वारकरी रोजनिशी

1765. कैवल्य निधान तुम्ही संतजन । काया वाच मन जडले पायी ॥१॥ सर्वभावे दास अंकित अंकीला । पूर्णपणें जाहला बोध देही ॥२॥ जे जे दृष्टी दिसे ते ते ब्रह्मारुप । एका जनार्दनी दीप प्रज्वळिला ॥३॥

1766. सादाविले एका । सरे अवघिया लोका ॥१॥ आता आवडीचे हाती । भेद नाही ये पंगती ॥धृपद॥ मोकळी च पोती । नाही पुसायाची गुंती ॥२॥ तुका म्हणे बरा । आहे ढसाळ वेव्हारा ॥३॥

1766. राजमंदिराभीतरी रुक्मिणी सेजेवरी | नामा परसांसरी वोळगो आले ॥१॥ नामया देखोनी झडकरी उठली | आड उभी ठेली जाऊनिया ॥२॥ अचळ सरिसा करी श्रृंग माथ्यावरी | पाहे पा निदसुरी होती कैसी ॥३॥ मी म्हणे नावेक लागेल वेळ याते | तंव अवचिते देखियेले ॥४॥

1766. धन्य दिवस जाहल । संतसमुदाय भेटला ॥१॥ कोडे फिटले जन्माचें । सार्थक जाहले पै साचे ॥२॥ आज दिवाळी दसरा । संतपाय आले घरा ॥३॥ एका जनार्दनी जाहला । धन्य तो दिवस भला ॥४॥

1767. तडामोडी करा । परि उत्तम ते भरा ॥१॥ जेणे खंडे एके खेपे । जाय तेथे लोभे वोपे ॥धृपद॥ दाविल्या सारिखे । मागे नसावे पारिखे ॥२॥ मागे पुढे ॠण । तुका म्हणे फिटे हीण ॥३॥

1767. नाही भीड चाड बोलसी आगळे | तोंडाचेनि बळे अरे नाम्या ॥१॥ आपुलिया चाडे करितसा सेवा | आभारू का लावा आम्हांलागी ॥२॥ माझ्या ठायी काय मज उणे होते | माते देउनी सरते केले तुम्ही ॥३॥ निर्गुण निराकार होतो निजानंदे | त्यासी तुम्ही भेद केला देखा ॥४॥

1767. केल सती उपकार । दिधले घर दावुनी ॥१॥ नये ध्यानीं मनी लक्षीं । तो प्रत्यक्षीं दाविला ॥२॥ संकल्पाचे तोंडिलें मूळ । आले समुळ प्रत्यया ॥३॥ एका जनार्दनी कृपावंत । होती संत सारखे ॥४॥

1768. नसावे ओशाळ । मग मानिती सकळ ॥१॥ जाय तेथे पावे मान । चाले बोलिले वचन ॥धृपद॥ राहो नेदी बाकी । दान ज्याचे त्यासी टाकी ॥२॥ होवा वाटे जना । तुका म्हणे साठी गुणा ॥३॥

1768. पितयाचे भाग्य पुत्रासि पै न ये | विरळा एखादा होय नांव राखे ॥१॥ मी तंब अज्ञान जालो तुमचे पोटी | तुझेनि आम्हा तुटी संसाराची ॥२॥ होणार ते जाले न चले कांही केले | विठ्ठले दुराविले जन्म मरणे ॥३॥ माझिये अदृष्टी ऐसेंचि लिहिले | जे मज निर्मियेले चतुरानने ॥४॥

1768. मती लागो संतसंरणीं । तेथे उन्मनी साधती ॥१॥ तुच्छ वाटे स्वर्ग लोक । जैसा रंक इंद्रासी ॥२॥ आधार तो जैसा फळे । किरण उजाळे देखता ॥३॥ एका जनार्दन शरण । मनचि जाले कृष्णार्पण ॥४॥

1769. चित्त शुद्ध तरी शत्रु मित्र होती । व्याघ्र हे न खाती सर्प तया ॥१॥ विष ते अमृत अघाते हित । अकर्तव्य नीत होय त्यासी ॥धृपद॥ दुःख ते देईल सर्व सुख फळ । होतील शीतळ अग्नीज्वाळा ॥२॥ आवडेल जीवा जीवाचे परी । सकळा अंतरी एक भाव ॥३॥

1769. पतित अनेक पावन तू एक | जालासी सुरेख कवणाचेनी ॥१॥ पतित मी भला की पावन तू भला | सांग बा विठ्ठला मायबापा ॥२॥ परिसाचे महिमान कैसेंनी वाढते | निर्माण नसते लोहो जरी ॥३॥ कल्पतरूची कीर्ति कैसेनी वाढते | जरि कल्पना नसती याचकासी ॥४॥

1769. मोकळें ते मन ठेविले बांधोनी । जनार्दनचरणीं सर्वभावे ॥१॥ स्थिर मति जाली वार्ता तीही गेली । द्वैताची फिटली सर्वसत्ता ॥२॥ मोह आशाबद्ध कमी निवारली । पावन तो जालो संतचरणी ॥३॥ एका जनार्दनी धन्य संतसेवा । उगविला गोंवा गुंती सर्व ॥४॥

1770. लाज वाटे मज मानिती हे लोक । हे तो नाही एक माझे अंगी ॥१॥ मोजुनि झिजलो मापाचिया परी । जाळावी हे थोरी लाभाविण ॥धृपद॥ कोमळ कंटक तीक्षण अगरी । पोचट ते वरी अंगकांति ॥२॥ चित्रींचे लेप शृंगारिले निके । जीवेविण फिके रूप त्याचे ॥३॥

