वारकरी रोजनिशी

1864. तुम्ही कृपाळुजी देवा । केलीं सेवा आवडी ॥१॥ करुनी सडा समार्जन । पाळिले वचन प्रमाण ॥२॥ उगाळुनि गंध पुरविलें । सोहोअळे केले दासाचे ॥३॥ ऐसा अपराधी पतीत । एका जनार्दनी म्हणत ॥४॥

1865. अगी देखोनिया सती । अंगी रोमांच उठती ॥१॥ हा तो नव्हे उपदेश । सुख अंतरी उल्हास ॥धृपद॥ वित्त गोतांकडे । चित्त न घाली न रडे ॥२॥ आठवूनि एका । उडी घाली म्‍हणे तुका ॥३॥

1865. नाही परमार्थ पोटी धनआशा | धरोनी हव्यासा घनमान ॥१॥ दंभमान दावी ज्ञानमार्ग मोठा | पुढिलांसी वाटा यमपंथे ॥२॥ पंथ चुकती संताविण कधी | संसारासंबंधी तया नरा ॥३॥ नामा म्हणे ऐसे बहु अभाविक | संतसंगसुख काय जाणे ॥४॥

1865. तुम्ही पुर्ण कृपा केली । मज दाविली निजमूर्ति ॥१॥ तेणे निवरला शीण । गेले जन्ममरण भान ॥२॥ जे जे मधी होते आड । त्याचे कोडे फेडिलें ॥३॥ जाचलों होतो पषऊर्मीं । पावलों दरुशनों सुख जेणे ॥४॥

1866. फळ पिके देठी । निमित्य वारियाची भेटी ॥१॥ हा तो अनुभव रोकडा । कळो येतो खरा कुडा ॥धृपद॥ तोडिलिया बळे । वाया जाती काची फळे ॥२॥ तुका म्हणे मन । तेथे सकळ कारण ॥३॥

1866. तोंवरी रे तोंवरी वैराग्याचे ठाण| जंब कामिनी कटाक्ष बाण लागले नाही ॥१॥ तोंवरी रे तोंवरी आत्मज्ञान बोध | जोंवरी अंतरी कामक्रोध उठले नाही ॥२॥ तोंवरी रे तोंवरी निरभिमान | जब देही अपमान जाला नाही ॥३॥ नामा म्हणे अवघी बचबच गाळी | विरळा तो जाळी द्वैत बुद्धि ॥४॥

1866. गुरुस्मरण करिता देख । स्मरणे विसरे तहानभुक ॥१॥ आसनी शयनी भोजनी । गुरुतें न विसंबे ध्यानीं मनी ॥२॥ गुरुसेवेची आवडी । सेवा करी चढोवोढी ॥३॥ गुरुचरणाची गोडी । एका जनार्दनी पायी दडीं ॥४॥

1867. हालवूनि खुंट । आधी करावा बळकट ॥१॥ मग तयाच्या आधारे । करणे ते अवघेचि बरे ॥धृपद॥ सुखदुःख साहे । हर्षोमर्षी भंगा नये ॥२॥ तुका म्हणे जीवे । आधी मरोनि राहावे ॥३॥

1867. चंद्र सूर्यादि बिंब लिहिताती सांग | परि प्रकाशाचे अंग लिहिता न ये ॥१॥ संन्यासाची सोंगे आणिताती सांग | परि वैराग्याचे अंग आणिता न ये ॥२॥ नामा म्हणे कीर्तन करिताती सांग | परि प्रेमाचे ते अंग आणिता न ये ॥३॥

1867. निगुर्णाची प्राप्ति सगुणाचें योगे । वरि भक्ति अंगी दृढ भाव ॥१॥ नलगे ध्यान प्रौढी योगयाग तपें । ज्ञानचियें बापे हाता नये ॥२॥ पाहिजे समता सर्वाभूती भाव । मुंगी आणि राव सारखेची ॥३॥ एका जनार्दनी हेंचि हातवटीं । देवा तुझी भेटी तरीच होय ॥४॥

1868. धावे माते सोई । बाळ न विचारिता काही ॥१॥ मग त्याचे जाणे निके । अंग वोडवी कौतुके ॥धृपद॥ नेणे सर्प दोरी । अगी भलते हाती धरी ॥२॥ ताविणे ते नेणे । आणीक काही तुका म्हणे ॥३॥

1868. हरिभक्त आथिले ऐसे ते उत्तम | येर ते अधम अधमांनी ॥१॥ हरिभक्त सप्रेम तेंचि तैसे नाम | येर ते निनामे अनामिक ॥२॥ नामा म्हणे जया नाही हरिसेवा | ते जितचि केशवा प्रेतवाणे ॥३॥

1868. मुळीच निर्विकार ब्रह्मा ते निश्चळ । त्यामाजीं चंचळ अहंस्फूर्ति ॥१॥ तेचि ज्ञप्तीकळा चिन्मात्र स्वरुप । तो हरी संकल्प पुरातन ॥२॥ संकल्पी कल्पेन तेचि मूळ प्रकृती । जन्म अव्यक्त ती माया पोटी ॥३॥ तेथोनी हिरण्यगर्भ ते जन्मले । तया पोटा आले विराट पै ॥४॥

