वारकरी रोजनिशी

3847. धन मान राज्य न धरिता आशा । तरीच स्वामीदशा पावती ते ॥१॥ पाईकपण गेलेंस्वामी होऊनी ठेले । परी नाही विसरलेंसेवेलागीं ॥२॥ एका जनार्दनी पाईका ठाव । देहींचतो देव हाती लागें ॥३॥

3848. (बाळक्रीडा अभंग) भावनेच्या मुळे अंतरला देव । शिरला संदेह भय पोटी ॥१॥ पोटी होते मागे जीव द्यावा ऐसे । बोलिल्या सरिसे न करवे ॥धृपद॥ न करवे त्याग जीवाचा या नास । नारायण त्यास अंतरला ॥२॥

3848. एकपणे एक एकपणे एक । एकाचेंअनेक मिरविती ॥१॥ तया नाही ठाव दिसेना तीगती । पाईकपणे वस्ती कोठे नाही ॥२॥ एकाजनार्दनी गेले दोन्ही ठाव । स्वामी ना देव नाहींतया ॥३॥

3849. (बाळक्रीडा अभंग) आला त्यांचा भाव देवाचिया मना । अंतरी कारणांसाठी होता ॥१॥ होता भाव त्यांचा पाहोनि निराळा । नव्हता पाताळा गेला आधी ॥२॥ आधी पाठीमोरी झाली ती सकळे । मग या गोपाळे बुडी दिली ॥३॥

3849. आशीर्वादपत्र ३८४९ चिरंजीव जीवाजीपंत ठाणेदार । वास्तव्य देहपूर । यासी आत्मारामपंत । यांचाआशिर्वाद । पत्र लिहणे कारण जे । तुम्हासीदेहगांवची सनद । शंभर वर्षांची देऊन पाठविले । कलमतपशील । गांवची अबादी करावी । क. ॥१॥ कामक्रोध हे रयत त्यांचे ऐकू नये॥क. ॥२॥आशामनशा यांची संगत धरू नये॥क. ॥३॥ सदास्वकर्मे वागणुक ठेवणे॥क. ॥४॥ शांतीक्षमा दयाअसो देणे॥क. ॥५॥ ज्ञान वैराग्य भजनपूजनीआदर ठेवणे॥क. ॥६॥ ही कलमें कबुल होऊनतुम्हांस रवाना केले । तुम्ही तो ते विसरून सदरींचेकलमांस न अनुसरून । वाईट वागणुकीचा रस्ताकाढला । तोतुम्हांसपरिणामी बाधक होईल । सावधरहाणे । एका जनार्दनी शरण । हेआशिर्वादपत्र ॥१॥

3850. (बाळक्रीडा अभंग) काळयाचे मागे चेंडु पत्नीपाशी । तेजःपुंज राशी देखियेला ॥१॥ लावण्यपूतळा मुखप्रभाराशी । कोटि रवि शशी उगवले ॥२॥ उगवला खांब कर्दळीचा गाभा । ब्रीदे वांकी नभा देखे पायी ॥३॥

3850. विनंतीपत्र ३८५० श्रीमंतमहाराजराजमान्य सकल गुणसंपन्न । सकळ वेदसंपन्न । शास्त्रसंपन्न । आत्मारामपंत वास्तव्य देह शहर । चरण सेवेसी । जीवाजीचा साष्टांग नमस्कार आपण कलमीं पत्रदर्शविलें त्याप्रमाणे गावची वहिवाट चालूच आहे । मध्यंतरी गावची रयत नायकेल तर इलाज नाही । ज्याचे ते आपआपले धर्माप्रमाणे वागतात । पुराणश्रवण मनन । निदिध्यास अर्चन । वंदन । दास्यत्त्व । पादसेवन । हेही आपआपल्या धर्माप्रमाणे चालूआहेत । यांत अधर्म कोणता होईल तो साहेबांसलिहून कळवू । एका जनार्दनी शरण हेविनंतीपत्र ॥१॥

3851. (बाळक्रीडा अभंग) म्हणे चेंडू कोणे आणिला या ठाया । आलो पुरवावया कोड त्याचे ॥१॥ त्याचे आइकोन निष्ठुर वचन । भयाभीत मन जाले तीचे ॥२॥ तिची चित्तवृत्ती होती देवावरी । आधी ते माघारी फिरली वेगी ॥३॥

3851. अभयपत्र ३८५१ अभयपत्र जीवाजी पंतास । कळावें कीमौजे देहपूरची वागणुक उत्तम स्वधर्मयुक्त चालवू । ऐशी तुम्ही लिहुन कळविली । तेणेकरून धन्यासफार संतोष जाहला । जाणोन धन्याने तुमच्यागावच्या अबादीकरितां । ज्ञानवैराग्यासह शांती,क्षमा, दया हे ताबडतोब रवाना केले । मौजे मजुकरीपावतांच । यांचा अंगिकार करून वहिवाट सुरूकरणे । या कामी कोणाची हरकत धरू नये । मागाहून स्वधर्मपंताची स्वारी येणार आहे । तुम्हीआपले हुशारीत राहणे । लिहिलेप्रमाणे वर्तणुकठेवणे । एका जनार्दनी शरण हे अभयपत्र दिलेसही ॥१॥

3852. (बाळक्रीडा अभंग) निजदास उभा तात्काळ पायापे । स्वामी देखे सर्पे वेष्टियेला ॥१॥ लहानथोरे होती मिळाली अपारे । त्याच्या धुधुकारे निवारिली ॥२॥ निघते आपटी धरूनि धावामधी । एकातेचि वधी माथा पाय ॥३॥

3852. अर्ज ३८५२ अर्जदस्त अर्जदार । बंदगी बंदेनवाज । आलेकम् सलाम । साहेबाचे सेवेशी । बंदेशरीराकार । जिवाजी शेकदार । बुधाजी कारकून । परगणे शरीराबाद । किल्ले कायापुरी सरकारसाहेबांची आज्ञा घेऊन स्वार जाहलों । तो परगणेमजकुरी येऊन सरकार काम सुरू करावयासलागलो । तो परगणे मजकूरचे जमादार दंभाजीशेटे । कामाजी महाजन । मनीराम देशमुख । ममताई देशपांडीन । क्रोधाजी नाईकवाडी । ऐसेखोटे जण फार आहेत । ते सरकार कामाचाकयासा चालू देत नाहीत । तमाम परगण्याचीफितुरी करितात । दंभाजी शेट्या कचेरीत येऊनजोम धरून बसतो । मनीराम देशमुख आपलेपरभारें काम करून घेतो । ममताई देशपांडी इनेंतमाम परगणा जेरदस्ता केला । क्रोधाजी नाईकयाने तमाम तफरका केला । तो साहेबांपासूनजरासंध चोपदार आला । त्याने खबर केलीं की । पागन यमाजी पंताची तलव होणार । त्यास त्याभास्तीनें तमाम परगणा ओस जाहला । बीतपशीलकलम डोळसवाडीस मात्र कांही रुई झई वस्तीराहिली । कानगांव तो बंद जाहले । दोनी वेशींचीकवाडं लागलीं । नाकापुरास वाहव सुटलें । तोंडापूरतो तफरका झाले । दंताळवाडी ओस पडली । दिवे लावणी देखील राहिली नाही । केंसगांवचीपांढर जाहली । शीरापुरचे लोक दरोबस्त थरथराकांपूं लागले । हातगाव कसल्याने जर्जर जाहले । त्यांच्याने आता काही लावणी होत नाही । पायगांवाची मेटे बसलीं । ढोरापुरची राहटी राहिली । चरणगांवची चाली सरली । गांडापूर वाहूं लागले । लिंगस्थान भ्रष्ट जाहलें । उठू पळू लागले । धीरधरवेना । ऐशी परगण्याची कीर्ति बुडाली । यावरसरकार काम सुरू करीत होतो । तो यमाजीपंताचीपरवानगी आली की । हुजूर येणे आपणाससाहेबाच्या कलमांना आश्रय आहे । एका जनार्दनकाबंदा । बंदगी रोशन होय हे अर्जदस्त ॥१॥

3853. (बाळक्रीडा अभंग) अवचिता त्यांनी देखिला भुजंग । पळतील मग हाउ आला ॥१॥ आला घेऊनिया यमुनेबाहेरी । पालवितो हरी गडियांसि ॥२॥ गडियांसि म्हणे वैकुंठनायक । या रे सकळिक मजपाशी ॥३॥

3853. अर्जदास्त ३८५३ अर्जदस्त अर्जदार बंदगी । बंदेनवाजसाहेब आलेकम् सलाम । कायापुरीकर जिवाजीपंतसभेदार । बुधाजीपंत फडणीस । परगणे शरीराबाद । हकीकत । सरकारची रजा घेऊन निघाले । तोंस्वार होऊन किल्ले कायापूर येथे दाखल जाहले । दरोबस्त अंमलदार सर्व सरकारकामास वाकबनव्हते । ऐशियास परगणे मजकूरचें कायापुरांतीलउखडे रुजू झाले । सदरहु परगणा व जमातदार । सरकारचे पुढारी लोक यांची नांवे । पाटीलकुळकर्णी । शेटे महाजन । देशमुख देशपांडे । यांची खाली लिहिल्याप्रमाणे नांवे । दंभाजी शेटे । कामाजीराव महाजन । मनाजीराव देशमुख । ममताईदेशमुखीण । रसनाईक पाटलीण । केसाजीपंतकुळकर्णी । जराजीराव देशपांडे । हे फार खोटेआहेत । कचेरीत जोम धरून बसतात । सरकारचेकाम सुरू होऊ देत नाहीत । दंभाजी शेटे यानीसंत बाजारांतील भावाचा बिघाड केला । आयुष्यधान्याचे माप शुद्ध भरीत नाहीत । बाळपणांतक्रीडा । तारुण्यांत स्त्रीसंग । वृद्धपणी चिंता । याप्रमाणे माया चालू केली । भस्म रुद्राक्षमाळा । पादुका जटा वल्कले कंथा दंडकमंडलु । यांचामात्र सुकाळ केला । या योगाने खरा परमार्थबुडाला । देह अभिमान वाढविला । कामाजीरावमहाजन । याने आपले पांच बंधु आपण सरकारचेरिसाल्यावर ठेविले । त्यांतील भ्रम । हट्ट । द्वेष । - अधैर्य । साहस । अविवेक । असत्य । कौटिल्य । परोत्कर्ष । सहनत्व । हे दहा बारगीर । हाताखालीघेऊन । तपस्वी व्रतें नागविले । विवेकाचे ठाणेउठविलें । योग याग जप तप ध्यान आष्टी समाधीचतुर्विध पुरुषार्थ हे कायापुरीतून बाहेर घालविले । व्यभिचाराचा गोंधळ फार केला । मनाजीरावदेशमूख आपले मतें परस्पर कारभार करितात । स्त्रीसुनांमध्ये द्यूत धन याचा अंगिकार केला । त्या योगाने प्रजा आपआपला धर्म विसरल्या । ममताई सरदेशमुखीण इनें आपल्या स्वपराक्रमानेसंपूर्ण परगणा जर्जर केला । सर्व लोक मायाजाळांतगुंतविलें । परमार्थाविषयी एकासही फडकू देतनाहीं । रसनाई पाटलीण इणे खाण्यावर दृष्टीदिली आहे । केसोपंत काळे कुळकर्णी । जराजीराव । देशपांडे । यांनी आपल्या जातींत फितूर केला । काळ्याचे पांढरे झाले । आणि पांढरीचा वसूलकरविला । ऐसे आम्ही थोड्या दिवसांत वाकब । होऊन । सरकारची कामगिरी करीत होतो । तोंतुमचा नवज्वर चोपदार आला । त्याने अशीकरणी केली की । यमाजी भास्कर सरसुभेदार । यांची मागून तल्लब येणार आहे । त्यांनी त्रिदोषाचीरवानगी केली । त्या धास्तीनें तमाम परगणा ओसपडला । सदरहू तपशील । शिरपूर थरथरां कांपूंलागले । डोळसवाडी उजाड जाहली । नाकपूरवाहू लागले । कानपूर ओस पडले । दिवेलावणीमोडली । मुख नगरांतील व्यापार बंद जाहले । रसनाई पाटलीण वांकडी पडली । तगादा करावातर कांहींच बोलत नाही । दंताळवाडीची कचेरीबरखास्त जाहली । मानपुरानी पड घेतली । उरगांवधडधड करितें । हातगांव उदरवाडीचे खसाल्यानेजेर जेर झाले । याच्याने लावणी होत नाही । पायगांवाचे मेटे बसलें । कंबरवाडी बसून राहिली । दोन गांवें तर पार उजाड झाली । त्याचा तपशीलवार । गांडापूर कर्जदार झाले । ते अखंड शंखनादकरी । त्याच्याने अर्ध क्षण धीर धरवत नाही । लिंगपूर स्थानभ्रष्ट झाले । ऐशी परगण्याची कीर्दबुडाली । पुराण रानें वोस पडली । त्यांत नवज्वरचोपदार हुजूर न्यावयाची उतावीळ करिती । हुजूरयावे तर परगणे मजकूरचा कांही वसूल झालानाहीं । यमाजीपंत कूरसीस करितील त्या धास्तीनेउगीच बसलों । आम्हांस तर सरकाच्या पायावेगळाआश्रय नाही । हजार अन्यायी । याजवर बुधजीपंताचाअर्ज की । रयत बिघडल्यामुळे या त्रासाने जिवाजीपंताचासुभेदार निघून जाण्याचे बेतांत आहेत । त्याससरकाने । त्याजवर कृपा करून । तत्त्वज्ञान पेनशनदेऊन । ब्रह्मपुरीत रहावयास जागा द्यावी । बंदगीरोशन होय । एका जनार्दनी अर्जदस्त ॥१॥

3854. आस निरसली गोविंदाचे भेटी । संवसारा तुटी पुढिलिया ॥1॥ पुढे पाठविले गोविंदे गोपाळां । देउनि चपळां हाती गुढी ॥2॥ हाका आरोळिया देउनि नाचती । एक सादाविती हरि आले ॥3॥ आरंधीं पडिली होती तया घरी । संकीर्ण त्या नारी नरलोक ॥4॥