1770. सर्व जीव तू जालासी आपण | आम्ही का पतित तू कैसा पावन ॥१॥ मना इंद्रियाचा तूंचि चाळविता | ठेवविसी सत्ता कोणे ठाई ॥२॥ सुवर्णाच्या पोटी जाला अलंकारु | वानिति साचारु येकि भला ॥३॥ गंगासिंधु मिळणी जाली सहस्रमुख | ओघ तो उदक आन नाही ॥४॥

1770. पाजी प्रेमपान्हा लाऊनिया सोई । पुन्हा तो न गोवीं येरझारीं ॥१॥ येरझार दारी घातलासे चिरा । ठेविलेंसे स्थिरा चरणाजवळीं ॥२॥ एका जनार्दनी केलोंसे मोकळा । संतापायी लळा लाऊनिया ॥३॥

1771. बोलविसी माझे मुखे । परी या जना वाटे दुःख ॥१॥ जया जयाची आवडी । तया लागी ते चरफडी ॥धृपद॥ कठीण देता काढा । जल्पे रोगी मेळवी दाढा ॥२॥ खाऊ नये तेचि मागे । निवारिता रडो लागे ॥३॥

1771. विपयाचे आळुके जरी नव्हतो दीन | तरी दीनानाथा कोण म्हणती तुज ॥१॥ सुष्ट दुष्ट तरी आमुचे आचरण | ते तुज भूषण जाले देवा ॥२॥ पतितपावन ब्रीद कैसेनी जोडते ॥ जरि आम्ही नव्हतो कर्मज ॥३॥ नामा म्हणे ऐसे आहे जी गा देवा | विचारो केशवा मायबापा ॥४॥

1771. संतद्वारी कुतरा जालो । प्रेमरसासी सोकलों ॥१॥ भुंकत भुंकत द्वारा आलो । ज्ञान थारोळ्या बैसलो ॥२॥ कुतरा भुंकत आला हिता । संतीं हात ठेविला माथा ॥३॥ कुतर्‍या गळ्यांची सांखळी । केली संतानी मोकळी ॥४॥

1772. पतिव्रते आनंद मनी । सिंदळ खोंचे व्यभिचारवचनी ॥१॥ जळो वर्म लागो आगी । शुद्धपण भले जगी ॥धृपद॥ सुख पुराणी आचारशीळा । दुःख वाटे अनर्गळा ॥२॥ शूरा उल्हास अंगी । गांढया मरण ते प्रसंगी ॥३॥

1772. रुसलासे नामा उभा गरुडपारी | पितांबरधारी पालवी तो ॥१॥ आपुल्या सुखाचा तुज देईन वांटा | तरी येसी वैकुंठा याचि वेळा ॥२॥ आपुले निजपदी तुज बैसवीन | उभा मी राहीन मार्गे पुढे ॥३॥ पितांबर छाया धरीन तुजवरी | तुज मी क्षणभरी न विसंबे ॥४॥

1772. मनाची तो खुटलीं गती । संत संगती घडतांचि ॥१॥ बहु जन्मांचा तो लाग । फीटला पांग जन्मोजन्मी ॥२॥ कृतकृत्य थोर जाहलों । सुखें पावलों इच्छित ॥३॥ एका जनार्दनी चित्त । जाहलें निवांत ते ठायी ॥४॥

1773. काय मी अन्यायी ते घाला पालवी । आणीक वाट दावी चालावया ॥१॥ माग पाहोनिया जातो तोच सोयी । न वजावे कायी कोणी सांगा ॥धृपद॥ धोपट मारग लागलासे गाढा । मज काय पीडा करा तुम्ही ॥२॥ वारिता ही भय कोण धरी धाक । परी तुम्हा एक सांगतो मी ॥३॥

1773. चालिती आड वाटा । आणिका दाविती जे नीटा ॥१॥ न मनी तयांचे उपकार । नाही जोडा तो गंव्हार ॥धृपद॥ विष सेवूनि वारी मागे । प्राण जाता जेणे संगे ॥२॥ बुडता हाक मारी । ठाव नाही आणिका वारी ॥३॥

1773. नेघे भूमंडळ न घाली तुज सांकडे | तुजवीण केवढी जोडी याची ॥१॥ चरण मी सेवीन गाईन मी नाम | हृदयी धरोन प्रेम नाचेन सदा ॥२॥ ऋद्धिसिद्धि नेषे कामना न लगती | तुजवीण श्रीपती अवघे वेर्थ ॥३॥ रसातळ भूतळ वैकुंठासी नये | तुजवीण न पाहे ठाव कोठे ॥४॥

1773. जीवेंभावें जाहलों दास । नाही आस संसारा ॥१॥ नाशिवंता पाठी धांवे । कोन हावे भोगील ॥२॥ जन्मजरामरण फेरा । या संसारा आंचवलों ॥३॥ जाहला संतसमागम । भवभ्रम फिटला ॥४॥

1774. नव्हती माझे बोल जाणा हा निर्धार । मी आहे मजूर विठोबाचा ॥१॥ निर्धारा वचन सोडविले माझ्या । कृपाळुवे लज्जा राखियेली ॥धृपद॥ निर्भर मानसी जालो आनंदाचा । गोडावली वाचा नामघोषे ॥२॥ आता भय माझे नासले संसारी । जालोसे यावरी गगनाचा ॥३॥