1869. भोग द्यावे देवा । त्याग भोगींच बरवा ॥१॥ आपण व्हावे एकीकडे । देव कळेवरी जोडे ॥धृपद॥ योजे यथाकाळे । उत्तम पाला कंदे मूळे ॥२॥ वंचकासी दोष । तुका म्हणे मिथ्या सोस ॥३॥

1869. भुजंग विखार करी पवनाहार | परि तो योगेश्वर म्हणू नये ॥१॥ पवनाच्या अभ्यासे कायाचि पालटी | परि तो वैकुंठी सरता नव्हे ॥२॥ शुद्ध करी मन समता धरी ध्यान | तरिच भवबंधन तुटेल रे ॥३॥ पवित्र गंगाजळ मीन सेवी निर्मळ | परि दुष्ट ते केवळ कर्म त्याचे ॥४॥

1869. निराळा निराळा राहे तु सढळ । दृश्याचे पाल्हाळ मागे सारी ॥१॥ तेथे तीर्थ संन्यास घेई निश्चयाचा । मेरु होई सुखाचा सहजपणें ॥२॥ धृतीची धारणा नाद आणि मना । मेळवी गगना गुरुमुखें ॥३॥ तेथे पिंडापदा ग्रास स्वरुप चिदाकाश । एका जनार्दनी वास एकपणे ॥४॥

1870. पायाच्या प्रसादे । काही बोलिलो विनोदे ॥१॥ मज क्षमा करणे संती । नव्हे अंगभूत युक्ती ॥धृपद॥ नव्हे हा उपदेश । तुमचे बडबडिलो शेष ॥२॥ तुमचे कृपेचे पोसणे । जन्मोजन्मी तुका म्हणे ॥३॥

1870. अहंकारे आथिले ऐसे जे शरीर | ते जाणा मंदिर चांडाळाचे ॥१॥ आपुलिया मुखे सांगे पंढरीनाथ | नव्हे हो तो भक्त सत्य जाणा ॥२॥ नाम विटंबिती संतासि हांसती | ते मूर्ख म्हणिजेती सर्पपिली ॥३॥ तयांसि लक्ष्मीवल्लभ सांगे उपदेश | नामा विष्णुदास विनवितसे ॥४॥

1870. दृश्य तो जोगिळी देखणे कवळी । दृष्टी ज्याचे मेळी समरस होय ॥१॥ लक्षालक्ष भेदी निरसी उपाधी । महाशून्य पदी पैठा होय ॥२॥ मन पवन गांठी संगम गोल्हाटीं । तूर्या औटपिठीं स्थिर करी ॥३॥ मनाचे उन्मन जनार्दनी खूण । यालागी शरण एकनाथ ॥४॥

1871. जयांचे अंगले लेता नाही मान । शोभा नेदी जन हांसविले ॥१॥ घुसिळता ताक कांडिता भूस । साध्य नाही क्लेश जाती वाया ॥२॥ तुका म्हणे नाही स्व:ता भांडवल । भिकेचे ते फोल बीज नव्हे ॥३॥ अर्थ :

1871. काय करुनिया जप | चिति नाही अनुताप ॥१॥ काय करूनी तीर्थाटण | मनी भरले अवगुण ॥२॥ मनसंकल्पाची पापे | नवजती तीर्थाचिया बापे ॥३॥ नामा म्हणे वम सोपे | पाप जाय अनुतापे ॥४॥

1871. महा तम अंक दाता जो मोक्षाचा । गुरुपदी साचा भाव असो ॥१॥ आनंदित मन चिंतनाचे ठायी । मनी नसो काही विकल्प तो ॥२॥ पाप ताप दैन्य जातील सहज । गुरुचरणरज वंदिलीया ॥३॥ एका जनार्दनी सदगुरुचरणीं । वृत्ति असो वाणी नाम वदो ॥४॥

1872. न बोलावे परी पडिला प्रसंग । हाकलिते जग तुझ्या नामे ॥१॥ लटिकेंचि सोंग मांडिला पसारा । भिकारी तू खरा कळो आले ॥धृपद॥ निलाजिरी आह्मी करोनिया धीर । राहिलो आधार धरूनिया ॥२॥ कैसा नेणो आता करिसी शेवट । केली कटकट त्याची पुढे ॥३॥

1872. करिना साधन जीवासी बंधन | कोणे काळी मन नोहे शुद्ध ॥१॥ करू जाता तप अभिमानरूप | त्रिविधादि ताप कैसा निवे ॥२॥ नित्यानित्य करी विवेक आपण | तेणे अभिमान वाढतसे ॥३॥ नामा म्हणे जन्म विसरोनिया गेलो | मरोनि राहिलो देहातीत ॥४॥

1872. पृथ्वी आप तेज वायु गगन । ही पंचभुते भिन्नभिन्न ॥१॥ येथे न करी ठाव । धरी गुरुचरणी भाव ॥२॥ पंचभूतें पंचप्राण । अवघा एक परिपूर्ण ॥३॥ देही आसोनी विदेही । एका जनार्दनी पाही ॥४॥

1873. नाही जाले मोल कळे देता काळी । कोण पाहो बळी दोघामध्ये ॥१॥ आह्मी तरी जालो जीवासी उदार । कैचा हा धीर तुजपाशी ॥धृपद॥ बहु चाळविले मागे आजिवरी । आता पुढे हरी जाऊ नेदी ॥२॥ नव्हती जो भेटी नामाची ओळखी । म्हणऊनि दुःखी बहु जालो ॥३॥

