वारकरी रोजनिशी

2233. ओस जाल्या मज भिंगुळवाणे । जीवलग नेणे मज कोणी ॥१॥ भय वाटे देखे श्वापदांचे भार । नव्हे मज धीर पांडुरंगा ॥धृपद॥ अंधकारापुढे न चलवे वाट । लागतील खुंटे काटे अंगा ॥२॥ एकला निःसंग फांकती मारग । होतो नव्हे लाग चालावया ॥३॥

2233. देखिला सांवळा राजा द्वारकेचा । सर्वही सुखाचा ठेवा दिसे ॥१॥ माथा तो मुगुट कुंडले श्रवणी । प्रभा दिनमणी तुच्छ जेथे ॥२॥ कोटी मन्मथांची झाडणी करावी । ऐसी ते बरवी अंगकांती ॥३॥ श्रीमुख शोभले पूर्णचंद्रा ऐसे । देखतांचि दोष सर्व जाती ॥४॥

2233. उत्तम अन्न देखता दिठी । ठेवी पोटी जतन ते ॥१॥ तान्हुल्याची वाहे चिंता । जेवी माता बाळाते ॥२॥ न कळे तया उत्तम कडु । परी परवडु माता दावी ॥३॥ एका जनार्दनी तैसा देव । घेत धांव भक्ताघरी ॥४॥

2234. जे केली आळी ते अवघी गेली वाया । उरला पंढरिराया श्रम माझा ॥१॥ काय समाधान केले कोण वेळे । कोणे माझे लळे पाळियेले ॥धृपद॥ आभास ही नाही स्वप्नी दुश्चिता । प्रत्यक्ष बोलता कंइचा तो ॥२॥ आता पुढे लाज वाटे पांडुरंगा । भक्त ऐसे जगामाजी जाले ॥३॥

2234. देखिला सुदामा आपुल्या नयनी । मग चक्रपाणी उठे त्वरे ॥१॥ सिंहासना खाली टाकोनिया उडी । कर द्वय जोडी नमनालागी ॥२॥ भेटूनिया तेव्हा धरिला हस्तकी । बैसवी मंचकी वैडुर्याच्या ॥३॥ म्हणे रुक्मिणीसी आणी उदकाला । पुजू या द्विजाला सन्मानेंसी ॥४॥

2234. वत्साचिये लळे जैसी । धेनु अपैशी येत घरां ॥१॥ तैसा भक्तांघरी नारायण । धांवे आपण वोढीनें ॥२॥ मुंगुयांच्या घरां मुळ । धांडी समुळ कोण तो ॥३॥ एका जनार्दनी देव । घेत धांव आपणचि ॥४॥

2235. भलते जन्मी मज घालिसील तरी । न सोडी मी हरी नाम तुझे ॥१॥ सुख दुःख तुज देईन भोगिता । मग मज चिंता कासयाची ॥धृपद॥ तुझा दास म्हणवीन मी अंकिला । भोगिता विठ्ठला गर्भवास ॥२॥ कासया मी तुज भाकितो करुणा । तारी नारायणा म्हणवुनि ॥३॥

2235. स्नानालागी उठा म्हणे नारायण । आणविले उष्ण पाणी तेव्हा ॥१॥ सोळा सहस्र स्त्रिया उटणी लाविती । अक्षवाण आरती करिताती ॥२॥ करविले स्नान पतिबंर परिधान । अलंकार भूषणे दिल्ही त्यासी ॥३॥ स्वइच्छा भोजन वाढिले तयासी । नामाही पंक्तिसी बैसविला ॥४॥

2235. यातीकुळ कांही नाणी तो मानसी । धांवें त्यांचे पाठीसी लागवेंगें ॥१॥ आपुलें म्हणविल्या न देखे पारिखें । रक्षी त्या कौर्तुकें आपुले काजा ॥२॥ एका जनार्दनी पहा अनुभव । धांवतसे देव लवलाहे ॥३॥

2236. गातो नाचतो आनंदे । टाळघागरिया छंदे ॥१॥ तुझी तुज पुढे देवा । नेणो भावे कैसी सेवा ॥धृपद॥ नेणो ताळ घात मात । भलते सवा पाय हात ॥२॥ लाज नाही शंका । प्रेम घाला म्हणे तुका ॥३॥

2236. सोळा सहस्र ताटे द्विजालागी आली । अमृताची गेली चवी तेव्हा ॥१॥ पक्कान्नाचा तरी वाढवू विस्तार । होईल उशीर कथेलागी ॥२॥ हरिरुचि जेवण सुदामा जेविला । वेगी आंचवला संसारासी ॥३॥ नामा म्हणे त्यासी देवे दिल्या विडा । रंगला तो जोडा वैराग्याचा ॥४॥

2236. चातकाची तहान किती । तृप्ति करूनि निववी क्षिती ॥१॥ धेनु वत्सातें वोरसे । घरी दुभतें पुरवी जैसे ॥२॥ पक्कान्न सेवुं नेणती बाळें । माता मुखी घालीं बळे ॥३॥ एका जनार्दनी बोले । एकपण माझे नेलें ॥४॥

