वारकरी रोजनिशी

202. पटपट सांवली - अभंग २०२ पटपट सांवली खेळू या रे । सावध गड्यांनो का वेळू लावा रे । भीड तया सोडोनी सहा गडी मारुं या रे ॥१॥ निजानंदी खेळोनी मित्रतनया हारुं या रे ॥धृ.॥

202. माझी मजचि वो पडियली भुली । गेले मर्यादा वो विसरोनि आपुली । याची अणुमात्र पडताचि साउली । वृत्ति तदाकार होऊनिया ठेली वो ॥१॥

202. नेणो पै द्वैत अवघेंचि अद्वैत । एकरूप मात करू आम्ही ॥१॥ अवघाचि श्रीहरि नांदे घरोघरी । दिसे चराचरी ऐसे करा ॥२॥ सेवावे चरण गुरुमूर्ति ध्यान । गयनि संपन्न ब्रह्मरसे ॥३॥ निवृत्ति चोखडा ब्रह्मरसु उघडा । गुरुकृपे निवाडा निवडिला ॥४॥

203. साधकाची दशा उदास असावी । उपाधि नसावी अंतर्बाह्य ॥१॥ लोलुप्यता काय निद्रेते जिणावे । भोजन करावे परिमित ॥२॥ एकांती लोकांती स्त्रियांशी भाषण । प्राण गेल्या जाण करू नये ॥३॥ तुका म्हणे ऐसा साधनी जो राहे । तोचि ज्ञान लाहे गुरुकृपा ॥४॥

203. ब्रम्हज्ञान जरी कळे उठाउठी । तरी का हिंपुटी वेदशास्त्रे ॥१॥ शास्त्रांचे भांडण ताप तीर्थाटन । उर्वींचे भ्रमण याजसांठी ॥२॥ याजसाठी जप याजसाठी ताप । त्याचेही अमूप ग्रंथ केले ॥३॥ याजसाठी संतपाय हे सेवावे । तरिच तरावे तुका म्हणे ॥४॥

203. कान्हा बन्सरी बजाय गिरिधारी । तोरी बन्सरी लागे मोको प्यारी ॥टेक ॥दही दुध बेचने जाती जमुना । कानाने घागर फोरी ॥१॥ सिर पर घट घट पर झारी उस्कु उतार मुरारी ॥२॥ सास बुरीरे नदंद हटेली । देवर देवे मोको गारी ॥३॥

203. नाही आकाश घडणी । पाहा स्वरुपाची खाणी ॥1॥ स्वरुप हे अगोचर । गुरू करिती गोचर ॥2॥ गोचर करिताती जाणा । दृष्‍टि दिसे निरंजना ॥3॥ नाही हात पाय त्यासी । जनी म्हणे स्वरुपासी ॥4॥

203. ध्येय ध्याता हे दोन्ही नाही । तेथे ज्ञेय ज्ञाता उरे काई । अरे मना परापर परते पाही । ते तू स्वंये आपण पाही रे मना ॥

203. भवाचे भय न धरा मानसी । चिंता अहनिर्शी रामनाम ॥१॥ मंत्र हा सोपा न लगे सायास । जपा रात्रंदिवस सुलभ ते ॥२॥ दुलर्भ सवांर्सी न ये जो ध्यानासी । वेडावले ऋ षि जयालागी ॥३॥ आदिनाथ क ठी जप हा सवंर्दा । पवित्र हे सदा अखंड जपे ॥४॥

203. भक्तिप्रेमसुख न कळे आणिका । पंडिता वाचका वैदिकांसी ॥१॥ जीवन्मुक्त जरी जाला आत्मनिष्ठ । भक्तिप्रेमसुख दुर्लभ त्या ॥२॥

203. राधे देवो बांसरी मोरी । मुरली हमारी॥धृ०॥ पान पात सब ब्रिंदावन धुंडयो । कुंजगलीनमो सब हेरी॥१॥ बांसरी बिन मोहे कल न परहे । पया लागत तोरी॥२॥ काहेसु गावू काहेंसु बजाऊ । काहेसु लाऊ गवा घहेरी॥३॥

203. भवसागर तरता । का रे करीतसा चिंता । पैल उभा दाता । कटी कर ठेवुनिया ॥१॥ त्याचे पायी घाला मिठी । मोल नेघे जगजेठी । भावा एका साठी । खांदा वाहे आपुल्या ॥धृपद॥ सुखे करावा संसार । न संडावे दोन्ही वार । दया क्षमा घर । चोजवीत येतील ॥२॥ भुक्तिमुक्तिची चिंता । दैन्य नाही दरिद्रता । तुका म्हणे दाता । पांडुरंग वोळगिल्या ॥३॥

