वारकरी रोजनिशी

157. राया जाणविती सेवक । अक्रूरे आणिला नंदबाळक । तेणं मर्दुनी बळिया रजक । धनुर्यागही भंगिला ॥१॥

157. गगन ग्रास घोटी ब्रह्मांड हे पोटी । चैतन्याची सृष्टि आपण हरि ॥१॥ देखिलागे माये सुंदर जगजेठी । नंदयशोदेदृष्टी ब्रह्म खेळे ॥२॥ आकाश सौरस तत्त्व समरस । तो हा ह्रषिकेश गोपीसंगे ॥३॥ निवृत्ति साधन निरालंबी ध्यान । तोचि हा श्रीकृष्ण ध्यान माझे ॥४॥

158. अवघ्या वाटा झाल्या क्षीण । कली न घडे साधन । उचित विधी विधान । न कळे न घडे सर्वथा ॥१॥ भक्तिपंथ बहु सोपा । पुण्य नागवे या पापा । येणे जाणे खेपा । येणेचि एके खंडती ॥२॥

158. असा कसा देवाचा देव बाई ठकडा । देव एका पायाने लंगडा ॥धृ॥ गौळ्याघरी जातो दही दुध खातो । करी दह्यादुधाचा रबडा ॥२॥ वाळवंटी जातो कीर्तन करितो । करी साधूसंतांसी झगडा ॥३॥ एका जनार्दनी भिक्षा वाढा माई । देव एकनाथाचा बछडा ॥४॥

158. देवा देंई गर्भवास । तरीच पुरेल माझी आस ॥1॥ परि हे देखारे पंडरी । सेवा नामयाचे द्वारी ॥2॥ करी पक्षि का शुकर । श्वान श्वापद मार्जार ॥3॥ ऐसी आशा हे मानसी । म्हणे नामयाची दासी ॥4॥

158. सकळ संप्रदाय श्रीहरि । जो बैसोनि जप करी । जिव्हे महादेवाचे अंतरी । सर्वकाळ वसतसे ॥ रामनामे जप करी । तोचि तरे भवसागरी । पितरांसहित निर्धारी । वैकुंठपुरी पावले ॥

158. बावरले मन करी धांवा धावी । यांतुनी सोडवी देवराया ॥१॥ लागलासे चाळा काय करू आता । नावरे वारिता अनावर ॥२॥ तुमचे लिगाड तुम्हींच वारावे । आम्हांसी काढावे यांतोनिया ॥३॥ चोखा म्हणे तरीच जीवा होय सुख । नका आता दु:ख दाऊ देवा ॥४॥

158. बेटाऊद तापी-तीरी तेथे वेश्य । सांभवाचा दास केदार होता ॥१॥ त्यासी नाही कन्येचे संतान । केले अनुष्ठान महाउग्र ॥२॥

158. भोलानाथ दिंगबर ये दुःख मेरा हरोरे॥धृ०॥ शीतल चंदन बेल पतरवा मस्तक गंगा धरीरे॥१॥ अर्धांगी गौरी पुत्र गजानन चंद्रकी रेख धरीरे॥२॥ शिव शंकरके तीन नेत्र है अद्‌भूत रूप धरोरे॥३॥

158. पायो जी म्हे तो राम रतन धन पायो ॥ टेक ॥ वस्तु अमोलक दी मेरे सतगुरु, किरपा कर अपनायो ॥ जनम जनम की पूंजी पाई, जग मे सभी खोवायो ॥ खायो न खरच चोर न लेवे, दिन-दिन बढ़त सवायो ॥

158. सकळांचे तुझ्या हाते असे सूत्र । यशोदेचा पुत्र न होशील ॥१॥ नंदाचिया ऋणा फेडाया आलासी । कळले आम्हांसी तुझ्याकृपे ॥२॥ तेहेतीस कोटी देव ब्रह्मा सदाशीव । प्रार्थिताती सर्व तुजलागी ॥३॥ यादवकुळटिळका वैकुंठनायका । विधीच्या जनका भेट आता ॥४॥

158. काळी घोंगडी हाती काठी । लागला धेनुंचे पाठी ॥१॥ अरे हरी व्रज वांकुंडा की तुजसाठीं । बैसला यमुनेचे तटीं ॥२॥ राधा गोरटी हाती वाटी । लागली कृष्णाचे पाठी ॥३॥ एका जनार्दनी झाली दाटी । घातली पायांवर मिठी ॥४॥

158. यावरी पुढील कार्यार्थु । साधावया श्रीकृष्णनाथु । चालिले राजभुवना आंतु । तव दारवंटा समस्त मल्ल उभे ॥१॥

