । डोई चोळी चक्रपाणी ॥2॥ माझे जनीला नाही कोणी । ह्मणुनी देव घाली पाणी ॥3॥ जनी सांगे सर्व लोका । न्हांऊ घाली माझा सखा ॥4॥

८६. संत भानुदास अभंग काला अवघ्या सोडियेल्या मोटा । आजीचा दहिंकाला गोमट ॥१॥ घ्या रे घ्या रे दहींभात ।

86. भावाचेनि बळे घेतले वैकुंठ । हरिनाम नीट वैकुंठ मार्ग ॥ सोपे हो साधन साधावयालागी । नलगे उपाधि नाना मते ॥

86. असेच करणे होते तुला । तरी का जन्म दिला मला ॥१॥ जन्म देवोनी सांडिले । कांहो निष्ठुर मन केले ॥२॥ कोठे गेला माझे वेळी । केले कोणाचे सांभाळी ॥३॥ चोखा म्हणे देवा । नको मोकलू केशवा ॥४॥

86. कामाचे विकिले क्रोधाचे जिंकले । लोभाचे अंकिले सर्व भावे ॥१॥ तयासी पुसता काय देती सुख । अंतरी विवेक नाही जया ॥२॥

86. या मोहन के रूप लुभानी । सुंदर बदन कमलदल लोचन, बांकी चितवन मंद मुसकानी॥ जमना के नीरे तीरे धेनु चरावै, बंसी मे गावै मीठी बानी । तन मन धन गिरधर पर बारूं, चरणकंवल मिरा लपटानी॥

86. जाके मथुरा कान्हांने घागर फोरी, घागरिया फोरी दुलरी मोरी तोरी॥धृ०॥ ऐसी रीत तुज कौन सिकावे । किलन करत बलजोरी॥१॥ सास हठेली नंद चुगेली । दीर देवत मुजे गारी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । चरनकमल चितहारी॥३॥

86. आता उघडी डोळे । जरी अद्यापि न कळे । तरी मातेचिये खोळे । दगड आला पोटासी ॥१॥ मनुष्यदेहा ऐसा निध । साधिली ते साधे सिद्ध । करूनि प्रबोध । संत पार उतरले ॥धृपद॥ नांव चंद्रभागे तीरी । उभी पुंडलीकाचे द्वारी । कट धरूनिया करी । उभाउभी पालवी ॥२॥ तुका म्हणे फुकासाठी । पायी घातली या मिठी । होतो उठाउठी । लवकरीच उतार ॥३॥

86. वरिले माळी एक बहुधा व्याली । फळाचिया विण पाच मिळती सजाकी ॥ ते मुखविण दुध प्याली रे । पायाविण वापरली रे । ते दावियाविण बांधली रे । बोधला म्हणे गुरुखुणे ओळखिली । ते संतांचे वाडी कोंडिली रे ॥

८६. आज नामे बिठल देख्या मूरखको समझ्यावोरे ॥ध्रु०॥ पांडे तुमरी गायभी लोधेका खेत खातीथी । लेकर ठेंगा तंगरी तोरी । लांगत लांगत जातीथी ॥१॥ पांडे तुमरा महादेव धवले बलद चढ आवत देख्याथा । मोदीके घर खाना पाका वाका लडका मार्‍याथा ॥२॥ पांडे तुमरा रामश्चंद सोभी आवत देख्याथा । रावन सेती सरवर होई घरकी जोय गवाईथी ॥३॥