1774. कुळाचे दैवत ज्याचे पंढरीनाथ । होईन दासीसुत त्याचे घरी ॥१॥ शुद्ध यातिकुळवर्णा चाड नाही । करी भलते ठायी दास तुझा ॥धृपद॥ पंढरीस कोणी जाती वारकरी । होईन त्यांचे घरी पशुयाति ॥२॥ विठ्ठलचिंतन दिवसरात्री ध्यान । होईन पायतन त्याचे पायी ॥३॥

1774. ऐसे नामा बोले आनंदे करोनी | तंव देव विचारूनी बोलियेले ॥१॥ भला भला नाम्या शाहाणा जालासी | का रे तू न घेसी सांग मज ॥२॥ येरू म्हणे देवा हे अवघेंचि नश्वर | तूंचि एक साचार पुरे आम्हा ॥३॥ अनंत कोटी ब्रह्मांडे वसती रोमरंध्री | त्या चरणाचे अग्री वसो आम्ही ॥४॥

1774. माझे मनी आनंद जाहला । बोलता बोला नवजाय ॥१॥ एक संत जाणती खुण । येरा महिमान न कळे ॥२॥ हृदयींच उदय दिसे । लाविले पिसे देवानें ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । करी विनवणी सलगीनें ॥४॥

1775. चंदनाचे गावी सर्पाच्या वसति । भोगिते ते होती द्वीपातरी ॥१॥ एका ओझे एका लाभ घडे देवा । संचिताचा ठेवा वेगळाला ॥धृपद॥ क्षीराची वसति अशुद्ध सेवावे । जवळी ते जावे भोगे दुरी ॥२॥ तुका म्हणे ऐसी बुद्धि ज्याची जड । त्याहुनि दगड बरे देवा ॥३॥

1775. प्रेम ते पडिभरे देवासी वोसंडे | क्षमा तयाकडे शोभतसे ॥१॥ प्रेमाचे स्फुंदन न सांवरे नामया | पसरोनिया बाह्या देत क्षेम ॥२॥ सावध रे नामया आलिंगिला नाही | आवडते कांही सांग मज ॥३॥ उघडोनिया नयन पाहे दृष्टिभरी | वैकुंठाभीतरी चला जाऊ ॥४॥

1775. आजी नवल झाले वो माय । पाहण्या पाहण्या पाहणें दृष्टी धाये ॥१॥ ऐसा लाघवी सुखकर मूर्ती । संतसंगे जाली मज विश्रांती ॥२॥ योगीश्वर जया चिंतिती । सनकादिक जया ध्याती ॥३॥ योग साधने नातुडे जो माये । एका जनार्दनी कीर्तनी नाचतु आहे ॥४॥

1776. अवघिया चाडा कुंठीत करूनि । लावी आपुलीच गोडी । आशा मनसा तृष्णा कल्पना । करूनिया देशधडी । मीतूपणापासाव गुंतलो मिथ्या । संकल्प तो माझा तोडी । तुझिये चरणी माझे दोन्ही पक्ष । अवघी करुनि दाखवी पिंडी रे रे ॥१॥ माझे साच काय केले मृगजळे । वर्णा याती कुळ अभिमान । कुमारी भातुके खेळती कवतुके । काय त्यांचे साचपण ॥धृपद॥

1776. मज घेउनिया बैसलासे किती | पाहे सहज स्थिति आपुले सुख ॥१॥ कांही तू नव्हेसी विचारी मानसी | चैतन्य आहेसि शुद्धबुद्ध ॥२॥ क्रिया कर्म कर्ता नव्हेसी सर्वथा | आहे सर्वांगता रूप तुझे ॥३॥ भजता भजन पूजिता पूजन | हे कांहींच जाण आधीचना ॥४॥

1776. संगती बावनाचें रावलो सर्व भावे । चंदन होऊनी सवे ठेलो मी वो ॥१॥ वेधिला जीव माझा संतचरणी । आन दुजे मना नाठवेचि स्वप्नी ॥२॥ जागृति स्वप्न सुषुप्तीचा ठाव । अवघा देखे देवाधिदेव ॥३॥ पहाता पाहांता मन नाहीसे जाले । एका जनार्दनी केले मज ऐसे ॥४॥

1777. आणिका छळावया जालासी शाहाणा । स्वहिता घातले खाने । आडिके पैके करूनि सायास । कृपणे सांचले धन । न जिरे क्षीर श्वानासी भिक्षता । याती तयाचा गुण । तारुण्यदशे अधम मातला । दवडी हात पाय कान ॥१॥ काय जाले यास वाया का ठकले । हाती सापडले टाकीतसे ।

1777. जन्मजन्मांतरी घेतले धरणे | सांग कवण्या गुणे विष्णुदासा ॥१॥ कांहींच न घेसी कांहींच न मागसी | ऋण किती करिसी सेवारूपे ॥२॥ चतुविधा मुक्ति अथवा धन संपत्ति | नलगे तुझे चित्ती काय करू ॥३॥ समुद्रवलयांकित अवघे भूमंडळ | अथवा रसातळ दुर्लभ कांही ॥४॥

१७७7. आम्हांसी ती मुख्य संतसेवा प्रमाण । विठ्ठलकीर्तन वाचे गाऊ ॥१॥ दुजे नेणो स्वप्नीं विठ्ठल वांचुनीं । जनी मनी निरंजनी देखा हेंचि ॥२॥ संताचियां पायी मस्तक ठेवून । आवडी चरणा विठ्ठलांच्या ॥३॥ एका जनार्दनी जनार्दन एकपणी । विठ्ठला वाचूनीं दुजे नेणो ॥४॥

