वारकरी रोजनिशी

184. प्रभु तुम कैसे दीनदयाळ॥धृ०॥ मथुरा नगरीमो राज करत है बैठे । नंदके लाल॥१॥ भक्तनके दुःख जानत नही । खेले गोपी गवाल॥२॥ मिरा कहे प्रभू गिरिधर नागर । भक्तनके प्रतिपाल॥३॥

184. अक्रुराची व श्रीकृष्णाची भेट तनु हे आकाश चंद्रमा ते मुख । असे निष्कलंक परी-क्षिती ॥१॥ पूर्णिमेचा चंद्र त्याहूनि अधीक । शोभत श्रीमुख कृष्ण-जीचे ॥२॥ भोंवता हा शोभे नक्षत्रांचा मेळ । खेळत सांवळा जगद्नुरु ॥३॥

184. विटीदांडु - अभंग १८४ ते १८८ आआबक दुबक तिबक पोरा त्रिगुणबक दुबक तिबक पोरा त्रिगुण खेळ मांडुं । खेळे विटिदांडु पोरा खेळे विटिदांडु ॥१॥ सत्व विटी घेउनि हाती धीर धिर दाडु । भावबळें टोला मारी नको भिऊं गांडु ॥२॥ ब्रीदबळें खेळ खेळू लक्ष लावीतिसी । मूर्खापाशीं युक्ति नाही उडोनि गेली उशी ॥३॥

184. कृष्णरुपा वेधिल्या नारी । देखती अंतरी तेचि रुप ॥१॥ गमनी शयनी आसनी भोजनी । देखती जनी वनी दृष्टीपुढे ॥२॥

184. पूर्णबोधे धाले आत्मराम धाले । निखळ वोतले पूर्णतत्त्वे ॥१॥ पूर्वपूण्य चोख आम्हांसि सफळ । गयनि कल्लोळ तुषार आम्हा ॥२॥ चंद्र सूर्य कीर्ण आकाश प्रावर्ण । पृथ्वी अंथुरण सर्वकाळ ॥३॥ निवृत्ति म्हणे गुरु धडफुडा । ब्रह्मांडा एवढा अनंत माझा ॥४॥

185. परम‍अमृते रसना ओलावली । मनाची राहिली वृत्ति पायी ॥१॥ सकळही तेथे वोळली मंगळे । वृष्टि केली जळे आनंदाच्या ॥२॥ सकळ इंद्रिये झाली ब्रम्हरुप । ओतले स्वरुप माजी तया ॥३॥ तुका म्हणे जेथे वसे भक्तराव । तेथे नांदे देव संदेह नाही ॥४॥

185. त्रिभंगी देहुडा ठाण मांडुनिया माये । कल्पद्रुमातळी वेणु वाजवित आहे ॥१॥ गोविंदु वो माये गोपाळु वो । सबाह्य अभ्यंतरी अवघा परमनंदु वो ॥धृ॥ सांवळे सगुण सकळा जिवांचे जीवन । घनानंद मूर्ति पाहता हारपले मन ॥२॥ शून्य स्थावर जंगम व्यापूनि राहिला अकळ । बाप रखुमादेविवरु विठ्ठलु सकळ ॥३॥

185. त्या वैष्णवांच्या माता । तो नेणे देवताता ॥1॥ तिही कर्मे हे पुसिले । अकर्म समूळ नाहीसे केले ॥2॥ कानाचा हो कान । झाले धरुनिया ध्यान ॥3॥ डोळियाचा हो डोळा । करुनी झाले प्रेम सोहळा ॥4॥

185. भोवरी सांडूनि पाव ठेवीरे गोपाळा । नाच चिदनंद सुख होईल सकळा ॥ रंगु रंगलारे रंगु रंगाला रे । आदि मध्य अन्त त्रिगुण विरहित विश्व प्रकाशाला रे ॥

185. आपुल्या स्वहिता वाचेसी उच्चारा । आळस न करा क्षणभरी ॥१॥ जाईल हा देह वाउगाचि उगा । अभ्रांची छाया जयापरी ॥२॥ असारा साराचे नका पडू भरी । सार तेंचि धरी हरिनाम ॥३॥ चोखा म्हणे नाम हाचि मंत्र सुगम । नको आन श्रम जाय वांया ॥४॥

185. ब्रह्मा विष्णु वृंदावनी । शिव राहे तये स्थानी ॥१॥ धन्य तेचि जीव जाणा । करिती जे प्रदक्षिणा ॥२॥

185. मोहन डार दीनो गले फांसी॥धृ०॥ ऐसा जो होता मेरे नयनमे । करवत ले जाऊ कासी॥१॥ आंबाके बनमे कोयल बोले बचन उदासी॥२॥ मिरा दासी प्रभु छबी नीरखत । तू मेरा ठाकोर मै हू तोरी दासी॥३॥