2237. मरण माझे मरोन गेले । मज केले अमर ॥१॥ ठाव पुसिले बुड पुसिले । वोस वोसले देहभावा ॥धृपद॥ आला होता गेला पूर । धरिला धीर जीवनी ॥२॥ तुका म्हणे बुनादीचे । जाले साचे उजवणे ॥३॥

2237. काय वहिनीने दिधले आम्हांसी । दाखवा वेगेसी कृष्ण म्हणे ॥१॥ सोडियेली तेव्हा मुष्टी तंदुळिका । रुक्मीणीनाइका पुढे ठेवी ॥२॥ घेऊनि ते पोहे मुखामाजी टाकी । मागे ते भीमकी धरोनी हात ॥३॥ ब्रम्हदिक देव उभे पोह्यांसाठी । नाही त्या लल्लाटी नामा म्हणे ॥४॥

2237. बाळाचें छंद जाण । माता पुरविती आपण ॥१॥ बोबडे बोलता ते बोल । माते आनंद सखोल ॥२॥ मागे जे ते आपण । आळ पुरवी त्यासी देऊन ॥३॥ एकाजनार्दनी ममत्व ते । नोहे लौकिकापुरतें ॥४॥

2238. माझे लेखी देव मेला । असो त्याला असेल ॥१॥ गोष्ट न करी नांव नेघे । गेलो दोघे खंडोनी ॥धृपद॥ स्तुतिसमवेत निंदा । केला धंदा उदंड ॥२॥ तुका म्हणे निवांत ठेलो । वेचित आलो जीवित्व ॥३॥

2238. भक्षूनिया पोहे संतुष्ट जाहला । मग आनंदला नारायण ॥१॥ विश्वकर्म्यालागी तेव्हा आज्ञा केली । क्षणांत रचिली सुदामपुरी ॥२॥ सर्व सुवर्णाची द्वारकेप्रमाणे । ब्राम्हणासी दान गुप्त दिल्हे ॥३॥ नामा म्हणे दुजा नाही देवावीण । देतांघेता जाण पांडुरंग ॥४॥

2238. भक्तिभावार्थ अर्पिला । देव सर्वांगी धरिला ॥१॥ रानींच रानट वनमाला । भक्ति आणुनी घातली गळा ॥२॥ भक्त अर्पिता आवडी । देव जाणे त्याची गोडी ॥३॥ भक्तभाव जाणोनि पाही । एका जनार्दनी राहे देही ॥४॥

2239. लवविले तया सवे लवे जाती । अभिमाना हाती सापडेना ॥१॥ भोळिवेचे लेणे विष्णुदासा साजे । तेथे भाव दुजे हारपती ॥धृपद॥ अर्चन वंदन नवविधा भक्ती । दया क्षमा शांति ठायी ॥२॥ तये गांवी नाही दुःखाची वसती । अवघा चि भूती नारायण ॥३॥

2239. सुदामा म्हणे अनंता । आम्हा आज्ञा द्यावी आता ॥१॥ जाऊ घरासी सत्वर । येऊनि दीवस झाले चार ॥२॥ सर्व ठेउनी जाता बरे । वाटे मारिती तस्कर ॥३॥ ऐसी ऐकोणी वचने । सर्व काढिली भूषणे ॥४॥

2239. देवो विसरें देवपण । अपीं वासना भक्तांसीं ॥१॥ भक्त देही सदा वसे । धर्म अर्थ अर्पितसे ॥२॥ जे जे भक्ताची वासना । पुरवी आपण त्याचि क्षणा ॥३॥ एका जनार्दनी अंकित । उभा तेथेंचि तिष्ठत ॥४॥

2240. संपदा सोहंळा नावडे मनाला । करी ते टकळा पंढरीचा ॥१॥ जावे पंढरिसी आवडी मनासी । कधी एकादशी आषाढी हे ॥२॥ तुका म्हणे ऐसे आर्त ज्याचे मनी । त्याची चक्रपाणी वाट पाहे ॥३॥ अर्थ :

2240. नाही आमुचे दैवी त्याणे कोठोनी द्यावे । व्यर्थ का रुसावे देवावरी ॥१॥ न करिता खेद पुढे वाट चाले । गौरक्षक भेटले तयालागी ॥२॥ पुसतसे त्यासी कोणाचे नगर । ते म्हणती घर सुदाम्याचे ॥३॥ सुदाम्याची तुम्ही हेळणा करिता । तयाच्या संचीता प्राप्त कैचे ॥४॥

2240. जे जे भक्तांची आवडी । तया संकटीं घाली उडी । वाढवी आपुली आपण गोडी । करी जोडी नामाची ॥१॥ होय तयांचा अंकित । नेणे लहान थोर मात । आपुले आपण पुढे धांवत । न सांगता करी सर्व ॥२॥ एका जनार्दनी कनवाळ । पतितपावन म्हणवी दयाळ । माता स्नेहें परीस सबळ । भक्तांलांगीं स्वये रक्षी ॥३॥ २२४१