203. गोकुळाचा शोकाकुल देखावा सारथ्यासी सांगे हांकी हा रथवर । पाहियेले तीर यमुनेचे ॥१॥ उभा राहोनिया पाहे चहूंकडे । बोलताती कोडे पक्षी-राज ॥२॥ व्याघ्र आणि गायी एकत्र बैसती । कोळिका बोलती कृष्ण कृष्ण ॥३॥

203. झोंबी - अभंग २०३ तारुण्याचे मदें घेशी एकमेंकां झोबी । वाया जाईल नरदेह धरी हरीशी झोंबी ॥१॥ तरीच खेळ भला रे वाया काय गलबला । एकावरी एक खाली पडता मारी यमाजी टोला रे ॥२॥ हातीमहात धरुनिया घालिसी गळा गळाखोडा रे । फजीत होसी खाली पडता हांसतील पोरें रांडा रे ॥३॥

203. माझया मीपणचा करोनि फराळ । उरले खावयासी बैसला सकळ । ऐसा भुकाळु हा नंदाचा गोवळ । यासि न पुरेचि ग्रासिता माझा खेळ वो ॥१॥

203. म्हणवितो नंदाचा बाळ यशोदेचा । आपण चौवाचातीत कृष्ण ॥१॥ शब्दासि नातुडे बुद्धिसि सांकडे । तो सप्रेमे आतुडे स्मरता नाम ॥२॥ उपचाराच्या कोटी न पाहे परवडी । तो प्रेमळाची घोडी धोई अंगे ॥३॥ निवृत्तिचे तप फळले अमुप । गयनिराजे दीप उजळिला ॥४॥

204. बैसोनी निवांत शुद्ध करी चित्त । तया सुख अंत पार नाही ॥१॥ येऊनि अंतरी राहिल गोपाळ । सायासाचे फळ बैसलिया ॥२॥ रामकृष्ण हरि मुकुंद मुरारी । मंत्र हा उच्चारी वेळोवेळा ॥३॥ तुका म्हणे ऐसे देईन मी दिव्य । जरी होईल भाव एकविध ॥४॥

204. कुबजाने जादू डारा । मोहे लीयो शाम हमारा ॥धृ॥ दिन नही चैन रैन निद्रा । तलपतरे जीज्व हमारा ॥१॥ निरमल नीर जमुनाजीको छांडयो । जाय पीछे जल खारा ॥२॥ इतगोकुळ उत मथुरा नागरी । छोड्योहो पीहु प्यारा ॥३॥

204. माझे मनी जे जे होते । ते ते दिधले अनंते ॥1॥ देह नेउनी विदेही केले । शांति देउनी मीपण नेले ॥2॥ मूळ नेले हे क्रोधाचे । ठाणे केले विवेकाचे ॥3॥ निज पदी दिधला ठाव । जनी म्हणे दाता देव ॥4॥.

204. सुख आपले आपण तो पाहे । रूप आपुले आपण ध्यार रे मना ॥ लक्ष निवृत्तिचरणी धीरू राहे । भेदुभ्रम सांडी सावध होये ॥

204. भेदाभेद कर्म न कळे त्यांचे वमर् । वाऊगाचि श्रम वाहाती जगी ॥१॥ नामापरता मंत्र नाही त्िरभुवनी । पाप ताप नयनी न पडेचि ॥२॥ वेदाचा अनुभव शास्त्रांचा अनुवाद । नामचि गोविंद एक पुरे ॥३॥ चोखा म्हणे मज कांहींच न कळे । विठ्ठलाचे बळे नाम घेतो ॥४॥

204. आकारले ते ते ब्रह्मचि सर्वही । मनामाजी पाही विवेकाने ॥१॥ कासया हिंडसी दंडिसी शरीरा । विकल्प भीतरा वाउगाची ॥२॥

204. रंगेलो राणो कई करसो मारो राज्य । हू तो छांडी छांडी कुलनी लाज॥धृ०॥ पग बांधीने घुंगरा हातमो छीनी सतार । आपने ठाकूरजीके मंदिर नाचु वो हरी जागे दिनानाथ

204. जे का रंजले गांजले । त्यासि म्हणे जो आपुले ॥१॥ तोचि साधु ओळखावा । देव तेथेचि जाणावा ॥धृपद॥ मृदु सबाह्य नवनीत । तैसे सज्जनाचे चित्त ॥२॥ ज्यासि आपंगिता नाही । त्यासि धरी जो हृदयी ॥३॥