185. बळीराम व अक्रूर यांची भेट व नंदगृही अक्रूरपूजन भेट देई मज ह्मणे बळीराम । न वर्णवे प्रेम अक्रूराचे ॥१॥ पेंद्यासी पुसती अवघे गडी तेव्हा । कोणरे हा बावा आला येथे ॥२॥ आपुल्या कान्होबाच्या पाया का पडतो । काय हा मागतो सांग आह्मा ॥३॥

185. बारा सोळा अठरा गडियांचा मेळ बारा सोळा अठरा गडियांचा मेळा । मांडियेला डाव कोण आवरीं तयाला ॥१॥ खेळा भाई विटिदांडु । खेळा भाई विटिदांडु । खेळ खेळतां परी बरा नोहे सहज दांडु ॥२॥ पांच सात बारा नव तेरा यांची नका धरु गोडी । खेळ खेळता दांत विचकुन पडाल घशींतोंडीं ॥३॥

185. बोलती चालती देखती ऐकति । सर्वत्री श्रीपती त्यांचे दृष्टी ॥१॥ सासुरे माहेर सासु सासरा दीर । देखती त्या भ्रतार हरीच्या रुपे ॥२॥

185. आम्हा जप नाम गुरुखूण सम । जन वन धाम गुरुचेचि ॥१॥ नेघो कल्पना न चढो वासना । एका पूर्णघना शरण जाऊ ॥२॥ तप हे अमूप नलगे संकल्प । साधिता संकल्प जवळी असे ॥३॥ निवृत्ति म्हणे मज निरोपिले धन । हेचि ब्रह्मखुण जाणिजेसु ॥४॥

186. भिक्षापात्र अवलंबणे । जळो जिणे लाजिरवाणे । ऐसियासी नारायणे । उपेक्षिजे सर्वथा ॥१॥ देवा पायी नाही भाव । भक्ति वरी वरी वाव । समर्पिला जीव । नाही तो हा व्यभिचार ॥२॥

186. तुजविण येकली रे कृष्णा न गमे राती । तंव तुंवा नवल केले वेणू घेउनी हाती । आलीये तेचि सोय तुझी म्या ओळखली गती ॥१॥ नवल हे वालभ रे कैंसे जोडले जीवा । दुसरे दुरी ठेले प्रीती केला रिघावा ॥धृ॥ पारू रे पारू कान्हा झणे करिसी अव्हेरू । तू तंव हृदयींचा होसी चैतन्य चोरू ।

186. देहभाव प्राण जाय । तेव्हा हे धैर्य सुख होय ॥1॥ तया निद्रे जे निजले । भाव जागृती नाही आले ॥2॥ ऐसी विश्रांति लाधली । आनंद कळा संचरली ॥3॥ तेथे सर्वांग सुखी झाले । लिंगदेह विसरले ॥4॥

186. तुझिये निढळ कोटि चंद्र प्रकाशे । कमल नयन हास्य वदन हासे ॥ कृष्णा हाल का रे कृष्णा डोल का रे । घडिये घडिये घडिये गुज बोलका रे ॥

186. आमुचे संचित जैसे जैसे आहे । तेथे तो उपाय न चले कांही ॥१॥ सुखे आठवीन तुमचे हे नाम । न होय तेणे श्रम जीवा कांही ॥२॥ कासया करू जिवासी आटणी । नाम निर्वाणी तारीतसे ॥३॥ मागेही तरले पुढेंही तरती । चोखा म्हणे चित्ती दृढ वसो ॥४॥

186. गंगा आणि भागीरथी । तुळसीचे ठायी येती ॥१॥ होय दर्शन जयासी । तोचि देह पुण्यरासी ॥२॥

186. कुंजबनमो गोपाल राधे॥धृ०॥ मोर मुकुट पीतांबर शोभे । नीरखत शाम तमाल॥१॥ ग्वालबाल रुचित चारु मंडला । वाजत बनसी रसाळ॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । चरनपर मन चिरकाल॥३॥

186. श्रीकृष्णाचे मथुरेची प्रयाण व त्यानिमित्त गोपीकांचा शोक प्रात:काळी मात झाली गोकुळांत । जातो भगवंत मथुरेसी ॥१॥ गौळणींचा मेळा मिळाला सकळ । पिटिती कपाळ आपुले हाते ॥२॥ एकी त्या घालीती केंसामध्ये माती । एक त्या लोळती भूमीवर ॥३॥