2241. पंढरीची वारी आहे माझे घरी । आणीक न करी तीर्थव्रत ॥१॥ व्रत एकादशी करीन उपवासी । गाइन अहिर्निशी मुखी नाम ॥२॥ नाम विठोबाचे घेईन मी वाचे । बीज कल्पातींचे तुका म्हणे ॥३॥ अर्थ :

2241. भीष्मप्रतिज्ञा. मारिले ते वीर माव करि करी । मृषा ते वैखरी केली जगी ॥१॥ पण केला होता न धरी शस्त्रासी । भीष्म तो तयासी स्मरणवंत ॥२॥ महामारी धरी अर्जुन वीरासी । नये सावरासी कांही केल्या ॥३॥

2242. कथनी पठणी करूनि काय । वांचुनि रहणी वाया जाय ॥१॥ मुखी वाणी अमृतगोडी । मिथ्या भुके चरफडी ॥धृपद॥ पिळणी पाक करिता दगडा । काय जडा होय ते ॥२॥ मधु मेळवूनि माशी । आणिका सांसी पारधिया ॥३॥

2242. करिता ते युद्ध नव दिवस झाले । संकट पडले पांडवांसी ॥१॥ एक वेळ ऐसी केली मात भारी । नेम दिवस सारी एक बाकी ॥२॥ संग्रामी पांडव करिता विचार । चिंतातूर फार देखोनिया ॥३॥ तेव्हा कृष्ण म्हणे चला अवघे जन । भीष्मा लागोन विचारासी ॥४॥

2242. भक्ता जैसा मनोरथ । पुरवी समर्थ गुरुराव ॥१॥ नित्य ध्याता तयाचे चरण । करी संसारा खंडन ॥२॥ वानू चरणांची पवित्रता । उद्धार जडजीवां तत्वता ॥३॥ अवचट लागतांचि कर । एका जनार्दनी उद्धार ॥४॥

2243. उमटती वाणी । वाटे नामाचिया ध्वनी ॥१॥ बरे सेवन उपकारा । द्यावे घ्यावे या उत्तरा ॥धृपद॥ सरळ आणि मृद । कथा पाहावी ते उर्ध ॥२॥ गात जात तुका । हाचि उपदेश आइका ॥३॥

2243. रावण मंदोदरी संवाद. मंदोदरी सांगे रावणाप्रती । स्वप्न देखिले म्या मध्यराती । नेणो वान्नर मिळाले किती । शिळा सागरू बांधिला ॥१॥ दोघे धनुर्धर वीर वान्नर । उतरोनी आले पैलसागर । एकापरीस एकगा वीर । ते बडीवार बोलताती ॥२॥ नेणो त्याचा वळीया आला । लंकेमोवता वेढा घातला । सभामंडप उडोनि नेला । जो केला त्रिकुटेसी ॥३॥

2243. आम्हा सकळा देखता । पुरवी लळे तो सर्वथा ॥१॥ जे जे मागावें तयासी । ते ते देतो निजभक्तांसी ॥२॥ न मने अंकिताचा शीण । राहे द्वारपाळ होऊन ॥३॥ घोडे धूतले रणांगणी । एका शरण जनार्दनी ॥४॥

2244. कथाकाळीची मर्यादा सांगतो ते भावे वंदा । प्रीतीने गोविंदा हे चि एक आवडे ॥१॥ टाळ वाद्या गीत नृत्य अंतःकरणे प्रेमभरित । वाणिता तो कीर्त तद्भावने लेखावा ॥धृपद॥ नये अळसे मोडू अंग कथे कानवडे हुंग । हेळणेचा रंग दावी तो चांडाळ ॥२॥ तोंडी विडा माने ताठा थोरपणे धाली गेंठा । चित्त नेदी नामपाठा गोष्टी लावी तो चांडाळ ॥३॥

2244. विनंति करी मंदोदरी । परिसा स्वामी दशकंधरि ॥१॥ वांया आणिली जानकी घरी । लाज झाली तिही लोकी ॥२॥ मज पाहाता हे विवसी । क्षय आणिला कुळासी ॥३॥ आभिलाषिता पर सती । हे तो नव्हे राजनीती ॥४॥

2244. अंकित भक्ताचा । नीच काम करी साचा ॥१॥ काढी धर्माघरीं । उच्छिष्ट पात्रें निर्धारी ॥२॥ कुब्जेसी रतला । एका जनार्दनी भला ॥३॥

2245. कथा देवाचे ध्यान । कथा साधना मंडण । कथे ऐसे पुण्य आणीक नाही सर्वथा ॥१॥ ऐसा साच खरा भाव । कथेमाजी उभा देव ॥धृपद॥ मंत्र स्वल्प जना उच्चारिता वाचे मना । म्हणता नारायणा क्षणे जळती महा दोष ॥२॥ भावे करिता कीर्तन तरे तारी आणीक जन । भेटे नारायण संदेह नाही म्हणे तुका ॥३॥