158. चिंतिता साधक मनासि ना कळे । तो गोपिकासी आकळे करिता ध्यान ॥१॥ देखिलागे माये सगुणागुणनिधि । यशोदा गोविंदी प्रेम पान्हा ॥२॥ न माये सर्वाघटी आपणचि सृष्टी । तो यमुनेच्या तटी गायी चारी ॥३॥ निवृत्ति साधन कृष्णाचे रूपडे । ब्रह्मांडा एवढे तदाकार ॥४॥

159. आम्हा भाविकांची जाती । एकविध जी श्रीपती । अळंकारयुक्ति । सरो शकेचि ना ॥१॥ जाणे माउली त्या खुणा । क्षोभ उपजो नेदी मना । शांतवूनि स्तना । लावी अहो कृपाळे ॥२॥

159. वारियाने कुंडल हाले । डोळे मोडित राधा चाले ॥धृ॥ राधेलापाहुनी भुलले हरि । बैल दोहितो आपुले घरी ॥१॥ फणस गंभीर कर्दळी दाट ॥हाती घेऊन सारंगीपाट ॥२॥ हरिला पाहुनी भुलली चित्ता । मंदिरी घुसळी डेरा रिता ॥३॥

159. ऐसा पुत्र देंई संता । तरी त्या आवडी पंढरिनाथा ॥1॥ गीता नित्य नेमे । वाची ज्ञानेश्वरी प्रेमे ॥2॥ संतांच्या चरणा । करी मस्तक ठेंगणा ॥3॥ कन्या व्हावी भागीरथी । तुझे प्रेम जिचे चित्ती ॥4॥

159. धर्म वसे जेथे । सर्व कार्य होय तेथे । पित्यासहित मनोरथे । सिद्धि पावेल सर्वथा ॥ धन्य धन्य पितृवत । धन्य धन्य धर्मकृतार्थ । धन्य धन्य वेदाचा मतितार्थ । रामकृष्ण मुखींनाम ॥

159. भवाचिया भेणे येतो काकुळती । धावे करूणामूर्ति देवराया ॥१॥ पडीलोंसे माया मोहाचीये जाळी । येवोनी सांभाळी देवराया ॥२॥ कवणाची आस पाहू कोणीकडे । जीविचे सांकडे वारी देवा ॥३॥ गहिंवर नावरे चोखियाचे मनी । धांवे चक्रपाणी देवराया ॥४॥

159. आणिक सांगेन पूर्वील वृत्तांत । सावधान चित्त असो तुझे ॥१॥ तीन जन्म माझे वैश्याचे कुळी । साधनाच्या भेळी भोगियेले ॥२॥

159. चालो मान गंगा जमुना तीर गंगा जमुना तीर॥धृ०॥ गंगा जमुना निरमल पानी शीतल होत सरीस॥१॥ बन्सी बजावत गावत काना संग लीये बलवीर॥२॥ मोर मुगुट पितांबर शोभे । कुंडल झलकत हीर॥३॥

159. नैना निपट बंकट छबि अटके । देखत रूप मदनमोहन को, पियत पियूख न मटके । बारिज भवाँ अलक टेढी मनौ, अति सुगंध रस अटके॥ टेढी कटि, टेढी कर मुरली, टेढी पाग लट लटके ।

159. शरणागता तारी भवसिंधु त्वरीत । ठेवी बा तो हात शिरावरी ॥१॥ अरण्यांत दुष्ट दैत्यांसी मारीत । ठेवी बा तो हात शिरावरी ॥२॥ वेणू पांवा जया हातांत शोभत । ठेवी बा तो हात शिरावरी ॥३॥ घेवोनी शिदोर्‍या गडयांसी वांटीत । ठेवी बा तो हात शिरावरी ॥४॥

159. भक्ति गोकुळी नवविधा नारी । गजरे चालती भारी वो । सुनीळ जळीं अति संतोषं । क्रीडाती यमुनातीरी वो ॥१॥ स्थिर स्थिर माधवा विआर धरी । आम्ही परात्पर परनारी । वासना वास अलक्ष लक्षोणी । दह्माची करिसी चोरी रे ॥२॥ आकंठ मग्न सुनीळ निरी । घनसांवळा देखोनि वरी । येथोनि निघता लाज मोठी । विनोद न करी रे ॥३॥ लाज सांडोन धरा चरण । तंव मी होईन प्रसन्न । एका जनार्दनी निःशंक झाल्या । जीवींची जाणुनि खुण वो ॥४॥

159. तव कृष्ण म्हणे बळिरामदेवा । आमुचाही वाटा काही ठेवा । ते म्हणती यावरी अवघा । तुमचाचि भाग निश्रिचतार्थे ॥१॥

159. निज लक्षाचे लक्ष हरपले भान । दिन मान शून्य जया माजी ॥१॥ ते ब्रह्म गोजिरे गोपाळ संगती । संवगडे सांगाती भाग्यवंत ॥२॥ वेणुवाद्यध्वनि यमुनाजळ स्थिर । ध्यानाचा प्रकार कृष्णरासी ॥३॥ निवृत्ति म्हणे ते स्वरूप सौख्य रूपडे । पाहाती चहूंकडे योगीजन ॥४॥