204. नंदस्थिती धांवोनिया नंदे धरिले चरण । घालूनि आसन बैस-विला ॥१॥ सुकुमार सांवळा राजीवलोचन । सुखी आहे कृष्ण मथु-रेंत ॥२॥ रोहिणीचा पुत्र सखी आहे राम । स्मर्रे पुरुषोत्तम कधी आह्मा ॥३॥

204. चिकाटी - अभंग २०४ धरिता हाती हात न सुटे चिकाटी । पडली ती मिटाही नोहे कदा सुटी ॥१॥ वाया काय बळ वेंचितोंसी मुढा । न सुटतां हाती हात वाया जिनें दगडा ॥२॥ ऐशी मिठी घालीअं एकदां जनार्दन पायी । न सुटेचि कालन्नयी सर्वत्र देती ग्वाही ॥३॥

204. येऊनि जाऊनि करी गौळणीचे कोड । पुरवूनि सकलही अंतरींची चाड । नेदी प्रेम त्याचे खंडो करी वाड । ऐसा कृपाळू हा सुखाचा सुरवाड वो ॥१॥

204. अनंत ब्रह्मांडे अनंत रचना । शून्य दे वासना तेथे झाली ॥१॥ मन गेले शून्यी ध्यान ते उन्मनी । चित्त नारायणी दृढ माझे ॥२॥ तेथे नाही ठावो वेदासि आश्रयो । लोपले चंद्र सूर्य नाही सृष्टी ॥३॥ निवृत्ति म्हणे तो ठाव मज पैठा । नेतसे वैकुठा गुरुनामे ॥४॥

205. नव्हे ब्रम्हचर्य बाईलेच्या त्यागे । वैराग्य वाउगे देश-त्यागे ॥१॥ काय वाढे भय वासनेच्या द्वारे । सांडावे ते धीरे आचावाचा ॥२॥ कापवूनी टिरी शूरत्वाची मात । केले वातहात उचित काळे ॥३॥ तुका म्हणे करी जिव्हेसी विटाळ । लटक्याची मूळ स्तुती होता ॥४॥

205. जाके मथुरा कान्हाने घागर फोरी । घागरिया फोरी दुलारी मोरी तोरी ॥धृ॥ ऐसी रीत तुझे कौन सिखावे । किसान करत बलजोरी ॥१॥ सास हटेली ननंद चुगेली । दीर देवात मुजे गारी ॥२॥ मीरा काहे प्रभु गिरीधर नागर । चरणकमल चित्तहारी ॥३॥

205. दळिता कांडिता । तुज गाईन अनंता ॥1॥ न विसंबे क्षणभरी । तुझे नाम गा मुरारी ॥2॥ नित्य हाचि कारभार । मुखी हरि निरंतर ॥3॥ मायबाप बंधुबहिणी । तू बा सखा चक्रपाणी ॥4॥

205. ते सत्त्वरजतमे धुतलिया आशा । वेगी त्या निराशा फळेविण ॥ तैसे हे टवाळ हरिवीण पाल्हाळ । कैसेनी मायाजाळ निरसे रया ॥

205. महादोष राशि पापाचे क ळप । नामे सुखरू प क लियुगी ॥१॥ म्हणोनि आळस करू नका कोणी । नाम जपा वाणी सवर्काळ ॥२॥ आसनी शयनी नामाचा आठव । आन ठावाठाव करू नका ॥३॥ चोखा म्हणे खाता जेविता वाचे । नाम श्रीविठ्ठलांचे उच्चारावे ॥४॥

205. विश्वाकार ब्रह्म विस्तारले सर्व । पाहे तू सावेव ज्ञानामी ॥१॥ माया म्हणवोनी द्वैत का कल्पिसी । नसते जीवासी बंधन ते ॥२॥

205. बारी होके जाने बंदना । पठीयो कछु नारी है॥धृ०॥ बुटीसे बुडी भई साची तो भारी हो बिचारी रही । तुम घर जावो बदना मेरो प्यारा भारी हो॥१॥ नारी होके द्वारकामे बाजे बासुरी । बासु मुस वारी हो ।

205. याजसाठी भक्ति । जगी रूढवावया ख्याति ॥१॥ नाही तरी कोठे दुजे । आहे बोलाया सहजे ॥धृपद॥ गौरव यासाठी । स्वामिसेवेची कसोटी ॥२॥ तुका म्हणे अळंकारा । देवभक्त लोकी खरा ॥३॥

205. यशोदा स्थिती पडियेली जेव्हा यशोदेसी भ्रांती । ऐके परीक्षिती प्रेम तिचे ॥१॥ खोडी नको करू ह्मणे दटाविले । ह्मणोनि रुसले तान्हे माझे ॥२॥ नंदासी ह्मणत पाहू कोठे कृष्णा । दाटलासे पान्हा स्तनी माझ्या ॥३॥

