वारकरी रोजनिशी

237. आकाश गडगडी विद्युल्लता तळपती । अनिवार मेघ सणसणा वरुषती ॥१॥ राखियले येणे देवकीनंदने । गोपाळ म्ह-णती आमुचे कान्हे ॥२॥ गोवर्धनगिरी उचलोनी निजकरी । राखिले यापरी नामा म्हणे ॥३॥

237. मिळोनि गोपाळ सकळीं । यमुनेतटीं खेळे चेंडुफळी । गाई बैसविल्या कळंबातळी । जाहली दुपारीं खेळतां ॥१॥ काला मांडिला वो काला मांडिला वो । नवलक्ष मिळोनी काला मांडिला वो ॥धृ.॥ नानापरींचे शोभती दहीभात । पंक्ती बैसविल्या पेंदा बोबडा वाढीत ।

237. कपाळ झेटि मिसे बोट लावितेसी लल्लाटी । तेचि नमन अर्पी बाई कान्हो जगजेठी ॥१॥ सहलाचिया खेळा गे जोडि घननीळा । नलगे काही घेणे देणे परि हा तो जवळा ॥२॥

238. रामकृष्ण ऐसी उच्चारिता नामे । नामी नाचेन मी प्रेमे संतांपुढे ॥१॥ काय घडेल ते घडो ये शेवटी । लाभ आणि तुटी देव जाणे ॥२॥ चिंता मोह आशा ठेवीन निराळी । देईन हा बळी जीब पायी ॥३॥ तुका म्हणे काही उरो नेदी उरी । सांडीन हे थोरी ओंवाळोनी ॥४॥

238. जगी विठ्‌ठल रुक्मिणी । तुह्मी अखंड स्मरा ध्यानी ॥1॥ मग तुज काय उणे । झाले सोयरे त्रिभुवने ॥2॥ साराचे जे सार । भवसिंधु उतरी पार ॥3॥ मन ठेउनी चरणी । म्हणे नामयाची जनी ॥4॥

238. चितिले अपैसे । पाविजे सायासे । तरी कामा नसे । सायास या ॥१॥ देखणे स्वप्नींचे । भुररे मायेचे । भ्रमित देहाचे हरिवीण ॥२॥

238. चंदनाचे संगे बोरीया बाभळी । हेक ळी टाक ळी चंदनाची ॥१॥ संतांचिया संगे अभाविक जन । तयाच्या दशर्ने तेची होती ॥२॥ चोखा म्हणे ऐसा परमार्था साधावा । नाही तरी भार वाहवा खरा ऐसा ॥३॥

238. प्रगट भयो भगवान॥धृ०॥ नंदाजीके घर नौबद बाजे । टाळ मृदंग और तान॥१॥ सबही राजे मिलन आवे । छांड दिये अभिमान॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । निशिदिनी धरिजे ध्यान॥३॥

238. मृत्युलोकी आम्हा आवडती परी । नाही एका हरीनामे विण ॥१॥ विटले हे चित्त प्रपंचापासूनि । वमन ते मनी बैसलेसे ॥धृपद॥ सोने रूपे आम्हा मृत्तिके समान । माणिके पाषाण खडे जैसे ॥२॥ तुका म्हणे तैशा दिसतील नारी । रिसाचियापरी आम्हापुढे ॥३॥

238. जन्म गेले याचे राखता गाई । याचिया बोला वि-श्वास काई ॥१॥ गोधने राखितो आपण पेंढारा । तुझ्यानी मिळती पाणियाचा थारा ॥२॥ हाती डांगा खांदी कांबळा । तुझ्या गाई आह्मी राखो गोपाळा ॥३॥ आठ कोटी नव बहात्री गाई । गोधने बैसली आपुले ठायी ॥४॥

238. अनंत नामाचा हा काला । पुराणे म्हणते पाहुं चला ॥१॥ हरिनामाचा कवळू घेता । तेणे धालों पैअसर्वथा ॥२॥ एका कवळासाठी । गणीका बैसविली वैकुंठी ॥३॥ एका जनार्दनी कवळ । सेवुं जाणती ते प्रेमळ ॥४॥

238. झेटिमेटी बाईगे लवे हरिच्या पायी । नमन नम्रता हेचि परमार्थाचा सोई ॥१॥ निढळासी बोट लावितेसी वेळोवेळा । नमनाचि होते सहज खेळता या खेळा ॥२॥

239. वाचेच्या चापल्ये बहु झालो कुशल । नाही बीज मूळ हाता आले ॥१॥ पंढरिराया दुःखी होते मन । अंतरीचे कोण जाणे माझे ॥२॥ पूज्य झालो अंगा आला अभिमान । पुढील कारण खोंळबळे ॥३॥ तुका म्हणे खून न कळेचि निरुती । सांपडलो हाती अहंकाराचे ॥४॥