160. आणॊनिया मना । अवघ्या धांडोळिल्या खुणा । देखिला तो राणा । पंढरपुर निवासी ॥१॥ यासी अनुसरल्या काय । घडे ऐसे वाया जाय । देखिले ते पाय । सम जीवी राहती ॥२॥

160. राधे तुला पुसतो घोंगडीवाला ॥घोंगडीवाला कांबळीवाला ॥राधे॰ ॥धृ॥ जमवुनि पोरे गेला यमुनेच्या तिरी ॥वांटितो गोपाळकाला ॥राधे॰ ॥१॥ रात्री माझ्या मंदिरी आला ॥निरोप सांगुनि गेला ॥राधे॰ ॥२॥ गळा वैजयंती माळा हाति घेऊनिया वेणू ॥नेसुनि पितांबर पिंवळा ॥राधे॰ ॥३॥

160. माझे दुःख नाशी देवा । मज सुख दे केशवा ॥1॥ आह्मां सुख ऐसे देई । तुझी कृपा विठाबाई ॥2॥ चरणी अनन्य शरण । त्यासि नाही जन्म मरण ॥3॥ जनी म्हणे हेचि मागे । धण्या सर्व तुज सांगे ॥4॥

160. पतीतपावन श्रीहरि । रामकृष्ण मुरारी । या वाहे चराचरी । तो एक स्वामी जी आमुचा ॥ धन्य धन्य आमुचे जन्म । मुखी रामराम उत्तम । जया रामनामे प्रेम । तोचि तरेल सर्वथा ॥

160. भ्रमण न करिता भागलो जी देवा । न मिळे विसावा मज कोठे ॥१॥ लागलेंसे कर्म आमुचे पाठारी । आता कोणावरी बोल ठेऊ ॥२॥ सांपडलो वैरियाचे भांडवली । न कळे चिखली रोवियेलो ॥३॥ चोखा म्हणे अहो पंढरीनिवासा । तुम्हाविण फांसा उगवी कोण ॥४॥

160. सांगेन ते ऐक जन्मांतर कथा । जेणे तुजचित्ता सुख वाटे ॥१॥ गोदावरी जेथे प्रगट ब्रह्मगिरी । वैश्य क्रमील तुजपाशी ॥२॥

160. नाथ तुम जानतहो सब घटकी । मिरा भक्ति करे प्रगटकी॥धृ०॥ ध्यान धरी प्रभु मिरा संभारे पूजा करे अट पटकी । शालिग्रामकू चंदन चढत है भाल तिलक बिच बिंदकी॥१॥ राम मंदिरमे मिराबाई नाचे ताल बजावे चपटी ।

160. श्रुतीरुपी गोपींचा अनुताप व भगवंताचे गुणवर्णन अभिमाने घाला घातला आह्मांसी । म्हणून लपलासी देवराया ॥१॥ तुजवांचोनिया जाऊ पाहे प्राण । दाखवी वदन एक वेळा ॥२॥ मुकुट कुंडले श्रीमुख सांवळे । केशरी लविले गंध भाळी ॥३॥

160. श्रुतीरुपी गोपींचा अनुताप व भगवंताचे गुणवर्णन अभिमाने घाला घातला आह्मांसी । म्हणून लपलासी देवराया ॥१॥ तुजवांचोनिया जाऊ पाहे प्राण । दाखवी वदन एक वेळा ॥२॥ मुकुट कुंडले श्रीमुख सांव160.

160. श्रुतीरुपी गोपींचा अनुताप व भगवंताचे गुणवर्णन अभिमाने घाला घातला आह्मांसी । म्हणून लपलासी देवराया ॥१॥ तुजवांचोनिया जाऊ पाहे प्राण । दाखवी वदन एक वेळा ॥२॥ मुकुट कुंडले श्रीमुख सांवळे । केशरी लविले गंध भाळी ॥३॥

160. यमुनेचे तीरीं नवल परि वो । तेथे गोपाळ वत्से स्वयं झाला हरी वो ॥१॥ नवल देखा ठक तिन्ही लोका । भुली ब्रह्मादिका पार नाही सुखा ॥२॥ कृष्णवत्साची ध्वनी गाइ पान्हा । तेथे वोळले निराळे विस्मयो गौळीजनां ॥३॥ गोपाळांचे वचनी सुखें सुखा भेटी । तेथे वोसंडला आनंद माय कृष्णीं भेटी ॥४॥

160. कुवळई मर्दूनिया उन्मत्त । उपटूनिया घेतले त्यांचे दात । बळिराम आणि कृष्णनाथ । आनंदे नाचत रणसौरे ॥१॥