205. उमान - अभंग २०५ बैसोनियां निवांत घालिसी उमान । एका हरिविण सर्व वाया न धरी गुमान ॥१॥ नको खेळ खोटा सांडीं मनाचा ताठा । उमान गुमान दोन्ही न कळे होतील जगी चेष्टा ॥२॥ उ म्हणनें उकार रे मा म्हणणे मकार रे । न म्हणणे नश्वर देह या तिहींचा आकार रे ॥३॥

205. याचिलागी वो त्यजियले भोग । याचिलागी वो केले नाना याग । याचिलागी वो अष्टांगादी योग । याचिलागी या विषयांचे त्याग वो ॥१॥

205. सप्त पाताळे एकवीस स्वर्गे पुरोनि उरला हरि । काया माया छाया विवर्जित दिसे तो आहे दुरी ना जवळी गे बाईये ॥1॥ प्रत्यक्ष हरितो दाविपा डोळा । ऐसा सद्‍गुरु कीजे पाहोनि । तनु मन धन त्यासि देऊनी । वस्तु ते घ्यावी मागोनि गे बाईये ॥2॥

206. ब्रम्हज्ञान जरी एके दिवशी कळे । तात्काळ हा कळे अभिमान ॥१॥ अभिमान लागे शुकाचिया पाठी । व्यासे उफराटी दृष्टी केली ॥२॥ जनक भेटीसी पाठविला तेणे । अभिमान नाणे खोटे केले ॥३॥ खोटे करूनिया लाविला अभ्यासी । मेरू शिखरासी शुक गेला ॥४॥

206. झुलत राधा संग । गिरीधर झुलत राधा संग ॥टेक ॥अबीर गुलालकी धूम मचाई । भर पिचकारी रंग ॥१॥ लल भाई ब्रिंदाबन जमुना । केशर चुवत रंग ॥२॥ नाचत ताल अधार सूरवर । धिमिधिमी बाजे मृदंग ॥३॥

206. चला पंढरीसी जाऊ । रखुमादेवीवर पाहू ॥1॥ स्नान करु भिवरेसी । पुंडलिका पायांपाशी ॥2॥ डोळे भरून पाहू देवा । तेणे ईश्वर जीवाभावा ॥3॥ ऐसा निश्चय करुनी । म्हणे नामयाची जनी ॥4॥

206. स्वप्नींचेनि सुखे मानिताती सुख । घेतलीया विख जाईल देह ॥ मोलाचे आयुष्य दवडितोसी वाया । माध्यान्हींची छाया जाय वेगी ॥

206. माझ्या तो मने केलासे विचार । आणिक प्रकार नेणे कांही ॥१॥ नाम वेळोवेळा आठवावे वाचे । दुजे आणिकांचे भय नाही ॥२॥ आवडी बैसली विठूचे चरणी । आता दुजेपणी नाही गोष्टी ॥३॥ चोखा म्हणे दृढ केलोसे संती । म्हणोनी विश्रांती जीवा झाली ॥४॥

206. गुळेविण गोडी पुष्पेविण वास । न दिसे सायास केला जरी ॥१॥ तैसा विश्वी जाण विश्वात्मा पाहिजे । अलक्ष्य सहजे एर्‍हवी तो ॥२॥

206. लेता लेता श्रीरामजीनु नाम । लोकडिवा तो लाजे मरे छे॥धृ०॥ हरी मंदिर जाता पाव लिया दुखे । फरा आवे सारू गाम॥१॥ झगडो थाय त्या दोडीने जाया । मुक्तीने बरना काम॥२॥ भांड भवैया गुणका नृत्य करता । बेशी रहे चारे ठाम॥३॥

206. अमंगळ वाणी । नये ऐको ते कानी ॥१॥ जो हे दूषी हरीची कथा । त्यासि क्षयरोगव्यथा ॥धृपद॥ याति वर्ण श्रेष्ठ । परि तो चांडाळ पापिष्ठ ॥२॥ तुका म्हणे पाप । माय नावडे ज्या बाप ॥३॥

206. गोपी स्थिती प्रात:काळी उद्धव स्रानासी चालिला । मिळालासे मेळा गोपिकांचा ॥१॥ परस्परे ह्मणती कोण आता आला । न्यावया नंदाला पाठविले ॥२॥ सकळांच्या प्राणा घेऊनिया येई । ह्मणोनिया पाही धाडी यासी ॥३॥

206. हमामा - अभंग २०६ ते २१२ हमामा पोरा हमामा । घुंबरींवाजे घमामा ॥१॥ हमाम्यांचे नादानी । घुंबरी वाजली रानीं ॥२॥ हमाम्यांची शीतळ शाई । पोरा मेली तुझी आई ॥३॥