3854. अर्जाचा जाब ३८५४ क्षत्रीय कुळवंत । श्री अयोध्याधीश । राजाराम छत्रपती अनंत ब्रह्मांड निवासी राजे । श्रीजीवाजीपंत शेकदार । मौजे देहगांव । तालुकेअष्टपुरी । मामले पांचाळेश्वर । यासी आज्ञापत्र । मौजेमजकूराचा वाका लिहून कळविला । तेथे लिहिलेकी मनाजीराव देशमुख । हे असुरी सेनापुंडपाळेगारमिळुन गाव मारीतात । वसाहत होऊ देत नाहीत । ब्रह्मपुरीचा मार्ग चालु देत नाहीत । असेअसल्याकारणाने तुम्हावर साहेबांची मेहेरबानीहोऊन । मनाजी देशमुख याजला तबीबपोहोचावयास । सरकारातून सुभे रवाना झाले । बितपशील कलम । आत्मा विवेक । प्रधानस्वानुभव । सैन्याधिपति प्रबोध । सरलष्कर इतरावैर सनदा देऊन । ताबडतोब रवाना केले आहेत । तर हे मौजे मजकुरी पावतांच । अवघे पुंडपाळेगारठार मारतील । ब्रह्मपुरीचा मार्ग चालू लागेल । याजकरितां तुम्ही आपली खातरजमा राखुन । साहेब कामास रुजु राहणें । केलेली सेवा तुम्हांसमजुरा आहे । तर आपण हुजुर झाल्यास । 'बंधमोक्षांतीक इनाम दिला जाईल । आपणासह पूर्णनिजानंदी रंगुन साहेब कामास तत्पर असणे । एकाजनार्दनी शरण । बहुत काय लिहिणे

3855. (बाळक्रीडा अभंग) जननी हे म्हणे आहा काय झाले । शरीर रक्षिले काय काजे ॥१॥ काय काज आता हरीविण जिणे । नित्य दुःख कोणे सोसावे हे ॥२॥ हे दुःख न सरे हरी न भेटे तो । त्यामागेचि जातो एका वेळे ॥३॥

3855. अभयपत्र ३८५५ समस्त राजकार्यधुरंधर । विश्वासनिधी । राजमान्य राजश्री । गजानन पंडित । द्विमतअपर्णाकांता । तालुके कैलासगिरी । तहाजी बाजीशेकदार । परगणे कर्म आचरण । सरकार ब्रह्मांडनगर । लोली प्रवाहे । अभयपत्र दिधले की । तमचेबाबे विवेक देसाई येऊन हुजूर विदित केले की । दक्षिणाधिपति राजश्री यमाजीपंत कमाविसदार । यांचे धास्तीनें तमाम गांवची कीर्द बुडाली । त्यासयेरवी पूर्वी । संपूर्ण तीर्थव्रतें । जप अनुष्ठानें । दानादिकेलीं । परंतु गांवची कीर्द अबादी होईना । यास्तवअभयपत्र । सादर केले की । त्रिकुटाचल शिखरीं । भ्रमरगुंफा सिंहासनी । श्रीगुरुराव आहेत । त्यासीशरण जाऊन । आता ज्ञानाची विचारणा करावी॥म्हणजे श्रीगुरुराव । नामाचे निशाण देतील । तेंदेहगांवचे मुख्य चौबारा उभारा । कामक्रोधादिकषड्वैरी । आपणावर दगा करितात । तरी त्यांचीपाळद राखून । इकडे निरोप कळवावा । म्हणजेत्यांशी धरून आणून । त्यांचा शिरच्छेद करावयासयेईल । परंतु लिहिल्याप्रमाणे वहिवाट करावा । म्हणजे आम्ही सरकारांत अर्ज करू । ज्ञान वैराग्यहुजरे । आपले रखवालीस पाठवू । कळावें एकाजनार्दना शरण । हा आशीर्वाद हे अभयपत्र ॥१॥

3856. (बाळक्रीडा अभंग) शुभ मात तिही आणिली गोपाळी । चेंडू वनमाळी घेउनि आले ॥१॥ आली दारा देखे हरुषाची गुढी । सांगितली पुढे हरुषे मात ॥२॥ हरुषली माता केले निंबलोण । गोपाळांवरून कुरवंडी ॥३॥

3856. ताकीदपत्र ३८५६ समस्त राजकर्ते धुरंधर । परगणेशरीराबाद सुभा । सुमातैन लोली प्रवाहे । ताकीदपत्रदिधलें की । कायापुरास जिवाजी नामे गृहस्थ । त्यास कौल देऊन देहगांवची वस्ती । आबादरक्षावया निमित्त । पाठविले आहेत । तर कोण्याहीगोष्टीचा ताप न लागेल । हरएकविषयीं साहित्यकरावें । मनाजीराव सुभेदार । बुधाजीपंत फडणीस । चित्ताजीपंत चिटणीस । हे थोर मनुष्य असतात । अहंकाराजीपंत सबनीस । यांचे हवाली सर्वदेहगांवाचा कारभार दिधला । त्याच्या पट्ट्याच्याघरचे मुत्सद्दी घरी नसून नवीन मुत्सद्दी कामगारउभे केले तेही चांगले नव्हेत । विकल्पाजी महाजन । मोहाजी शेटे । कामाजी कोतवाल । क्रोधाजीनाईकवाडी । द्वेषाजी जमेदार । विकारपंत जकातदार । लोभाजी पोतनीस मत्सरजी मेहेत्रे । कुतर्काजीगस्तदार । उन्मत्तजी पाटील कुबुद्धी कुळकर्णी । भ्रमाजी शिपाई । मदाजी देशपांडे । दंभाजी देशमुख । प्रपंचपंत मजरदार । मुर्खाजी हुजुरे । स्वार्थाजीखिजमतदार । अविवेक पुराणीक । अज्ञानमशालजी । हे नवीन कामगार उभे केले । तेहीचांगले नव्हे । पहिल्या दासी । त्या नवविधा त्यागून । सऱ्या दासी उभ्या केल्या । आशा मनीषा तृष्णाकल्पना ममता माया प्रीति भुक्ति भ्रांति इच्छावासना भ्रमणा कुबुद्धी निंदा अहंता चिंता निद्रामोहनी । ह्या कामका वादी । अहंकारपंत सबनीसयांनी उभ्या केल्या । त्याने दारोबस्त परगणाबुडविला । आणि यमाजीपंत कमाविसदार । याचेघरी एकान्त स्थळ स्थापन केले । त्यावरून हेताकीदपत्र सादर केले की । नवीन मसुदे वकामगार आहेत ते त्यागावे । सरकार हुजूरचेमुत्सद्दी कामगार आहेत । तर त्यांचे हातें कामघ्यावें । मुत्सद्दी तपशील । शुद्ध सत्त्व भाव विवेकवैराग्य बोध परमार्थ आनंद समाधान निर्वैरस्वानुभव धैर्य सत्त्व भजन पूजन हे कारभारी । कार्यकर्त्या सुशीला सुबुद्धी उन्मनी प्रतिष्ठा । नवविधानयादा । दया शांति क्षमा नम्रता समाधी । ह्याकार्यकर्त्या व ते मुत्सद्दी त्याचे हाती काम घ्यावें । ह्या विषयी सरकारांतून । ताकीद झाली आहे । तरलिहिल्याप्रमाणे वहिवाट करावी । सबनीज मजकूरयांचे मुत्सद्दी कामगार दरम्यान ह्या कामांत आल्यास । पारिपत्य केले जाईल । स्पष्ट समजावें । सरकारकामगार उभे करावे । त्यांचे हातें काम घ्यावे । एका जनार्दनी शरण । बहुत काय लिहिणेताकदीपत्र ॥१॥

3857. (बाळक्रीडा अभंग) नेणे वर्ण धर्म जी आली सामोरी । अवघीच हरी आळिंगिली ॥१॥ हरी लोकपाळ आले नगरांत । सकळांसहित मायबाप ॥२॥ पारणे तयांचे झाले एक वेळे । देखिले सावळे परब्रम्ह ॥३॥

3857. जाबचिठ्ठी ३८५७ सकलयुक्त प्रवीण जीवाजीपंतशेखदार । तुम्हांवर बाकी निघालिम्हणोन तुम्हांसदेहेगांवास पाठविले तर देहेगांवी राहुन । विषयशेठवलोभाजी नाईक । यांचे बुद्धीस लागोन । भवसमुद्रतरावयाची भूल पडली । यामुळे कामाजी महाजनवमनीराम देशमुख तुम्हांस साह्य होऊन तुमच्यानिजस्वार्थाची खराबी केली । बुधाजी पाटीलमोकदम । मुफसलकीर्द होऊन म्हणो लागले की । कानडखिंड व तोंडापूर हे दोन्ही मातबर असतात । श्रवण खरीप व कीर्तन रबी पिकावयाची होती । तीममताईआवाने हाती लागू दिली नाही । यासी उपायकेला पाहिजे । खावंदापाशी भागवतराव दिवाण । तो गीताबाईचा पुत्र राजयोगी । याची भेटावयाचीतजवीज । वैराग्यस्वामी यांचे हातें व्हावी । प्रथमपश्चातापपंत । आपुले स्वाधीनच आहेत । त्यांजपाशी येणे । ते तुझ्या वाणीचा हवाला घेतील । मग भागवतराव दिवाण यांचेकडे जाणे । ते तुम्हांसमोकळे करतील । पुन्हा देहेगांवास व गर्भपुरासपाठविणार नाहीत । त्वा लिहिले जे तूर्तचयमाजीपंतांची तलफ होणार । त्याची काही तलफमाघारी फिरत नाही । त्याजबरोबर हुजुरच्या सनदाआहेता म्हणून सांगितल्यावर हुकुम करणे । गैरनकरणे । एका जनार्दनी शरण । हा आशिर्वादजाबचिठ्ठी ॥१॥

3858. (बाळक्रीडा अभंग) नारायण आले निजमंदिरासि । जावया लोकांसि बहुडविले ॥१॥ बहुडविले बहु केले समाधान । विसरु हा क्षण नका माझा ॥२॥ मात सांगितली सकळ वृत्तांत । केले दंडवत सकळांनी ॥३॥

3858. कौलपत्र ३८५८ चिरंजीव जिवाजीपंत ठाणेदार । यासीआत्मारामपंत कमाविसदार । कसबे ब्रह्मपुरी । आशीर्वाद उपरी । तुम्हांस देहगांवचे ठाणे दिल्हेंआहे । तर ठाण्यांत सावधपणे वर्तणूक करणे । तेथे ममताई पाटलीण । तिने लटिकेंच दंभ उभेकेलें आहे । कामक्रोधादि षड्वैरी चाकर ठेवून । लोभमोहाचे फांसे सिद्ध करून ठेविले आहेत । म्हणून तुम्हांस सूचना मात्र लिहिली । विषयाचालोभ न धरणे । निजहितासी अंतर न करणे । सत्य मिथ्या जाणोन । विचाराची वाट धरणे । अविचारपणा सोडून देणे । विवेक सद्भाव यांसीमित्रत्व विशेष असूं देणे । त्याचे बुद्धीने गांवचीलावणी करणे । उत्तम चार वर्णास कौल देऊन । धैर्याचा नांगर धरून । शेतांमधील खडे काढून । वासनेच्या पालव्या तोडून । संशयाच्या काशागोळा करून । भूमिका शुद्ध करून । मग भक्तिज्ञान वैराग्य तिफनी करून । सद्गुरु मुखी निजबीजपेरणें । तेथे शुद्धसत्त्वाचा मेघ वर्षेल । तेथे सत्याचामाळा घालून । कुतर्क पाखरूं उडवून देणे । जागोजागी विश्वास रक्षण ठेवून । शेतांतील मालअवघाच गोळा करून । समस्त षड्गुणऐश्वर्य बैलजुंपून । अवघा माल खळ्यांत आणून । पुष्कळकाढून । स्वानंदाची रास करणे । तेथे सिद्ध साधकेंमागुते येतील । त्याला भक्तीच्या पायलीनें । अवघाचमाल मोजून देऊन । सहहुजूर ब्रह्मपुरास येणे । सांगितल्या गोष्टींत बाकी ठेवाल तर । चौऱ्यांशीलक्ष योनी फिरणे लागेल । मग पुनरपी तुम्हांवरकोणाचा दस्त लादेल । खरे चालावें जन्ममरणाचीवाट खुंटेल । म्हणून जनार्दन सद्गुरुकृपेचा सागर । तेणे एका जनार्दनी आनंदमय समाधान झाले । द्वैताचा लेश उरला नाही । सच्चिदानंदरूप । प्रत्ययासयेऊन समाधान पावले । हे कौलपत्र ॥१॥

3859. (बाळक्रीडा अभंग) झाला कवतुक करिता रोकडे । आणीक ही पुढे नारायण ॥१॥ येउनिया पुढे धरिला मारग । हरावया भाग इंद्रायाजी ॥२॥ इंद्रा दही दुध तूप नेता लोणी । घेतले हिरोनि वाटे त्यांचे ॥३॥

3859. कौल ३८५९ हा कौल सावध ऐका । तत्त्वमसि । धन्याचा शिक्का । सांडोनी अवघा धोका । शोकदुःखासहित ॥१॥ दिनानाथ पतितपावन । ऐसे धन्याचे नामाभिधान । वेद ज्याचे बंदिजन । कीर्ति पावन लोकोत्तरीं ॥२॥ याचा कौल अन्यथानव्हे । सत्य जाणा मनोभावें । पतित पापी अवघेयावे । सुखे नांदावे स्वानंदेसी ॥३॥ संचित क्रियमाणपुण्य पाप । इस्तकबिल तागाईत माप । शिल्लक । बाकी त्रिविधताप । आ–आप माफ केली ॥४॥। दिवे लावणी करा घरी । शिक्का रोखा धरोनिशिरीं । माफ कैली वेठ बेगारी । घरोघरी सखेंअसा ॥५॥ कुल्ल बाब कुल्ल कानू । विडा टिका । ओघ मानूं । तुमचे तुम्हा देऊं प्रमाणूं । शंका मनीधरूं नका ॥६॥ संती मार मात केली । कलियुगदेखनि अवघी भ्याली । हे प्रतिज्ञा कळो आली । तेचि लिहिली कौलांत ॥७॥ रकमेप्रमाणे नव्हेशासन । तेथे कैचें भक्तिसाधन । सदरेसि खालावूनिमान । कीर्तन सुखे नृत्य करा ॥८॥ यमनियमविधिनिषेध । हा तुम्हांसीं न लगे बाध । नामकीर्तनी अगाध । सुखे स्वानंद भोगावा ॥९॥ विवेकाचा नांगर धरा । टाकवेल तितका कुणबावाकरा । लहान थोर बाहवो बरा । कौल मस्तकींधरूनी ॥१०॥ आपली आपण सीमा पाहा । पेंडोळादेखोनि उगीच राहा । अदृष्टं पिकेल तितुके लाहा । कटकट हकाट करू नका ॥११॥ बीज नसेलपेराया । तरी सद्गुरुचे पाय धराया । लागेलतितुके न्याया । जिवे जीया धन्याचेनी ॥१२॥ चारी वर्ण चारी आश्रम । याच देही उत्तम मध्यम । हृदयी धरूनियां प्रेम । नामस्मरण करा रे ॥१३॥ साळी माळी तेली तांबोळी । बारा बलोतें तराळकोळी । चांभार कुंभार सर्वकाळी । नामावळीगर्जा रे ॥१४॥ स्त्रिया शूद्र बाळमती । अवघे नामधरूनियां चित्ती । हा कौल दिला श्रीगुरुमूर्ति । यश कीर्ति संपादका ॥१५॥ शिक्का धरूनियांशिरीं । यमासी ठेवा धाब्यावरी । तुम्हांवरी करतागहजोरी । त्यास शासन होईल ॥१६॥ एका जनार्दनीनामधार । त्यांसीच आनंद निर्विकार । संती केलाजयजयकार । कौल विचार जाणोनी ॥१७॥