1778. तुज दिले आता करी यत्न याचा । जीवाभाव वाचाकायामन ॥१॥ भागलो दातारा सीण जाला भारी । आता मज तारी शरणागता ॥धृपद॥ नेणता सोसिली तयाची आटणी । नव्हता ही कोणी काही माझी ॥२॥ वर्म नेणे दिशा हिंडती मोकाट । इंद्रिये सुनाट दाही दिशा ॥३॥

1778. माझिया मनेंसी केला म्या विचार | तब तेणे निर्धार सांगितला ॥१॥ मज नलगे मुक्ति नलगे ब्रह्मज्ञान | पायरी होईन पंढरिची ॥२॥ इंद्रिया मारिता येती काकुळती | तुजचि म्हणती ठायी ठायी ॥३॥ श्रवणी श्रवण करणे अखंड तुझी कीर्ति | विश्वविठ्ठलमूर्ति देखो डोळा ॥४॥

1778. माझी मुख्यं उपासना । लागेन चरणा संतांच्या ॥१॥ भांडवल ते हेंचि देख । भक्तियुक्त उपासना ॥२॥ मन वसो संतापायीं । आर्त ठायी कीर्तनी ॥३॥ एका जनार्दनी । विनवणी करीतसे ॥४॥

1779. स्वये पाक करी । संशय तोचि धरी । संदेहसागरी । आणीक परी बुडती ॥१॥ जाणे विरळा एक । जाले तेथीचे हे सुख । देखिले बहुतेक । पुसता वाट चुकले ॥धृपद॥ तोचि जाणे सोवळे । शोधी विकल्पाची मुळे । नाचती पाल्हाळे । जे विटाळे कोंडिले ॥२॥ तोचि साधी संधी । सावध त्रिकाळ जो बुद्धी । संदेहाचा संधी । वेठी आणिक धरियेले ॥३॥

1779. निर्विकल्प नाम अनंत कल्पना | होसी नारायणा अव्यक्तेंसी ॥१॥ लाज ते लाविली निर्गुणपणासी | श्रुति पुराणासी साम्य दावी ॥२॥ चातुर्य सागर नंदाचा खिल्लारी गायी निरंतरी चारशील ॥३॥ तू देवपण मिरविसी निके | नामा म्हणे सुख तुझे पायी ॥४॥

1779. दुजेपणी दृष्टी न घालु । सर्वा चालु एक सत्ता ॥१॥ हाचि पुर्वीचा संकल्प । निर्विकल्प नाम जपूं ॥२॥ नाही काही वाटावाटीं । करु एकवटी मनाची ॥३॥ एका जनार्दनी उदास । जाहलो दास संतचरणी ॥४॥

1780. माझिया संचिता । दृढ देखोनि बळिवंता । पळसी पंढरिनाथा । भेणे आता तयाच्या ॥१॥ तरि मज कळलासी । नव्हता भेटी जाणीवेसी । एका संपादिसी । मान करिसी येकाचा ॥धृपद॥ तरि हे प्रारब्ध जी गाढे । काही न चले तयापुढे । काय तुज म्या कोंडे । रे साकडे घालावे ॥२॥ भोगाधीपति क्रियमाण । ते तुज नांगवे अजून । तरि का वायाविण । तुज म्या सीण करावा ॥३॥

1780. जन्ममरणाच्या खुंटती लहरी | वाया का येरझारी सीणतोसी ॥१॥ मी सांगेन ते करी मन मुळी आवरी | एकांती क्षणभरी चला जाऊ ॥२॥ आकारले तितुके आहे नाशिवंत | देव आणि भक्त केंचा तेथे ॥३॥ नामा म्हणे केशवा असो तुझे तुज | तुजवांचोनि मज न लगे कांही ॥४॥

1780. भुक्ति मुक्ति कारणे तुज न घाली सांकडें । संतासी रोकडे शरण जाऊ ॥१॥ हाचि माझा नेम उपासना भक्ति । आणिक विश्रांती मज नाही ॥२॥ एका जनार्दनी सेवेवाचूनीं । आन नेनें जाण दुजे कांही ॥३॥

1781. लोकमान देहसुख । संपित्तउपभोग अनेक । विटंबना दुःख । तुझिये भेटीवाचूनि ॥१॥ तरी मज ये भेट ये भेट । काय ठाकलासी नीट । थोर पुण्ये वीट । तुज दैवे चि लाधली ॥धृपद॥ काय ब्रम्हज्ञान करू कोरडे । रिते मावेचे मापाडे । भेटीविण कुडे । तुझिये अवघे मज वाटे ॥२॥ आत्मिस्थतीचा विचार । काय करू हा उद्धार । न देखता धीर । चतुर्भुज मज नाही ॥३॥

1781. वतन आमुचे मिरास पंढरी | विठोबाचे घरी नांदणूक ॥१॥ सेवा करू नित्य नाचू महाद्वारी | नामाची उजरी जागवू तेथे ॥२॥ साधुसंता शरण जावू मनोभावे | प्रसाद स्वभावे देती मज ॥३॥ नामा म्हणे आम्ही पायरीचे चिरे | संत पाय हिरे देती बरू ॥४॥

1781. काया वाचा आणि मन । संत चरण प्रमाण ॥१॥ ऐसे चालत आले मागे । तया वाउगेंक कोण करी ॥२॥ उपासना मार्ग आधी । भाविकांसी ती समाधी ॥३॥ एका जनार्दनी आस । आहे पायांस दास्यत्वें ॥४॥

1782. तुझा म्हणवून तुज नेणे । ऐसे काय माझे जिणे ॥१॥ तरि मज कवणाचा आधार । करोनिया राहो धीर ॥धृपद॥ काय शब्दाचि ऐकिला । भेटी नव्हता गा विठ्ठला ॥२॥ तुका म्हणे आता । अभय देई पंढरिनाथा ॥३॥