239. सुखे संसार करावा । माजी विठ्‌ठल आठवावा ॥1॥ असोनिया देही । छाया पुरुष जैसा पाही ॥2॥ जैसा सूर्य घटाकाशी । तैसी देही जनी दासी ॥3॥

239. धरसील तरी हाती लागे बापा । सोडसील तरी जाईल दिंगतरा ॥ जतन करी रे जिवाचीया जिवा । सांगतसे ठेवा जुगादीचा ॥

239. जन्मला देह पोशिला सुखाचा । काय भरंवसा याचा आहे ॥१॥ येक लेंचि यावे येक लेंचि जावे । हेचि अनुभवावे आपणाची ॥२॥ कोण हे आघवे सुखाचे संगती । अंतकाळी होती पाठीमोरे ॥३॥ चोखा म्हणे याचा न धरी भरंवसा । शरण जा सवेर्शा विठोबासी ॥४॥

239. भाव तेथे भ्जक्ति, भक्ति तेथे ज्ञान । ज्ञाने समाधान होय चित्ता ॥१॥ मग तू सहज समाधी पावसी । चित्त नामापाशी लीन होय ॥२॥

239. हमरे चीर दे बनवारी॥धृ०॥ लेकर चीर कदंब पर बैठे । हम जलमा नंगी उघारी॥१॥ तुमारो चीर तो तब नही । देउंगा हो जा जलजे न्यारी॥२॥ ऐसी प्रभुजी क्यौ करनी । तुम पुरुख हम नारी॥३॥

239. स्त्रियांचा तो संग नको नारायणा । काष्ठा या पाषाणामृत्तिकेच्या ॥१॥ नाठवे हा देव न घडे भजन । लांचावले मन आवरे ना ॥धृपद॥ दृष्टिमुखे मरण इंद्रियाच्या द्वारे । लावण्य ते खरे दुःखमूळ ॥२॥ तुका म्हणे जरी अग्नि जाला साधु । परी पावे बाधू संघष्टणे ॥३॥

239. त्रिभुवनींचे जीवन की अमरांचे ठेवणे । कैसे भाग्य लहाणे लक्ष्मी़चे ॥१॥ धन्य गौळियांचे धन्य धन्य जिणे । ज्या घरी खेवणे परब्रह्म ॥२॥ अंगे खेळवणे परब्रह्म गोळुजणे । लीला सामावणे रोमरंध्री ॥३॥ नाना म्हणे ते दैवचि कारण । झाले खेळवणे परब्रम्ह ॥४॥

239. बैसविती हरी अस्त्र घडीवरी । पूजा करती वरी पुष्पपत्रें ॥१॥ धाउनी गळा पाले माळा त्या वाहाती । गजरें नाचती पुढे येक ॥२॥ टिरीया माडिया वाजविती पाय । हरुषे नाचताहे देवराया ॥३॥ ऐसे नित्यानित्य क्रीडा ते करिती । देव ते पाहाती विमानी ते ॥४॥

239. तारुण्याच्या बळे घेऊ धावाशिल झोंबी । पडलिया तळी हांसो लागतील उभी ॥१॥ घेसी तरी घेई हरीसवे घाली मिठी । नेदी पडो तोचि वंदय करील ये सुष्टी ॥२॥

240. स्वामीचे हे देणे । येथे पावलो दर्शने ॥१॥ करू आवडीने वाद । तुमच्या सुखाचा संवाद ॥२॥ कळावया वर्म । हा तो पायाचाचि धर्म ॥३॥ तुका म्हणे सिद्धी । हेचि पावविली बुद्धी ॥४॥

240. अंगी हो पै शांती । दया क्षमा सर्वाभूती ॥1॥ जेथे जाऊन पाहे देवा । ब्रह्मादिक करिती सेवा ॥2॥ आवडी असे पै कीर्तनी । लवे संतांचे चरणी ॥3॥ जैसी दया पुत्रावरी । तेचि पाहे चराचरी ॥4॥

240. निर्जीव दगडांची काय करिसी सेवा । तो तुज निर्देवा देईल काय ॥ कवणे गुणे भुली पडली गव्हारा । तीर्थाच्या माहेरा नोळखिसी ॥

240. जन्मांचे साकडे नाही माझे कोडे । जेंणे तुम्हा पडे वोझे देवा ॥१॥ कोणत्याही कुळी उंच नीच वर्ण । हे मज कारण नाही त्यांचे ॥२॥ वैष्णवाचे घरी लोळेन परवरी । करी अधिकारी उच्छिष्टाच्या ॥३॥ चोखा म्हणे जया घडे पंढरीची वारी । तयाचिये घरी पुशयाती ॥४॥