3860. (बाळक्रीडा अभंग) खेळ नव्हे बरा इंद्र कोपलिया । देव म्हणे तया भेऊ नका ॥१॥ नका धरू भय धाक काही मनी । बोले चक्रपाणि गौळियांसि ॥२॥ गौळियांसि धीर नाही या वचने । आशंकितमने वेडावली ॥३॥

3860. पत्र ३८६० माझे पत्र धन्याला वैकुंठवासी नांदतोत्याला । असा धनी माझा भला । माझ्या पूर्वजांचाउध्दार केला ॥१॥ भक्त संकटा रक्षिला । मजवरफार उपकार केला । तडीतापडी धाऊन आला । पत्राचा मजकुर त्याने पाहिला ॥२॥ संकट पाहूनिभला बोध केला । चार खाणी नऊ दरवाजे । दशइंद्रिये हाच बोध केला ॥३॥ भुक्ति मुक्ति शक्तिमजपाशी ठेविल्या । ऐसे चार वेद वर्णी । एकाजर्नादनी वाणी ॥४॥

3861. (बाळक्रीडा अभंग) भारवाही नोळखती या अनंता । जवळी असता अंगसंगे ॥१॥ अंगसंगे तया न कळे हा देव । कळोनि संदेह मागुताला ॥२॥ मागुती पडती चिंतेचिये डोही । जयाची हे नाही बुद्धी स्थिर ॥३॥

3861. जमाखर्च ३८६१ ऐका जमाखर्चाची धणी । नरदेहदिल जमा धरूनी । बाकी साल हल्ली उगवणी । न्य घालुनी संसारा ॥१॥ सनवत चौऱ्यांशीलक्ष योनी । बाकी व्याज काया तेरीज मिळनी । लक्ष लाउनी गुरुचरणी । वसूल करावा नरदेही ॥२॥ नरदेह साल मजकूर । रुजू साल गुदस्त पूर्वसंस्कार । सद्गुरुकृपा निर्विकार । सालें भरलीउगविली ॥३॥ संचित क्रियमाण विचार । पुण्यपापस्वर्ग नरकद्वार । वेदशास्त्र पुराण निर्धार । स्वहितसार देखिले ॥४॥ अहंभाव बाकी ठेविली । तीसद्बुद्धि नाहींशी केली । विवेक विचाराने पाहिली । वसूल केली नरदेही ॥५॥ जन्म जातक व्यवहार । हा संसृतीचा श्रृंगार । प्रेम पत्र हृदय सुंदर । अक्षयसार खतावणी ॥६॥ जातक जन्म मोफाई केली । सुखदुःख इच्छा फळे नेमिली । ऐशी शिल्लकचुकविली । जन्मजन्मांतरींची ॥७॥ स्वधर्म खर्चकेला । फल त्याग रुजू पाहिला । आला ब्रह्मार्पणीमजुरा केला । फाटा ओढिला सुरनिसें ॥८॥ विचारसुरनीस नेमाचे । सावधान एकचित्ताचे । वर्म सुरूकैलें सद्गुरुचें नांव अविद्येचे पुसिले ॥९॥ विवेकआत्मवर्ग स्वामींचा । वडील बंधु सुरनीसांचा । झाडा पाहे प्रवृत्ति निवृत्तीचा । अतंर्यामीविकसतो ॥१०॥ ध्यान पाख निशी स्वये पाख । ज्ञानचक्षु होय सुरेख । निजरूपी जाली उल्लेख । देखिले देख स्वये जाले ॥११॥ एवं नरदेह जमाझाडियासी आला । ज्ञान अज्ञान बाकी झाडाझाला । पुढे शिलकेशी चुकला । जमाखर्च केलास्वानंदें ॥१२॥ ऐसा जमाखर्च संसार वावो । मैंजनार्दन कृपा करी तै हो । नाही बद्धमुक्त संदेहो । समूळ वावो गुरुकृपें ॥१३॥ ऐसा हा विश्वरूपजनार्दन । एकी एका सेवक कारकून । प्रवृत्तिनिवृत्ति रस देऊन । व्यापार केला अद्वैतीं ॥१४॥

3862. (बाळक्रीडा अभंग) दुःखी होती लोभे करावे ते काई । उडतील गाई म्हैसी आता ॥१॥ आणीकही काही होईल अरिष्ट । नायिके हा धीट सांगितले ॥२॥ सांगो चला याच्या मायबापापाशी । निघाले घरासि देवा रागे ॥३॥

3862. जोहार ३८६२ ते ३८९८ मी निर्गुणपुरीचा महार । करितोंजोहार ॥१॥ पाटीलबाबा तुमचे वस्तीत । पाटलीणीने केले बदमस्त ॥२॥ तुमची रयतफिरली सारी । गांवचे बदलले कारभारी ॥३॥ आता तुमचे नाही बरें । चौऱ्याऐंशी लक्ष फिरालफेरे ॥४॥ एका जनार्दनी महार । पायापाशी केलाजोहार ॥५॥

3863. भाग त्या सुखाचे वाकड्या बोबड्या । आपलिया गड्या भाविकांसि ॥1॥ भारवाही गेले टाकुनि कावडी । नवनीतगोडी भाविकांसि ॥2॥ काला करूनिया वांटिलां सकळा । आनंदे गोपाळांमाजी खेळे ॥3॥ खेळेंमेळें दही दुध तूप खाती । भय नाही चित्ती कवणाचें ॥4॥

3863. का रे महारा मदमस्ता । का होब्राह्मणबाबा भलतेच बोलता । तुझे बापाचे भयकाय । मायबाप तुमचे आमचे एकच हाय । एकऐसें बोलू नको । निर्गुणापासून अवघे झालो । निर्गुण तुला काय ठावे । आत्मस्वरूपी शोधूनपहावे । आत्मस्वरूप आम्हा कळेना । नाही तरीसंतांशी शरण जाणा । संतांशी शरण गेल्याने कायहोते । चौऱ्याऐंशीचा फेरा चुकतो । हे ज्ञान तुलाकोणापासून प्राप्त झाले । एका जनार्दनी प्रसादें कळूआले ॥१॥

3864. (बाळक्रीडा अभंग) जाणवले इंद्रा चरित्र सकळ । वांकुल्या गोपाळ दाविताती ॥१॥ तातडिने मेघा आज्ञा करी राव । गोकुळींचा ठाव उरो नेदा ॥२॥ नेदाविया गाई म्हसी वांचो लोक । पुरावे सकळिक सिळाधारी ॥३॥

3864. जोहार मायबाप जोहार । सकळसंतांशी माझा जोहार । मी अयोध्या नगरीचा महाररामजी बावाचें दराबारचा की जी मायबाप ॥१॥ रामजी बावाचा कारभार । राज्य करी अयोध्यापूर । मी तेथील नफर सारासार । कारभार करीतोकि ॥२॥ सकाळी समयी उठतो । सिताबाईसजेवाया मागतो । झाडूनि दरबार काढतों । केरबाहेर टाकितों की ॥३॥ सभेसी रामाजी बाबा येतां॥मी पुढे जाऊनी सांगे वार्ता । एका जनार्दनीतत्वतां । जोहार करतो की जी मायबाप ॥४॥

3865. (बाळक्रीडा अभंग) देव त्या फावला भाविका गोपाळा । नाही तेथे कळा अभिमान ॥१॥ नाडली आपल्या आपणचि एके । संदेहृदायके बहुफार ॥२॥ फार चाळविली नेदी कळो माव । देवाआदिदेव विश्वंभर ॥३॥

3865. देहपूरचे दिले ठाणे । जीवाजीसबोलावणे । मग पळू लागले रानोरानें । कोणसोडवीं त्याकारणें । की जी मायबाप जोहार ॥१॥ येईल यमाजीची पाळी । कोण तेथे कोणा - सांभाळी । जीवाजी पळतील गांवचे बळी । होईलफजीती सारी की ॥२॥ अवघे रहातील घरचेघरीं । तुम्ही पडाल चौऱ्याऐंशीच्या फेरी । कितीजन्म किती वेरझारी । करा विचार याचा की ॥३॥ थरण एका जनार्दनी । मायबाप संत धनी । तेचिचुकवितील यातनीं । धरा विश्वास की जी मायबापजोहार ॥४॥

3866. (बाळक्रीडा अभंग) तो या साच भाव न कळेचि इंद्रा । म्हणउनि धारा घाली मेघा ॥१॥ घाली मेघ धारा कडाडिला माथा । वरी अवचिता देखियेला ॥२॥ देखती पाऊस वोळला गोपाळ । भ्याले हे सकळ विचारिती ॥३॥

3866. घ्या जोहार घ्या जोहार । मीनिराकारीचा महार । संतसभेचा कारभार । मीचकरितों की जी मायबाप ॥१॥ मी धन्याचाआवडता फार । धन्याचा विश्वास मजवर । धन्याचे चाकरीवर । रूजू की मी ॥२॥ चार वेदांझाडीतों । सहा शास्त्रांचा केर भरितो । पुराणे सर्वजमा करितो । संत पेठे आणितो की ॥३॥ ऐशीकरितां खटपट । संतसभेची सांपडेल वाट । तेणेंमार्ग नीट । सांपडेल की ॥४॥ मार्ग धरापंढरीचा । एका विनवी जनार्दनाचा । रामनामबोला वाचा । सावध होऊन की जी मायबाप ॥५॥

3867. (बाळक्रीडा अभंग) वेडावली काय करावे या काळी । म्हणे वनमाळी गोपाळांसि ॥१॥ गोवर्धन धरू शिरी उचलूनि । म्हणे तुम्ही कोणी भिऊ नका ॥२॥ नका सांडू कोणी आपला आवांका । मारिता या हाका आरोळिया ॥३॥

3867. जोहार मायबाप जोहार । मी सकळसंतांचा महार । सांगतो दृढ विचार । तो ऐका कीजी मायबाप ॥१॥ माझा विचार नारदे ऐकीला । तो पूनरूपी नाही आला । भीष्म ध्रुव प्रल्हादआगळा । या विचारे बोधिले की ॥२॥ उपमन्युबिभीषण । सर्वामाजी अर्जून । आणिकहि ऋषीसांगेन । सावध ऐका की ॥३॥ पराशरविश्वामित्रादि जाण । या विचारे पावले समाधान । हरिश्चंद्र शिबी सुखसंपन्नं । जाले की ॥४॥ ऐशाविचारें चालले । ते पुनरपि नाही आले । एकाजर्नादनी भले । ऐक्यपणे की जी मायबाप ॥४॥

3868. (बाळक्रीडा अभंग) नेदी दुःख देखो दासा नारायण । ठेवी निवारून आल्या आधी ॥१॥ आधी पुढे शुद्ध करावा मारग । दासांमागे मग सुखरूप ॥२॥ पर्वतासि हात लाविला अनंते । तो जाय वरते आपेआप ॥३॥

3868. महार बोलतो बोला । तुम्ही सांडागलबला । शत वर्षाचा नेम भरला । आता हुशारराहा की जी मायबाप ॥१॥ येईल यमाजीची चिठी । बोलू नेदी जाल उठाउठी । ओंगळवाणी करालदिठी । कोण सोडविणार की ॥२॥ कांहीतरी हितकरा । कामक्रोध परतें सारा । नामस्मरणी लक्षधरा । हाची विचार करा की ॥३॥ मागील बाकीअवधी झाडा । नाही तरी पायी पडेल खोडा । बसायाचा तुमचा घोडा । राहील घरचे घरी की॥४॥शरण एका जनार्दनी । मायबाप संत धनी । लक्ष लावा त्याचे चरणी । हाचि विचार करा कीजी मायबाप ॥५॥

3869. (बाळक्रीडा अभंग) कृपावंते हाक दिली सकळिका । माजिया रे नका राहो कोणी ॥१॥ निघाले या भेणे पाउसाच्या जन । देखे गोवर्धन उचलिला ॥२॥ लाविले गोपाळ फेरी चहूंकडे । हासे फुंदे रडे कोणी धाके ॥३॥

3869. जोहार मायबाप जोहार । मी सद्गुरूसाहेबांचा लेकवळा महार । त्याचे दरबारचाझाडाफेडीचा कारभार । मीच करितो की जीमायबाप ॥१॥ सकाळीच मी उठतों । सारेरयतेची खबर घेतों । येउनी धन्यास सांगतो । तेऐका की जी मायबाप ॥२॥ रयतेंत कुलबाबझाला । धन्याचें नांवचा बोलबाला । गांव अबाधितराहीला । धन्याचे सत्तेने की ॥३॥ त्यांतजीवाजीचे आले ठाणे । गांव बिघडला सर्व तेणे । विसरले धन्याचे ठाणे । केले पेणे चौऱ्याऐंशीचे की ॥४॥ म्हणोनि मारितों हाका । जीवाजीपंतास हाधक्का । एका जनार्दनी चरणी देखा । करी विनवणीकी जी मायबाप ॥५॥