186. एक पांच सात मिळोनि खेळती विटिदांडु । डाव आलिया पळूणि जाता तया म्हणती गांडु ॥१॥ खेळों विटिदांडु खेळॊं विटिदांडु ॥धृ.॥ मुळींचा दांडुं हाती धरुनि भावबळें खेळू खेळा । भक्तिबळे टोला मारुं नभिऊ कळिकाळा ॥२॥ आपुली याची सांडोनि आस जावे गुरुसी शरण । काया वाचा मने चरणींलोळे एका जनार्दन ॥३॥

186. बोलती बोलणे चालती चालणे । करिती देणे घेणे परि तो ध्यानी ॥१॥ जेविती जेवणी खेळत खेळणी । मिरविती भूषणे परि चित्त तेथे ॥२॥

186. आम्हा हेंचि थोर सद्‌गुरुविचार । नलगे संप्रधार नानामते ॥१॥ नेघो ते काबाड न करू विषम । ब्रह्मांड हे होम आम्हा राम ॥२॥ नेदू यासि दुःख उन्मनीचे सुख । न करू हा शोक आला गेला ॥३॥ निवृत्ति म्हणे आम्हा सद्‍गुरु उपदेश । सर्व भूती वास हरि असे ॥४॥

187. होईल तो भोग भोगीन आपुला । न घली विठ्ठला भार तुज ॥१॥ तुम्हांपासाव हे इच्छीतसे दान । अंतरींचे ध्यान मुखी नाम ॥धृ॥ नये काकुलती गर्भवासांसाटी । न धरी हे पोटी भय काही ॥२॥ तुका म्हणे मज उदंड एवढे । न वांचावे पुढे मायबापा ॥३॥

187. कृष्णे वेधिली विरहिणी बोले । चंद्रमा करितो उबारा गे माय । न लावा चंदनु अंगी न घाला विंजणवारा । हरिविणे शून्य शेजारु गे माये ॥१॥ माझे जीवीचे तुम्ही का वो नेणा । माझा बळिया तो पंढरीराणा वो माय ॥धृ॥ नंदनंदनु घडी घडी आणा । तयावीण न वांचती प्राणा वो माये ।

187. जोड झालीरे शिवासी । भ्रांत फिटली जिवाची ॥1॥ आनंदची आनंदाला । आनंद बोधचि बोधला ॥2॥ आनंदाची लहरी उठी । ब्रह्मानंद गिळिला पोटी ॥3॥ एक पण जेथे पाही । तेथे विज्ञाप्ति उरली नाही ॥4॥

187. कोवळे ठुसठुसित मोतियांचे घड । शृंगारिले गूढ जया लेणी ॥ बैसोनिया रथी सुरनर खेळती । देखोनिया पशुपती वेडवला ॥

187. आम्हा अधिकार उच्छिष्ट सेवन । संतांचे पूजन हेचि बरे ॥१॥ सुलभ सोपारे विठाबाचे नाम । आणिक नाही वर्म दुजे काही ॥२॥ आवडीने नाम गाईन उल्हासे । संतांच्या सहवासे खेळी मेळीं॥ ॥३॥ चोखा म्हणे माझी आवडी ही देवा । पुरवावी केशवा जन्मोजन्मी ॥४॥

187. तुलसीचे पत्र । असे देवासी एकत्र ॥१॥ नाही दोघा भिन्नभेद । दोघांचे ते एक पद ॥२॥

187. ज्या संग मेरा न्याहा लगाया । वाकू मै धुंडने जाऊंगी॥धृ०॥ जोगन होके बनबन धुंडु । आंग बभूत रमायोरे॥१॥ गोकुल धुंडु मथुरा धुंडु । धुंडु फीरू कुंज गलीयारे॥२॥ मिरा दासी शरण जो आई । शाम मीले ताहा जाऊंरे॥३॥

187. अक्रूराची चिंतातूर स्थिती. ब्रह्मनिष्ठ तेव्हा स्थिरावला चित्ती । अक्रूराचे गळती दोन्ही नेत्र ॥१॥ दहींदूधतूप भरिल्या कावडी । चालती तांतडी सकळीक ॥२॥ चिंतेने व्यापिले अक्रूराचे मन । काय वर्तमान होईल नेणे ॥३॥

187. विटिदांडु खेळसी वांया । चौर्‍यायंशी वेरझारा होती पाया ॥१॥ नको विटिदांडु सांडीं हा छंदु । आवडी वदे रामगोविंदू ॥२॥ किती वेरझारी करीसी पा वाया । शरण रिघे एका जनार्दन पाया ॥३॥

187. येता देखोनिया भार । गाई मनोहर गोवळाचे ॥१॥ धावचि घेऊनि गौळणी येती । पाहावया श्रीपती मदनमूर्ती ॥२॥