1873. शिकला ते गाणे राग आळवण | लोका रंजतण करावया ॥१॥ भक्ताचे ते गाणे बोबडिया बोली| तेंहि श्रीविठ्ठली अपियेले ॥२॥ बोबडिया बोली जाणते हांसती | तेहि पचिजेति रौरवी ॥३॥ नामा म्हणे बहुत बोलो आता काय | विठोबाचे पाय अंतरती ॥४॥

1873. तोंडी घासु डोई टोला । ऐसा भजनार्थ जाला ॥१॥ तो सर्वस्वी नागवला । वैरी आपुला आपणचि ॥२॥ एका जनार्दनी मात । भज भज सदगुरुनाथ ॥३॥

1874. कैसा कृपाळु हे न कळसी देवा । न बोलसी सेवा घेसी माझी ॥१॥ काय ऐसे बळ आहे तुजपाशी । पाहो हरी घेसी कोण आड ॥धृपद॥ पाडियेला ठायी तुझा थारा मारा । अवघा दातारा लपसी तो ॥२॥ आता तुम्हा आम्हा उरी तोचि बरे । काय हे उत्तरे वाढवूनि ॥३॥

1874. राजसी तामसी जे गान | तोडी ताल मोडी मान ॥१॥ ख्याल गाये कंपस्वर | रिझवी दात्याचे अंतर ॥२॥ है तो प्रीति धनावरी | अर्था अनर्थ तो करी ॥३॥ नामा म्हणे हा शास्त्रार्थ | अर्थ तोचि होय स्वार्थ ॥४॥

1874. एक शुद्ध ब्रह्मा ज्ञानाचें भांडार । एक ते अंतर मळीन सदा ॥१॥ दोघांमांजी वसे परमात्मा एक । परि बुद्धिचा तो देख पालटची ॥२॥ एका जानर्दनी गुरुसी शरण । काया वाचा मन ठेवा पायी ॥३॥

1875. चुकलिया आम्हा करितसा दंड । हाकासी का खंड पांडुरंगा ॥१॥ चाळविली एके रिद्धीसिद्धीवरी । तैसा मी भिकारी नव्हे देवा ॥धृपद॥ का मी येथे गुंतो मांडूनि पसारा । मागुता दातारा दंभासाठी ॥२॥ केले म्या जतन आपुले वचन । ठायीचे धरून होतो पोटी ॥३॥

1875. सुवर्ण आणि परिमळ | हिरा आणि कोमळ |योगी आणि निर्मळ | हे दुर्लभ जी दातारा ॥१॥ देव जरी बोलता | तरी कल्पतरु चालता |गज जरी दुभता | हे दुर्लभ जी दातारा ॥२॥ धनवंत आणि दयाळु | व्याघ्र आणि कृपाळु |अग्नि आणि सीतळु | हे दुर्लभ जी दातारा ॥३॥ सुंदर आणि पतिव्रता | सावधान होय श्रोता |पुराणिक तरी ज्ञाता | हे दुर्लभ जी दातारा ॥४॥

1875. हाती सांपडता वर्म । वाउगा श्रम कोन करी ॥१॥ पायाळची जवळी असता । धन सर्वथा बहु जोडे ॥२॥ अंजन ते गुरुकृपा । पुण्य पापा कोण लेखा ॥३॥ शरण एका जानर्दनी । दुजेपणीं एकला दिसे ॥४॥

1876. कृपावंत कोप न धरावा । चित्ती छळू विक्रोक्ति स्तुती करू ॥१॥ आम्ही तुझा पार काय जाणो देवा । नेणो कैसी सेवा करावी ते ॥धृपद॥ अनंत अरुपा अलक्षा अच्युता । निर्गुणा सचिता सर्वोत्तमा ॥२॥ चांगली हि नामे घेतली ठेवुन । जालासी लहान भक्तीकाजा ॥३॥

1876. शब्दात मांडे येती भोजना | अभ्यास अज्ञाना तरी फळे ॥१॥ मुंगीचे थडके फुटे जो आकाश | ब्रह्मत्व सायास न ये हाती ॥२॥ मशकाचे ओढी मेरू हाले बुडी | जीवाचे ते जोडी ब्रह्म मिळे ॥३॥ उदकींची मासोळी सूर्यासी ते भेटे | तरी वारियाचे कोर्डे दृष्टी पडे ॥४॥

1876. पीक पीकलें प्रेमाचें । सांठविलें गगन टांचें ॥१॥ भूमि शोधोनी पेरिजे बीज । सदगुरुकृपे उगवलें सहज ॥२॥ कामक्रोधाच्या उपटोनी पेंडी । कल्पनेच्या काशा काढी ॥३॥ एका जनार्दनी निजभाव । विश्वंभारित पिकला देव ॥४॥

1877. आता तुझा भाव कळो आला देवा । ठकूनिया सेवा घेसी माझी ॥१॥ टाकूनि साकडे आपुलिये माथा । घातला या संतावरी भार ॥धृपद॥ स्तुती करवूनि पिटिला डांगोरा । ते कोण दातारा साच करी ॥२॥ जातीचे वाणी मी पोटींचे कुडे । नका मजपुढे ठकाठकी ॥३॥