3870. (बाळक्रीडा अभंग) म्हणविती भक्त हरीचे अंकित । करितो अनंत हित त्यांचे ॥१॥ त्यांसि राखे बळे आपुले जे दास । कळिकाळासि वास पाहो नेदी ॥ध्रृ. ॥ पाउस न येता केली यांची थार । लागला तुषार येऊ मग ॥२॥

3870. जोहार मायबाप जोहार । मी विठूपाटलाचा महार । हिशोब देतो ताबेदार । लंकचाकारभार की जी मायबाप ॥१॥ आवाजीकडूनयेतों । अर्धी भाकर मागून खातो । सारी रात्रगोंवरापाशी जागतों । फरमासी करतों की जीमायबाप ॥२॥ पाटलाचा नांगर शेव्याची तागडी । आईबाईची बांगडी । आंत माझी पांचाची घडामोडी । करितो की जी मायबाप ॥३॥ येथे कुलकर्णीस्वाधीन करा । गांवचा हिशोब पाहीजे बरा । धन्याची रजा तल्बेप्रमाणे मुशारा । ये चित्तांत कीजी मायबाप ॥४॥ ब्रह्मानंदी केला जोहार । एकाजनार्दन बाजीचे उत्तर । माप केले खरोखर । कायबोलिजे की जी मायबाप ॥५॥

3871. (बाळक्रीडा अभंग) वाचाळ लटिके अभक्त जे खळ । आपुले ते बळ वाखानावे ॥१॥ बळे हुंबरती सत्य त्या न कळे । नुघडती डोळे अंधळ्यांचे ॥२॥ आसुडिल्या माना हात पाय नेटे । तव भार बोटे उचलिला ॥३॥

3871. ऐका ऐका पाटीलबोवाजी । गांव बराराखा राजी । उद्यां येतील यमाजी बाजी । फटफजीती होईल की जी मायबाप ॥१॥ जोहारमायबाप धनी । उठा उठा झोंप सोडूनि । काळभरला उरेना कोण्ही । पुढे पडाल काळाचे वदनीकी जी मायबाप॥२॥गांवातील रयत स्वाधीनकरा । कुळकर्णी आधी हाती धरा । तरीच तुमचाबरा थारा । मोडेल कोपट होईल चुरा की जीमायबाप ॥३॥ कामाजी देशमुख मोठा मस्त । क्रोधाजी नाईक मिळाले त्यांत । मदाजीबोवा त्यासीशिकवित । मत्सर वान पुढे भुकंत की जीमायबाप ॥४॥ दंभाजीची भारी हांव । अहंकारपंतांने वोस केला गांव । जीवाजी तुम्हीविसरला धन्यांचे नांव । या सहा जणांची हावधरून की जी मायबाप ॥५॥ आता तुम्ही विचारकरा । मुळचा मार्ग हळुहळु धरा । तेणेंचुकेल तुमचाफेरा । एका जनार्दनी तुटेल सारा । दोरा की जीमायबाप ॥६॥

3872. (बाळक्रीडा अभंग) सांडवले सकळांचे अभिमान । आणिले शरण लोटांगणी ॥१॥ लोटांगणी आले होऊनिया दीन । मग नारायण म्हणे भले ॥२॥ भला आजि तुम्ही केला साच पण । गिरि गोवर्धन उचलिला ॥३॥

3872. जोहार मायबाप जोहार । मीनिर्गुणपुरीचा महार । सांगतो सारासार विचार । तो ऐका की जी मायबाप ॥१॥ कौल वर्ष शंभर । जीवाजीस दिले घर । शिवाजी तेथे मामलेदार । अवघा कारभार जीवाजींचा की ॥२॥ कौलांतलिहीली बोली । परंतु जीवाजी विसरले चाली । धन्याचे दरबारची शुध्दी नाही के लीं । मगपस्तावले की ॥३॥ कौल भरला परिपूर्णे । यमाजीचे बैसले धरणे । जीवाजीचे उडालें ठाणे । मग दीनवदने राहीले की ॥४॥ यमाजीने धरूनीनेले । जीवाजी आपआपणा विसरले । धन्याचीबाकी विसरले । मागूती जन्मासी आले की ॥५॥ ऐसे जन्म लक्ष चौऱ्याऐंशी । फेरे जाहलें जीवाजीसीशरण एका जनार्दनाशीं । तरीच फेरे चुकती कीजीमायबाप ॥६॥

3873. (बाळक्रीडा अभंग) लोका कळो आला देव आम्हामधी । टाकिली उपाधि तिही शंका ॥१॥ शंका नाही थोर लाहाना जीवांसि । कळला हा हृषीकेशी तेंव्हा मग ॥धृपद॥ मग झाले निर्भर सकळ । संगे लोकपाळ कृष्णाचिया ॥२॥

3873. जोहार मायबाप जोहार । मी तोएकनाथ महार । लहानसा महाराचा पोर । माझेबोलण्याचा विचार । दुसरा नाही की जीमायबाप ॥१॥ माझ्या बोला ऐकीजे । मोठ मोठेउमराव राजे । तुम्हीच का जीवाजी न जाणिजे । वेळेस संदेह धरिता की ॥२॥ चैतन्य चावडीचामहार । की जी मिराशी महार । जेंव्हां नव्हतागांवचा आवार । मज ओळख नाही की ॥३॥ कायापूरचा अचाट पाया । यमाजी झाले बेहया । त्यापुढे पाहती पळाया । मनाजी संगे मिळालेखाया । परी नाही वाट की ॥४॥ दहा गुरे बाहेरदिसती । पांच गुरे अंतर असती । इतुकीं आवरीअवचिती । नाही तरी खोडा पडसी की ॥५॥ बाराजणे फुगवितील गाल । शेवटी तुम्हीच बांधिलेजाल । तुमचे होतील बेताल । तेंव्हा तुम्हांस कोणसोडवील की ॥६॥ सारे कडेचे पोहणार । दहाआणि पांच पोर । एकनाथ करितो जोहार । अक्कल धरा की जी मायबाप ॥७॥

3874. (बाळक्रीडा अभंग) समाधान त्यांची इंद्रिये सकळ । जया तो गोपाळ समागमे ॥१॥ गोविंदाचा झाला प्रकाश भीतरी । मग त्या बाहेरी काय काम ॥२॥ काम काज त्यांचे सरले व्यापार । नाही आप पर माझे तुझे ॥३॥

3874. जोहार मायबाप जोहार । मी निराकाराचा । महार । सांगेन अवघा विचार । जिवाजीचा की जीमायबाप ॥१॥ जिवाजीनें सारा गांव । बुडविण्याचीधरली हांव । त्यासी मिळाले कामाजीराव । मगअन्याय सहजचि की० ॥२॥ कामाजी बाजीसमिळाले । क्रोधाजी गांवांत सहज शिरले । लोभाजीचें । ठाणे जोडले । मग विसरले धन्यासी की० ॥३॥ मदाजी बाजी तो जाहलें मस्त । त्यांनी गांवपांगविला दरोबस्त । मत्सर बावा उन्मत्त । आपआपणांत मिळाले की० ॥४॥ दंभाजीम्हणविती चौधरी । सदा बैसती आपुले घरीं॥धन्याची तलब आलियावरी । गांडीवरी टोलेकी० ॥५॥ अहंकार पोतनीस कारभारी । तेजिवाजीस ठेविती धाब्यावरी । त्याची भरोवरी । कोण करील की० ॥६॥ याची नका धरूं संगती । तेणे तुमची न चुके पुनरावृत्ती । एका जनार्दनीकरी विनंती । संती ऐकावे की जी मायबाप ॥७॥

3875. (बाळक्रीडा अभंग) कृष्णाचिया सुखे भुक नाही तहान । सदा समाधान सकळांचे ॥१॥ कळलेंचि नाही झाले किती दिस । बाहेरिल वास विसरली ॥२॥ विसरु कामाचा तुका म्हणे झाला । उद्वेग राहिला जावे यावे ॥३॥

3875. मी संता घरचा महार । करितोजोहार ॥धृ.॥ विवेक नाईक मांझे नांव । मीपणआले अंहभाव । पंचभूतांचा वसविला गांव । रस्तेचार ॥१॥ आत्माधनी पाटीलबाबा । मनाजीपाटील चालवी गांवा । बुधोबा शेट्या बळकटरावा । घरांत बसली असे आवा । खेळवि पोर ॥२॥ दहाइंद्रिये नऊ वेशी । रहातों दहावें खिडकीशीं । माझा मीच मुळ मिराशीं । लक्ष संतांचे चरणापाशीं । सांगतो विचार ॥३॥ कौल शतवर्षाचे मुळ । कामाजी देशपांड्या खळ । क्रोध देशमुख सबळ । नेणे सरकार ॥४॥ हिशोब पडेल जमा सरकारी । येईल यमाजीची स्वारी । जीवाजी धरूनीकारभारी । वोस पडेल नगरी सारी । देतीलमार ॥५॥ शेवटी नाही तुमचे धड । पडेलचौऱ्याऐंशीचे कोड । मी तो राहीन एकीकडे । जीवाजी वर पडेल सांकडे । सांगतो सार ॥६॥ आवडी राखा मजवर हेत । मीच करीन तुमचेहित । नामस्मरणी लावा चित्त । एका जनार्दनीविठ्ठल विठ्ठल म्हणत । हाचि निर्धार ॥७॥

3876. (बाळक्रीडा अभंग) जावे बाहेरी हा नाठवे विचार । नाही समाचार ठावा काही ॥१॥ काही न कळे ते कळो आले देवा । मांडिला रिघावा कवतुक ॥२॥ कवतुकासाठी भक्त देहावरी । आणिताहे हरी बोलावया ॥३॥

3876. जोहार मायबापजोहार । मी अविद्यानगरीचा महार साचार माझ्याने हे नगर । आकारासी आले की जी मायबाप ॥१॥ नगर तेंरचिवेंलें ब्रह्मीयान । आंत घर दिधले बांधून । कामसांगितले त्याने । तेंच करित आहे की ॥२॥ म्यांसहा चाकर ठेविले । ते माझ्या बळा वर्तती वहीलें । मला गांजीती बळे । अन्याय नसता की ॥३॥ तुम्ही अवघे एकत्र झाला । माझे घर मोडावयाचामनसोबा के ला । जरी माझे अगत्य असेलधन्याला । तरीच मजला ठेवील की ॥४॥ आतांकलियुगाचे ठायी । मी माझे वसे सर्वांचे हृदयी । माझे कामक्रोधाचे ठायी । माझे मजपाशीचकी ॥५॥ त्यामाजी संत सज्जन । रूपी मिळालेपरिपूर्ण । ते मानस मनरंजन । भक्त म्हणोनीकी ॥६॥ एका जनार्दनी म्हणे देवा । अविद्येचासंग मज नसावा । जन्ममरणाचा ठेवा । तोडूनटाकावा की जी मायबाप ॥७॥

3877. (बाळक्रीडा अभंग) नाही नाश हरी आठविता मुखे । जोडतील सुखे सकळ ही ॥१॥ सकळी ही सुखे वोळली अंतरी । मग त्याबाहेरी काय काज ॥२॥ येऊ विसरली बाहेरी गोपाळे । तल्लीन सकळे कृष्णसुखे ॥३॥

3877. जोहार मायबाप जोहार । मी तोसूर्यवंशी रामाजी बाजीचा महार । माझे नांवआत्मनाक महार । सारा कारभार धन्याचे रजेनेंकरितो की जी मायबाप ॥१॥ खोपटामाजी कायकाय राहाय । हाडाचे खोड्यांत पडतील पाय । तोंड चुकविता विज्जत जाय । मग वाचुन करावेंकाय की जी मायबाप ॥२॥ तल्लफ वाढवी फार । लक्ष चौयाऐंशी वरातदार । यमाजी हुजुरचामहालदार । त्याचा मार पुरे पुरे की जीमायबाप ॥३॥ जोहार पाटील बाजी । तुम्हीदरबारासी काय राजी । बाकी शेकली आजी । सांगू आले की जी मायबाप ॥४॥ मूदत जवळीआली । ताकीद पाहीजे केली । कित्येक मारीतझोडीत नेली । माझी साच बोले नोहे की जीमायबाप ॥५॥ टाकून देहेगांव । डोई बोलूनपालटा नांव । घर सोडून देवळी राहाव । हातीकाठी असू द्यावी की जी मायबाप ॥६॥ एकाजनार्दनीं महार । संतसभेसी केला जोहार । तेणेंमरणाची वेरझार । चुकेल की जीमायबाप ॥७॥

3878. (बाळक्रीडा अभंग) यांसि समाचार सांगतो सकळा । चलावे गोकुळा म्हणे देव ॥१॥ देव राखे तया आडलिया काळे । देव सुखफळे देतो दासा ॥२॥ दासा दुःख देखो नेदी आपुलिया । निवारी आलिया न कळता ॥३॥

3878. जोहार जिवाजीपंत ठाणेदार । तुमचे । गांवची वस्ती खबरदार । पहावया वागणूक साचार । मज धन्यांनी रवाना केले की जी मायबाप ॥१॥ धन्यांनी सांगितले मला । जिवाजीस आपण गांवदिला । तेणे गांवांतील वसूल बुडविला । ऐसे में । बरें नोहे की० ॥२॥ गांवची आबादी तुम्ही करा । धन्याचा कउल पुरा करा । जमीन वजवून भरासारा । पीक पिकवा भक्तीचे की० ॥३॥ पीकपिकेल अपार । तेथे मागते येतील निर्धार । त्यांसीदया शांतीचा विचार । करून दान द्या की० ॥४॥ या पिकांची पाखरे तोडा । कामक्रोध भूस झाडा । आशा मनीषा तृष्णांचा तिवडा । करूनि खळेंशुद्ध करा की० ॥५॥ धन्याचे बाकी पुरतें द्यावे । बाकी फिटतां वजा आपण घ्यावें । हे मूळचेंबोलणे आहे । धन्याचे की० ॥६॥ तुम्ही तो पीकपिकवून । केले नाही बाकीचे खंडन । बाकीधन्याची ठेवून । तसेच बसला की० ॥७॥ हीवागणूक तुमची नाही बरी । धन्याची बाकीचुकवा सारी । एका जनार्दनी निर्धारी । पीकपिकें निर्धारी । प्रेमाचें की जी मायबाप ॥८॥