160. अनंतरूप देव अनंत आपण । अंतर्बाह्यखुण योगीयांसी ॥१॥ तो हा हरिमाये गोकुळी अवतार । गोपीसंगे श्रीधर खेळतुसे ॥२॥ शास्त्रांसि नाकळे श्रुति ही बरळे । ते गोपवेषे खेळे गोपाळांमाजी ॥३॥ निवृत्तिचे सार गयनीविचार । ब्रह्मचराचरमाजि वसे ॥४॥

161. पंचभुतांचा गोंधळ । केला एके ठायी मेळ । लाविला सबळ । अहंकार त्यापाठी ॥१॥ तेथे काय मी ते माझे । कोण वागवी ते ओझे । देहा केवी रिझे । हे काळाचे भातुके ॥२॥

161. रडत माझे बाळ तान्हे ॥समजाविते राहिना ॥धृ॥ नानापरी समजाविते ॥मागेल ते खाया देते ॥थोपटुनी निजविते ॥परी हा उगा राहिना ॥१॥ नानापरी करितो छंद ॥रडतो हा स्फुंद स्फुंद ॥नेत्रांतुनी वाहे बिंद ॥परी डोळा लागेना ॥२॥ पोटी धरूनिया दम ॥सर्वांगी सुटला घाम ॥एकाजनार्दनी प्रेम ॥यशोदेशी माईना ॥३॥

161. रुक्माई आईचे आहे ऐसे भाग्य । असावे आरोग्य चिरकाळ ॥1॥ सख्या पुंडलिका आवडते स्थळ । असावे चिरकाळ स्वस्ति क्षेम ॥2॥ अहो संतजन घ्या आवडते धन । असावे कल्याण चिरकाळ ॥3॥ जन्मोजन्मी हेचि मागे गोविंदासी । म्हणे जनी दासी नामयाची ॥4॥

161. देहाचेनि दीपके पाहे जो सभोवते । तव अवचिते तेचि ध्यान केले ॥ निराकारीची वस्तु आकारा आणिली । कृष्णी कृष्ण केली सकळ सृष्टी ॥

161. मजचि का करणे लागला विचार । परी वर्म साचार न कळे कांही ॥१॥ कैशी करू सेवा आणिक ते भक्ति । न कळे विरक्ति मज कांही ॥२॥ आणिक तो दुजा नाही अधिकार । कैसा हा विचार करू आता ॥३॥ चोखा म्हणे बहु होती आठवण । कठिण कठिण पुढे दिसे ॥४॥

161. चौथा जन्म सांगो पाचवा सहावा । आणि तो सातवा योगभ्रष्ट ॥१॥ गौळियांचे घरी कन्याचि होऊनी । गाई संरक्षणी वर्ततसे ॥२॥

161. हरिनाम बिना नर ऐसा है । दीपकबीन मंदिर जैसा है॥धृ०॥ जैसे बिना पुरुखकी नारी है । जैसे पुत्रबिना मातारी है । जलबिन सरोबर जैसा है । हरिनामबिना नर ऐसा है॥१॥ जैसे सशीविन रजनी सोई है । जैसे बिना लौकनी रसोई है ।

161. चरणासी शरण तुझिया जे येती । तेचि उतरती भवसिंधू ॥१॥ लक्षुमीने ज्याते असे आराधिले । ठेवी ती पाउले स्तनावरी ॥२॥ आवडीने शिवे मस्तकी वंदिले । ठेवी ती पाउले स्तनावरी ॥३॥ नामा ह्मणे ऐशी करिताती स्तुती । शिंपीयेली क्षिती अश्रुपाते ॥४॥ळे । केशरी लविले गंध भाळी ॥३॥

161. चरणासी शरण तुझिया जे येती । तेचि उतरती भवसिंधू ॥१॥ लक्षुमीने ज्याते असे आराधिले । ठेवी ती पाउले स्तनावरी ॥२॥ आवडीने शिवे मस्तकी वंदिले । ठेवी ती पाउले स्तनावरी ॥३॥ नामा ह्मणे ऐशी करिताती स्तुती । शिंपीयेली क्षिती अश्रुपाते ॥४॥

161. चरणासी शरण तुझिया जे येती । तेचि उतरती भवसिंधू ॥१॥ लक्षुमीने ज्याते असे आराधिले । ठेवी ती पाउले स्तनावरी ॥२॥ आवडीने शिवे मस्तकी वंदिले । ठेवी ती पाउले स्तनावरी ॥३॥ नामा ह्मणे ऐशी करिताती स्तुती । शिंपीयेली क्षिती अश्रुपाते ॥४॥