187. चराचरी हरि गुरुमुखे खरा । माजि ब्रह्म सैरा विचरो आम्ही ॥१॥ आम्हा ऐसे व्हावे तरीच हे भोगावे । निरंतर ध्यावे पोटाळूनि ॥२॥ नाही येथे काळ अवघे शून्यमये । निर्गुणी सामाये तुन माझी ॥३॥ निवृत्ति म्हणे परत्रिंकूटगोल्हाट । त्यावरील नीट वाट माझी ॥४॥

188. न करावी आता पोटासाटी चिंता । आहे त्या संचिता माप लावू ॥१॥ दृष्टी ते घालावी परमार्था ठायी । क्षुल्लका उपायी सिण जाला ॥धृ॥ येथे तंव नाही घेइजेसे सवे । काही नये जीवे वेचो मिथ्या ॥२॥ खंडणे चि नव्हे उद्वेग वेरझारी । बापुडे संसारी सदा असो ॥३॥

188. लक्ष लाऊनि अंतरी । कृष्णा पाहती नर नारी । लावण्यसागरू हरी । परमानंदु ॥१॥ छंदे छंदे वेणू वाजे । त्रिभुवनी घनु गाजे । उतावेळ मन माझे । भेटावया ॥धृ॥

188. बाई मी लिहिणे शिकले सद्‌गुरायापासी ॥ध्रु0॥ ब्रह्मी झाला जो उल्लेख । तोचि नादाकार देख । पुढे ओंकाराची रेख । तूर्या ह्मणावे तिसी ॥1॥ माया महतत्त्वाचे सुभर । तीन पांचाचा प्रकार ।

188. पावया छंदे तल्लीन गोविंदे । नाचती आनदे गोपाळ कैसे ॥ यमुनेच्या तीरी गाई चारी हरि । गोपाळ गजरी आनंदले ॥

188. आम्हा न कळे ज्ञान न कळे पुराण । वेदांचे वचन न कळे आम्हा ॥१॥ आगमाची आठी निगमाचा भेद । शास्त्रांचा संवाद न कळे आम्हा ॥२॥ योग याग तप अष्टांग साधन । न क ळेची दान व्रत तप ॥३॥ चोखा म्हणे माझा भोळा भाव देवा । गाईन केशवा नाम तुझे ॥४॥

188. सर्व तीर्थीं जया चाड । पुण्य सर्वांहूनी वाड ॥१॥ ते एक वृंदावनी आहे । तुळसीचे ठाई पाहे ॥२॥

188. शाम बन्सीवाला कन्हैया । मै ना बोलू तुजसेरे॥धृ०॥ घर मेरा दूर घगरी मोरी भारी । पतली कमर लचकायरे॥१॥ सास नंनदके लाजसे मरत हू । हमसे करत बलजोरी॥२॥ मिरा तुमसो बिगरी । चरणकमलकी उपासीरे॥३॥

188. अक्रूरची श्रीकृष्णास प्रार्थना जोडोनिया कर विनवी विश्वंभरा । चलावे मंदिरा सकळिकी ॥१॥ अनाथावरी कृपा करा कृष्णनाथा । ठेवीतसे माथा पायांवरी ॥२॥ मारूनिया कंस येईन तुझ्या घरा । आग्रह अक्रूरा करू नको ॥३॥

188. विटिदांडु चेंडु भला रे । मनी समजोनी मारा टोला रे ॥१॥ खेळू विटिदाडुं चेंडु । काळा नका भिऊ गांडु रे ॥धृ.॥ सहा चारएकत्र करुनी अवघे पुढे रहा । सावध होऊनि धरा चेंडु कोणी कोणाकडे न पहा ॥२॥ प्रपंचाचे घाई धन वित्त म्हनता भाई । हातीचा चेंडु सोडुनी देई पुढे मारील डोई ॥३॥

188. पशु पक्षी जीव श्वापदे वनचरे । अवघी कृष्णाकारे झाली तया ॥१॥ माडया उपरमाडया बैसती बैसणी । नाना अलंकार लेणी झाला कृष्ण ॥२॥

188. नव्हे ते पोसणे नव्हे ते साधन । उपदेशखुण वेगळी रया ॥१॥ न भेदे पालथे वज्रे मढियेले । जीवन घातले न भरे घटी ॥२॥ नाइके उपदेश नव्हे खुण सिद्ध । योनिसी प्रसिद्ध मढियेले ॥३॥ निवृत्ति म्हणे जरी कृपा करि श्रीगुरु । तरिच हा संप्रधारु घरी आम्हा ॥४॥

189. शुद्ध चर्या हे चि संताचे पूजन । लागत चि धन नाही वित्त ॥१॥ सगुणाचे सोई सगुण विश्रांती । आपण चि येती चोजवीत ॥धृ॥ कीर्तनी चि वोळे कृपेचा वोरस । दुरीपणे वास संनिधता ॥२॥ तुका म्हणे वर्म सांगतो सवंगे । मन लावा लागे स्वहिताच्या ॥३॥