2245. ज्याते ध्यानी ध्याती योगी । तो मज येतो भेटीलागी ॥१॥ तया रामासी विन्मुख होणे । जळो जिणे लाजिरवाणे ॥२॥ व्रते तपे ज्या साधिती । तो मज नित्य ध्यातो चित्ती ॥३॥ जो अगम्य वेद पुराणा । तो मज येतो समरंगणा ॥४॥

2245. भक्ताचिये काजें । देव करिता न लाजेक ॥१॥ हा तो पहा अनुभव । उदार पंढरीचा राव ॥२॥ न विचारी यातीकुळ । शुची अथवा चांडाळ ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । एका भावे निंबलोण ॥४॥

2246. कथा त्रिवेणीसंगम देव भक्ती आणि नाम । तेथींचे उत्तम चरणरज वंदिता ॥१॥ जळती दोषाचे डोंगर शुद्ध होती नारी नर । गाती ऐकती सादर जे पवित्र हरीकथा ॥धृपद॥ तीर्थे तया ठाया येती पुनीत व्हावया । पर्वकाळ पाया तळी वसे वैष्णवा ॥२॥ अनुपम्य हा महिमा नाही द्यावया उपमा । तुका म्हणे ब्रह्मा नेणे वर्णु या सुखा ॥३॥

2246. मंदोदरी करी विनंती । परिसा स्वामी लंकापती ॥१॥ सोडा रामाची अंतुरी । जंव तो राम आहे दुरी ॥२॥ उदकी तारिले पाषाण । हा तो प्रताप नव्हे सान ॥३॥ झाला बिभीषण शाहाणा । देखोनी तुमच्या दुश्चिंतपणा ॥४॥

2246. भक्ताचिया घरी । नीच काम देव करी ॥१॥ धर्माघरीं उच्छिष्ट काढी । अर्जुनाची धुतो घोडीं ॥२॥ विदुराच्या भक्षी कण्या । द्रौपदीधांवण्या धांवतु ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । एकपणे जनार्दन ॥४॥

2247. सांडूनि कीर्तन न करी आणीक काज । नाचेन निर्लज्ज तुझ्या रंगी ॥१॥ आवडीचे आर्त पुरवी पंढरिराया । शरण तुझ्या पाया या चि लागी ॥धृपद॥ टाळी वाहूनिया विठ्ठल म्हणेन । तेणे निवारीन भवश्रम ॥२॥ तुका म्हणे देवा नुपेक्षावे आम्हा । न्यावे निजधामा आपुलिया ॥३॥

2247. म्हणसी बिभीषण शाहाणा । परि तो महा नूर्ख जाणा ॥१॥ काय तो रामासी भेटला । अवघा रामचि नाही झाला ॥२॥ कोण हित केले तेणे । राम नाकळीचि मने ॥३॥ राम द्दष्टी देखतांची । पदवी न घेववे त्याची ॥४॥

2247. अंकित अंकिला । देव भक्तांचा पै जाला ॥१॥ पहा पुंडलीकासाठी । उभा असे वाळूवंटी ॥२॥ युगें अठ्ठावीस जालीं । न बैसे अद्यापि तो खालीं ॥३॥ न बैसोनि उभा असे । एका जनार्दनी भक्तिपिसें ॥४॥

2248. जळती कीर्तने । दोष पळतील विघ्ने ॥१॥ हेचि बिळवंत गाढे । आनंद करू दिंडीपुढे ॥धृपद॥ कली पापाची हे मूर्ती । नामखड्ग घेऊ हाती ॥२॥ तुका म्हणे जाऊ । बळे दमामे ही लावू ॥३॥

2248. नत्र्कोउध्दार. नक्र बोले ऐके ह्रषिकेशी । नाममात्रे तारिले गजेंद्रासी । काय कृपे झाले मजविशी । आता कैसा बा मोकलूनि जासी ॥१॥ कळले तुझे देवपण आता । सोदी ब्रीद आपुले दीनानाथा ॥ध्रु०॥

2249. यम सांगे दूता तुम्हा नाही तेथे सत्ता । जेथे होय कथा सदा घोष नामाचा ॥१॥ नका जाऊ तया गांवा नामधारकाच्या शिवा । सुदर्शन येवा घरटी फिरे भोवती ॥धृपद॥ चक्र गदा घेउनी हरी उभा असे त्यांचे द्वारी । लक्ष्मी कामारी रिद्धिसिद्धीसहित ॥२॥ ते बळयाशिरोमणी हरीभक्ती ये मेदिनी । तुका म्हणे कानी यम सांगे दूतांचे ॥३॥

2249. संतचरित्र. संत कबीर. आता ऐका कवित कबीरा । राम सेवेसी तत्परा । संत साधु आलिया घरा । कदा पाठमोरा नव्हेची ॥१॥

2249. पार नाही जयाच्या गुणा । तो उभा श्रीपंढरीचा राणा ॥१॥ नवल गे माय भक्ताचेसाठीं । कटी कर ठेवुनी उभा वाळुवंटीं ॥२॥ न म्हणे तया कोणते बोल । उगा राहिला न बोले बोल ॥३॥ एका जनार्दनी भक्तांची आस । धरुनी उभा तिष्ठे जगदीश ॥४॥