206. येणे आपुलिया कुपेची गुणे । माझी पोशिली वो सर्वांगजीवने । देऊनि क्षेम अवघी निवविली करणे । यासी काय देऊनि व्हावे म्या उत्तीर्ण वो ॥१॥

206. बुद्धि बोध नाही क्षमारूप सर्व । तेथे देहभाव अर्पियेला ॥१॥ नाही काळ वेळ नाही तो नियम । सर्व यम नेम बुडोनि ठेले ॥२॥ हरिरूप सर्व गयनि प्रसादे । ते सर्व हा गोविन्द आम्हा दिसे ॥३॥ निवृत्ति सफळ गयनि वोळला । सर्वकाळ जाहला हरिरूप ॥४॥

207. वर्णाची ते थोरी एका विठ्ठलाची । कीर्ती मानवाची सांगो नये ॥१॥ उदंडचि जाले जन्मोनिया मेले । होऊनिया गेले राव रंक ॥२॥ त्यांचे नाम कोणी न घे चराचरी । सहा वेद चारी वर्णिताती ॥३॥ अक्षय अढळ चळेना ढळेना । तया नारायणा ध्यात जावे ॥४॥

207. तुम बिन कौन खबर ले गोवर्धन गिरिधारीर ॥धृ॥ मोर मुकुट पितांबर शोभे । कुंडलकी छबी न्यारीरे ॥१॥ भारी सभामो द्रौपदी ठाडी । राखो लाज हमारीरे ॥२॥ मीराके प्रभु गिरिधर नागर । चरणकमल बलहारीरे ॥३॥

207. जनी म्हणे नामदेवासी । चला जाऊ पंढरिसी ॥1॥ आला विषयाचा कंटाळा । जाऊ भेटू त्या गोपाळा ॥2॥ आवडीने जगजेठी । गळा घालूनिया मिठी ॥3॥ आवडीने गुज कानी । म्हणे नामयाची जनी ॥4॥

207. बुद्धिमात चित्त धन वित्त गोत । निजानंदे तृप्त करी रया ॥ नैश्वर्य ओझे ऐसे तू बुझे । वाया मी माझे म्हणसी झणी ॥

207. मोहळा मक्िषका गुंतली गोडीसी । तैशापरी मानसी नाम जपे ॥१॥ मग तुज बंधन न घडे सवर्था । राम नाम म्हणता होसी मु्त ॥२॥ न करी काया्लेश उपवास पारणे । नाम संकीतर्ने कायर्सिध्दी ॥३॥ चोखा म्हणे एकांती लोकांती नाम जपे श्रीराम । तेणे होसी निष्काम इये जनी ॥४॥

207. देह अचेतन वर्तनी ते मन । व्यापक त्रिभुवन साक्षिरूप ॥१॥ तयाचे स्वरूप पाहे गुरूमुखे । सर्व तुझी दुःखे निवारती ॥२॥

207. साधुकी संगत पाईवो । ज्याकी पुरन कमाई वो॥धृ०॥ पिया नामदेव और कबीरा । चौथी मिराबाई वो॥१॥ केवल कुवा नामक दासा । सेना जातका नाई वो॥२॥ धनाभगत रोहिदास चह्यारा । सजना जात कसाईवो॥३॥

207. कैसा सिंदळीचा । नव्हे ऐसी ज्याची वाचा ॥१॥ वाचे नुच्चारी गोविंदा । सदा करी परनिंदा ॥धृपद॥ कैसा निरयगावा । जाऊ न पवे विसावा ॥२॥ तुका म्हणे दंड । कैसा न पवे तो लंड ॥३॥

207. गोकुळीचे समाधान समस्तांचे त्याने केले समाधान । सारिले भोजन सक-ळिकी ॥१॥ यशोदा आणि नंद देती अलंकार । कृपा दीनावर असो द्यावी ॥२॥ गोपाळ गौळणी पुसती उद्धव । मिळोनिया सर्व बोळ-विती ॥३॥

207. हमामा बाळा घालीं । नको पडों काळाचे चालीं ॥१॥ हमामा पोरा हमामा ॥धृ.॥ हमामा घालीं बरव्यापरी । क्रोधकामा सारुनी दुरी ॥२॥ हमामा घालीं नेटे । धरी भक्तींचे बळ मोठे ॥३॥

207. येणे एकले वो जाणेंही शेवटी । येथे राहणेचि नाही कल्पकोटी । जोडिले धन ते न चले लक्ष कोटी । म्हणेनि आलिये या सांवळियाचे भेटी वो ॥१॥