3879. (बाळक्रीडा अभंग) काकुळती एके पाहाती बाहेरी । तया म्हणे हरी वोसरला ॥१॥ वोसरला मेघ आला होता काळ । बाहेरी सकळ आले लोक ॥२॥ कवतुक जाले ते काळी आनंद । कळला गोविंद साच भावे ॥३॥

3879. जोहार जी मायबाप जोहार । मीएकनाथ महार । सांगतो सारासार विचार । तोऐका की जी मायबाप॥१॥गांवामधीं कुळे पांचसाचार । पंचवीस तयांचा विस्तार । जीवाजीचेंठाणे खबरदार । बैसले की जी मायबाप ॥२॥ गांवास असती चवदा वेशी । खिडक्या शोभतीबावीस त्यासी । बुरूज तेरा चौपासी । राखी द्वारीबैसले की ॥३॥ पाचांचा हा विस्तार । पंचवीसप्रजेचा बडीवार । तेथे जीवाजी हुद्देदार । साराकारभार करिती की ॥४॥ जीवाजीने करूनिविचार । घेतले हाती सहा कामगार । दासीसहपरिकर । काम करू लागले की ॥५॥ सहा जेठेवीले कामगार । त्यांनी गांवाचा केला नाहींविचार । जीवाजीस अष्टाधिकार देऊनि स्वाधीनकेला की ॥६॥ ऐसे जाहले सर्व एकाकार । पडलागांयांत अंध:कार । शेटे महाजन सरदार । जातीनिघून की॥७॥एका जनार्दनी म्हणे । जीवाजीचे वोस पडले ठाणे । आले यमाजीचेंधावणें । नेले धरून की जी मायबाप ॥८॥

3880. (बाळक्रीडा अभंग) गोकुळींची गती कोण झाली परि । पाहो आला वरी इंद्रराव ॥१॥ इंद्रापाशी मेघ बोलती बडिवार । सकळ संहार करुनि आलो ॥२॥ आता जीव नाही सांगावया रानी । पुरिले पाषाणी शिळाधारी ॥३॥

3880. जोहार मायबाप जोहार । वेसराख्याचा धंदा । स्वरूपी सावध होतो सदा । घरीहुनी फाकू नका की जी मायबाप ॥१॥ विषयाच्या गलबली गुंतू नका । बहुत बाकी वाहूनका । दांडोरा पिटीये सारखा । बाकी झाडा कीजी मायबाप ॥२॥ भावभक्तिधरा कुळवाडी । चित्तांतून काढा अविद्येची पिंडी । नाही तर पडेलप्रपंचाची बेडी । तै नंतर बहु दु:ख होईल की जीमायबाप ॥३॥ तेणेंदु:खें विवळू लागाल । आपलेमायबापासी बोलावू जाल । घरसंसार भोगूलागालऐसें बाकीचें फळ की जी मायबाप ॥४॥ महारबोले म्हणूनी जाल गर्वे । स्वहित होईल ते कराबरवें । बापांनो डोळे झाकू नका की जीमायबाप ॥५॥ डोळे झाकून ठेवाल बाकी । तरीकाळाची धरणी होईल निकी । जरी जाली मायसखी । तरी कोण सोडवील की जी मायबाप ॥६॥ जो वेसराख्याचे मिळणी असे । त्यासी दुजेपणाचाधाक नसे । सद्गुरूचरणीं विश्वासे । आपुलें मुळटाकावें की जी मायबाप ॥७॥ एका जनार्दनींवेसराखा । तेणे चुकविला जन्ममरणाचा आडाखाजरी आत्माराम होय सखा । त्याचे चरणी वस्तीकी जी मायबाप ॥८॥

3881. (बाळक्रीडा अभंग) नाचता देखिली गाई वत्से जन । विस्मित होऊन इंद्र ठेला ॥१॥ लागला पाऊस शिळांचिये धारी । वांचली ही परी कैसी येथे ॥२॥ येथे आहे नारायण संदेह नाही । विघ्न केले ठायी निर्विघ्न ते ॥३॥

3881. जोहार मायबाप जोहार । कायापूरशहर तेथील मी महार । पाहू जालो दरबार । धन्याचा की जी मायबाप ॥१॥ पाटील जीवाजीअवधारी । जो का ग्रामींचा सत्ताधारीं । परीदिवसाच करितो चोरी की जी मायबाप ॥२॥ आशा पाटलीण तोंडाळू फार । उगीच फीरतीदारोदार । सांगे अक्षयासी व्यवहार । फजितखोरकी जी मायबाप ॥३॥ मनाजीपंत कुलकर्णी । त्याचे हाती खतलेखणीं । त्याची जैशी जैशीकरणी । तिकडे तिकडे कुळे जाती की जी मायबाप ॥४॥ यमाजी बाबा हुजुरचा महालदार । त्याचेजीवावरील महार । त्यासींनाही पडला व्यवहार । दरबार शुध्द करावा की जी मायबाप ॥५॥ मगजीवाजी राहविलें । मुळच्या शिवाजीसआणविलें । पाटीलकीचें वस्त्रदान दिधले । ग्रामत्याजकडें लाविला की जी मायबाप ॥६॥ तेथीलसांडबुध्दी वाटली भली । गांवामध्ये अक्षयनांदविली । नित्य नेहमी बोलती जाहली । खरीकेली हाक देऊनी की जी मायबाप ॥७॥ मजमहाराची महारकी । फिरती असे अनेकीं । एकाजनार्दनीं लौकीकी । दिला पोषाख यदुविरे की जीमायबाप ॥८॥

3882. (बाळक्रीडा अभंग) गोविंदाचे नाम गोड घेता वाचे । तेथे हे कइंचे वैरभाव ॥१॥ भावे नमस्कार घातला सकळी । लोटांगणे तळी महीवरी ॥२॥ वरी हातबाहे उभारिली देवे । कळलीया भावे सकळांच्या ॥३॥

3882. जोहार मायबाप जोहार । याच गांवचामी महार । सांगेन साऱ्या गांवचा विचार । सविस्तर परिसा की जी मायबाप ॥१॥ गांवचेधनी मिरासदार । पाटलीण आवा खबरदार । तेथेंपांच पोरांचे घर । बांधोनि रहाती की० ॥२॥ जोहार जी पाटीलबोवाजी । पाटलीण आवा करूनीराजी । सारे गांवची केली भाजी । परी धनी नाहीठेवीलें राजी । गुंतला पाहुन आवाजीसकी० ॥३॥ तुमची वागणूक पाहून बरी । धन्यानेगांवचें केले अधिकारी । गांवातील जमिन वर्तवालसारी । ती तुम्ही केली पडीक भारी की. ॥४॥ शेत अवघे साडेतीन चाहूर । तुम्ही तेथीलवतनदार । पीक पीकवावें सार असार । मुद्दलधन्याचा विचार करा की०॥५॥मुळीचे केले नाहींपीक । पुढे बाकीसाठी कराल काय एक । धन्याचीबाकी टक्का एक । रहाणार नाही की० ॥६॥ बाकीची मूदत सरलियावरी । यमाजीची येईलस्वारी । ते पुढे घालुनियां निर्धारी । नेतील की. ॥७॥ धन्याची तुमची नाही भेट । यमाजीबोवामारून करती कुट । मग तुम्ही तेथे बोभाट । कोणाचा कराल की० ॥८॥ शेत तुमचे हाती आहे । तंव चोखट करूनी ठेवा भोय । एका जनार्दनाचेंपाय । उगेच धरा की जी मायबाप ॥९॥

3883. (बाळक्रीडा अभंग) समागमे असे हरी नेणतिया । नेदी जाऊ वाया अंकितांसि ॥१॥ अंकिता सावध केले नारायणे । गोपाळ गोधने सकळही ॥२॥ सकळही जन आले गोकुळासि । आनंद मानसी सकळांच्या ॥३॥

3883. जोहार मायबाप जोहार । माझे नांवविठनाक महार । सांगतो ऐका एक विचार । तोबळकट धरा की जी मायबाप ॥१॥ गांव पांचापाटलांचा । पंचवीस प्रजेचा । तेथे कारभार सहाजणांचा । तो ऐका की जी मायबाप॥२॥ज्याधन्याचे पदारी शेर । त्यासी नाही कधी जोहार । अवघा आईजींचा कारभार । काम करितो की जीमायबाप॥३॥अबाजीनी हवाली केला गांव । धन्यांचे विसरला नांव । तलफ आल्यावरी ठाव । पळावयां कैंचा की जी ॥४॥ जेव्हा तलफ लागेबाकीची । तेंव्हा तुम्हा आम्हा सबुध्द कैंची । म्हणवूनियां सहा जणांची । भीड धरू नका कीजी मायबाप ॥५॥ सहा जणे रहातील एकीकडे । गांठ तुम्हा आम्हासीच पडे । मग कोणीकडेतिकडे । हालों न देती की जी मायबाप ॥६॥ कराभक्तीची कळवाडी । धरा हरिनामाची गोडी । नाहींतरी चौऱ्याऐंशीची बेडी । पायी पडेल की जीमायबाप ॥७॥ तेथील मार्ग सपाट । विष्णुलोकीवाजवा घांट । मग धुडधुडा वाट । धांवाल की जीमायबाप ॥८॥ एका जनार्दनी कुळवाडी मोठा । तेणे बाकीस मारला फांटा । उघडा केला दारवंटा । कैलासाचा की जी मायबाप ॥९॥

3884. (बाळक्रीडा अभंग) अनुसरे तया फिरो नेदी मागे । राहे अंग संगे समागमे ॥१॥ अंगसंग असे क्रम साक्ष देव । जैसा ज्याचा भाव तैसे फळ ॥धृपद॥ फळपाकी भोग देतील प्राणीये । तुका म्हणे नये सवे काही ॥२॥

3884. जोहार मायबाप जोहार । मीजनार्दनाचा एका महार । सांगतो तुमचे नगरींचासमाचार । तो ऐका की जी मायबाप ॥१॥ नगररचना केली । बारा वेशी तया ठेविली । नवखिडक्यांची चाली । तेथे ठेविली की ॥२॥ गांवचीरचना जाहली पूर्ण । कळस आणि पाया एकचिजाण । जागोजाग वेशिला राखण । मज ठेविलेंकी ॥३॥ जीवशिव अधिकारी । नगराचे मुख्यकारभारी । जीवाजी तेथे वहिवाट करी । शिवाजीउगेच पहाती की ॥४॥ जीवाजीचे कारभारी । कामक्रोधादि अधिकारी । मना वाटेल तैशा परी । गांवात नाचती की ॥५॥ जीवाजीचे न चले कांहींमनाजी देती ग्वाही । दंभाजीची भल भलाई । सहज जाहली की ॥६॥ मिळाले एकमेंकाचेमिळणी । गेले माझ्या धन्यास विसरूनी । शेवटीपरिणाम बरवेपणीं । न दिसे की ॥७॥ येतीयमाजीची चिठी । जीवाजीसी धरूनी उठाउठी । नेतील जेव्हा शेवटी । मग दु:ख वाटेल की ॥८॥ __ हे अवघे रहाती एकीकडे । जीवाजीसी पडेलकोडें । पायी ठोकतील खोडे । मग रडो लागतीलकी ॥९॥ एका जनार्दनी म्हणे । सावधपणे तुम्हीरहाणें । जन्ममरणाचें पेणे । चुकवावें की जीमायबाप ॥१०॥

3885. (बाळक्रीडा अभंग) ये दशे चरित्र केले नारायणे । रांगता गोधने राखिताहे ॥१॥ हे सोंग सारिले या रूपे अनंते । पुढेहि बहुत करणे आहे ॥२॥ आहे तुका म्हणे धर्म संस्थापणे । केला नारायणे अवतार ॥३॥

3885. जोहार मायबाप जोहार । देशमुखदेसाई ठाणेदार । जीवाजीपंत हुद्देदार । करितीकारभार गांवचा की जी मायबाप ॥१॥ गांववसविला धन्यानें । दहा रस्ते पंचविस ठाणे । सात -खिडक्या गांव कोश पेणे । तेथे आहेत की ॥२॥ गांवची पांढर परिपूर्ण । नांदती शेटेआणि महाजन । जीवाजीस अभय देऊन । पाठविले धन्यानेकी ॥३॥ जीवाजी आले गांवांत । गांव पाहिलादरोबस्त । कारभारी घेऊनी आपुले हातात । वागवू लागले की ॥४॥ जोंवरी नव्हतीआवाजीची भेट । तोंवरी जीवाजीने भरली पेठ । जाहला सर्व गांवचा बोभाट । आवाजीचें नांवेंकी ॥५॥ आवाजीने नाशिला गांव । मोडलाधन्याचा बाकीचा ठाव । शेवटी जीवाजीचे वैभव । जाईल की ॥६॥ जीवाजी तुमचे नाही धड । यमाजी बावाची होईल होड । तुम्हावर हे सांकड । येईल की ॥७॥ आवाजीचें करा काळे तोंड । इचेपायीं तुम्हावर येईल बंड । शेवटी यमाजीचा दंड । न चुके की ॥८॥ आता सांगतो ते करा । धन्याचा हिशोब चुकवा सारा । पडिकाचा सारा दोरा । ठेवू नका की ॥९॥ कांही ठेवाल धन्याची बाकीतर सोडाल जागा होईल पारखीं । एका जनार्दनींओळखी । धन्याची तुमची नोहे की जीमायबाप ॥१०॥

3886. (बाळक्रीडा अभंग) अवतार केला संहारावे दुष्ट । करिती ते नष्ट परपीडा ॥१॥ परपीडा करी दैत्य कंसराव । पुढे तो ही भाव आरंभिला ॥२॥ लाविले लाघव पाहोनिया संधी । सकळांही वधी दुष्टजना ॥३॥