2250. कान्हया रे जगजेठी । देई भेटी एक वेळे ॥१॥ काय मोकलिले वनी । सावजांनी वेढिले ॥धृपद॥ येथवरी होता संग । अंगे अंग लपविले ॥२॥ तुका म्हणे पाहिले मागे । एवढया वेगे अंतरला ॥३॥

2250. संत कमाल. कबीराचे घरी आले संतजन । रात्र झाली जाण प्रहर एक ॥१॥ उठोनी कबीर संता नमन केले । बैसावया दिले तृणासन ॥२॥ कांतेसी म्हणत संत उपवासी । यासी भोजनासी घालावे हो ॥३॥

2250. कृपाळुपणें उभा विटेवरी । पाहे अवलोकोनी दृष्टीभरी ॥१॥ न पुरेचि धणी न बैसे खाली । उभा राहे समचि पाउली ॥२॥ युगे जाहलीं नोहे लेखा । एका जनार्दनी भुलला देखा ॥३॥

2251. आपुल्या आम्ही पुसिले नाही । तुज काही कारणे ॥१॥ मागे मागे धावत आलो । काही बोलो यासाठी ॥धृपद॥ बहुत दिस होते मनी । घ्यावी धणी एकांती ॥२॥ तुका म्हणे उभा राहे । कान्हो पाहे मजकडे ॥३॥

2251. संत मीराबाई. राजियाची कन्या नाम मिराबाई । विठोबाचे पायी रत सदा ॥१॥ मायबाप तिचे करिती कृष्णसेवा । आवडीने देवा पूजिताती ॥२॥ सवे मिराबाई जात असे नित्य । वेधलेंसे चित्त कृष्णपायी ॥३॥

2251. भोळा देव भोळा देव । उंच नीच नेणे भाव ॥१॥ चोखियाच्या मागे धांवे । शेलें कबिराचे विणावे ॥२॥ खुरपुं लागे सांवत्यासी । उणे येवो नेदी कोणासी ॥३॥ विष पिणेंक धाउनी जाणे । भाविकाची भाजी खाणे ॥४॥

2252. धन्य बा ह्या ऐशा नारी । घरी दारी नांदती ॥१॥ चोरूनिया तुजपाशी । येता त्यासी न कळता ॥धृपद॥ दोन्ही ठायी समाधान । सम कठीण बहुतचि ॥२॥ तुका म्हणे जीवासाठी । दुर्लभ भेटी ते देवा ॥३॥

2252. संत भानुदास पंढरीसी यात्रा मिळाली अपार । नाही तो सुंदर पांडुरंग ॥१॥ म्हणती संतजन काय झाला देव । पडलासे संदेह सकळांसी ॥२॥ कांहो उपेक्षिले कृपाळु अनंता । भेट देई संता आपुलिया ॥३॥

2252. भक्तदशनें देव ते तोषती । तेणे आनंद चित्ती देवाचिये ॥१॥ भक्ताची स्तुति देवासी आनंद । भक्तानिंदा होता देवा येतसे क्रोध ॥२॥ भक्त संतोषतां देवासी सुख । एका जनार्दानीं देवा भक्तांचा संतोष ॥३॥

2253. उदासीना पावल्या वेगी । अंगा अंगी जडलिया ॥१॥ वेटाळिला भोवता हरी । मयोरफेरी नाचती ॥धृपद॥ मना आले करिती चार । त्या फार हा एकला ॥२॥ तुका म्हणे नारायणी । निराजनी मीनलिया ॥३॥

2253. संत जगमित्र नागा. परळी वैजनाथी जगमित्र नागा । ध्यानी पांडुरंगा आठवीत ॥१॥ सर्वांभूती त्यासी दिसे वासुदेव । नाही दुजाभाव त्याचे मनी ॥२॥ निद्य आणि वंद्य लेखितो सारिखे । पाहे ब्रह्मरूप सर्वत्रांसी ॥३॥

2253. देव पुजिती आपुले भक्ता । मज वाढविले म्हणे उचिता ॥१॥ ऐसा मानी उपकार । देव भक्ति केला थोर ॥२॥ देवाअंगी नाही बळ । भक्त भक्तीनें सबळ ॥३॥ देव एक देशी वसे । भक्त नांदती समरसें ॥४॥

2254. विषमाची शंका वाटे । सारिखे भेटे तरी सुख ॥१॥ म्हणऊनि चोरिले जना । आल्या राणा एकांती ॥धृपद॥ दुजियासी कळो नये । जया सोय नाही हे । ॥ तुका म्हणे मोकळे मन । नारायण भोगासी ॥३॥

2254. संताजी पवार रांजण गांवामध्ये संताजी पवार । असे तो सरदार नामांकित ॥१॥ स्वामी काजामध्ये असे तो सावध । भावे हा गोविंद आठवीत ॥२॥ शास्त्र भागवत करिता श्रवण । समजले पूर्ण मनामाजी ॥३॥