1877. सर्वभावे दास होती सदगुरुचे । धन्य भाग्य तयाचे काय वानू ॥१॥ पार नाही सुखा तयांचिया दैवा । वांचुनी केशवा भक्ति नाही ॥२॥ एका जनार्दनी सर्वभावे शरण । तनुमनधन वोवाळावें ॥३॥

1878. जन पूजी याचा मज का आभार । हा तुह्मी विचार जाणा देवा ॥१॥ पत्र कोण मानी वंदितील शिक्का । गौरव सेवका याचि मुळे ॥धृपद॥ मी मीपणे होतो जनामधी आधी । कोणे दिले कधी काय तेव्हा ॥२॥ आता तू भोगिता सर्व नारायणा । नको आम्हा दीना पीडा करू ॥३॥

1878. नामाची लेखनी श्वानाचिये कानी | धांवतसे घाणी चर्माचिये ॥१॥ विंचू म्हणतसे उदार मी दाता | उचित है देता नलगे वेळ ॥२॥ सूकर म्हणे गृहस्थ मी भला | शेखी तयाचा डोळा विष्टेवरी ॥३॥ नापिक म्हणे माझी नांदणूक मोठी | धोकटी माझारी जन्म गेला ॥४॥

1878. निरालंब देशींचा गुरुराया । धरें का रे भाव चरणकमळीं ॥१॥ धरितांचि भाव नासतसे माया । त्यांचे स्वरुप ठाया वोळखावें ॥२॥ भाव अभावा विरहित साचे । ते रुप जयाचे हृदयी ध्यावें ॥३॥ एका जनार्दनी ऐसे जे रुपडें । हृदयी चोखडे ध्याई जना ॥४॥

1879. आमची का नये तुह्मासी करुणा । किती नारायणा आळवावे ॥१॥ काय जाणा तुह्मी दुर्बळाचे जिणे । वैभवाच्या गुणे आपुलिया ॥धृपद॥ देती घेती करिती खटापटा आणिके । निराळा कौतुके पाहोनिया ॥२॥ दिवस बोटी आह्मी धरियेले माप । वाहातो संकल्प स्वहिताचा ॥३॥

1879. ओढाळ ते सुर्णे वैसे विरहणी | तेथे काय गुणी प्रगटेल ॥१॥ देव खादले ते काय करी जाणा | सर्व अवगुण तयापासी ॥२॥ अवधी संतति काउळे पोशिले | जावोनि बैसले विष्टेवरी ॥३॥ भुजंगाचे मुखी अमृत घातले | फिरोनि पाहिले विषमय ॥४॥

1879. गुरुमुखें घेता तो निर्दोष । येर्‍हर्वीं आयास पडे कष्ट ॥१॥ राम कृष्न हरिमंत्र हा सोपा । उच्चारिता खेपा खंडे कर्म ॥२॥ तुटती भावना द्वैताची ते बुद्धि । निरसे उपाधि कामक्रोध ॥३॥ एका जनार्दनी सत्य सत्य साचा । रामनाम मंत्रांचा जप करी ॥४॥

1880. तुम्हा आम्हा तुटी होईल यावरी । ऐसे मज हरी दिसतसे ॥१॥ वचनाचा काही न देखो आधार । करावा हा धीर कोठवरी ॥धृपद॥ सारिले संचित होते गाठी काही । पुढे ॠण ते ही नेदी कोणी ॥२॥ जावेचि न लगे कोणांचिया घरा । उडाला पातेरा तुझ्या संगे ॥३॥

1880. कांडितांचि कोंडा न निघे तांदूळ | शेरा कैसे फळ अमृताचे ॥१॥ कण्हेरीच्या मुळा सुगंध तो नाही | कसाबाची गाई जिणे कैचे ॥२॥ रुईदूध जरी येईल भोजना | लोभियाच्या धना बेंच नाही ॥३॥ निर्फळ हे जिणे भक्तिविण मन | नामा म्हणे जाण नये कामा ॥४॥

1880. मोह ममता ही समुळ नाशावी । तेव्हाचि पावावी आत्मशुद्धि ॥१॥ चित्तशुद्धि झालिया गुरुचरणसेवा । तेणे ज्ञानठेवा प्राप्त होय ॥२॥ एका जनार्दनी प्राप्त झाल्या ज्ञान । ब्रह्मा परिपुर्ण अनुभवेल ॥३॥

1881. देव मजुर देव मजुर । नाही उजुर सेवेपुढे ॥१॥ देव गांढ्याळ देव गांढ्याळ । देखोनिया बळ लपतसे ॥२॥ देव वर काई देवतर काई । तुका म्हणे राई तरी मोठी ॥३॥ अर्थ :

1881. बुजगावणे शेती माणसे म्हणती | काय त्याचे हाती शस्त्र शोभे ॥१॥ हंसासी विरोध करीत कावळा | नेणे त्याची कळा उंचपणे ॥२॥ अनामिकासंगे पाठविता पंडिता | तो तयाते तत्त्वता काय जाणे ॥३॥ नामा म्हणे बापा करू नको तैसे | विचार कायसे पाहसील ॥४॥

1881. वर्णावी ती थोरी एका सदगुरुची । येरा मानवाची कामा नये ॥१॥ सदगुरु समर्थ कृपेचा सागर । मनी वारंवार आठवावा ॥२॥ सदगुरुचरणीं तल्लीन हे वृत्ति । वृत्तीची निवृत्ति क्षणमात्रें ॥३॥ एका जनार्दनी आठवीं सदगुरु । भवसिंधु पारु पावलसे ॥४॥