3886. जोहार मायबाप जोहार । पाटीलपांडे जोहार । देसाई देशमुख जोहार । की जी येसरदार । कोंडून राखीले की जी मायबाप ॥१॥ उघडा उघडा नेत्रांची ब्रह्मकवाडें । ऐका धर्मरायाचेंप्रमाण निवाडे । जेणे चुकेल जन्ममरणाचें सांकडें । इमारतीची लाकडें । रानोमाळ होतील की ॥२॥ खडी फरस धर्मराज खरा । तेणे कलुशा मारूनकेला चुरा । माझे धन्याचे घरा । कधी मधींयेत जाकी ॥३॥ आकाबाई सावकारीण मोठी । कायापूरनगरी केली खोटी । तिने तर पाडिली भल्याचीतुटी । तेथे तुमचे काय चालें की ॥४॥ व्याहीजांवयासी म्हणे लेकरा । त्यासी वाढिता तुपसाखरा । मला देखून लपता येकसरा । अंतकाळीचाकर मीच की ॥५॥ जांवयासी वाढी तूप लई । मला म्हणता उरले नाही । घर बुडाले याच पायी । प्रत्यक्ष ग्वाही मीच की ॥६॥ सकळ कोणी जाऊंनका । मागील बाकी ठेऊ नका । नाहाक एखादा 'धका । बसेल की ॥७॥ अविद्ये खिडकी वाटेगेला । तो यमदूतें धरोनी नेला । लक्ष चौऱ्याऐंशीमारथी मारथिला । आइका की ॥८॥ झाडालबाकी तर तुम्ही व्हाल सुखी । हे सत्य तिही लोकी । झेंडा नौबद लावा निकी की ॥९॥ एका जनार्दनी 'महार बोले । म्हणून नका जाऊंगर्वे । मारिता अंगहोईल हिरवें । सांगतो बरवे की जीमायबाप ॥१०॥

3887. (बाळक्रीडा अभंग) सैन्य जन हासे राया जाले काई । वासपे तो ठायी आपणासि ॥१॥ आपणा आपण जाय सती जैसी । वैरभाव ज्यांसि भक्ति नाही ॥२॥ नाही याचा त्याचा भाव एकविध । म्हणउनि छंद वेगळाले ॥३॥

3887. जोहार मायबाप जोहार । मी । सूर्यवंशीचा महार । सारा गांवचा करितो कारभार । सावध ऐका की जी मायबाप ॥१॥ गांव भरिलापांचांनी । पंचवीस जाहलें धनी । आपुलाले गुंतलेव्यसनी । गेले विसरून धन्यासी की ॥२॥ धन्याने हवाली गांव केला । विसर त्याचा त्यासीत्यास पडिला । शेवटी यमाजीबावाचा टोला । गांडीवर बसेल की ॥३॥ गांवांत वस्ती भरपूरआहे । तंववर तुम्ही हित आपुलें पहावे । जराआलिया उपाय । काही न चाले की ॥४॥ डोळेगांवची लागती कवाडे । नाकापूरीं शेबुंड पडे । तोंडापुरची बत्तीस खेंडें । वोस पडतील की ॥५॥ मानगांव डगमगेल । पोट गांव पाठीस लागेल । ढोपरपूरचा मणका मोडेल । ऐशी फजीती होईलकी ॥६॥ दोन्ही टिऱ्या वाळून जातील । गांडापूरबदबदा वाहील । लिंगाची तो गडबड होईल । मेल्या कुतऱ्यासारखी की ॥७॥ गुडघेगांवचे मेटेमोडती । पायगांव चालू रहाती । हातापूरे वळूनजाती । काय उपाय तेथे की ॥८॥ ऐशी गांवचीगडबड जाहली । ती पाहून मला दया आली । मग म्या काढून रसायन वल्ली । अबादी केलीगांवची की ॥९॥ भक्तिचा करूनी काढा । तयासीदिधला धडफुडा । नामस्मरण निकाढा । उतारादिला की ॥१०॥ एका जनार्दनी शरण । दिव्यउतरून रसायन । छेदूनिया भवांचे बंधन । वैकुंठीवास करविला की जी मायबाप ॥११॥

3888. (बाळक्रीडा अभंग) द्वेषाचिया भावे हरीरूप झाले । भाव हारपले देहादिक ॥१॥ देहादिक कर्म अभिमान वाढे । तया कंसा जोडे नारायण ॥२॥ नारायण जोडे एकविध भावे । तुका म्हणे जीवे जाणे लागे ॥३॥

3888. जोहार मायबाप जोहार । मीदामाजीचा लेकवळा महार । माझे नांव विठु साचार । सारा झाडफेडीचा कारभार । मी करितो की जीमायबाप ॥१॥ मंगळवेढें ठाणे जाण । दामाजीसठेविलें कारभारी नेमून । गांवचा वसूल साराकरून । मज नफरा पाठविले की ॥२॥ जोहारजी जोहार । मी लेकवळा विठू महार । दामाजीमजवर प्यार आहे की ॥३॥ दुष्काळ पडलाजाणोन । शिल्लक पेवें दामाजीने विकुन । चिट्ठीपैका घेऊनी जाण । आलो की ॥४॥ दामाजीपरम स्नेहाळू । त्याचा मज कळवळू । चिट्ठीघेऊनी उतावेळू । आलो जवळ की ॥५॥ आलावसूल खतावणी । जमा करा वसूल घेऊनी । बाकीशून्य घालूनीं । जाब द्यावा की ॥६॥ वसूल सारामेळवा । मज लेकवळ्या जाब द्यावा । मै बाकीनठेवा । दामाजी कडे की ॥७॥ मी विठानाकमहार । रहातो पंढरी निरंतर । पहावया आपुलेंनगर । येथवर आलो की ॥८॥ पैका पोंचल्यचीरसद । मज लिहून द्यावी त्वरित । मी जातो जीयेथून की ॥९॥ म्हणोनि केला जोहार । निघालाविठनाक महार । इकडे दामाजीचा विचार । ऐकाकी जी मायबाप॥१०॥प्यादे येऊन जाण । दामाजीस धरती येऊन । बेदरा नेती लगबगेंकरून । तो नवल जाले की ॥११॥ स्नानकरूनि जाण । दामाजी बैसला देवतार्चन । नित्यनेम वाचितां जाण । रसद आंत देखिलीकी ॥१२॥ रसद देखिली पाहता ते वेळीं । बादशहाची मुद्रा देखिली । विठू महारासवें रसदपाठविली । बाकीशून्य जाली की ॥१३॥ एकाजनार्दनीं केला जोहार । मोडिला अविद्येचा थार । व्यापूनियां चराचर । भजनी सादर असावे कीजी मायबाप ॥१४॥

3889. (बाळक्रीडा अभंग) जीवभाव त्याचा गेला अभिमान । म्हणऊनि जन हासे कंसा ॥१॥ सावध करिता नये देहावरी । देखोनिया दुरि पळे जन ॥२॥ जन वन हरी झालासे आपण । मग हे लोचन झांकियेले ॥३॥

3889. जोहार मायबाप जोहार । मी विठोबापाटलाचा महार । सांगतो सारासार विचार । ऐकाकी जी मायबाप ॥१॥ गांव तो पांचा पाटलांचा । पंचवीस प्रजांचा । येथे सहाजणांचा कारभारकी ॥२॥ ज्या धन्याचे हे शहर । त्या धन्यासीनाहीं जोहार । अवघा ओढीत कारभार । ऐजीकडेकी ॥३॥ ऐजीची चाली फार । सारा ओढीतातीकारभार । परी सहाजणांसी आधार । ऐजीचाचकी ॥४॥ बाप तुम्ही धन्यासी राजी राखा । नाहींतरी शेवटी होईल वाखा । मग कोणी नाही सखा । सोडविता की जी मायबाप ॥५॥ कामाजी बाजीहद्देदार । क्रोधाजी हा सरदार । यांचे वेगळालेविचार । ऐका की जी मायबाप ॥६॥ मदाजीबाजीचे वेगळे बंड । त्यासी मिळाला लोभ भावंड । अवघ्यानी मिळोनी थोतांड । रचिलें की जीमायबाप ॥७॥ गांव तो होता चांगला । परी यासहाजणांनीच नाश केला । तुम्हीही त्यासीचमिळाला । हे बरें काय की जी मायबाप ॥८॥ परीते रहातील एकीकडे । शेवटी गांठ तुम्हांसीचपडे । मग इकडे ना तिकडे । हो ना की जीमायबाप ॥९॥ ऐजीने यांस कारभार दिला । यांनीच गांवचा नाश केला । शेवटी खाईलतुम्हांला । हे बरें की जी मायबाप ॥१०॥ गांवांतील तीन पांचथोर । पंचवीस त्यांचा विस्तार । घडी घडी त्यांचा समाचार । घेत जावा की जीमायबाप ॥११॥ रयतेचे फार हित करावे । धन्याचे कामासी रूजू असावे । धनी सेवेसी तत्परव्हावें । लागते की जी मायबाप ॥१२॥ तुम्हांसधन्याने दिला गांव । तुम्ही विसरला त्याचे नांव । तलब आलिया लपवाया ठाव । मग कैंचा की जीमायबाप ॥१३॥ तुम्ही धन्यासी करिता चोरी । ऐजीकडे करिता येरझारी । परी या सहाजणांसीसारी दोरी । तुमचीच की जी मायबाप ॥१४॥ परीजेव्हां होईल ठावें । तेव्हा कळो येईल स्वभावे । घडी घडी आपुले हित करावे । लागते की जीमायबाप॥१५॥ जेव्हा तलब होईल धन्याची । तेव्हा तुम्हा मुदत कैंची । म्हणोनी सहा जणांची । भीड धरूं नका की जी मायबाप ॥१६॥ आता । ऐजीची आस्था सोडा । धन्याची बाकी हळुहळुझाडा । नाहींतरी पायी पडेल खोडा । प्रपंचाचाकी जी मायबाप ॥१७॥ आता असो अधीउपाधी । धन्याची भेट घ्यावी आधी । ते मी सांगतोंसुबुध्दी । ऐका की जी मायबाप ॥१८॥ परि मीलहानसा दिसतो महार । मजवरी धन्याचिअखत्यार । बहूत धन्याचा प्यार । मज नफरावरकी जी मायबाप ॥१९॥ सद्भाव शांतीसी घ्यावें । मज पाठीसी तुम्ही असावे । जेथे धणी धर ठावें । मज नफरास की जी मायबाप ॥२०॥ श्रवणाचीधरावी वाट । कीर्तनाचा चढावा घाट । विष्णुस्मरणाचा संघाट । आहे की ॥२१॥ पुढेआहे विश्रांतीचे स्थान । सज्जनांचे पाद सेवन । दास्यत्व अर्चन वंदन । ध्यान मार्ग की ॥२२॥ तेथे जाता न लगे उशीर । समीप जनार्दन दातार । सख्य भक्तीचे मंदीर । आहे की॥२३॥पुढे आहेधन्याचें घर । तेथे जाऊन करावा जोहार । मुखीजपावा परात्पर । जवळींचा की ॥२४॥ जेव्हाभेटी होईल धन्याची । तंव नित्य दिवाळी सुखाची । मग सर्वसत्ता तुमची । होईल की ॥२५॥ जेथेंआहेत धनीं । तेथे जावे लोटांगणी । मग स्वतांचहोईल मिळणी । आत्मसुखाची की ॥२६॥ यामागे गेले थोर थोर । नारदादि शुकेश्वर । धन्याचेदरबारी निरंतर । राहताती की ॥२७॥ जे जे यामार्गे गेले । ते धन्यासी रूजू झाले । जीवन्मुक्तिपावले । ऐका की ॥२८॥ जोहार मायबाप जोहार । गव्हाची रोटी तुपाची धार । धन्यांनी पूरवावी । अपार । मज नफरास की ।॥२९॥ महार बोलतोम्हणोनि नका जाऊंगर्वे । नाही तरी शरीर राहीलहिरवें । आपुले स्वहित होईल बरवे । ते करावे की ॥३०॥ बाकी साठी आपली मुळभुई सोडाल । परमुलखा जरी जाल । तरी बाकीचा निकाल । नाही की॥३१॥धरा भावभक्तिची कुळवाडी । कांढा शेतांतील पेंढी । नाही तरी पायी पडेल बेडी । अविद्येची॥३२॥हे कायापूर नगरी । ब्रह्मयानेरचिली खरी । म्या विवे के जाणूनि बरी । आत्मरूपी आर्पिली की॥३३॥एका जनार्दनींकुळवाडी मोठा । त्याने बाकीस मारिला फांटा । अखंड कैलासींचा दारवंटा । मोकळा केला की॥३४॥अखंड कैलासींचे रहाणे । गुरूजनांचे हेचदेणें । सुखसमाधी असणें । ऐका की जी मायबाप॥३५॥

3890. (बाळक्रीडा अभंग) झालो स्वये कृष्ण आठव हा चित्ती । भेद भयवृत्ति उरली आहे ॥१॥ उरली आहे रूप नांव दिसे भिन्न । मी आणि हा कृष्ण आठवतो ॥२॥ तोवरी हा देव नाही तयापासी । आला दिसे त्यासि तोचि देव ॥३॥

3890. जोहार मायबाप जोहार । मीसूर्यवंशी रामजी पाटलांचा महार । त्याचे दरबारचाकारभार । मज नफराचें शिरी की ॥१॥ काय सांगूअयोध्यापद्रण । महास्थळ मनोहर जन । तेथेंनांदतें कोण कोण । ते सकळ जन परिसा की जीमायबाप ॥२॥ ते अयोध्येसी दिलपत राजा । त्याचे पोटी दशरथ वोजा । त्याचे शकुनावरतीफौजा । चालिल्यात की ॥३॥ त्याचे पोटी रामजगजेठी । कांबीट मोडली पणासाठीं । विन्मुखकरूनी रायाच्या कोटी । तंव मुक्ताई पर्णिलीकी ॥४॥ ती मुक्ताई आवा मोठी कनवाळा । टुकडादेती बाका शिळा । काय सांगतें वेळोवेळां । मजहरिख होतो की ॥५॥ परी मी जातीचा महार । धन्याचे चाकरीस सादर । सालोबाद धन्याचे घरचाकारभार । मीच करित आलो की ॥६॥ मगजाऊनि विष्णुबा कुळकाचे घरी । हकीकतसांगितली सारी । मग देउनी शिळी पाकी न्याहारी । मज बैस म्हणितले की ॥७॥ गाढा विष्णुबाकुळकर्णी । साऱ्या कारभाऱ्यांचा तो धनी । चौऱ्याऐंशी लांखांची वाटणी । तेणेंच केली की जीमायबाप ॥८॥ चौऱ्याऐंशी लक्ष वानभरे । विष्णुबाकुळकर्ण्याची खिल्लारें । पोषीत पाळीत वोहरें । ऐसेंच की ॥९॥ मग मृत्युलोकी उभविल्या पेठा । पूर्वीच्या निवृत्ती दाविल्या वाटा । सोडूनिया जुनाटवाटा । या आडवाटा जाऊ नका की॥१०॥मगमृत्युलोंकी केले येणे । गोउनी पाडिलें मागिल्यारिणे । फिटल्यावांचून समाधान । होत नाहीकी ॥११॥ अवघे पांच कोस शेत । पाडूनी केलेतण गवत । पडिकाचे पैसे बोभाट । होईल कीजी मायबाप ॥१२॥ सालोबाद मारितो हाका । वसूल करा दिवाणाचा टका । तोंवर येणे जाणेधोका । न वारें की ॥१३॥ मग आरोळी देउनीघातली उडी । एका काढील लवडसवडी । ऐकाते उत्तानी उफडी । वाहवलें की ॥१४॥ एकपडिले खळाळ धारें । वरतें पाय खालते शिरें । त्याचे हाल थोर थोर । देखिले की ॥१५॥ मगजाऊन जनार्दनबावाचें दरबारी । बैसोनि एकनाथपायरी । माप केले खरोखरीं । मागील भरोवरीचुकविली की जी मायबाप ॥१६॥