207. व्योमामाजि तारा असंख्य लोपति । तैसे लक्ष्मीपती माजी विरो ॥१॥ धन्य दिवस नित्य सेवू श्रीरामास । जनवनसमरस पूर्णबोधे ॥२॥ तारा ग्रह दि त्या माजि उन्मन । प्रपंचाचे भान दुरी ठेले ॥३॥ निवृत्ति निमग्न नाम सेविताहे । ब्रह्मपण होय सदोदीत ॥४॥

208. जुंझायाच्या गोष्टी ऐकतांची सुख । करिता देहृदुःख थोर आहे ॥१॥ तैसी हरिभक्ति सुळावरील पोळी । निवडे तो वळी विरला शूर ॥२॥ पिंड पोसलिया विषयांचा पाईक । वैकुंठ नायक कैचा तेथे ॥३॥ तुका म्हणे व्हावे देहासी उदार । रखुमादेवीवर जोडावया ॥४॥

208. पिहुकी बोलिन बोल, प्रभुजी । नाव किनारे लगाव ॥धृ॥ नदिया गहेरी नाव पुरानी ॥डूबत जहाज तराव ॥१॥ ज्ञान ध्यानकी सांगड बांधी । दवरे दवरे आव ॥२॥ मीरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । पकरो उनके पांव ॥३॥

208. तुझा लोभ नाही देवा । तुझी करिना मी सेवा ॥1॥ नाही अंगी थोरपण । मिथ्या धरिसी गुमान ॥2॥ रागा येउनी काय करिशी । तुझे बळ आह्मांपाशी ॥3॥ नाही सामर्थ्य तुज हरी । जनी म्हणे धरिली चोरी ॥4॥

208. कर्पुर अग्नीसी स्वदेहा नाशी । चंदनी मासी न थरे देखा ॥ घ्राणाची कळिका भ्रमर रुंजीका । तेथील झुळुका जी करी ॥

208. येणे जाणे दोनी खुंटती मारग । आणिक नाही लाग माझे अंगी ॥१॥ सुलभ हे सोपे नाम आठविता । हरि हरि म्हणता कायर् सिध्दी ॥२॥ सोपे वमर् आम्हा सांपडले निके । येणे भव दु:खे पीडा टळे ॥३॥ चोखा म्हणे संती सांगितली खूण । तेंचि प्रमाण मानू आता ॥४॥

208. विकल्पेचि सृष्टी वाढलीसे जाण । विकल्पेचि मन द्वेत मानी ॥१॥ करावा निरास विकल्पाचा जाण । मग तू पावन होसी तया ॥२॥

208. हैडा मामूने हरीवर पालारे । जाऊछू जमनी तेमनीरे । मुजे मारी कट्यारी । प्रेमनी प्रेमनीरे॥धृ०॥ जल भरवासु गरवा गमाया । माथा घागरडी हमनारे॥१॥ बाजुबंद गोंडा बरखा बिराजे । हाथे बिटी छे हेमनीरे॥२॥

208. गर्भाचे धारण । तिने वागविला सिण ॥१॥ व्याली कुर्‍हाडीचा दांडा । वर न घालीच तोंडा ॥धृपद॥ उपजला काळ । कुळा लाविला विटाळ ॥२॥ तुका म्हणे जाय । नरका अभक्ताची माय ॥३॥

208. अक्रुरास हस्तीनापुरी जाण्याची आज्ञा अक्रुराच्या घरा आले रामकृष्ण । संतोषले मन फार त्याचे ॥१॥ घालेनि आसन प्रक्षाळी चरण । ह्मणे धन्य दीन आजीचा हा ॥२॥ जोडिनिया हात घाली नमस्कार । जाहला उद्धार पूर्वजांचा ॥३॥

208. हमामा घालूं सोई । सांभाळू शिवा दोही ॥१॥ हमामा रे भाई । कान्होबाचे बळे घालु हमामा ॥२॥ हमामा घालु ऐसा । भक्तिबळें कान्होबा बैसा ॥३॥ हमामा घालूं नेटे । एका जनार्दनांचे बळ मोठें ॥४॥

208. सये आनंदाचा अवचिता आला पुर । याचे मुरलीचर उठिताचि गजर । मी मज नाठवेचि कैचे घरदार । ठेले तटस्थचि राहिले शरीर वो ॥१॥

208. खुंटले ते मन तोडियेली गति । वेळु तो पुढती मोडियला ॥१॥ जाहाले उन्मन विराले ते मन । श्रीरामचरण पुरे आम्हा ॥२॥ गेले मन रामी निष्काम कल्पना । बुडाली वासना तिये डोही ॥३॥ धन्य ते चरण नित्यता स्मरण । अखंडसंपन्न प्रेम देतु ॥४॥