1782. क्षण एक एकांती बैसोनि निवाडे | माग मज पुढे आवडे जे जे ॥१॥ सीणभाग आपुला सांगे पै वहिला | असेल जो वाटला मजविण ॥२॥ पुरवीन जीवींचे सर्व तुझे कोड | गगनाहुनि वाढ असेल जरी ॥३॥ वाटे माझे सर्व धावे तुझे हाती | नामरूपवृत्तिसहित मन ॥४॥

1782. वैष्णवा भुषण मुद्रांचें श्रृंगार । तुळशी परिकर वाहती कंठी ॥१॥ तयांचियां पायी माझा दंडवत । सदा जे जपत नाम मुखी ॥२॥ आसनी शयनी भोजनी नित्यता । स्मरणी जे तत्त्वता रामनाम ॥३॥ पुण्यपावन देह जन्माचें सार्थक । एका जनार्दनी कौतुक त्याचे मज ॥४॥

1783. उद्धव अक्रूरासी । आणीक व्यासआंबॠषी । रुक्मांगदा प्रल्हादासी । दाविले ते दाखवी ॥१॥ तरि मी पाहेन पाहेन । तुझे श्रीमुखचरण । उताविळ मन । तयाकारणे तेथे ॥धृपद॥ जनकश्रुतदेवा करी । कैसा शोभलासी हरी । विदुराच्या घरी । कण्या धरी कवतुके ॥२॥ पांडवा अकांती । तेथे पावसी स्मरती । घातले द्रौपदी । यागी बिरडे चोळीचे ॥३॥

1783. विचारिता सहज कोणी नव्हे माझे | दृढ चरण तुझे धरियेले ॥१॥ हेंचि माझे ज्ञान हाचि गुरुमंत्र | व्रत तप तीर्थ चरण तुझे ॥२॥ हेंचि माझे पुज्य हेंचि माझे पूजन | घ्याई तुझे चरण हृदयकमळी ॥३॥ हेंचि माझी क्रिया हेंचि माझे कर्म | हाचि माझा धर्म चरण तुझे ॥४॥

1783. धन्य धन्य भुमंडळी । वैष्णव बळी वीर गाढे ॥१॥ कळिकाळाचे न चले बळ । नामे सबळ वज्रकवची ॥२॥ विठ्ठल देव पाठी उभा । तेथे लाभा काय उणें ॥३॥ एका जानर्दनीं मुक्ती । तेथे दास्यत्व करिती ॥४॥

1784. मागता भिकारी जालो तुझे द्वारी । देई मज हरी कृपादान ॥१॥ प्रेम प्रीति नाम उचित करावे । भावे संचरावे हृदयामाजी ॥धृपद॥ सर्वभावे शरण आलो पांडुरंगा । कृपाळु तू जगामाजी एक ॥२॥ तापत्रये माझी तापविली काया । शीतळ व्हावया पाय तुझे ॥३॥

1784. संकल्प विकल्प निरसुनिया भ्रांति | दावीन विश्रांति अभिनव तुज ॥१॥ सर्वभावे माझी धरुनि आवडी | आस तू रे सोडी इंद्रियांची ॥२॥ जे जे विषयसुख लागेल तुझे मनी | ते तू खेवा घालुनी घेई मज ॥३॥ श्रवण प्राण रसना त्वचा आणि लोचन | हे सकळ होऊनि मीनि भोगी ॥४॥

1784. पैलनामे गर्जती वीर । हरीचे डिंगर लाडके ॥१॥ धन्य धन्य ते वैष्णव । सदा नामस्मरणीं जीव ॥२॥ महा वैष्णव निवृत्ती । नाम जपतां ह्य शांती ॥३॥ धन्य धन्य ज्ञानदेव । पातकी तारियेले जीव ॥४॥

1785. न मनी नाम न मनी त्यासी । वाचाळ शब्द पिटी भासी ॥१॥ भाव नाही काय मुद्रा वाणी । बैसे बगळा निश्चळ ध्यानी ॥धृपद॥ नाही चाड देवाची काही । छळणे टोंके तस्करघाई ॥२॥ तुका म्हणे त्याचा संग । नको शब्द स्पर्शअंग ॥३॥

1785. सहज तुझे सुख आहे तुजजवळी | वाया मृगजळी बुडो नको ॥१॥ सावध होय पा सोय धरी वेगी | अनुभवांगी आनंद स्वस्वरूपी ॥२॥ हा हो जगडंबर परारला पाल्हाळ | मायामय सकळ स्वप्न सर्व ॥३॥ शरीरसंपत्तीचा मानिसी निर्धार | तो हे क्षणभंगुर सत्य जाण ॥४॥

1785. जयाचियें द्वारी तुळशीवृंदावन । धन्य ते सदन वैष्णावांचे ॥१॥ उत्तम चांडाळ अथवा सुशीळ । पावन सकळ वैकुंठी होती ॥२॥ जयांचिया मळा तुळशीमाळा । यम पदकामळा वंदी त्याच्या ॥३॥ गोपीचंदन उटाई जयाचिया अंगी । प्रत्यक्ष देव जगें तोचि धन्य ॥४॥

1786. दिनेदिने शंका वाटे । आयुष्य नेणवता गाढे ॥१॥ कैसी भुलली बापुडी । दंबविषयांचे सांकडी ॥धृपद॥ विसरली मरण । त्याची नाही आठवण ॥२॥ देखत देखत पाही । तुका म्हणे आठव नाही ॥३॥