189. यातीकुळ माझे गेले हारपोनि । श्रीरंगावांचूनी अनु नेणे ॥१॥ किती वो शिकवाल मज वेळोवेळा । मी तया गोवळा रातलीये ॥धृ॥ अष्टभोग भोगणे माते नाही चाड । भक्तिप्रेम गोड लेइले गे माये ॥३॥ बापरखुमादेविवरू जीवींचा जिव्हाळा । कांही केलिया वेगळा नव्हे गे माये ॥४॥

189. नम्रतेविण योग्यता मिरविती । ते केवी पावती ब्रह्मसुख ॥1॥ लटिके नेत्र लावूनि ध्यान पै करिती । ते केवी पावती केशवाते ॥2॥ एक संत म्हणविती नग्न पै हिंडती । अंतरींची स्थिति खडबड ॥3॥ झालेपणाचे गुण दिसताती सगुण । वस्तु ते आपण होऊनि ठेली ॥4॥

189. शरीर वरिवरि का दंडिसी । जव वारिले न करी तुझे मन । जळी नेत्र लाउनी ठोकती अविंशा लागोनी । तैसे नको ना बकध्यान करु रया ॥

189. केला अंगिकार । उतरिला माझा भार ॥१॥ अजामेळ पापराशी । तो ही नेला वैकुंठासी ॥२॥ गणिका नामेंचि तारिली । चोखा म्हणे मात केली ॥३॥

189. देव न सापडे मना । तरी जावे वृंदावना ॥१॥ तेथे होय समाधान । स्वये भेटे नारायण ॥२॥

189. पतीया मै कैशी लीखूं, लीखये न जातरे॥धृ०॥ कलम धरत मेरा कर कांपत । नयनमो रड छायो॥१॥ हमारी बीपत उद्धव देखी जात है । हरीसो कहू वो जानत है॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । चरणकमल रहो छाये॥३॥

189. रजकवध, कुब्जाप्रसाद, सुदामा माळ्याची विनवणी, यागधनुष्यभंग आणि धनुष्यरक्षकवध प्रात:काळी गडी उठे कृष्णराम । पाहावया ग्राम चालियेले ॥१॥ मागती रजका देईना तो वस्त्रे । वधी नख शस्त्रे पापियासी ॥२॥ ती ठायी वांकडी नीट केली तीसी । तीने चंद-नासी लवियेले ॥३॥

189. चेंडूफळी - अभंग १८९ ते १९० मिळवोनी पांच सात गडी मेळी । डाव खेळती चेंडुफळी ॥१॥ खेळ चेंडुंचाझेला रे झेला बाळा । विचारुन खेळ खेळां न पडुं प्रवाही काळा ॥२॥ यंदु यरडु मारु नाकु मिळालेती गडी । जनार्दनी शाण अनुपम्य धरा गोडी ॥३॥

189. संत निळोबारायांच्या विरहिणी आजि पुरले वो आतीचे आरत । होते ह्रदयी वो बहु दिवस चिंतित । मना आवरुनि इंद्रया सतत ।

189. साकार निराकार ब्रह्मीचे विकार । तेथील अंकुर गुरुराज ॥१॥ रज तम नाही सात्विक तेही । परिपूर्ण देही आत्माराम ॥२॥ सर्वघटवासि सर्वत्रनिवासी । आपण समरसी बिंबलासे ॥३॥ निवृत्तिची खुण गुरूचा उद्गार । सर्व हा निर्धार आत्माराम ॥४॥

190. जाणोनि नेणते करी माझे मन । तुझी प्रेमखूण देऊनिया ॥१॥ मग मी व्यवहारी असेन वर्तत । जेवी जळाआंत पद्मपत्र ॥धृ॥ ऐकोनि नाइके निंदास्तुति कानी । जैसा का उन्मनी योगिराज ॥२॥ देखोनि न देखे प्रपंच हा दृष्टी । स्वप्नऴिचया सृष्टी चेविल्या जेवी ॥२॥

190. घनु वाजे घुणघुणा । वारा वाहे रूणझुणा । भवतारकू हा कान्हा । वेगी भेटावा का ॥धृ॥ चांद वो चांदणे । चापे वो चंदनु । देवकीनंदनेंवीण नावडे वो ॥२॥

190. शब्दाचे ब्रह्म लौकिकी हो दिसे । जैसे ते फांसे मइंदांचे ॥1॥ ज्ञानी तो कोण विज्ञानी तो कोण । दोहीचा आपण साक्षभूत ॥2॥ स्वये सुखे धाला आपणाते विसरला । तो योगि राहिला नाही येथे ॥3॥ नामयाची जनी सागरी मिळाली । परतोनि मुळी केवी जाय ॥4॥