240. भाव शुद्ध तरी मोक्ष तया शुद्ध । यासी ग्वाही वेद पाहा तुम्ही ॥१॥ अशुद्ध भावर्थ करी घात सर्व । अंगी वसे गर्व तयाचिया ॥२॥

240. फरका फरका जो बाई हरीकी मुरलीया । सुनोरे सखी मारा मन हरलीया॥धृ०॥ गोकुल बाजी ब्रिंदाबन बाजी । और बाजी जाहा मथुरा नगरीया॥१॥ तुम तो बेटो नंदबावांके । हम बृषभान पुराके गुजरीया॥२॥ यहा मधुबनके कटा डारू बांस । उपजे न बांस मुरलीया॥३॥

240. पराविया नारी रखुमाईसमान । हे गेले नेमून ठायीचेचि ॥१॥ जाई वो तू माते न करी सायास । आम्ही विष्णुदास तैसे नव्हो ॥धृपद॥ न साहावे मज तुझे हे पतन । नको हे वचन दुष्ट वदो ॥२॥ तुका म्हणे तुज पाहिजे भ्रतार । तरी काय नर थोडे झाले ॥३॥

240. कृष्णाते चैतन्य गौळिया गोपाळा । जिवींचा जि-व्हाळा कृष्ण एक ॥१॥ न गमेचि तया कृष्ण संगाविणे । कृष्णी चरणी मन सर्वकाळ ॥२॥ कृष्ण सुख जिवी कोंदले सर्वांसी । उभे कृष्णपाशी मागेंपुढे ॥३॥ नामा ह्मणे कृष्ण भक्ताचे जीवन । कृष्णी समाधान भक्तालागी ॥४॥

240. देवा परिस उदार । भक्त जाणा निर्धार ॥१॥ याजसाठीं धावें पाठी । देत लंगोटीं आपुली ॥२॥ आपण दिगंबरची असे । भक्त वस्त्र भूषणे सौरसें ॥३॥ म्हणोनि भक्ताचा अंकित । एका जनार्दनी तिष्ठत ॥४॥

240. टिपरियाचे घाई गे नाच सुखे बाई । गिती गाऊनिया हरिचे संगमसुख घई ॥१॥ नाचोनिया फेरि गे गुण त्याचे उच्चारी । जेणे काग बग रिठा मर्दियले वैरी ॥२॥

241. होईन भिकारी । पंढरीचा वारकरी ॥१॥ हाची माझा नेमधर्म । मुखी विठोबाचे नाम ॥२॥ हेचि माझी उपासना । लागे संतांच्या चरणा ॥३॥ तुका म्हणे देवा । हेची माझी भोळी सेवा ॥४॥

241. मृदु वाहे पाणी । वृजमानी ऐसे लाणी ॥1॥ क्षमा ऐसी जिवी । क्रोधभूत हे पृथ्वी ॥2॥ गंधमाती सरी । करुनी आपुली कस्तुरी ॥3॥ गुणदोष मना नाणी । म्हणे बहिरी होय जनी ॥4॥

241. या पिकलिया अमृताची गोडी । केवी जाणती इतर जन । वाचा बोसिजे सेविता निवे प्राण गे माये ॥ सुखाचा साचा केवी बोलिजे ।

241. जया जे वासना तया ती भावना । होतसे जाणा आदि अंती ॥१॥ कामाचे विलग आवरावे चित्त । क्रोधाचा तो ऊत शांतवोनी ॥२॥ ममताही माया दंभ अहंकार । आवरावे साचार शांति सुखे ॥३॥ चोखा म्हणे याचा न धरावा संग । तरीच पांडुरंग हाता लागे ॥४॥

241. गुरूमंत्र देवऔषध भावार्थे । फळे, एक-चित्ते पाहे ऐसे ॥१॥ हेचि निर्धारूनी भावर्थेसी भज । हृदयीचे गुज सांगितले ॥२॥

241. शरणागतकी लाज । तुमकू शणागतकी लाज॥धृ०॥ नाना पातक चीर मेलाय । पांचालीके काज॥१॥ प्रतिज्ञा छांडी भीष्मके । आगे चक्रधर जदुराज॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । दीनबंधु महाराज॥३॥

241. भक्तिप्रतिपाळे दीन वो वत्सले । विठ्ठले कृपाळे होसी माये ॥१॥ पडिला विसर माझा काय गुणे । कपाळ हे उणे काय करू ॥२॥ तुका म्हणे माझे जाळूनि संचित । करी वो उचित भेट देई ॥३॥ अर्थ :