3891. (बाळक्रीडा अभंग) वाया तैसे बोले हरीसी अंतर । केले होती चार भयभेदे ॥१॥ भेदभय गेले नोळखे आपणा । भेटी नारायणा कंसा झाली ॥२॥ झाली भेटी कंसा हरीशी निकट । सन्मुखचि नीट येरयेरा ॥३॥

3891. जोहार मायबाप जोहार । सद्गुरू । जनार्दनाचा एक महार । सांगतो ऐका कलियुगाचाविचार । सावधपणे की जी मायबाप ॥१॥ चारसामाजीं परम । कलियुग हे उत्तम । करावेंहरिभजन सत्कर्म । नामस्मरणे असावे की ॥२॥ नवविधा भक्ती करा । तेणे चुकेल चौऱ्याऐंशीचाका माझे वचनी विश्वास धरा । नाही तरी फसालकी ॥३॥ द्वारी असावे तुळशीवृंदावन । करावेंअतिथीचे पुजन । संतांसी निघावें शरण । हेंलक्षण भक्तीचें की ॥४॥ तुळशीमाळा घालावीगळां । लावावा गोपीचंदन टीळा । मुखी नामस्मरणमाळा । असावी की ॥५॥ व्रत करावे एकादशी । जागर करावा सारे निशी । द्वादशी क्षीरापतीआवडेसी । आदरे सेवावी की ॥६॥ ऐशी वैष्णवभक्तींची लक्षणे । सांगितली सर्व खुणें । हे वर्म जोनेणे । अधर्म साधने करिती की ॥७॥ अठरा वर्णयाती । यांची सांगतो मती । सावधान ऐकानिश्चीती । रागाऊ नका की ॥८॥ आम्हीब्राह्मण म्हणती । स्नानसंध्या वेदपठण न करिती । अशौच कर्म जारणमारण जपती । मोहनस्तंभनादिक की ॥९॥ जगी म्हणती आम्हींसाधिलें । साधन ते दूर राहीले । परस्त्रीने चित्तगोविलें । कुलुलुल की ॥१०॥ झालों म्हणतीसंन्यासी । षड् वैरी हृदयी अहर्निशी । परद्रव्य परअन्नासी । रात्रदिवस लक्षिती की ॥११॥ सहांचाकरावा नाश । तया म्हणिजे संन्यास । नारायणीनाहीं आस । कासया नाश कायेचा की ॥१२॥ पोट भरावया फकीर झाला । अल्ला अल्ला म्हणताजन्म गेला । नसोनि दोष अंगी लाविला । हायदोसहायदोस म्हणती की ॥१३॥ झालों म्हणतीआम्ही जोगी । राख लाविती वाउगीं अंगी । भोगीना त्यागी ना योगी । वर्म नेणती जोगाचेकीं॥१४॥जोग साधावा उत्तम । न करावेंसंसारीक कर्म । साधावें उत्तमोत्तम । वाउगा श्रमकरूं नये की ॥१५॥ आम्ही जंगम झालोम्हणतीं । शिव उपासना न करिती । पोटासाठीभिक्षा मागतीं । शंख वाजविती भं भं भं भंकी ॥१६॥ जालो म्हणती मानभाव । अंतरी शुध्दनाहीं भाव । वर मुंडिती मस्तक वाव । गुरूशिष्यभाव दाविती की ॥१७॥ गुरूशिष्य म्हणती । झोळीस झोळी लाविती । गडबड गुंडा झालाम्हणती । कृष्ण कृष्ण म्हणती की ॥१८॥ नसोनीकाळेपणा लाविती अंगी । उगेच सोंग मिरवितींजगीं । देवाचा द्वेष करिती वाऊंगी । ही फजीतीबरी की ॥१९॥ आम्ही संत जालो म्हणती । गळांमाळा गोपीचंदन लाविती । दिवटी घेऊनी हाती । उदो उदो करिती की ॥२०॥ पोट भरावया कीर्तनकरिती । लोका अर्थ सर्व दाविती । भाळे भोळेभोंदिती । आपण वर्म नेणती कीर्तनाचें की ॥२१॥ परद्रव्य परनारीसी । स्पर्श न करावा निश्चयेसी । ऐशी मर्यादा सांगती लोकांसी । आपण तेंचि कर्मकरिती की ॥२२॥ एकविध भक्ती करावी म्हणती । ना ऐकावी आणिकांची स्तुती । काई व्यथाजालिया शरीराप्रती । मग देवऋषी पहातीकी॥२३॥आणिती निबंनारळ उद सामान । मेंढरेंकोबडें मारिती जाण । वेताळ महीषासूर पूजन । नग्न होऊन करिती की ॥२४॥ म्हणती खंडेरावदैवत आमुचे । ते कोपले वासाचें । कुळधर्मसांडीलें वडीलांचे । म्हणोनि दुःख पावले की ॥२५॥ मग गोपीचंदन टाकीती । आदरे भंडारलाविती । भरीत रोडगे करिती । यळकोटयळकोट म्हणती की ॥२६॥ ऐकोनी कीर्तनश्रवण । गीता ज्ञानेश्वरी मनन । अश्वीन मासआलीया जाण । शक्ती पूजन करिती की ॥२७॥ ऐशीयासी एकनिष्ठ भाव । तयासीं कायसे वैभव । उगेच सोंगाचे गौरव । वाढविती की ॥२८॥ एकविधा भक्ती करावी । वाट आणिकांची नपहावी । शुभाशुभ येती बरवी । ते प्रारब्धदशेंप्रमाण की ॥२९॥ जैसे पतिव्रतेचें मन । सर्वपतीच प्रमाण । अपाय उपाय हे तो जाण । ईश्वरप्रमाण की ॥३०॥ एका शरण जनार्दन । मीबोलिलो सत्यवचन । अनुभवुनी खुण । या पंथेंजाऊ नका की जी मायबाप॥३१॥

3892. (बाळक्रीडा अभंग) नारायणे कंस चाणूर मर्दिले । राज्यी स्थापियेले उग्रसेना ॥१॥ उग्रसेन स्थापियेला शरणागत । पुरविला अंत अभक्ताचा ॥२॥ अवघेचि केले कारण अनंते । आपुलिया हाते सकळ ही ॥३॥

3892. जोहार मायबाप जोहार । माझे नांवआत्मनाक महार । माझा जालीम कारभार । धन्याचें रजेने करतो की जी मायबाप ॥१॥ ममताई आवा पाटलीण मोठी । थोरा नायकाचीबेटी । मनाची निर्मळ नोहे खोटी । लक्षलक्षापतीयेती तिचे भेटी की ॥२॥ मानभाव जती सती । तडी तापडी अपार मती । माझे धन्याचे घरा येती । धन्यावर जोर जप्ती करू पहाती की ॥३॥ दोघेकारभारी जोड यांची 1 मोकाशी म्हणवितीसृष्टीची । तिही वस्ती केली वरच्या गांवीची । खबरघ्यावया खालील गांवठाण्याची । मज रवाना केलेकी ॥४॥ झडूनी पडली गळा । तुकडा दिलापाकशिळा । याबद्दल तुमचे स्थळां । आलोकी ॥५॥ शिव शेटियासी जोहार । जीवाजीचौंगुल्यासी जोहार । वैष्णव कुळकर्णी यासीजोहार । तुमचा कारभार जड दिसतो की ॥६॥ सारी पांढर ओस पडली । थोर थोर कुळे दुर गेली । नवद्वारें कैसी नागविली । संतती आपुलें पोटी पुरतीकी ॥७॥ हुजुर धन्यास राग जाईल फार । मोठेधाडतील वरातदार । इज्जत घेतील करतीलकहार । मग वारंवार आठव होईल की ॥८॥ नेऊन घालतील बंदीखानीं । तेथे सोडावयां नाहींकोणीं । अविद्या मारील हालहाल करूनी । हीफजीती सरेना की॥९॥यमाजी बाजी हुद्देदार । त्याचा तो जीवावरील मार । जों घडला नाही हाविचार । तो दरबार शुध्द करा की ॥१०॥। पंचवीस कुळे धरा बिगारी । गांवातील जमीनवजवा सारी । गजगिरी करा नवद्वारी । धन्याचीनिशाणी लावा की ॥११॥ महामूर करा पेठा चारी । चौमहाजनांसहीत श्रीपाद घ्या वरी । धन्याचेनांवाचा कौल शिरी । साच चढवा की ॥१२॥ अक्षय वास एक चित्त करा । फळावर फिटेल सारादोरा । पहिल्याखतासी दूर करा । नाही तरी कानीउबा पडेल की ॥१३॥ ब्रह्माजी पाटील यासीसांगा जोहार । पाटलीण आवाचा बेजाजा जालाफार । अवघा गावगुंडी कारभार । आवाजी करितीकी ॥१४॥ आवाजीची साच वेसन खोटी । राबती करा संदेह रोटी । सहज कारभाराचीआटाआटी । मज नफरासी उजवे दिठी । पाहु नकाकी ॥१५॥ कामधामाचा उल्लंघ करितो । आल्यागेल्यासी जबाब देतो । साऱ्या रयतेची घरेंराखितों । हे कष्ट सान की जी मायबाप ॥१६॥ कितीकांसी लांकडे द्यावी । शिंग शिंगुटी म्यांचपुरवावी । फजिती राबणुकीची सोसावी । हीगोष्टसान की ॥१७॥ मेखा पायबंद तोबरें माथा । जीव कष्टला बिगारी वहातां । चौऱ्याऐंशी लक्षगांवें हिडतां । हे दु:ख सान की ॥१८॥ कुळवाडीथोटपणाशी आले । बलुते देईनासे झाले । पांढरटाकुनी पळाले । तरी मिराशीचे लिगाड की ॥१९॥ नहोईना मातीचा पेंडुळा । जनोबाखायाचा मायंदळा । रजा घेऊनि पूर्वस्थळा । जाईन की ॥२०॥ मिरास सर्वस्व कळली । पाटलीण आवा धनीण जाली । दिवाणदाराचीतोंडे मारली । तेथे आमुचा पाड काय की ॥२१॥ मिरास सर्वस्व कळली सारी । हाक घेऊनी जाईनगडावरी । रामजी बावाचें दरबारी । हकीकत सारीसांगेन की ॥२२॥ कोणी म्हणतीं देऊं लांचा । मी नव्हे आजकालचा । झाला वृत्तांत साचा । तोवडीलासी सांगेन की॥२३॥खाली गांवी पाटलीणआवा विवसी । ती अलिंगून दे साहेबासी । सारेम्हणती मोकासी । आम्हांस तिजपाशीं कांधाडितांकी ॥२४॥ पांचजण लहान लहान पोरे । तेअडकती पडती नवा द्वारे । साहेबाचें नाम सारें । स्वप्नी न घेती की ॥२५॥ दोघे तिघे ब्राह्मणमेळविली । तेणे परमुलखाची रांडोळी केली । धन्याचें नांवांची निशाणी उरूं दिली नाही की॥२६॥पाटीलबोवा स्वप्नीं गुंतले । कारभारटाकुनी लाजिरे जाले । जोगी मोकासी होउनि गेलेया ममताई आवाच्या भेणे की ॥२७॥ आणिकमेळविलें दैवते । खबर सांगों आलो साहेबातें । घरोघर पुजिती भूते । त्यांची नांवे ऐका की ॥२८॥ वासना मांगीण मातंगिणी । कामना जळीमायराणीं । अभाव भांगड भूत जोगीनी । त्यासीनग्न पूजिती की ॥२९॥ वीर झोटींग नरसिंगवेडा । वेताळाचा पुजिती खोडा । शेढुंर माखोनियांधोंडा । शेळी बोकड जीवघेती की ॥३०॥ मेल्यामनुष्यासी पुजिताती । खोड सुपल्या पाळणेबांधीती । गळ टोचोनि बागडे घेती । ही फजीतीसान की॥३१॥जीवदान देऊं करिती । अवघींदैवतें एकची म्हणती । मेंढरें बोकड मारीती । परतोनि आपणची खाती की॥३२॥नैवेद्यनारळनेउनी फोडीती । खोबरें एकमेंकासी वांटिती । नुसती नारोटी देवापुढे ठेविती । लटिके धुप दावूनीचाळविती की॥३३॥जाऊनी देवऋषी आणितीघरा । त्यातून लाविती चुलींतील अंगारा । उफराटेपराचा कोंबडा खैरा । निंब नारळ उताराकी॥३४॥आणिक खपराचें भदाडें । ते चुन्याचेपांढरें लाउनीचहूंकडे । दिवस मावळल्याचे पुढे । तिकटण्यावर ठेविती की॥३५॥दावलमालंकाची पुजीती गदा । वर्षातून फकीर होतीएकदां । मग डोला होता थंडा । खाती मलिंदा हिंदूतुर्काचे खरकटें कीं॥३६॥भेणें भेणे साहेबालास्मरती । त्याला पाटलीण आवाची द्वाही देती । ऐशी मुलखाची गती । ती धन्याप्रती सांगों आलोंकी॥३७॥साहेबाचे हुकुमावर गेलों । प्रवेशपाहुन दंग जालो । वागवेना मग आलो । पायपुसाजवळ की॥३८॥मग धन्यांचे मजआत्मनाकाला । भाग भागला म्हणोनि हुंकार केला । येथे राहे म्हणती की॥३९॥ऐशी निर्धारी केली । बांडी सान घोंगडी दीली । दिठी देऊनीसांगितली । नजरे वेगळा राहू नको की॥४०॥जाऊनी जनार्दन बावाचे दरबारी । राहीलोएकनाथ परचारी । जुगानुजुगाची चाकरी । कोण्हीदूर करी ना की जी मायबाप॥४१॥