190. मतमतांतरे रचुनिया ग्रंथु ज्ञानव्युत्पत्ति । जव जाली नाही आत्मप्रतीती । ये सकळचि ज्ञाने विषयासक्तीचेनि अनुमाने । तेणे केवी तुटे संसृती ।

190. कोणासी सांक डे गाता रामनाम वाचे । होय संसाराचे साथर्क तेणे ॥१॥ येणे दो अक्षरी उतराल पैलपार । नाम निरंतर जप करा ॥२॥ अनंततीथर्राशि वसे नामापाशी । ऐसी साक्ष देती वेदशास्त्रे ॥३॥ चोखा म्हणे हेचि ग्रंथांचे पै सार । राम हा निधार्र जप करी ॥४॥

190. वृंदावनी केला धावा । म्हणे धाव रे केशवा ॥१॥ द्रौपदीसी पावे हरी । वृंदावनी निर्धारी ॥२॥

190. कीत गयो जादु करके नो पीया॥धृ०॥ नंदनंदन पीया कपट जो कीनो । नीकल गयो छल करके॥१॥ मोर मुगुट पितांबर शोभे । कबु ना मीले आंग भरके॥२॥ मिरा दासी शरण जो आई । चरणकमल चित्त धरके॥३॥

190. कुवलयपीड हत्तीचा उद्धार इच्छामात्रे मोडी ब्रह्मांडाच्या कोटी । चालिला जग-जेठी कंसद्वारा ॥१॥ मदोन्मत्त हस्ती देखोनिया हांसे । पीतांबर कांसे खोवियेला ॥२॥ सांवरोनी हाते केंसा देत गांठ । खोंवितसे नीत वैजयंती ॥३॥

190. सहज तो चेंडु समान फळी । झेलुं जाणेतो खेळियां बळी ॥१॥ झेला रे भाइनों झेलारे सदगुरुवचनें झेला रे ॥धृ.॥ अवघे गडी समान रहा । येता यावा सावध पहा ॥२॥ सुटे सुटाए तंव सरिसाचि पावे । लक्ष जाणे तो माघारा नव्हे ॥३॥

190. एक ना दुसरे वो नव्हते मजपांशी । मी मज नोळखता आप आपणासी । होति ये निर्जनी वो निराभास देसी । नेणो कोणे आणियेले कर्मभूमिसी ॥१॥

190. प्राकृत संस्कृत एकचि मथीत । गुरुगम्य हेत पुराणमहिमा ॥१॥ वेदादिक मत शास्त्र हे बोलत । श्रुतीचा संपत वाद जेथे ॥२॥ पृथ्वी हे ढिसाळ आकाश कव्हळ । जन्म मायाजाळ विरत जेथे ॥३॥ निवृत्ति म्हणे गुरु गयनि सौरसे । आपण जगदीश सर्वारूपी ॥४॥

191. सर्वस्वा मुकावे तेणे हरीसी जिंकावे । अर्थ प्राण जीवे देहत्याग ॥१॥ मोह ममता माया चाड नाही चिंता । विषयकंदुवेथा जाळूनिया ॥धृ॥ लोकलज्जा दंभ आणि अहंकार । करूनि मत्सर देशधडी ॥२॥ शांति क्षमा दया सखिया विनउनी । मूळ चक्रपाणी धाडी त्यासी ॥३॥

191. जयाचिये आवडी संसार त्याजिला । तेणे का अबोला धरिला गे माये । पाया दिली मिठी घातली जीवे गांठी । साऊमा नये जगजेठी उभा ठेला गे माये ॥१॥ भेटवा वो त्यासी चरण झाडीन केशी । सगुण रूपासी मी वो भाळलीये ॥धृ॥ क्षेमालागी जीव उतावेळ माझा । उचलोनि चारी भुजा देईन क्षेम ।

191. अखंडित ध्यानी । पांडुरंग जपे वाणी ॥1॥ पांडुरंग नाम जपे । हेचि माझे महा तप ॥2॥ ऐसे आले प्रत्ययासी । सहज तेणे तत्त्वमसी ॥3॥ पावलिया हो स्वपद । सहज विराला तो शब्द ॥4॥

191. तोंडे जाले संन्यासु । भोगावरी धावे हव्यासु ॥ ते नेणती ब्रह्मरसु । वाया होती क़ाविसु ॥ ब्रह्ममार्गाते साधु जाती । वाया चुकली तुझी भक्ति ॥ सर्वत्र आपणची म्हणती । अभक्ष्य भक्षण करिती ॥