2254. भक्त नीच म्हणोनि उपहासिती । त्यांचे पूर्वज नरका जाती ॥१॥ भक्त समर्थ समर्थ । स्वये बोले वैकुंठनाथ ॥२॥ भक्तासाठीं अवतार । मत्स्य कूर्मादि सुकर ॥३॥ यातिकुळ न पाहे मनी । एका शरण जनार्दनी ॥४॥

2255. आळिंगन कंठाकंठी । पडे मिठी सर्वांगे ॥१॥ न घडे मागे परते मन । नारायण संभोगी ॥धृपद॥ वचनासी वचन मिळे । रिघती डोळे डोळियांत ॥२॥ तुका म्हणे अंतर्ध्यानी । जीव जीवनी विराल्या ॥३॥

2255. संत बोधलेबावा धामणगांवामध्ये माणकोजी बोधला । आवडे देवाला प्राणाहुनी ॥१॥ विठोबाचे नामी रंगले हे मन । मिळाले जीवन सिंधुमाजी ॥२॥ आवडीने केला त्याणे अंगिकार । कृपेचा सागर पांडुरंग ॥३॥

2255. अभेद भजनाचा हरीख । देव भक्ता जाहले एक ॥१॥ कोठे न दिसे भेदवाणी । अवघी कहाणी बुडाली ॥२॥ हरपले देवभक्तपण । जनी जाहला जनार्दन ॥३॥ देवभक्त नाही मात । मुळींच खुंटला शब्दार्थ ॥४॥

2256. कोणी सुना कोणी लेंकी । कोणी एकी सतंता ॥१॥ अवघियांची जगनिंद । जाली धिंद सारखी ॥धृपद॥ अवघ्या अवघ्या चोरा । विना वरा मायबापा ॥२॥ तुका म्हणे करा सेवा । आले जीवावर तरी ॥३॥

2256. संत जनसवंत जनजसवंत भला । देवत याचे घरा गेला ॥१॥ येऊन राहातो चाकरी । पोटा मागतो भाकरी ॥२॥ स्त्री वाढावया गेली । वरचेवर विठठल झेली ॥३॥

2256. देव भक्तपणें नाही दुजा भाव । एकरुप ठाव दोही अंगी ॥१॥ दुजेपण नाही दुजेपण नाही । दुजेपण नाही दोही अंगी ॥२॥ एका जनार्दनी देव तेचि भक्त । सब्राह्म नांदत एकरुपी ॥३॥

2257. येथील जे एक घडी । तये जोडी पार नाही ॥१॥ किती त्यांचा सासुरवास । कैचा रस हा तेथे ॥धृपद॥ अवघे दिवस गेले कामा । ही जन्मा खंडण ॥२॥ तुका म्हणे रतल्या जनी । सोडा झणी कान्होबा ॥३॥

2257. संत जनाबाई अभंग. नामयाचे घरी असे दासी जनी । तिने चक्रपाणी वश केला ॥१॥ करिता कामधंदा ध्यानी नारायण । करीत चिंतन अहोरात्न ॥२॥ देखोनिया भाव तिचा पांडुरंग । काम करू लागे जनीलागी ॥३॥

2257. देव आणि भक्ति एकचि विचार । दुजे पाहे तया घडे पातक साचार ॥१॥ देव आणि श्रुति सांगती पुराणे । देव आणि भक्त एकरुपपणें ॥२॥ एका जनार्दनी जया समता दृष्टी । भक्ता पाहता देवा होतसें भेटी ॥३॥

2258. चिंता नाही गांवी विष्णुदासांचिये । घोष जयजयकार सदा ॥१॥ नारायण घरी साठविले धन । अवघे चि वाण तया पोटी ॥धृपद॥ सवंग सकळा पुरे धणीवरी । सेवावया नारी नर बाळा ॥२॥ तुका म्हणे येणे आनंदी आनंदु । गोविंदे गोविंदु पिकविला ॥३॥

2258. सोयरिक सांडियली सर्वांची । जोडी केली विठ्ठलाची ॥१॥ लोभ सांडिला सर्वांचा । संग धरिला विठोबाचा ॥२॥ जालो निधडा नि:शंक । गायनाचे कौतुक ॥३॥ प्रेमभरित सर्वदा । मुखी नाम हरि गोविंदा ॥४॥

2258. भक्ताविण देवा । कैंचें एकपण सेवा ॥१॥ भक्तांची सेवा देव करी । देव तिष्ठे भक्त द्वारे ॥२॥ भक्तांचे अंकित । लक्ष्मीसह देव होत ॥३॥ एका जनार्दनी भक्त । देवा हृदयी धरीत ॥४॥

2259. करिती तया वेवसाव आहे । येथे व्हा रे साहे एक एका ॥१॥ गाता आइकता समान चि घडे । लाभे लाभ जोडे विशेषता ॥धृपद॥ प्रेमाचे भरते भाते घ्यावे अंगी । नटे टाळी रंगी शूरत्वेंसी ॥२॥ तुका म्हणे बहुजन्मांचे खंडण । होईल हा सीण निवारोनि ॥३॥