1882. देव दयाळ देव दयाळ । साहे कोल्होळ बहुतांचा ॥१॥ देव उदार देव उदार । थोड्यासाठी फार देऊ जाणे ॥२॥ देव चांगला देव चांगला । तुका लागला चरणी ॥३॥ अर्थ :

1882. बेडुक म्हणिजे चिखलाचा भोक्ता | क्षीर सांडूनि रक्ता गोचीड झोंबे ॥१॥ जयाची वासना तयासिच गोड | प्रेमसुख चाड नाही त्याला ॥२॥ वांझ म्हणे मी वाढविते जोंजार | उघडावया कवाड नाही कोणी ॥३॥ अस्वलाशी तेल माखियले कानी | ते म्हणे रानी थोर सुख ॥४॥

1882. बुद्धि आणि मन सावध करुन । मन उघडी लोचन मुल तत्त्वीं ॥१॥ सदगुरुचे दास्य करी एकभावे । काया वाचा जीवे शरण रिघा ॥२॥ पंचभूतापर प्रकृतीचा वर । नामरुप विस्तार नाही जेथे ॥३॥ एका जनार्दनी धारणा ही बळी । चतुर्थ शुण्यावरी चित्त यावे ॥४॥

1883. देव बासर देव बासर । असे निरंतर जेथे तेथे ॥१॥ देव खोळंबा देव खोळंबा । मज झळंबा म्हूण कोंडी ॥धृपद॥ देव लागट देव लागट । लाविलिया चट जीवी जडे ॥२॥ देव बावळा देव बावळा । भावे जवळा लुडबुडी ॥३॥

1883. भूमीचे मार्दव | सांगे कोंभाची लवलव |तैसे आचार गौरव | सुकुलीनाचे ॥१॥ झाड जाणावे फुले | मानस जाणावे बोले |भोगे जाणावे केले | जन्मांतरींचे ॥२॥ लोभ जाणावा उभय दृष्टी | क्रोध जाणावा भोंवया गांठी |लटिका जाणावा बहु गोष्टी | नष्ट प्रकृति ओळखावा ॥३॥ द्वाही घातलिया जाणावा खरा | ढोकळ जाणावा कलिअवसरा |परद्वारिणी जाणावी उण्या उत्तरा | कुश्चळी घरोघरी हिंडतसे ॥४॥

1883. परब्रह्मा प्राप्तीलागीं । कर्मे आचरावी वेगी ॥१॥ चित्त शुद्ध तेणे होय । भेटी सदगुर्चे पाय ॥२॥ कर्म नित्य नैमित्तिक । प्रायश्चित जाण एक ॥३॥ उपासन ते चवथे । आचरावें शुद्ध चित्ते ॥४॥

1884. देव निढळ देव निढळ । मूळ नाही डाळ परदेशी ॥१॥ देव अकुळी देव अकुळी । भलते स्थळी सोयरीक ॥२॥ देव लिगाड्या देव लिगाड्या । तुका म्हणे भाड्या दंभे ठकी ॥३॥ अर्थ :

1884. अंतरी आवेश धरुनी कामाचा | लटकी जल्पे वाचा शब्दज्ञाने ॥१॥ बोलाचे पे मांडे क्षीर घारी अन्न | तेणे समाधान केंवि होय ॥२॥ बोलिल्यासारिखे न करी पामर | वृथाचि कुरकुर वाढविली ॥३॥ नाही जीव तया प्रेता आलिंगन | तैसे ते श्रवण केल्या होय ॥४॥

1884. बहुत दाविती खुणा । आमुच्या नये त्या मना । आजी आला पाहुणा । गुरुराव ॥१॥ सांगे बोधाचिया गोष्टी । म्हणे का रे होता कष्टी । या संसाराची तुटी । करा करा लवलाहे ॥२॥ का रे होता उगेच उदास । आशा मोह तोडा पाश । का रे कासावीस । होता वाउगे परदेशी ॥३॥ धरा धरा मंत्र मुखी । जेणे शिवादिक जाहलें सुखी । तुमचे तुम्हा न कळे शेखी । वाउगें का शिणतां ॥४॥

1885. देव बराडी देव बराडी । घाली देंठासाठी उडी ॥१॥ देव भ्याड देव भ्याड । राखे बळीचे कवाड ॥धृपद॥ देव भाविक देव भाविक । होय दासाचे सेवक ॥२॥ देव होया देव होया । जैसा म्‍हणे तैसा तया ॥३॥

1885. सावली पिळुनि का घालिशी | मुद्रेने आंग का जाळिसी ॥१॥ कासया केली खोडी | काया विटंबिली बापुडी ॥२॥ कावळा प्रातः स्नान करी | जिते मेले ते न विचारी ॥३॥ मंदे लावूनि द्वादश टिळे | फासा घालूनि निवटी गळे ॥४॥

1885. ऐसे जे धाले पुर्ण निमाले । ते नाही आले परतोनियां ॥१॥ घडीनें घडी चढतसे गोडी । अखंड आवडी संतापायीं ॥२॥ सांडोनिया काम स्मरे रामनाम । अंतरी ते प्रेम धरुनिया ॥३॥ एका जानर्दनी रंगले नामी । तया वंदुं आम्ही सर्वभावे ॥४॥