241. आणा उचित उचित । भाणा भात आईते ॥१॥ भात सारा भात सारा । हरिहरस्मरणी ॥२॥ गाई गोपाळापे हरी । आणा तरी शिदोर्‍या ॥३॥ नामा ह्मणे काळ मिसे । श्री निवास स्मरावा ॥४॥

241. देव भक्त दोनी करिताती काला । तयांच्या सुखाला वर्णी कवण ॥१॥ धन्य भाग्य त्यांचे गोकुळ जनांचे । ठेवणे सदाशिवाचें खेळतसे ॥२॥ उच्छिष्ट ते काय खाय तयाचेनी होते । नाहींकंटाळत तयालागीं ॥३॥ एका जनार्दनी भक्तांची आवडी । वाढवीत गोडी नित्य नवी ॥४॥

241. खेळो पंडखडे गे बैसोनि निवाडे । आधी उचली एक मग दोनि घेई पुढे ॥१॥ सावधान चालि गे नेमाचेचि झेलि । दोन तीन पांच सात सांडी येक उचली ॥२॥

242. आम्हा अलंकार मुद्रांचे शृंगार । तुळशीचे हार वाहो कंठी ॥१॥ लाडिके डिंगर पंढरिरायाचे । निरंतर वाचे नामघोष ॥२॥ आम्हा आणिकांची चाड चित्ती नाही । सर्व सुखे पायी विठोबाचे ॥३॥ तुका म्हणे आम्ही निघोचीया मुक्ती । एकाविण चित्ती दुजे नाही ॥४॥

242. आपणची सारा । पाहावे की नारीनरा ॥1॥ पटाकारणे हे जनी । पांडुरंग तंतु मनी ॥2॥ भावेवीण भजले । भिउनिया झांकी डोळे ॥3॥ म्हणे काय पाहू येते । भिन्न नव्हे वस्तु जेथे ॥4॥

242. सुंदर राजसु सकुमारु । बिदुले न साहे ज्यासी । स्वबुद्धी अळंकारला पराग्रासूनी । ठेला मौन्य पडले या शब्दासी ॥ पाहो जाय तव पाहणे ग्रासी । नवलावो काय या सुखासी । न अवलोकवे मना अवधारुनी । ध्यानी आता न विसंबे तझिया पायासी रया ॥

242. डोळियाचा देंखणा पाहतांच दिठी । डोळाच निघाला देखण्या पोटी ॥१॥ डोळ्याचा देखणा पाहिला डोळा । आपेआप तेथे झांक ला डोळा ॥२॥ चोखा म्हणे नवलाव झाला । देखणा पाहता डोळा विराला ॥३॥

242. भावार्थ वाल्मिका आला तो फळासी । जाले सत्य ऋषी भावर्थेची ॥१॥ यालागी भावार्थ असावा साधका । करितसे रंका राज्यनिधी ॥२॥

242. छोडो चुनरया छोडो मनमोहन मनमो बिच्यारो॥धृ०॥ नंदाजीके लाल । संग चले गोपाल धेनु चरत चपल । बीन बाजे रसाल । बंद छोडो॥१॥ काना मागत है दान । गोपी भये रानोरान ।

242. तुजविण मज कोण वो सोयरे । आणीक दुसरे पांडुरंगे ॥१॥ लागलीसे आस पाहातसे वास । रात्री वो दिवस लेखी बोटी ॥२॥ काम गोड मज न लगे हो धंदा । तुका म्हणे सदा हेचि ध्यान ॥३॥ अर्थ :

242. गडयानो राजा कीरे झाला । कृष्ण सिंहासनी बैसला ॥१॥ पांवा मोहरी घोंगडी । आम्ही खेळु यमुने तटी । नाचा पाउला देहुडी । कृष्ण आमुचा किरे गडी ॥२॥ खेळू हुतुतु हुंबरी । थडक हाणो टीरीवरी । आता चालिला दळभारी । आमचे यशो-देचा हरी ॥३॥ कुस्ती खेळता कासाविसी । शेंबुड खरकटे नाकासी । कडे घेऊ सावकासी । आता बहु भितो यासी ॥४॥

242. नित्य तो सोहळा करिताती सुरवर विचार पहावयाला देव येतो ॥१॥ अंतरी सुरवर विचार करिती । काला श्रीपती करित स्वये ॥२॥ उच्छिष्ट प्रसाद सेवुमधणीवरी । मत्स्यरुप निर्धारी घेती सर्व ॥३॥ एका जनार्दनी जाणतसे खुण । म्हणोनि विंदान आरंभिले ॥४॥