209. नये जरी तुज मधुर उत्तर । दिधला सुस्वर नाही देवे ॥१॥ नाही तयावीण भुकेला विठ्ठल । येई तैसा बोल रामकृष्ण ॥२॥ देवापाशी मागे आवडीची भक्ति । विश्वासेंशी प्रीती भावबळे ॥३॥ तुका म्हणे मना सांगतो विचार । धरावा निर्घार दिसेंदिस ॥४॥

209. पिहुकी बोलिन बोल, पपैया ॥टेक ॥तै खोलना मेरा जी डरत है । तन मन डांवा डोल ॥पपैया ॥१॥ तारे बिना मोकु पीर आवत है । जियरा करूंगी मै मोल ॥२॥ मिरके प्रभु गिरिधर नागर । कामनी करत कलोल ॥३॥

209. तुझे चरणी घालीन मिठी । चाड नाही रे वैकुंठी ॥1॥ सर्वभावे गाईन नाम । सखा तूचि आत्माराम ॥2॥ नित्य पाय वंदिन माथा । तेणे नासे भवभय व्यथा ॥3॥ रुप न्याहाळीन दृष्‍टी । सर्व सुखे सांगेन गोष्‍टी ॥4॥

209. शाहणे सिंतरे व्याहाणे मोहरे । भणंग धुरे आतुडे कैसे ॥ या अवचित्या गोष्टी भाग्ये होय भेटी । प्रारब्ध सृष्टी भोग देत ॥

209. योग याग जप तप अनुष्ठान । नामापुढे शीण अवघा देखे ॥१॥ नामचि पावन नामचि पावन । अधिक साधन दुजे नाही ॥२॥ कासया फिरणे नाना तीर्थाटणी । कासया जाचणी काय क्लेश ॥३॥ चोखा म्हणे सुखे जपता विठ्ठल । सुफळ होईल जन्म त्याचा ॥४॥

209. अवगुण ज्याचे तया न दिसती । म्हणोनी नच होती क्लेश तया ॥१॥ काय करू यासी न चले उपाय । इंद्रावण नोहे गोड कदा ॥२॥

209. हारे मारे शाम काले मळजो । पेला कह्या बचन पाळजो॥धृ०॥ जळ जमुना जळ पाणी जाता । मार्ग बच्चे वेहेला वळजो॥१॥ बाळपननी वाहिली दासी । प्रीत करी परवर जो॥२॥ वाटे आळ न करिये वाहला । वचन कह्यु ते सुनजो॥३॥

209. पतनासि नेती । तिचा खोटा स्नेह प्रीती ॥१॥ विधीपुरते कारण । बहु वारावे वचन ॥धृपद॥ सर्वस्वासि नाडी । ऐसी लाघवाची बेडी ॥२॥ तुका म्हणे दुरी । राखता हे तेचि बरी ॥३॥

209. अक्रुराचा धृतराष्ट्रास उपदेश अवश्य म्हणोनि चालिला अक्रूर । पाहियेले पूर कौर-वांचे ॥१॥ धृतराष्ट्रा सांगे विवेकाच्या गोष्टी । फार तुझ्या पोटी दुष्टबुद्धी ॥२॥ बंधूचिया पुत्रा धरितोसी दूर । होसी लोमापर पुत्रांवरी ॥३॥

209. हमामा माडिला कान्होबा भाई । हमामा खेळू भाई कान्ह्बा तुझे पायी ॥१॥ हमामा रे हमामा । कान्होबा खेळू हमामा ॥धृ.॥ हमामा खेळा वेंगी । सांडुनीं द्वैताच्या संगी ॥२॥ हमामा खेळू नेटे । कान्होंबाचे बळ मोठे ॥३॥

209. वदन निमासुरे कटांवरी कर । उभा विटेवरी पुंडलिका समोर । चरणी ब्रीदावळी रुळती असूर । वरी वाळे वांकी रुणझुणिती मधुर वो ॥१॥

209. सौजन्य समाधान सर्व जनार्दन । आम्हा रूपे धन इतुके पुरे ॥१॥ गोपाळ माधव कृष्णरूपे सर्व । ब्रह्मपद देव सकळ आम्हा ॥२॥ द्वैतभाव भावो अद्वैत उपावो । सर्व ब्रह्म देवो एक ध्यावो ॥३॥ निवृत्तीचा भावो सर्व आत्मा रावो । हरि हा अनुभवो वेदमते ॥४॥