161. चरणासी शरण तुझिया जे येती । तेचि उतरती भवसिंधू ॥१॥ लक्षुमीने ज्याते असे आराधिले । ठेवी ती पाउले स्तनावरी ॥२॥ आवडीने शिवे मस्तकी वंदिले । ठेवी ती पाउले स्तनावरी ॥३॥ नामा ह्मणे ऐशी करिताती स्तुती । शिंपीयेली क्षिती अश्रुपाते ॥४॥

161. कृष्णारुपीं भाळल्या गोपिका नारी । नित्य नवा कृष्ण जीवा आवडतो भारी । पवन वेगी चालिल्या कालिंदीतीरीं । चिदानंद भावे भोगावा श्रीहरीं ॥१॥ वाजती गाजती अनुहत टिपरी । बारा सोळा मिळोनी गौळ्याच्या नारी । प्रातः काळी जाती यमुनातीरी । कृष्णप्राप्तिलागीं पूजिती गौरी ॥२॥

161. कृष्णबळिरामाते म्हणती । गोवळे तुम्ही अर्भक जाती । मारिला म्हणोनी कुळवई हस्ती । तेणेचि स्फुंदेस्फुंदूं नका ॥१॥

161. जेथे न रिघे ठाव लक्षिता लक्षणे । सूर्य तारांगण हरपती ॥१॥ ते रूप रूपस कृष्णब्रह्मनाम । गौळिया सप्रेम वोळलेंसे ॥२॥ जेथे लय लक्ष हरपोन सोये । द्वैत ते न साहे सोहंबुद्धि ॥३॥ निवृत्ति मान्यता सेवितु साकार । आपण आपार गोपवेषे ॥४॥

162. लाभ झाला बहुता दिसी । लाहो करा पुढे नासी । मनुष्यदेहा ऐसी । उत्तम जोडी जोडीली ॥१॥ घेई हरिनाम सादरे । भरा सुखाची भांडारे । झालिया व्यापारे । लाहो हेवा जोडीचा ॥२॥

162. धिंग्याचे धिंगुले खांद्यावर कांबुळे ॥नाचत तान्हुले येश्वदेचा ॥ग बाई येश्वदेचा ॥१॥ येती गवळणी करती बुझावणी ॥लागती चरणी गोविंदाच्या ॥ग बाई गोविंदाच्या ॥२॥ गोविंद बाळिया वाजविती टाळिया ॥आमुचा कान्हा देवराव ॥ग बाई देवराव ॥३॥ कटी दोरा बिंदली वाघनखे साजिरी । नाचतो श्रीहरी येश्वदेचा ॥ग बाई येश्वदेचा ॥४॥

162. परधन कामिनी समूळ नाणी मना । नाही हे वासना माया केली ॥1॥ तृष्णा हे अधम न व्हावी मजला । प्रेमाचा जिव्हाळा देंई तुझ्या ॥2॥ निरपेक्ष वासना देगा मज देवा । आणि तुझी सेवा आवडीची ॥3॥ शांतीची भूषणे मिरविती अंगी । वैष्णव आणि योगी ह्मणावे ते ॥4॥

162. स्वप्नीचे सुख मी पहावया गेले । तव स्वप्नी स्वप्न ठेले येरा विस्मो गे माये ॥ काय सांगो निदसुरी कवळले संसारी । करिता येरझारी येणेचि छंदे ॥

162. मागे तुम्ही कोणी उपेक्षिले । ब्रीद हे गाजले त्रिभुवनी ॥१॥ ध्रुव उपमन्यु प्रल्हाद राखिला । उध्दार तो केला गरेंद्राचा ॥२॥ ब्रह्महत्याराशि वाल्ह्या घडले । रामायण केले रामा आधी ॥३॥ अजामेळ नष्ट गणिका कुंटिणी । तारिली भिल्लिणी नामासाठी ॥४॥

162. सांगेन तो जन्म आठवावे ऐक । धरूनी विवेक निश्चयाचा ॥१॥ वेरूळ ते तीर्थ शिवलाय क्षेत्र । शास्त्रज्ञ समर्थ ब्रह्मवेत्ता ॥२॥

162. क्या करू मै बनमे गई घर होती । तो शामकू मनाई लेती॥धृ०॥ गोरी गोरी ब‍ईया हरी हरी चुडिया । झाला देके बुलालेती॥१॥ अपने शाम संग चौपट रमती । पासा डालके जीता लेती॥२॥ बडी बडी अखिया झीणा झीणा सुरमा । जोतसे जोत मिला लेती॥३॥

162. श्रुतीरुपी गोपींचे भगवंताशी निष्काम बुद्धीने अनुताप युक्त भाषण आम्हावरी कांरे धरियेला राग । काय तुझे सांग आम्ही केले ॥१॥ रडतसो आम्ही मारितसो हांका । विश्वाच्या जनका नायिकसी ॥२॥ कामाग्नीने आम्ही जळतो सकळ । करावे शीतळ अधरामृते ॥३॥