1886. देव भला देव भला । मिळोनि जाय जैसा त्याला ॥१॥ देव उदार देव उदार । देता नाही थोडे फार ॥धृपद॥ देव बळी देव बळी । जोडा नाही भूमंडळी ॥२॥ देव व्हावा देव व्हावा । आवडे तो सर्वा जीवा ॥३॥

1886. आपुले ते हित आपण नेणती | पुढिलांते सांगती ब्रह्मज्ञान ॥१॥ नेणोनि परब्रह्म जाणते पे जाले | अभावे गुंतले मायाजाळी ॥२॥ जीव आणि शिव एकरूप म्हणती | सेवेसी अंतरती केशवाचे ॥३॥ नामा म्हणे तोचि केशवाते जाणता | केशव म्हणता मुक्त होय ॥४॥

1886. चंचळत्व मनाचे मोडे । दृष्टीचें स्थिरत्व जोडे । सहज समाधि घडे । हरिकॄपेनें पाहे पा ॥१॥ पवफ़्न पवनाची आटणी । आसनी दृढ दृष्टी ठेउनी । गोल्हाट भेदोनी । त्रिकुटाचल मस्तकी ॥२॥ निरालंबी विश्रांति । पूर्ण एकाजर्नादन स्थिति । अखंड भोगिताति । जनार्दन कृपें ॥३॥

1887. देव पाहो देव पाहो । उंचे ठायी उभे राहो ॥१॥ देव देखिला देव देखिला । तो नाही कोणा भ्याला ॥धृपद॥ देवासी काही मागो मागो । जीव भाव त्यासी सांगो ॥२॥ देव जाणे देव जाणे । पुरवी मनींचिये खुणे ॥३॥

1887. उपाय असता अपाय मानिती | तया अधोगति न चुकती ॥१॥ मनुष्यामाझारी तो एक गाढव | तया अनुभव काय करी ॥२॥ नामा म्हणे देव ऐसियासी कैचा | काया मने वाचा भेदवादी ॥३॥

1887. गोडी वेगळा ऊंस वाढे । हे तो न जोडे कल्पांती ॥१॥ जों जों वाढे तो तो गोड । ऐशी चाड भावाची ॥२॥ जों जों धरिशील भाव । तो तो देव दिसे पुढे ॥३॥ ही तो प्रचीति घ्या अंगी । नाचा रंगी संतांच्या ॥४॥

1888. देव आमचा देव आमचा । जीव सकळ जीवाचा ॥१॥ देव आहे देव आहे । जवळी आम्हा अंतरबाहे ॥धृपद॥ देव गोड देव गोड । पुरवी कोडाचे ही कोड ॥२॥ देव आम्हा राखे राखे । घाली कळिकाळासी काखे ॥३॥

1888. जो का करी संतनिदा | त्यासि दंडावे गोविंदा ॥१॥ निंदक दंडावे दंडावे | नेऊनि अघोरी कोंडावे ॥२॥ करी संतासि पाखंड | त्याचे करावे त्रिखंड ॥३॥ नामा म्हणे सांगेन ऐक | निदक श्वानाचे ते लेक ॥

1888. श्रीगुरुपायीं ठेवींतुं विश्वास । दासाचा तुं दास होय त्यांच्या ॥१॥ परब्रह्मा राम वसिष्ठा शरण । कृष्णें संदीपन गुरु केला ॥२॥ वाल्मिका उपदेशी नारद तो मुनी । वंद्य त्रिभूवनीं झाला वाल्हा ॥३॥ एका जनार्दनी गुरु मज भेटला । मोकळा दाविला मार्ग तेंणे ॥४॥

1889. जाऊ देवाचिया गावा । देव देईल विसावा ॥१॥ देवा सांगो सुखदुःख । देव निवारील भूक ॥धृपद॥ घालू देवासीच भार । देव सुखाचा सागर ॥२॥ राहो जवळी देवापाशी । आता जडोनि पायासी ॥३॥

1889. हरिदासपणे उभविला ध्वज | परि तो वर्म बीज न कळेची ॥१॥ काय करू देवा जळो याची बुद्धि | जोंवरी नाही शुद्धि परलोकाची ॥२॥ मुद्रा धारण अंगी गळा तुळसिमाळा | परी नाही जिन्हाळा स्वहिताचा ॥३॥ धरी बहु वेष वृथा करी दोष | नाम ब्रह्मरस अंगी नाही ॥४॥

1889. गुरुपरंपरा - अभंग १८८९ ते १९०० ध्यानीं बैसोनी शंकर । जपे रामनाम सार ॥१॥ पार्वती पुसे आवडी । काय जपतां तांतडी ॥२॥ मंत्र तो मज सांगा । ऐसी बोलतसे दुर्गा ॥३॥

1890. प्रेम तेथे वास करी । मुखी उच्चारिता हरी ॥१॥ प्रेमे यावे तया गावा । चोजवी तया वैष्णवा ॥धृपद॥ प्रेमे पाठी लागे बळे । भक्त देखोनिया भोळे ॥२॥ प्रेम न वजे दवडिता । शिरे बळे जेथे कथा ॥३॥