1786. महाद्वारी सुख असे या सुखाचे | लागती संतांचे चरणरज ॥१॥ म्हणोनिया स्थळ पाहिले निवांत | जाले चित्त तेथे समाधान ॥२॥ सकळ वैष्णवांसहित बोळवण करा | तुम्ही हो दातारा मजलागी ॥३॥ देव म्हणे नाम्या राहे पक्षभरी पुरतील अंतरी कोड तुझे ॥४॥

1786. जीवा शिवा एकपण । तुमचा चरणांचे महिमान ॥१॥ गेले अज्ञान हारपोनी । लाविले ते आपुलें ध्यानीं ॥२॥ कर्म धर्म पारुषले । अवघे जाहले परब्रह्मा ॥३॥ उगविली गोंवागुतीं । एका जनार्दनी प्रचीती ॥४॥

1787. माझे मज आता न देखे निरसता । म्हणऊन आधार केला । संसाराची आस सांडुनि लौकिक । जीव भाव तुज दिला । नव्हती माझी कोणी मी कवणांचा । आर्त मोहो सांडवला । तारी मारी करी भलते दातारा । होऊन तुझा आता ठेलो रे ॥१॥ असो माझे कोडे तुज हे साकडे । मी असेन निवाडे सुखरूप ।

1787. माय मेली पोरटे लहान | कवाड धरून उभे ठेले ॥१॥ नेणते बापुडे दारवंटा धरी | शेखी आस करी भितरील ॥२॥ राउळी म्हणती कैचे हे भणंग | जंव तंव अंग चुकावीत ॥३॥ जाति नाही त्यासि कायसी पंगती | म्हणोनी एकांती बैसविले ॥४॥

1787. ऐकोनि संतकीर्ति । मना जालीसे विश्रांती । नाही पुनरावृत्ती । जन्माची तया ॥१॥ धन्य धन्य संतजन । मज केले वो पावन । विश्रांतीचे स्थान । हृदयी माझ्या ठसविलें ॥२॥ बहु जाचलों संसारे । बहु जन्म केले फेरे । ते चुकविले सारे । आजी कृपा करुनी ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । माझे हरिले मीपण । तुम्ही कृपा करुन । अभय वर दिधला ॥४॥

1788. उद्वेगासी बहु फांकती मारग । नव्हे ऐसे अंग माझे होते ॥१॥ आता कोण यासी करणे विचार । तो देखा साचार पांडुरंगा ॥ध्रु॥ मज तो अत्यंत दर्शनाची आस । जाला तरि हो नाश जीवित्वाचा ॥२॥ तुका म्हणे आहे वचनाची उरी । करितो तोवरी विज्ञापना ॥३॥

1788. नाम गोड नाम गोड । पुरे कोड सकळ ही ॥१॥ रसना येरा रसा विटे । घेता घोट अधिक हे ॥धृपद॥ आणिका रसे मरण गाठी । येणे तुटी संसारे ॥२॥ तुका म्हणे आहार जाला । हा विठ्ठला आम्हासी ॥३॥

1788. केशव पुसे नामयासी | तुझी नांदणूक कैसी ॥१॥ आम्हा काय उणे काय उणे | तुझेनि धर्मे दातारा ॥२॥ तुम्हा घरी बोचके लुगडी | आम्हा घरी पोरे उघडी ॥३॥ तुम्हा घरी दुर्ग दारवंटा | आम्हा घरी बारा वाटा ॥४॥

1788. जडजीवासी उद्धार । करावयासी निर्धार ॥१॥ पापी दोषी जैसे तैसे । लाविले कांसे अपुलिया ॥२॥ जया जे जे गोड लागें । ते ते अंगेंक देताती ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । शरणागता नाही न्युन ॥४॥

1789. धालो सुखे ढेकर देऊ । उमटे जेवू तोवरी ॥१॥ क्रीडा करू निरांजनी । न पुरे धणी हरीसवे ॥धृपद॥ अवघे खेळो अवघ्यामधी । डाई न पडो ऐसी बुद्धि ॥२॥ तुका म्हणे वांचविता । आम्हा सत्ता समर्थ ॥३॥

1789. भक्त पुंडलिके अससी उभा केला | त्याचेनि रागे मजसी धरिला अबोला ॥१॥ मी तुझे पोसणे मी तुझे पोसणे | मी तुझे पोसणे पांडुरंगा ॥२॥ तुझी कृपा नाहि रे सत्य | मी तरि प्रत्यक्ष रूप अवलोकितो ॥३॥ नामा म्हणे केशवा तू जाणतोसी माते | उफराटे पाहोनी गिळीन मी तूंते ॥४॥

1789. संताचिया माथा चरणांवरी माझा । देही भाव दुजा नाही नाही ॥१॥ नामांचे चिंतन करिती सर्व काळ । ते माझे केवळ मायबाप ॥२॥ मायबाप म्हणो तरी लाजिरवाणे । चुकविले पेणे संतजनीं ॥३॥ ज्या ज्या जन्मा जावे मायबाप दोन्ही । परी संतजन निर्वाणी मिळतीना ॥४॥

1790. ऐकल्या नव्हे खेळ चांग । धरिला संग म्हणऊनि ॥१॥ उमटे तेव्हा कळे नाद । भेदाभेद निवडेना ॥धृपद॥ दुसऱ्या परी एक ऐसा । वजे रिसा निकुरे ही ॥२॥ तुका म्हणे कळत्या कळे । येर खेळे खेळ म्हणो ॥३॥