3893. (बाळक्रीडा अभंग) धरी दोही ठायी सारखाचि भाव । देवकी वसुदेव नंद दोघे ॥१॥ दोघे एके ठायी केली नारायणे । वाढविला तिणे आणि व्याली ॥२॥ व्याला वाढला हा आपल्या आपण । निमित्या कारणे मायबाप ॥३॥

3893. जोहार पाटील बाजी । चावडीवरचला ना का जी । ऐसे सांगू आला आजी । बाकीबहुत सेकली की जी मायबाप ॥१॥ कोपटामध्येलपतां काई । हाडाचा खोडा पडेल पायी । दांतविचकून इज्जत जाई । संसारावांचून काई की जीमायबाप ॥२॥ पाप दुराई बांधितीं पदरी । तुमचाप्राण वांचेल जरी तोंड दाखवाना दरबारी । सभेमाजी संतांच्या की जी मायबाप ॥३॥ वरचेवरखातां पीक । धनी लावील तुम्हा सीक । मगमागवील भीक । तेव्हा साचे लटकें कळेल की जीमायबाप ॥४॥ शेत अवघे पांच कोस । तेंही तुम्हींपाडिलें ओस । ही पुंडाई किती दिवस । तुमचेतुम्हांस बरे वाटे की जी मायबाप ॥५॥ यंदाआली देवाची पाळी । का जी तोंडे करिता काळी । चावडी चला एक वेळीं । शिव्यागाळी देऊ नकाकी जी मायबाप ॥६॥ आज कुळकर्णी स्वाधीनकरा । आड खर्चाचा ताळा धरा । गायाळ मायाळमाप करा । तेणे निवांत व्हातु की जी मायबाप ॥७॥ आजी शेकदारी बरी करा।केल्या कमाईसनेऊं नका घरा । येईल हुजुर दरसाल करा । अव्वल साधण्या की जी मायबाप ॥८॥ उगीच कांकोंडीतां गुरे । गांवीचें का बुजवितांद्वारे । झाडाफाडा बरें जोरें । उणे पुरे चुकेना की जी मायबाप ॥९॥ बाप शुध्दी बाळी आली । फिकीर पाहीजेलौकर केली । कितीक मारीत झोडीत नेली । माझीबोली साच माना की जी मायबाप ॥१०॥ यमगचांडी धरी । तेव्हा तुमची फिर्याद कोण करी । डोळे फिरती वरच्या वरी । व्हा लवकरी सावध कीजी मायबाप ॥११॥ बाकी शेकली फार । घरोघरीआडवितां दार । घडिघडीतूंन बोला उत्तर । धन्याचे की जी मायबाप॥१२॥हे माझे ऐकानाकांहीं । धुन्याची तुम्हा देता दुराई । वरते पायखालती डोई होईल की जी मायबाप ॥१३॥ लिहितच होती रोखे । गुरूवचनीं करविलें शिक्के । गांड गुडघे खाल धक्के प्रपंच धाके की जीमायबाप ॥१४॥ यम जमाखर्च किती । ऐसे विचारा । जी चित्ती । कबुलायात करूनि नुस्ती । तीही रितीबरी नव्हे की जी मायबाप ॥१५॥ वार्ता जायाआली फार । कोण कोणाचा सोसला मार । टाकुनद्यावा अंहकार भार । चला हुजुर एकाएकी की जीमायबाप ॥१६॥ लांच घेता कानकोंडें । तेव्हांबोलाल कोण्या तोंडे । चहूंकडून पडतील धोंडे । श्वास कोंडे बोलता की जी मायबाप ॥१७॥ बाबशिल्लक वाढली फार । चौऱ्याऐंशी लक्ष वरातदार । यमाजी बाजी हुजुरचा महालदार । त्याचा मार पुरेपुरे की जी मायबाप ॥१८॥ हा टाकुन द्यावा गांव । पैसे वाटुंना पालटा नांव । घर सोडून देवळाचाठाव । हांती काठी असो द्यावीं की जीमायबाप ॥१९॥ धरणे येईल एकाएकी । तेव्हाअवघे परके लोकी । माझे तेचि निजे मुखी । पाटीलकी सोडून भोगाना की जी मायबाप ॥२०॥ ब्रह्मानंद करितो जोहार । जनार्दन बावाचाविचार । लाभ तुरूत काय बोलू की जीमायबाप ॥२१॥

3894. (बाळक्रीडा अभंग) दिनाचा कृपाळु दुष्टजना काळ । एकला सकळ व्यापक हा ॥१॥ हासे बोले तैसा नव्हे हा अनंत । नये प्राकृत म्हणो यासि ॥२॥ यासि कळावया एक भक्तिभाव । दुजा नाही ठाव धांडोळिता ॥३॥

3894. जोहार मायबाप जोहार । तू कोण्यागांवीचा महार।पुसाल जरी साचार । तरी सादरपरिसा की जी मायबाप ॥१॥ निराकार माझामुळचा ठिकाणा । भक्तांसाठी सोडीला जाणा । वस्ती करू कायापुरीच्या खुणा । सांगेन की जीमायबाप ॥२॥ जोहार मायबाप जोहार । मीपार्वतीच्या गळ्याचा हार । ईश्वराचा कारभार । मज नफराचे शिरी की जी मायबाप ॥३॥ अखंडदारी पडला असतो । प्रेमाचा तुकडा मागुन खातो । सारी रात्र गोंवरापाशी जागतों । धन्याला दुवा देतोंकी जी मायबाप॥३॥ ४तुम्हीं मुळींचा ठाव सोडुनका । धन्याला तुम्ही विसरूं नका । विसरल्यासपावाल धक्का । अंतकाळीं की जी मायबाप ॥५॥ वस्तीकरू आम्हीसाचें । समस्त कुळवाडीनगरीचें । पैके टाका धन्याचे । बाकी शेकू नका कीजी मायबाप ॥६॥ शेवटी पट्टी झाली । आसामीवर द्वाही दिधली । मज नफरास आज्ञाकेली । धांडोरा पिटीन की ॥७॥ पैल तो मनासीफितवेखोर । येणे थोर लाविला घोर । और बुधाजीबाबा आपुला पोर । नाही तरी धनी कोपतील कीजी ॥८॥ कामाजी बाजीनें काय बरवे केले । आपआपणासी नाडिले । नाही यासी विचारलें । मागे पुढे की जी मायबाप ॥९॥ मदाजी बाजीचेंतरी वेगळंच थोंब । सारा देता उगीच बोंब । धन्यासी कधी सोम । जन्म नाही की जीमायबाप॥१०॥अंताजी महाजन तो आपुलेठायी । नगर नागविले याचे पायी । पहाता कवडीयाचे पदरी । नाही की जी मायबाप ॥११॥ पहादंभाजी चौधरी । याची वेगळीच भरोवरी । आतांकिती याचे घरी । वेरझारी शिणावे की जीमायबाप ॥१२॥ विकल्प शेट्या तरी सदाच घाण । अखंड पहाती आपुला मान । तोंडावरी बैसेलजेंव्हा वहाण।मग डोळे पुसतील की जीमायबाप॥१३॥ जीवाजी बाबा म्हणे । आम्हीत्यांत रहाणे । आता कोणकोणाची दुखवू मने । शेवटी त्यासींच पुसणे होईल की जीमायबाप॥१४॥जीवाजीबाबा म्हणे कशांतकाय । तरी सर्वही कारभार त्याचाचि हाय । त्यांवांचुन हालेल पान काय । तेहि विचारा की जीमायबाप ॥१५॥ तरी हे रज तम सात्विक बाजी । हा सकळ उभारा याचाच की जी । तरी हे दिलेंराखावी राजी । सत्वाजी बाजी की जीमायबाप ॥१६॥ निवृत्तीपासून प्रवृत्ती जहाली । हीअनुभवाची खुण बाणली । साधुसंतांस की ॥१७॥ पैल ते वांसना आवजीने फितूर केला । घरचा भेदबाहेर दिला । हा विचार माझ्या धन्यास कळला । धनी कोपेल की ॥१८॥ आशाई आवाजीचा मोठाचाळा । ज्यासी त्यासी घालीती डोळा । मागतसेनित्य नवा गोळा । परी सर्व जड जाईल की जीमायबाप ॥१९॥ निंदाई आवाचे तोंड मोठे । मागेमागे मोडती बोटे । म्या सांगितले हट्ट टाकूनबोलतीस नेटे । तू कोण गे बुरसे की ॥२०॥ चिताईची तरी खालतीच मान । जेव्हा तेव्हांघालीती धोन । म्या सांगितले तुज पुसतें कोण । वोंगळ येथे का बैसलीस की ॥२१॥ आता हे घरमाझ्याने हिंडवेना । या बायकोचे कर्तव्य कळेना । जोयासी आवरी तो शहाणा । असे की ॥२२॥ तुम्ही खाल्लेरानी सांगता गोष्टी । येईल धन्याचीचिट्ठी । पैसे टके उठाउठी । बाकी ठेवू नकाकी॥२३॥तुम्ही मागे मागे फार बोलता । हेकळेल माझ्या धन्यास वार्ता । तरी दरबारासीजांता । मग मोठे कठीण की ॥२४॥ तरी हा दहापाटलांचा गांव । पंचवीस प्रजांची हाव । पन्नासाचेंनांव । म्या किती घ्यावें की ॥२५॥ जंववरीचालती भर वस्ती आहे । तंववरी कराल तितुकेहोय । यांत डावाडोल झालिया कराल काय । सांगा की ॥२६॥ मग चालता पायाचे वेगडेवळती । जळत्या खांबासी बांधिती । तेथे मगआपुला सारथी । कोणी नाही की ॥२७॥ तरीपांच मिळून विचार करा । प्यादा जपादा हातीधरा । नाही तरी पडेल फेरा । लक्ष चौऱ्याऐंशीचाकी ॥२८॥ आता आम्ही सांगतो ते ऐंका । तुम्हींडोळे झाकू नका । तुम्हांला जोडेल निजसखा । वैकुंठनाथ की ॥२९॥ मी नफर आहे गाढा । तोडीन यमाच्या दाढा । उघडीन वैकुंठीच्या पेठा । नाम कडाडा गर्जेन की ॥३०॥ मी नफर नोहेखोटा । विघ्न लावीन बारा वाटा । नित्य मुक्तीच्याचोहोटा । रहातो की॥३१॥आजि होय होयहोय । आधी होते एक । एकापासून जहालेंअनेक । शेवटी कांही नाही देख । शून्याशून्यमिळाले की॥३२॥एका जनार्दनी जोहार । येणेकेला सारासार विचार । मोडिला अविद्येचा थार । परब्रह्मीं वास करणे की जी मायबाप॥३३॥

3895. (बाळक्रीडा अभंग) तो बोले कोमळ निष्ठुर साहोनि । कोपता गौळणी हास्य करी ॥१॥ करावया दास्य भक्तांचे निर्लज्ज । कवतुके रज माथा वंदी ॥२॥ दिले उग्रसेना मथुरेचे राज्य । सांगितले काज करी त्याचे ॥३॥

3895. जोहार मायबापधनी । मनाजीबावाकुळकर्णी । गांवचे पाटील जीवाजी नेमुनी । माझेंधन्यांनी ठेविले की जी मायबाप ॥१॥ जोहारमायबाप जोहार । जोहार मायबापजोहार ॥धृ.॥ गांवचे देसाई ठाणेदार । सबनीस आणि शेखदार । करती रयतेचा कारभार । परी धन्याचा विचार नकरती की ॥२॥ खरीप रब्बी पीकाचे दाणे । सारासारून भरा केणे । रूजू घेतील यमाजी संपूर्ण । बाकी निघतां नेती बांधून की ॥३॥ नेउनीघालतील खोडाबोडी । बाकीची न चुकेची दमडी । मग काय तुमची गोडी । एका जनार्दनी जोडी कीजीमायबाप ॥४॥

3896. (बाळक्रीडा अभंग) मारिले असुर वाढल्या मेदिनी । होते कोणाकोणी पीडित ते ॥१॥ तया नारायण पाठवी अघोरा । संतांच्या मत्सरा घातावरी ॥२॥ वारीले ते दूती यमाचिया दंडी । नुच्चरिता तोंडी नारायण ॥३॥

3896. जोहार मायबाप जोहार । महार मीकायापूरीचा । जन्मोजन्मी वेस राख्या आहे यागांवींचा ॥धृ.॥ कायापूर कसबे लांबी साडेतीनगांव । तीनशें साठ पेठा तेथे नांदतो उमराव । चौदा चौक दहा रस्ते बसविले अपूर्व । दिधलीधन्यांने सनद जीवाजी पंतांचे नावे ॥१॥ शिवाजीपंतानें जीवाजी ठेवीला दिवाण । साही षड्विकारमिळाले त्यासमान । तुम्ही सर्व ऐका तुम्हांसीसांगतो खूण । आपआपणांमधी मिळूनी खातीभोंदून ॥२॥ कामाजी कोतवाल याने नागविलेंबहुतांशीं । हरिहराची अब्रुघेतो भय नाही त्यासी । जमदग्नि दुर्वास नाडिले महा महा ऋषी । क्रोधाजीफौजदार तोही मिळाला त्यासी ॥३॥ लोभाजीचौधरी याला पैशांची हांव । अंहकार पाटील त्यासीकांपे सर्व गांव । दंभाजी नाईक सर्व करितीहावहाव । दया नाही रयतेवर । केला उजाडचिगांव ॥४॥ जीवाजीपंतांचा हिशेब घ्या अवघाझाडा । नाहीतर त्याचे पायी घाला अनुहातखोडा । तरीच मायबाप हा गांव नांदेल बरा । एकजनार्दनीं पाय सद्गुरूचे धरा ॥५॥

3897. (बाळक्रीडा अभंग) वास नारायणे केला मथुरेसि । वधूनि दुष्टांसि तये ठायी ॥१॥ ठायी पितियाचे मानी उग्रसेना । प्रतिपाळ जनांसहित लोका ॥२॥ लोका दुःख नाही मागील आठव । देखियेला देव दृष्टी त्यांणी ॥३॥