162. देह गेह कर्म सारुनी । शेजे पहुडली निज समाधानी । कृष्ण वेणु गीत ये श्रवणीं । वृत्ति उचलली भेटी लागुनी वो ॥१॥ जीवी लागले हरीचें ध्यान । कांही केलिया न राहे मन । प्रेम पडीभरें येतसे स्फुदोन । हरिचरणीं ते वेधिलें मन वो ॥२॥

162. ऐसे बोलोनिया ते उन्मत । ठोक फोडिले सक्रोधयुक्त । आले सन्मुखचि धावत । कृष्णबळिरामेंसी झगटावया ॥१॥

162. मी पणे सगळा वेदु हरपला । शास्त्रांचा खुंटला अनुवाद ॥१॥ ते रूप सुंदर कृष्ण नाम सोपार । निरालंब गोचर गोकुळींचे ॥२॥ सेविता योगिया सुलभ दुर्गम । गौळिया सुगम नाम घेता ॥३॥ निवृत्ति निकट कृष्णनामसार । पापाचा संचार नाम छेदी ॥४॥

163. अरे हा देह व्यर्थ जावे । ऐसे जरी तुज व्हावे । द्यूतकर्म मनोभावे । सारीपाट खेळावा ॥१॥ मग कैचे हरिचे नाम । निजलिया जागा राम । जन्मोजन्मींचा अधम । दु:ख थोर साधले ॥२॥

163. कान्हया रे जगजेठी । देई भेटी एकवेळा ॥१॥ काय मोकलिले वनी । सावजांनी वेढिले ॥धृ॥ येथवरी होता संग । अंगे अंग लपविले ॥२॥ तुका म्हणे पाहिले मागे । एवढया वेगे अंतरला ॥३॥

163. वोल्हावले मन परतोनो पाही । तव प्रपंच दिसे आया गेले । पिटुनी बाह्या वैराग्याची गुढी । उभऊनी म्हणे म्या जिंकिले ॥ आपपर न दिसे शेखी । चरणी स्थिरावले । जळतरंग लहरी । सरिता संगम जीवनी । जीवन ऐक्य ठेले रया ॥

163. माझा मी विचार केला असे मना । चाळवण नारयणा पुरे तुमचे ॥१॥ तुम्हांवरी भार घातिलेसे वोझे । हेचि मी माझे जाणतसे ॥२॥ वाउगे बोलावे दिसे फलकट । नाही बळकट वर्म आंगी ॥३॥ चोखा म्हणे सुखे बैसेन धरणा । तुमच्या थोरपणा येईल लाज ॥४॥

163. आणिक आईक अकरावा जन्म । प्रवरासंगम गंगातीर ॥१॥ तेथे माध्यंदिन ब्राह्मण तो भला । वास तेथे केला गंगातीरी ॥२॥

163. होरी खेलनकू आई राधा प्यारी हाथ लिये पिचकरी॥धृ०॥ कितना बरसे कुंवर कन्हैया कितना बरस राधे प्यारी॥ हाथ०॥१॥ सात बरसके कुंवर कन्हैया बारा बरसकी राधे प्यारी॥ हाथ०॥२॥ अंगली पकड मेरो पोचो पकड्यो बैया पकड झक झारी॥ हाथ०॥३॥

163. वाजवोनी वेणू पसरिले जाळे । आम्हांसी न कळे कपटिया तू ॥१॥ दुखवोनी सर्वा टाकियेले वनी । गेलासी वधुनी पारधिया ॥२॥ धरूनिया धीर न राहावे कृष्णा । देऊ मग प्राणा सकळिका ॥३॥ सकळांच्या हत्या येती तुजवरी । नामा म्हणे हरि भेट आता ॥४॥

163. गोधनें चाराया जातो शारंगपाणी । मार्गीं भेटली राधिका गौळणी । कृष्ण दान मागे निरी आसडोनी । तंव ती देखिली यशोदा जननी ॥१॥ यशोदा म्हणे नाटका हृषीकेशी । परनारीसी कैसा रे झोंबसी । येरु रुदत सांगतो मातेपाशीं । माझा चेंडुं लपविला निरिपाशीं ॥२॥

163. मेळविताचि हाती हात । आसुडिले ते अकस्मात । हे देखोनिया लोक समस्त । ठेले विस्मित अवलोकिती ॥१॥

163. हरिदास संगे हरिदास खेळे । ब्रह्मादिक सोहळे भोगिताती ॥१॥ संतमुनिदेवसनकादिक सर्व । तिही मनोभाव अर्पियेला ॥२॥ पुंडलिकफळ वोळले सकळ । शंकर सोज्वळ प्रेमे डुले ॥३॥ निवृत्ति लोळत चरणरजी लाटा । माजि त्या वैकुंठा आत्मलिंगी ॥४॥