191. गणिका अजामेंळे काय साधन केले । नामाचि उच्चारिले स्वभावता ॥१॥ नवल हे पहा नवल हे पहा । अनुभवे अनुभवा देहामाजी ॥२॥ उच्चारिता नाम वैकुंठीचे पेणे । ऐसे दुजे कोणे आहे कोठे ॥३॥ ब्रम्हहत्या जयासी घडल्या अपार । वाल्हा तो साचार उध्दरिला ॥४॥

191. चहू वर्णांमाजी जाण । दारी करा वृंदावन ॥१॥ भजा तुळसीस भावे । कदा नुपेक्षिजे देवे ॥२॥

191. हरी तुम कायकू प्रीत लगाई॥धृ०॥ प्रीत लगाई परम दुःख दीनो । कैशी लाज न आई॥१॥ गोकुल छांड मथुरेकु जाये । वामे कोन बराई॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । तुमकू नंद दुवाई॥३॥

191. श्रीकृष्ण चाणूर बलराम मुष्टिक यांचे मल्लयुद्ध चौदा भुवने वसे ज्याचे पोटी । त्यासी आणी जेठी मारावया ॥१॥ इंद्रादि सुरवर जयाचे किंकर । त्यासी आणी पामर झोंबीसाठी ॥२॥ अतुर्बळी तेव्हा दिसे नारायण । जळताती मने वैरियांची ॥३॥

191. लगोरी - अभंग १९१ ते १९२ खेळ मांडिला लगोरी । खेळताती नानापरी । चेंडु घेउनि अपुलें करी । खेळताती एकमेक ॥१॥ देती आपुलाला डाव । ज्याचा जैसा आहे भाव । तोचि जिंकीतसे वैभव । आणिक पहाती उगे वाव ॥२॥ बरोबर करु गडी । नाही विषमता जोडी । चेंडु हाणती तांतडी । येती हरिया बैसती गडी ॥३॥

191. एकली एकटची होती ये सदनी । तव आयीकिली मुरलीची ध्वनी ॥ गेले धावोनिया पहावया लोचनी । तव गेलिये देहभाव विसरोनी ॥१॥

191. सार निःसार निवडूनि टाकीन । सर्व हा होईन आत्माराम ॥1 ॥१॥ राम सर्वा घटी बिंबलासे आम्हा । पूर्ण ते पूर्णिमा सोळाकळी ॥2 ॥२॥ न देखो दूजे हरिविण आज । आणिकाचे काज नाही तेथे ॥3 ॥३॥ निवृत्ति गौरव गुरुमुखे घेत । आपणचि होत समरसे ॥4 ॥४॥

192. घरोघरी अवघे जाले ब्रम्हज्ञान । परि मेळवण बहु माजी ॥१॥ निरे कोणापाशी होय एक रज । तरि द्या रे मज दुर्बळासी ॥धृ॥ आशा तृष्णा माया कालवूनि दोन्ही । दंभ तो दूरोनि दिसतसे ॥२॥ काम क्रोध लोभ सिणवी बहुत । मेळवूनि आंत काळकूट ॥३॥

192. जीवींचिया जीवा प्रेम भावाचिया भावा । तुज वांचुनी केशवा अनु नावडे ॥१॥ जीवे अनुसरलीये अझुनि का न ये । वेगी आणावा तो सये प्राणु माझा ॥धृ॥ सौभाग्य सुंदरु लावण्यसागरू । बापखुमादेविवरू श्रीविठ्ठल ॥३॥

192. देव खाते देव पीते । देवावरी मी निजते ॥1॥ देव देते देव घेते । देवासवे व्यवहारिते ॥2॥ देव येथे देव तेथे । देवाविणे नाही रीते ॥3॥ जनी म्हणे विठाबाई । भरुनि उरले अंतरबाही ॥4॥

192. विटंबुनी काया दंड धरी करी । हिंडे घरे चारी नवल पाहे । असमाधानी विषयी विव्हळ । तरी केवळ दंड काजा काई ॥

192. गाता नाम विठ्ठ लाचे । भय नाही त्या यमाचे ॥१॥ ऐसा धरावा विश्वास । नाम जपा सावकाश ॥२॥ जप तप तीथार्टणी । नको आटणी दाटणी ॥३॥ सायासाचे नाही काम । अखंड जपे रामनाम ॥४॥

192. देव, तीर्थ, वृंदावन । अग्निहोत्र यांचे स्थान ॥१॥ धन्य स्थळे ते पवित्र । संतसाधूंचे जे क्षेत्र ॥२॥

192. ये ब्रिजराजकू अर्ज मेरी । जैसी राम हमारी॥धृ०॥ मोर मुगुट श्रीछत्र बिराजे । कुंडलकी छब न्यारी॥१॥ हारी हारी पगया केशरी जामा । उपर फुल हाजारी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । चरणकमल बलिहारी॥३॥