1890. देवीचिये चाडे भोप्याचे आर्जव | येरवी त्याचे नांव कोण घेन ॥१॥ मीतज्वरामुळे खावी नंदपुडी | येर कडु कुडी कोण सेवी ॥२॥ सद्बुद्धिकारणे संतांचे गौरव | येरवी त्यांचे नांव कोण पुसे ॥३॥ रोगामुळे पाहे वैद्याचे कारण | येरवी कधी कोण पुसे तया ॥४॥

1890. वदुनीं श्रीगुरुचरण । संतमहिमा वर्णु ध्यान ॥१॥ आदिनाथगुरु । तयापासोनी विस्तारु ॥२॥ आदिनाथें उपदेश । केला मत्स्येद्रा तोशिष्य ॥३॥ मत्स्येंद्र तो वोळला । गोरक्षासी बोध केला ॥४॥

1891. संत मानितील मज । तेणे वाटतसे लाज ॥१॥ तुह्मी कृपा केली नाही । चित्त माझे मज ग्वाही ॥धृपद॥ गोविलो थोरिवा । दुःख वाटतसे जीवा ॥२॥ तुका म्हणे माया । अवरा हे पंढरिराया ॥३॥

1891. काय चाड आम्हा बाहेरल्या वेषे | सुखाचे कारण असे अंतरी ते ॥१॥ भीतरी पालट जब नाही जाला | तोंवरी न बोला जाणपणे ॥२॥ चंदनाचे संगे है कळी टाकळी | नांवे परि उरली पालट देही ॥३॥ नामा म्हणे ऐसे सांगा मज कोणी | जेणे केशव येऊनि हृदयी राहे ॥४॥

1891. सांबें बोधियेला कृपावंत विष्णु । परब्रह्मा पुर्ण सांब माझा ॥१॥ सांब उपदेशी उमा मच्छिद्रासी । ब्रह्मारुप त्यासी केले तेणे ॥२॥ मच्छिंद्रापासुनी चौरंगी गोरक्ष । एका जनार्दनी अलक्ष दाखविले ॥३॥

1892. नाही तुह्मी केला । अंगीकार तो विठ्ठला ॥१॥ सोंगे न पावीजे थडी । माजी फुटकी सांगडी ॥धृपद॥ प्रेम नाही अंगी । भले म्हणविले जगी ॥२॥ तुका म्हणे देवा । मज वाया का चाळवा ॥३॥

1892. मांजरे केली एकादशी| इळवरी होते उपवासी |यत्न करिता पारण्यासी | धांऊनि गिवसी उंदिर ॥१॥ लांडगा वैसला ध्यानस्थ | तोंवरी असे निवांत |जंव पेट सुटे जीवांत | मग घात करी वत्साचा ॥२॥ श्वान गेले मल्लिकार्जुना | देह कर्वती घातले जाणा |आले मनुष्यदेहपणा | परि खोडी न संडी आपुली ॥३॥ श्वाने देखिला स्वयंपाक | जोंवरि जागे होते लोक |मग निजलिया निःशंक | चारी मडकी फोडिली ॥४॥

1892. गोरक्षनाथें उपदेश केला । ब्रह्मारुप झाला गहिनीनाथें ॥१॥ गहिनीनें निवृत्तिनाथासी । उपदेश त्यासी आत्मबोध ॥२॥ निवृत्तिनाथाने ज्ञानदेव पाही । एका जनार्दनी तेही बोधियेलें ॥३॥

1893. आता चक्रधरा । झणी आह्मांस अव्हेरा ॥१॥ तुमची म्‍हणविल्यावरी । जैसी तैसी तरी हरी ॥धृपद॥ काळ आह्मां खाय । तरी तुझे नांव जाय ॥२॥ तुका म्‍हणे देवा । आता पण सिद्धी न्यावा ॥३॥

1893. एकचि है तत्त्व एकाकार देशी | एक तो नेमेसी सर्व जनी ॥१॥ ऐसे ब्रह्म पाहा आहे सर्व एक | नलगे तो विवेक करणे कांही ॥२॥ मिथ्या है डंबर माया मथितार्थ | हरि हाची स्वार्थ वेगी करी ॥३॥ नामा म्हणे समर्थ बोलिला तो वेद | नाही भेदाभेद ब्रह्मपणी ॥४॥

1893. ज्ञानदेवे उपदेश करुनियां पाही । सोपान मुक्ताई बोधियेली ॥२॥ मुक्ताईनें बोधखेचरासी केला । तेणे नामियाला बोधियेलें ॥२॥ नाम्याचें कुंटुंब चांगा वटेश्वर । एका जनार्दनी विस्तार मुक्ताईचा ॥३॥

1894. मज ऐसे कोण उद्धरिले सांगा । ब्रीदे पांडुरंगा बोलतसा ॥१॥ हातींच्या कांकणा कासया आरिसा । उरलो मी जैसा तैसा आहे ॥धृपद॥ धनवंतरी हरी रोग्याचिये व्यथे । ते तो काही येथे न देखिजे ॥२॥ तुका म्हणे नाही अनुभव अंगे । वचन वाउगे कोण मानी ॥३॥

1894. जाखाई जोखाई उदंड देवते | वाउगेंचि व्यर्थ श्रमतोसी ॥१॥ अंतकाळी तुज सोडविना कोणी | एक्या चक्रपाणिवांचोनिया ॥२॥ मागे थोर थोर कोणे केले तप | उद्धरिले अमूप नारायणे |॥३॥ नामा म्हणे कैसे बहु जाले भांड | न उच्चारी लंड नाम वाचे ॥४॥