1790. भक्ताचे हृदयची जाणोनि अवस्था | आला शरणागता लोभापरू ॥१॥ संता पुसे माझे दाखवा रे नामे | तुम्हा समागमे खेळे सदा ॥२॥ दृष्टिसी दाटले कृपेचे भरिते | म्हणे ते आवडते केऊते गेले ॥३॥ निरजळे नयनी कोमायिले वदनी | आणा रे गवसुनि आळीकरे ॥४॥

1790. धर्माचें वाट मोडे । अधर्माची शीग चढे । तै आम्हा येणे घडे । संसारस्थिती ॥१॥ आम्हा का ससारा येणे । हरिभक्ति नामस्मरणें । जडजीव उद्धरणें । नामस्मरणें करुनी ॥२॥ सर्व कर्म ब्रह्मास्थिती । प्रतिपादाव्या वेदोक्ती । हेंचि एक निश्चिती । कारण आम्हा ॥३॥ नाना मतें पाषांड । कर्मठता अति बंड । तयाचे ठेंगणें तोंड । हरिभजनें ॥४॥

1791. बोलविले जेणे । तोचि याचे गुह्य जाणे ॥१॥ मी तो काबाडाचा धनी । जेवू मागावे थिंकोनि ॥धृपद॥ मजुराच्या हाते । माप जाले गेले रिते ॥२॥ जाला पुरविता । पांडुरंग माझा पिता ॥३॥

1791. का रे विष्णुदासा कोमाईलासी वदनी | गांजिलासी कवणी दुराचारी ॥१॥ क्षण एक जीव न गमे मज वेगळा | मीहि त्या जवळा सदा असे ॥२॥ वैकुंठ भुवन नलगे माझे चित्ती | झणी याचि संति होईल तुज ॥३॥ लक्षुमिचे विलासी न घडे माझे मन | झणी याचे प्राण जाजावती ॥४॥

1791. संतांचा विभुती । धर्मालागीं अवतरती ॥१॥ धर्मरक्षणाकारणें । साधु होताती अवतीर्ण ॥२॥ जगा लावावें संप्तर्थीं । हेंचि साधुचि पै कृती ॥३॥ एका जनार्दनी साधु । हृदयी वसे ब्रह्मानदु ॥४॥

1792. का हो तुम्ही माझी वदविली वाणी । नेदा हे निवडूनि पांडुरंगा ॥१॥ आणीक म्या कोणा पुसावा विचार । मुळी संवसार दुराविला ॥धृपद॥ स्वामिसेवा ह्मुण घेतली पदरी । सांगितले करी कारण ते ॥२॥ तुका म्हणे नाही शिकविले जेणे । तो याच्या वचने उगा राहे ॥३॥

1792. देवा विनंती ऐक माझी | म्या सेवा करावी तुझी |आस न धरावी दुजी या अभिलाषाकारणे ॥१॥ तुज म्या जिवे अनुसरावे | आणि तुम्हीहि तैसेचि अपंगावे |परी आणिकांचे न म्हणवावे | जन्मोजन्मी दातारा ॥२॥ मज न मानोत सकळजन | परी तू नको ग उदासीन |एका तुमच्या नामावांचून | आणिक नेणे मी दातारा ॥३॥ तुज न पोसवे दातारा | तरी या आयुष्या घाली चिरा |एका पोटासाठी दुर्भरा | उपेक्ष नको गा ॥४॥

1792. सद्गुरुमहिमा - अभंग १७९२ ते १८८८ ॐकरस्वरुपा सदगुरु समर्था । अनाथाच्या नाथा तुज नमो ॥१॥ नमो मायाबापा गुरु कॄपाघना । तोडी या बंधना माया मोहा ॥२॥ मोहोजाळ माझे कोण आणि निरशील । तुजवीण दयाळा सदगुरुराया ॥३॥

1793. सेवकासी आज्ञा स्वामीची प्रमाण । जोवरी हा प्राण जाय त्याचा ॥१॥ आणिकाचा धाक न धरावा मनी । निरोपावचनी ढळो नये ॥धृपद॥ समय सांभाळूनि आगळे उत्तर । द्यावे भेदी वज्र तपायरी ॥२॥ तुका म्हणे तरी म्हणावे सेवक । खादले ते हाक अन्न होय ॥३॥

1793. कृपेच्या सागरा भक्तकरुणाकरा | परियेसी उदारा केशिराजा ॥१॥ मज घातले संसारी काळाचे आहारी | करुणा कैसी हरि न ये तुज ॥२॥ माझी सोडवण करी कृपानिधी | तोडी हे उपाधि संसाराची ॥३॥ पुत्र कलत्र बंधु सांगाति देहाचे | बांधिले मोहाचे वज्रपाशी ॥४॥

1793. नमो सदगुरुराया दीनाच्या वत्सला । पावावे दासाला ब्रीद तुझे ॥१॥ ब्रीद तुझे जगी पतीतपावन । भक्तांसी रक्षणें सर्व काळी ॥२॥ सर्व काळी भक्त आठविती तुज । ब्रीदाची ते लाज धरणे लागे ॥३॥ धरणेंलागे तुज भक्तांचा अभिमान । आश्रम त्या कोन तुम्हाविणे ॥४॥

1794. नये पुसो आज्ञा केली एकसरे । आम्हासी दुसरे नाही आता ॥१॥ ज्याचा तो बळिवंत सर्व निवारिता । आम्हा काय चिंता करणे लागे ॥धृपद॥ बुद्धीचा जनिता विश्वाचा व्यापक । काय नाही एक अंगी तया ॥२॥ तुका म्हणे मज होईल वारिता । तरी काय सत्ता नाही हाती ॥३॥