2259. संत गोरोबा कुंभार अभंग प्रेम अंगी सदा वाचे भगवंत । प्रेमळ तो भक्त कुंभार गोरा ॥१॥ असे घराश्रमी करीत व्यवहार । न पडे विसर विठोबाचा ॥२॥ कालवुनी माती तुडवीत गोरा । आठवीत वरा रखूमाईच्या ॥३॥

2259. जेथे जेथे भक्त वसे । तेथे देव नांदे अपैसें ॥१॥ हाचि पहा अनुभव । नका ठाव चळूं देऊं ॥२॥ बैसले ठायी दृढ बैसा । वाचे सहसा विठ्ठल ॥३॥ एका जनार्दनी ठाव । धरिता देव हाती लागे ॥४॥

2260. जीव जीती जींवना संगे । मत्स्या मरण त्या वियोगे ॥१॥ जया चित्ती जैसा भाव । तया जविळ तैसा देव ॥धृपद॥ सकळा पाडीये भानु । परि त्या कमळाचे जीवनु ॥२॥ तुका म्हणे माता । वाहे तान्हे याची चिंता ॥३॥

2260. आषाढी पर्वणी आला यात्राकाळ । निघाले सकळ वारकरी ॥१॥ यांचे समागमे जात असे खुळे । स्मरे वेळोवेळे विठ्ठासी ॥२॥ धन्य पुण्यतिथि आली एकादशी । पावले क्षेत्नासी विश्वजन ॥३॥ स्नानविधि करोनि समस्ता भेटला । कीर्तनी बैसला हरिदास ॥४॥

2260. वचन मात्रासाठी । पगटला कोरडे काष्ठी ॥१॥ ऐसी कृपाळु माउली । भक्तासाठीं धांव घाली ॥२॥ कृपेची कोंवळा । राखे भक्तांचा तो लळा ॥३॥ एका जनार्दनी डोळा । पहा विठ्ठल सांवळा ॥४॥

2261. मुंगीचिया घरा कोण जाय मूळ । देखोनिया गूळ धाव घाली ॥१॥ याचकाविण काय खोळंबला दाता । तोचि धावे हिता आपुलिया ॥धृपद॥ उदक अन्न काये म्हणे मज खा ये । भुकेला तो जाये चोजवीत ॥२॥ व्याधी पिडिला धावे वैद्याचिया घरा । दुःखाच्या परिहारा आपुलिया ॥३॥

2261. का गा केशिराजा मोकलीले माते । शरण मी कोणाते जाऊ आता ॥१॥ तुजविण मज न दिसे निर्वाणी । मायबाप धणी गणगोत ॥२॥ आता माझी लाज राखे पंढरीनाथा । तुजविण अनंता आणिक नाही ॥३॥ अनाथांचा नाथ दीनांचा कैवारी । पाव झडकरी आपुल्या दासा ॥४॥

2261. भक्ताची अणुमात्र व्यथा । न सहावे भगवंता ॥१॥ अंबऋषीसाठीं । गर्भवास येत पोटी ॥२॥ प्रल्हादाकरणें । सहस्त्र स्तंभी गुरगुरणें ॥३॥ गोपाळ राखिलें वनांतरीं । तेथे उचलिला गिरी ॥४॥

2262. जन्मांतरिंचा परिट न्हावी । जात ठेवी त्याने ते ॥१॥ वाखर जैसा चरचरी । तोंड करी संव दणी ॥धृपद॥ पूर्व जन्म शिखासूत्र । मळ मूत्र अंतरी ॥२॥ तुका म्हणे करिती निंदा । धुवटधंदा पुढिलांचा ॥३॥

2262. माती तुडविता नाही देहस्थिती । आठवीत चित्ती पांडूरंग ॥१॥ गोरोबाची कांता पाणियासी जाता । पुत्राला पाहता खेळतसे ॥२॥ द्दष्टी असो द्यावी स्वामि बाळावरी । नाही कोणी घरी सांभाळाया ॥३॥ नामा म्हणे नाही गोरा देहावर । सर्वही निर्धार पांडूरंगी ॥४॥

2262. देव दासाचा अंकित । म्हणोनि गर्भवास घेत ॥१॥ उणें पडों नेदी भक्ता । त्याची स्वये वाहे चिंता ॥२॥ अर्जुनासाठी वरी । स्वये शस्त्र घेत करे ॥३॥ प्रल्हादाकारणें । स्तंभामाजी गुरगरणें ॥४॥

2263. नामदुषी त्याचे नको दरुषण । विष ते वचनवाटे मज ॥१॥ अमंगळ वाणी नाईकावी कानी । निंदेची पोहणी उठे तेंथे ॥धृपद॥ काय साच लभ्य त्याचिये वचनी । कोण त्या पुराणी दिली ग्वाही ॥२॥ काय आड लावू त्याचिया तोंडासी । आता या जिभेंसी काय करू ॥३॥