192. कंस वध रमेच्या वल्लभे देखियेले कंसा । धरोनी आवेशा बैसलासे ॥१॥ त्वरे जाऊनिया धरीयेला केशी । पाडियेला भूमिसी दुष्टबुद्धी ॥२॥ वज्रपाय मुष्टी वोपी नारायण । सांडि-येला प्राण कंसे तेव्हा ॥३॥

192. त्रिगुणात्मक माडियेला डाव । सहा चार अठरा गडी वांटिले एका त्यांचे नाव ॥१॥ कान्होबा खेळू लागोरीचा खेळ । तुम्ही आम्ही मिळूं एका ठायी सहज होईलमेळा ॥२॥ चौदा बारा सोला पंचविसाचा करुनी मेळ । एक एका पुढे पळती अवघा हलकलोळ ॥३॥ एका जनार्दनी म्हणे कन्होबा खेळ अतु आवरीं । खेळ खेळतां शिणलों आम्ही पुरे बा वेरझारी ॥४॥

192. एकले न कंठचे याविण मज आता । घेवोनि विचरेन सवे प्राणनाथा । जनी वली वो एकांति वसता । न करि वेगळा हो युगे कल्प जाता वो ॥१॥

192. पृथ्वी श्रीराम आकाश हे धाम । आपण विश्राम स्थूलरूपे ॥1 ॥१॥ सूक्ष्मस्थूल राम साधक परम । नाम सर्वोत्तम सर्वारूपी ॥2 ॥२॥ आकार विकार सम सारिखाचि हरि । बाह्यअभ्यंतरी आपणचि ॥3 ॥३॥ निवृत्ति निष्टंक ज्ञान ते सम्यक् । गयनि विवेक सिद्ध पंथ ॥4 ॥४॥

193. हित व्हावे तरी दंभ दुरी ठेवा । चित्त शुद्ध सेवा देवाची हे ॥१॥ आवडी विठ्ठल गाईजे एकांती । अलभ्य ते येती लाभ घरा ॥धृ॥ आणीका अंतरी निदावी वसति । करावी हे शांती वासनेची ॥२॥ तुका म्हणे बाण हा चि निर्वाणींचा । वाउगी हे वाचा वेचू नये ॥३॥

193. माझ्या कान्हाचे तुम्ही नाव भरी घ्यावो । हृदयी धरोनि यासी खेळावया न्यावो ॥१॥ भक्तांकारणे येणे घेतलीसे आळी । दहा गर्भवास सोसिले वनमाळी ॥२॥ कल्पनेविरहित भलतया मागे । अभिमान सांडुनी दीनापाठी लागे ॥३॥ शोषिली पुतना येणे तनू मोहियेले तरु । आळी न संडी बापरखुमादेविवरु ॥४॥

193. श्रीमूर्ति असे बिंबली । तरी हे देहस्थिति पालटली ॥1॥ धन्य माझा इह जन्म । ह्रुदयी विठोबाचे नाम ॥2॥ तृष्णा आणि आशा । पळोन गेल्या दाही दिशा ॥3॥ नामा म्हणे जनी पाहे । द्वारी विठ्‌ठल उभा आहे ॥4॥

193. तापत्रयी तापली गुरूते गिवसिती भगवे देखुनी म्हणती तारा स्वामी । तव ते नेणोनि उपदेशाची रीती आनान उपदेशिती ठकले निश्चिती तैसे झाले ॥ संत ते कोण संत ते कोण । हे जाणवी खूण केशीराजा ॥ कोणी एक प्राणी क्षुषेने पडिले । म्हणोनि दोडे तोडे गेले ।

193. त्रैलो्य वैभव ओवाळोनि सांडावे । नाम सुखे घ्यावे विठोबाचे ॥१॥ आणिक साधने आहेत बहुतांपरी । नामाची ती सरी न पवती ॥२॥ म्हणोनि सुलभ विठ्ठल एक नाम । गाता नाचता प्रेमे मुक्त तया ॥३॥ चोखा म्हणे माझा अनुभव उघडा । भवभय पीडा येणे वारे ॥४॥

193. ऐसे देवाचे बोलणे । बहुता ग्रंथी असे जाणे ॥१॥ करी माता-पितयांची सेवा । तेथे वास सदा देवा ॥२॥

193. तै मेरी गेंद चुराई । ग्वालनारे॥धृ०॥ आबहि आणपेरे तोरे आंगणा । आंगया बीच छुपाई॥१॥ ग्वाल बाल सब मिलकर जाये । जगरथ झोंका आई॥२॥ साच कन्हैया झूठ मत बोले । घट रही चतुराई॥३॥