1794. माझिया भक्ता जे ठेविती दूषणा | तुटोनि रसना पडेल त्यांची ॥१॥ ऐसे दुराचारी असती जे नर | भोगिती अघोर सत्य जाणा ॥२॥ माझिया भक्ता जे करिती छळण बुद्धि | त्याची वंशवृद्धि नव्हे कदा ॥३॥ माझिया भक्तांचा करिती उपहास | त्यांचा समूळ वंश यमलोकी ॥४॥

1794. श्रीपांडुरंग सदगुरु हे स्वामी । तया पादपद्मी नमन माझे ॥१॥ गजाननमुर्ति सदगुरुसमर्थ । देई मज स्वार्थ निजपदी ॥२॥ नेत मजलागी गुरु निजधामीं । वसे अंतर्यामी सर्वकाळी ॥३॥ शामसुंदरमुर्ति सदगुरुदयाळ । भक्ता प्रतिपाळ गुरुराव ॥४॥

1795. बळिवंत आम्ही समर्थाचे दास । घातली या कास कळिकाळासी ॥१॥ तेथे मानसाचा कोण आला पाड । उल्लंघोनि जड गेलो आधी ॥धृपद॥ संसाराचे बळी साधिले निधान । मारिले दुर्जन षडवर्ग ॥२॥ तुका म्हणे एक उरला धरिता ठाव । येर केले वाव तृणवत ॥३॥

1795. केशव म्हणे नामयासी | ज तू दूरी धरिला होतासी |ते तू काकुळती भाकिसी | मजलागी हिडसी दाही दिशा ॥१॥ तुझे गाहाणे सांगो संतापाशी | तीहि तुज सरते केले भक्तीसी |मी तंब वंद्य तीहि लोकांसी | त्वा तव मजसी प्रजियेले ॥२॥ आमुची वर्मे कर्मे बोलतोसी | सलगी करूनि फार जातोसी |उंच पदवी दिल्या पाइकासी | तरी काय स्वामिसी भिऊ नये ॥३॥ मी विश्वासलो तुझिया भावासी | परि तू शब्देहि न पुससी |म्या तंव अमृतदृष्टी पाहिलासी | अढळपदासी दावियेले ॥४॥

1795. दत्तराया करु प्रथम नमन । द्वीतीय चरणा सदगुरुच्या ॥१॥ सदगुरुच्या चरणा करावा प्रणाम । मुखी नित्य नाम सद जप ॥२॥ नित्य जपा वाचे गुरुराया स्वामी । तेणे सुखधामीं प्राप्त व्हाल ॥३॥ प्राप्त व्हाल तुम्ही आत्यांतीक सुखा । जेथे जन्म दुःखा पार नाही ॥४॥

1796. एक गावे आह्मी विठोबाचे नाम । आणिकापे काम नाही आता ॥१॥ मोडूनिया वाटा सूक्ष्म दुस्तर । केला राज्यभार चाले ऐसा ॥धृपद॥ लावूनि मृदंग श्रुतिटाळ घोष । सेवू ब्रम्हरस आवडीने ॥२॥ तुका म्हणे महापातकी पतित । ऐसियांचे हित हेळा मात्रे ॥३॥

1796. भूमी लोळे नामा कंठ सद्गदित | डोळिया स्त्रवत अश्रुजळा ॥१॥ इतुके देखोनिया द्रवला पुरुषोत्तम | नाम्यासि सप्रेमे उचलिले ॥२॥ नाम्या तुज काय वाटतसे दुःख | संसाराचा शोक तुज जाला ॥३॥ नामा म्हणे देवा तुज ऐसा दाता| मज भवव्यथा कवणेपरी ॥४॥

1796. श्रीगुरुराया स्वामी दिनानाथा । उद्धरी अनाथा पांडुरंग ॥१॥ गुण निर्गुणरुपा देवा यतिवरा । त्रैलोक्य आधारा पाडुरंगा ॥२॥ रुप वर्णावया नाही मज मती । देई तुं बा शक्ति पांडुरंगा ॥३॥ देई मजलागी प्रभो नित्य शांती । करितो विनंति पाडुरंगा ॥४॥

1797. वाचा चापल्ये बहु जालो कुशळ । नाही बीजमूळ हाता आले ॥१॥ म्हणोनि पंढरिराया दुखी होते मन । अंतरीचे कोण जाणे माझे ॥धृपद॥ पूज्य जालो अंगा आला अभिमान । पुढील कारण खोळंबले ॥२॥ तुका म्हणे खूण न कळेचि निरुती । सापडलो हाती अहंकाराचे ॥३॥

1797. स्फुंदस्फुंदोन नामा उभा महाद्रारी । चित्त पायांवरी विठोबाच्या ॥१॥ उभा दीनानाथ उभारुनी बाहे । पालवीत आहे पीतांबरे ॥२॥ आरता येरे नामया धरिला पोटासी । कोणे गांजिलासी दुर्जनाने ॥३॥ अंतरींचे सांग पडे माझ्या मार्गे। का करिशी उद्देग संसारीचे॥४॥

1797. प्रकाश तरणी न बोले वेदवाणी । बोध विवेक दोन्ही तटस्थ झालीं ॥१॥ वेदासी अगोचर ध्यानासी कानडे । ते ब्रह्मा सांपडें सदगुरु चरणी ॥२॥ काळासी नाकळें कर्मीं जे न मिळे । सर्वांसी न कळे असुनियां ॥३॥ जीवी जीवा न कळे शिवपण वोविलें । नाम या वेगळें सच्चिदनंद ॥४॥