164. दुजे खंडे तरी । उरला तो अवघा हरि । आपणा बाहेरी । न लगे ठाव धुंडावा ॥१॥ इतुले जाणावया जाणा । कोड तरी मने मना । पारधीच्या खुणा । जाणतेणेचि साधाव्या ॥२॥

164. आंत हरि बाहेर हरि । हरिने घरी कोंडिले ॥१॥ हरिने कामा घातला चिरा । वित्तवरा मुकविले ॥धृ॥ हरिने जीवे केली साटी । पाडिली तुटी सकळांसी ॥२॥ तुका म्हणे वेगळा नव्हे । हरि भोवे भोंवताला ॥३॥

164. संतांचा तो संग नव्हे भलतैसा । पालटावी दशा तात्काळिक ॥1॥ चंदनाचे संगे पालटती झाडे । दुर्बळ लाकडे देवामाया ॥2॥ हे का ऐसे व्हावे संगती स्वभावे । आणिके न पालटावे देहालागी ॥3॥ तैसा निःसंगाचा संग अग्रगणी । जनी ध्याय मनी ज्ञानेश्वरा ॥4॥

164. आजी संसार सुफळ जाला गे माये । देखियले पाय विठोबाचे ॥ तो मज व्हावा तो मज व्हावा । वेळो वेळा व्हावा पांडुरंग ॥

164. माझा तंव अवघा खुंटला उपाय । रिता दिसे ठाव मजलागी ॥१॥ करितोचि दिसे अवघेचि वाव । सुख दु:ख ठाव अधिकाधिक ॥२॥ लिगाडाची माशी तैसी झाली परी । जाये तळीवरी सुटका नव्हे ॥३॥ चोखा म्हणे अहो दीनांच्या दयाळा । पाळा कळवळा माझा देवा ॥४॥

164. तुझे मनोगत जाणोनी अंतरी । बोलिले वैखरी जन्म नाना ॥१॥ ऐक बा बारावा सांगेन तातडी । मृत्यूची हे थोडी वेळ आहे ॥२॥

164. मोहन आवनकी साई किजोरे । आवनकी मन भावनकी॥ कोई०॥धृ०॥ आप न आवे पतिया न भेजे | ए बात ललचावनकी॥को०॥१॥ बिन दरशन व्याकुल भई सजनी । जैशी बिजलीया श्रावनकी॥ को०॥२॥ क्या करू शक्ति जाऊ मोरी सजनी । पांख होवे तो उडजावनकी॥ को०॥३॥

164. त्रिविधतापे प्राणी होताती संतप्त । शीतळ करीत कथामृते ॥१॥ अमृतापरीस तुझी कथा अधिक । सांगतसे ऐक देव- राया ॥२॥ स्वर्गी जे अमृत प्राशन करिती । पुण्य सरल्या येती मृत्यु लोका ॥३॥ तुझी कथा देत अच्युत पदासी । न विचारी मा-नसी याति कांही ॥४॥

164. कृष्णालाजे ती राधिका राहे घरी । जीवनालागीं जिवें जीव भरी । कृष्णदृष्टी तो माझी नुरे उरी । यमुने जाता सन्मुख देखे हरी ॥१॥ कृष्ण पावलावो हरी पावलावो ॥धृ.॥ एकाएकी एक हा एकटु । माझ्या संसारा झाला शेवटु ।

164. नाकी तोंडी वाहे रुधिर । हातापायांचा झाला चूर । मस्तक मेंदु उसळे बाहेर । मुष्टिक चाणुर निर्दाळिले ॥१॥

164. सोपान संवगडा स्वानंद ज्ञानदेव । मुक्ताईचा भाव विठ्ठलराज ॥१॥ दिंडी टाळघोळ गाती विठ्ठल नाम । खेचरासी प्रेम विठ्ठलाचे ॥२॥ नरहरि विठा नारा ते गोणाई । प्रेम भरित डोही वोसंडती ॥३॥ निवृत्ति प्रगट ज्ञानदेवा सांगे । पुंडलिकसंगे हरि खेळे ॥४॥

165. मेघवृष्टिने करावा उपदेश । परि गुरुने न करावा शिष्य । वाटा लाभे त्यास । केल्या अर्धकर्माचा ॥१॥ द्रव्य वेचावे अन्नछत्री । भूती द्यावे सर्वत्र । न घ्यावा हा पुत्र । उत्तम याती पोसणा ॥२॥

165. कोणी एकी भुलली नारी । विकिता गोरस घ्या म्हणे हरी ॥१॥ देखिला डोळा बैसला मनी । तोचि वदनी उच्चारी ॥धृ॥ आपुलियाचा विसर भोळा । गोविंद कळा कौतुके ॥२॥ तुका म्हणे हासे जन । नाही कान तये ठायी ॥३॥