1894. ज्ञानराजें बोध केला । सत्यबळा रेडा बोलाविला प्रतिष्ठानी ॥१॥ भोजलिंग ज्याची समाधी आळंदीं । ज्ञानराज बोधी तिघांजणां ॥२॥ सत्यबळे बोध गैबीराया केला । स्वये ब्रह्मा झाला सिद्धरुप ॥३॥ एका जनार्दनी ऐसी परंपरा । दाविले निर्धारा करुनिया ॥४॥

1895. काय ते सामर्थ्य न चले या काळे । काय जाली बळ शक्तीहीण ॥१॥ माझिया संचिते आणिलासी हरी । जाले तुजवरी वरीष्ठ ते ॥धृपद॥ काय गमाविली सुदर्शन गदा । त्या भेणे गोविंदा लाजतसा ॥२॥ तुका म्हणे काय ब्रिदाचे ते काम । सांडा परते नाम दिनानाथ ॥३॥

1895. नानापरिची दैवते | बहुत असती असंख्याते |सेंदुर शेरणी जे इच्छिते | ते काये आर्त पुरविते ॥१॥ अंध नको होऊ आलीया | भजे भजे पंढरिराया |सोडू नको विष्णु त्रिरात्र पारणिया | तोंडी कुलुप पाठी गळ टोचोंनिया ॥२॥ नाना धातूंची प्रतिमा केली | षोडशोपचारे पूजिली |दुकळी विकुनि खादली ते काय आत पुरविती ॥३॥ आता दृढ धरोनिया भाव | वोळगा वोळगा पंढरिराव |आपुले चरणी देईल ठाव | विष्णुदास नामा म्हणे ॥४॥

1895. मच्छिंद्रानें मंत्र गोरक्षासीदिला । गोरक्ष वोळला गहिनीराजा ॥१॥ गहिनीनें खूण निवृत्ति दिधली । पूर्ण कृपा केली ज्ञानराजा ॥२॥ ज्ञानदेवें बोध जगासी पै केला । एका जनार्दनी धाला पूर्ण बोधें ॥३॥

1896. बळ बुद्धी वेचुनिया शक्ती । उदक चालावे युक्ती ॥१॥ नाही चळण तया अंगी । धावे लवणामागे वेगी ॥धृपद॥ पाट मोट कळा । भरित पखाला सागळा ॥२॥ बीजा ज्यासी घ्यावे । तुका म्हणे तैसे व्हावे ॥३॥

1896. खाटिकाप्रमाणे करिसी व्यापार | मनी निरंतर धरोनिया ॥१॥ दुष्ट दुराचारी दुर्बल घातकी | परम पातकी दुष्ट बुद्धी ॥२॥ अपमानी आशा धन मेळविसी | नरकासी जासी जाण सत्य ॥३॥ नामा म्हणे जाण करू मोटाळे | जाऊनिया लोळे विष्ठेमाजी ॥४॥

1896. परेंचे जे सुख पश्यंती भोगी । तोचि राजयोगी मुकुटमणी ॥१॥ सिद्धाची ही खुन साधक सुख जाण । सदगुरुसी शरण रिघोनिया ॥२॥ वैखरी व्यापारी मध्यमेच्या घरी । ओंकाराच्या शिरी वृत्ति ठेवी ॥३॥ आदिनाथ ठेवणे सिद्ध परंपरा । जनार्दनी वेव्हारा एकनाथीं ॥४॥

1897. न म्हणे साना थोर । दृष्ट पापी अथवा चोर ॥१॥ सकळा द्यावी एकी चवी । तहान हरूनि निववी ॥धृपद॥ न म्हणे दिवस राती । सर्व काल सर्वा भूती ॥२॥ तुका म्हणे झारी । घेता तांब्याने खापरी ॥३॥

1897. आपुली करणी न विचारी मनी | वाया काय ठेवुनि बोल देवा ॥१॥ खाटकी जो चेपी पशुची नरडी | अवचिता करंगळी सांपडली ॥२॥ मेलो मेलो म्हणूनि गडबडा लोळे | परि कापी गळे आठवीना ॥३॥ आपुले म्हणवुनि विव्हळतसे | खदखदा हांसे दुसन्यासी ॥४॥

1897. आदि गुरु शंकर ब्रह्माज्ञान खूण । बाणली पै पुर्ण मत्स्येंद्रनाथी ॥१॥ मत्स्येंद्र वोळला गोरक्ष बोधिला । ब्रह्माज्ञान त्याला कथियेले ॥२॥ गोरक्ष संपुर्ण निवेदिलें गहिनी । तेणे निवृत्तिलागुनी उपदेशिलें ॥३॥ निवृत्तिनाथे ज्ञानदेवासी दिधले । परंपरा आले ऐशा परी ॥४॥

1898. इच्छा चाड नाही । न धरी संकोच ही काही ॥१॥ उदका नेले तिकडे जावे । केले तैसै सहज व्हावे ॥धृपद॥ मोहरी कांदा ऊस । एक वाफा भिन्न रस ॥२॥ तुका म्हणे सुख । पीडा इच्छा पावे दुःख ॥३॥