2263. संत राका कुंभार कुंभार तो राक कांता त्याची बंका । कन्या नाम रंका तिघे जण ॥१॥ पंढरीक्षेत्रांत राहता आनंदे । वाचे गोविंद आळविती ॥२॥ करिती आपुला स्वकर्म व्यवहार । वाचे निरंतर रामनाम ॥३॥

2263. शरणागता नुपेक्षी हरी । ऐसी चराचरी कीर्ति ज्याची ॥१॥ बिभीषणे नमस्कार केला । राज्यदह्र केला श्रीरामे ॥२॥ उपमन्या दुधाचा पै छंद । क्षीरसागर गोविंद त्या देतु ॥३॥ ध्रुव बैसविला अढळपदी । गणिका बैसली मोक्षपदीं ॥४॥

2264. येऊनि नरदेहा झाकितील डोळे । बळे चि अंधळे होती लोक ॥१॥ उजडासरसी न चलती वाट । पुढील बोभाट जाणोनिया ॥धृपद॥ बहु फेरे आले सोसोनि वोळसा । पुढे नाही ऐसा लाभ मग ॥२॥ तुका म्हणे जाऊ सादावीत वाट । भेटे तरी भेटो कोणी तरी ॥३॥

2264. संत नरसी मेहता अभंग नरसी मेहता होता सावकार । जुनागडी घर महा भक्त ॥१॥ वडील तयाचे करिती व्यापार । गजी सावकार द्रव्य धान्यी ॥२॥ तया कुळी झाला भक्तराज पाही । धन ते सर्वहि धर्म केले ॥३॥

2264. होउनी भक्तांचा अंकिला । पुरवितसे मनोरथ । ऐसी हे प्रचीत । उघड पहा ॥१॥ देव भक्ताचा अंकिला । धांवे आपण वहिला । भक्ताचिया बोला । उणें पडों नेदी ॥२॥ उपमन्यूचिया काजासाठी । क्षीरसिंधु भरुनि वाटी । लाविली त्याचे होटीं । आपुला म्हणोनी ॥३॥ वनी एकटें ध्रुवबाळ । तयासी होउनी कृपाळ । दिधले पद अढळ । आपुलिया लाजा ॥४॥

2265. नव्हे जाखाई जोखाई । मायराणी मेसाबाई ॥१॥ बिळया माझा पंढरिराव । जो या देवाचा ही देव ॥धृपद॥ रंडी चंडी शक्ती । मद्यमांस भिक्षती ॥२॥ बहिरव खंडेराव । रोटीसुटीसाठी देव ॥३॥

2265. स्वति श्रीनगर द्वारकापुरीचे । श्रीरणछोडजीचे सेवेमधे ॥१॥ दासानुदास चरणरज साचार । विनंती अपार लिहितसे ॥२॥ यात्रेकरी याने राखिले रुपये । तीन शते साठ द्यावे यांसी ॥३॥ ऐसे पत्र दिले हुंडी ते लिहून । नगरीचे बाम्हण पाचारिले ॥४॥

2265. श्रीकृष्ण - उद्धव प्रश्न - अभंग २२६५ ते २२७५ द्वारकेमाजी श्रीकृष्ण । एकदा करी देवार्चन । उद्धवें कर जोडोन । केला प्रश्न श्रीकृष्णा ॥१॥ सर्व देवाचा तुं देव । ईश्वर न कळे तुझी माव । शिवणे सर्व ऋषी गणगंधर्व । परी तु नाकळा सर्वथा ॥२॥ तुम्ही बैसोनि एकांती । काय करिता श्रीपती । हे होते पुसणे माझे चित्ती बहु दिवस श्रीहरीं ॥३॥

2266. पडता जड भारी । दासी आठवावा हरी ॥१॥ मग तो होऊ नेदी सीण । आड घाली सुदर्शन ॥धृपद॥ नामाच्या चिंतने । बारा वाटा पळती विघ्ने ॥२॥ तुका म्हणे प्राण । करा देवासी अर्पण ॥३॥

2266. चालली ते यात्रा गेली द्वारकेसी । करूनि स्नानासी नगरामध्ये ॥१॥ पहावया घर दुकान हुंडीचे । न दिसे हो साचे तत्क्षणी ॥२॥ सायंकाळ पडला सांपडेना कोठे । प्राणासी संकट देणे आले ॥३॥ देश दूर झाला नसे खर्ची कांही । देहपात पाही करीन आता ॥४॥

2266. ऐके उद्धवा प्रेमळा । सांगतो जीवाचा जिव्हाळा । तुं भक्तराज निर्मळा । सुचित्तें ऐके ॥१॥ मी बैसोनी आसनी । पुजा करितो निशिदिनी । ते पूय मुर्ति तुजलागुनी । नाही ठाउको उद्भवा ॥२॥ जयाचोनि माते थोरपण । वैकुंठादि हे भुषण । तयाचे पूजेचे महिमान । एक शिव जाणे ॥३॥ येरा न कळेचि कांही । वाउगे पडती प्रवाहीं । उद्धवा तुं पुसिले पाही । म्हणोनि तुज सांगतो ॥४॥