210. मारगी चालत पाउलापाउली । चिंतावी माउली पांडुरंग ॥१॥ सुख लागे घेऊनिया पाठी । आवघीचा कंठी रस ओती ॥२॥ पितांबर छाया करी लोभापर । पाहे ते उत्तर आवडीचे ॥३॥ तुका म्हणे हेंची करावे जिवन । वाचे नारायण तहान भूक ॥४॥

210. पग घुंगरु रे पग घूंगरु बांधकर नाची ॥धृ॥ मै अपने तो नारायणकी । हो गयी आपही दासी ॥१॥ विषका प्याला राजाजीने भेजा । पीबत मीरा हासी ॥२॥ लोग कहे मीरा भई रे बावरी । बाप कहे कुल नासी ॥३॥

210. आता भीत नाही देवा । आदि अंत तुझा ठावा ॥1॥ झाले नामाचेनि बळकट । तेणे वैकुंठ पायवाट ॥2॥ ज्ञान वैराग्य विवेक बळे । ते तव अह्मांसवे खेळे ॥3॥ दया क्षमा आम्हापुढे । जनी म्हणे झाले वेडे ॥4॥

210. दीपी दीप सामावे तेथे कैचा विचारू । राहिला निर्धारु नाना मत्ता ॥ जे जेथे होते तेचि तेथे नाही । परतोनि काही पाहातोसी ॥

210. योग याग तप व्रत आणि दान । करिता साधन नाना क ष्ट ॥१॥ सुलभ सोपारे नाम विठोबाचे । सकळ साधनांचे मूळ बीज ॥२॥ येणे भवव्यथा तुटेल जीवाची । प्रतिज्ञा संतांची हीच असे ॥३॥ म्हणोनि नामाचा करा गदारोळ । म्हणे चोखामेळ विठ्ठल वाचे ॥४॥

210. संचित हे जळे ज्ञानाचेनि मुळे । ज्ञान ते आकळे संतसंगे ॥१॥ म्हणऊनी संग धरावा संतांचा । मने काया वाचा निर्धारू हा ॥२॥

210. हू जाऊ रे जमुना पाणीडा । एक पंथ दो काज सरे॥धृ०॥ जळ भरवु बीजु हरीने मळवु । दुनिया मोटी दंभेरे॥१॥ अजाणपणमा कांइरे नव सुझ्यू । जशोदाजी आगळ राड करे॥२॥ मोरली बजाडे बालो मोह उपजावे । तल वल मारो जीव फफडे॥३॥

210. देव आड आला । तो मी भोगिता उगला । अवघा निवारला । शीण शुभ अशुभाचा ॥१॥ जीवशिवाचे भातुके । केले क्रीडाया कौतुके । कैची येथे लोके । हा आभास अनित्य ॥धृपद॥ विष्णुमय खरे जग । येथे लागतसे लाग । वाटिले विभाग । वर्णधर्म हा खेळ ॥२॥ अवघी एकाचीच वीण । तेथे कैचे भिन्नाभिन्न । वेदपुरुष नारायण । तेणे केला निवाडा ॥३॥

210. कुंतीचे अक्रूराशी भाषण देवकी रोहिणी बळीराम वसुदेव । सुख्यासुखी सर्व आहेत की ॥१॥ पाहोनी तुज झाले समाधान । सुखी आहे कृष्ण मथुरेंत ॥२॥ आमुची एक कुंती आहे हस्तनापुरी । स्मरे तो अं-तरी किंवा नाही ॥३॥

210. हमामा घाली राम अवतारी । कैकईची भीड तुला भारी । प्रस्थान ठेविले लंकेवरी ॥१॥ हमामा तुं घाली । कान्होंबा हुतुतुतु खेळुं ॥धृ.॥ हमामा घाली नंदाघरीं । मिळोनि गौळियांच्या नारी । गोपाळ नाचती गजरीं ॥२॥ हमामा घाली पंढरपुरी । पुंडलीकाची भीड भारी । गोपाळ नाचती गजरीं ॥३॥

210. होते बहुत दिवस आर्त वागविले । आजी अकत्मात ते फळ देऊ आले । दृष्टी श्रीहरीची देखिली पाऊले । घेतले जन्म मागे सार्थक त्यांचे झाले वो ॥१॥

210. मातेचे बाळक पित्याचे जनक । गोत हे सम्यक हरि आम्हा ॥१॥ मुकुंद केशव हाचि नित्य भाव । हरि रूप सावेव कृष्ण सखा ॥२॥ पूर्वज परंपरा ते धन अपारा । दिनाचा सोयिरा केशिराज ॥३॥ निवृत्तीचे गोत कृष्ण नामे तृप्त । आनंदाचे चित्त कृष्णनामे ॥४॥