165. संत हे कोण तरी देवाचे हे डोळे । पूजेविण आंधळे देवाचिये ॥1॥ कोण्या नेत्रे देव पाहे तुजकडे । यासाठी आवडे संत करी ॥2॥ संत ऐसे करी देवाचे कान । सांडियेल्या ध्यान कोण ऐके ॥3॥ संत पुससी तरी देवाचे ते पाय । आगमा न गमे सोय मागाडीये ॥4॥

165. विठ्ठलयात्रे जाती वो माये । त्याचे धरीन मी पाये ॥ विठोबा माझी माहेर । भेटेन बुद्धि परिकर ॥ रखुमादेविवर विठ्ठले । मन ठेउनी राहिले निर्धारे ॥ अर्थ :

165. माझे मज हे झालेंसे पारखे । नवल कवतुके मज वाटे ॥१॥ होऊनी काबाडी वागविले सारे । माझे मजवर फिरलेसे ॥२॥ वोखटे गोमटे तोडीचे घातिले । पिंड हे पोसिले सुखासाठी ॥३॥ चोखा म्हणे झाले एकटा एकला । पळाली अवकळा देखोनिया ॥४॥

165. ऐक सावधान सांगेन आणिक । मागील ते देख सांगितले ॥१॥ कित्येक संशय राहिले सांगता । त्वरा जाली चित्ता अंतकाळी ॥२॥

165. मत डारो पिचकारी । मै सगरी भिजगई सारी॥धृ०॥ जीन डारे सो सनमुख रहायो । नही तो मै देउंगी गारी॥ मत०॥१॥ भर पिचकरी मेरे मुखपर डारी । भीजगई तन सारी॥ मत०॥२॥ लाल गुलाल उडावन लागे । मै तो मनमे बिचारी॥ मत०॥३॥

165. गायी घेवोनिया जासी जेव्हा राना । आमुचिया मना दु:ख वाटे ॥१॥ सुकुमार सांवळी जैसी रातोत्पळे । त्याहूनि कोंवळे पाय तुझे ॥२॥ खडे कांटे बहू कठिण तृण मुळे । ठेवीसी पाउले त-यावरी ॥३॥ पावतोसी क्लेश अगा वासुदेवा । म्हणोनिया जीवा दु:ख वाटे ॥४॥

165. ज्ञातिकुळ सांडिले आम्ही वेंगी । माय माहेर त्याजिलें तुजलागीं । अंग अर्पिले अंगीचिये अंगी । शेखी रतलासे दासी कुब्जेलागीं ॥१॥ सर सर निर्गुणा तु अगुणाचा हरी । जवळीं असता जालासीं कैसा दुरी । चित्त उतटे चितिंता निरंतरी । मन मावळले न दिसे दृश्यकारी ॥२॥

165. सभे कंस सिंहासनी । बैसल्याचि आश्चर्य देखिले नयनी । गेले चकपक अंगीचे निघोनी । संचारला मनी श्रीकृष्णा ॥१॥

165. वोळले दुभते सर्वांसि पुरते । प्रेमाचे भरते वैष्णवासी ॥१॥ वोळतील चरणी वैष्णव गोमटे । पुंडलिकपेठे हरि आला ॥२॥ सोपान खेंचर ज्ञानदेव लाठा । देताती वैकुंठा क्षेम सदा ॥३॥ निवृत्तीने ह्रदयी पूजिले ते रूप । प्रत्यक्ष स्वरूप विठ्ठलराज ॥४॥

166. मन करा रे प्रसन्न । सर्व सिद्धींचे कारण । मोक्ष अथवा बंधन । सुख समाधन इच्छा ते ॥१॥ मने प्रतिमा स्थापिली । मने मना पूजा केली । मने इच्छा पुरविली । मन माउली सकळांची ॥२॥

166. हरिने माझे हरिले चित्त । भार वित्त विसरले ॥१॥ आता कैसी जाऊ घरा । नव्हे बरा लौकिक ॥धृ॥ पारखियांसी सांगता गोष्टी । घरची कुटी खातील ॥२॥ तुका म्हणे निवांत राही । पाहिले पाही परतोनी ॥३॥

166. या वैष्णवाच्या माता । तो नेणवे देवा दैता ॥1॥ तिही कर्म हे पुसिले । अकर्म समूळ नाही केले ॥2॥ कानाचे हे कान । झाले धरुनिया ध्यान ॥3॥ डोळियाचा डोळा । करुनी धाले प्रेम सोहळा ॥4॥

166. या अमरामाजी येखादा वोळगो म्हणे । तरी तो ठावो ठाकिता अति दुस्तरु । भूमंडळीचे राज्य वोळगो म्हणे । तव तेथे नलभे अवसरू । निसंग होऊनी यति धर्मचाळू म्हणे । तरी भिक्षेसी पडे विचारू । नि:प्रपंच हात टाळ दिंडी । घेऊनिया वोळगे तो हरिहरू रे रे ॥