242. तरिच पिंग्या गोडि गे लावोनि आंग मोडी । नाही तरी परती सर म्हणती जा घांगडी ॥१॥ फिरविसी मान जरी हरीते लक्षून । तरीच खेळ रुचेल तुझा मानवती जन ॥२॥

243. कासया गुणदोष पाहो आणिकांचे । मज काय त्यांचे उणे असे ॥१॥ काय पाप पुण्य पाहो आणिकांचे । मज काय त्यांचे उणे असे ॥२॥ नष्ट दृष्टपण कवणांचे वाणू । तयाहून अणु अधिक माझे ॥३॥ कुचर खोट मज कोण असे आगळा । तो मी पाहो आपुलिया ॥४॥

243. आक्रोशे ध्यानासी आणी पुरुषोत्तमा । पृथ्वीयेसी क्षमा उणी आणी ॥1॥ अखंडित शुद्ध असावे अंतर । लोणिया कठोर वाटे मनी ॥2॥ बोले ते वचन बहु हळुवट । सुमना अंगी दाट जडभार ॥3॥ नाम ते स्मरण अमृतसंजिवनी । म्हणे दासी जनी हेचि करा ॥4॥

243. सुढाळ ढाळांचे मोती अष्टे अंगे लवे ज्योती । जया होय प्राप्ति तोचि लाभे ॥ हातीचे निधान जाय मग तू करिसी काय । पोळलियावरी हाय निवऊ पाहे ॥

243. तुटला आयुष्याचा दोरा । येर वाउगा पसारा ॥१॥ टाकोनी पळती रांडा पोरे । अंती होती पाठमोरे ॥२॥ अवघे सुखाचे संगती । कोणी कामा नये अंती ॥३॥ चोखा म्हणे फजितखोर । माझे माझे म्हणे घर ॥४॥

243. भक्तिबळे इच्छा पुरवितो देव । आला अनुभव पुंडलीका ॥१॥ म्हणोनिया भक्ति असावे कारण । आहे नारायण भाव तेथे ॥२॥

243. हाती घोडा महाल खजीना दे दवलतपर लातरे । करीयो प्रभुजीकी बात सबदीन करीयो प्रभूजीकी बात॥धृ०॥ मा बाप और बेहेन भाई कोई नही आयो सातरे॥१॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर भजन करो दिन रातरे॥२॥

243. पढियते आम्ही तुजपाशी मागावे । जीवीचे सांगावे हितगुज ॥१॥ पाळसील लळे दीन वो वत्सले । विठ्ठले कृपाळे जननिये ॥धृपद॥ जीव भाव तुझ्या ठेवियेला पायी । तूचि सर्वा ठायी एक आम्हा ॥२॥ दुजियाचा संग लागो नेदी वारा । नाही जात घरा आणिकाच्या ॥३॥

243. गौळणी परब्रम्ह निष्काम तो हा गौळिया घरी । वाक्या वाळे अंदु कृष्ण नवनीत चोरी ॥१॥ म्हणती गौळणी हरीची पाउले धरा । रांगत रांगत येतो हरी हा राजमंदिरा ॥२॥ लपत छपत येतो हरी हा राजभुवनी । नंदासी टाकूनि आपण बैसे सिंहासनी ॥३॥

243. गोविंयेंलें देवे आम्हांसी अभिमानें । नामरुप पेणे अंतरलों ॥१॥ करिती विचार इंद्रादी देव । हे सुखवैभव न मिळे आम्हा ॥२॥ शेष उष्टावळी मिळतां आम्हांसी । पावन जन्मासी होऊं आम्ही ॥३॥ ऐसा विचार करुनिया देव । मत्स्यरुप सर्व धरिताती ॥४॥

243. पिंगा म्हणिजे पिलंगोनि भिरभिरियाचे परी । फिराविसी माज मान तरि तुझी थोरी ॥१॥ चित्त हरिवरी गे ठेवूनि दे भोवरी । नाहीतरी सर परती येथूनि जाय दुरी ॥२॥

244. मागे बहुता जन्मी । हेचि करीत आलो आम्ही । भावपात श्रमी । दुःख पडिले निववू त्या ॥१॥ गर्जो हरीचे योवाडे । मिळो वैष्णव बागडे । पाझर रोकडे । काढू पाषाणामध्ये ॥२॥

244. आम्ही आणि संत संत आणि आह्मी । सूर्य आणि रश्मि काय दोन ॥1॥ दीप आणि सारंग सारंग आणि दीप । ध्यान आणि जप काय दोन ॥2॥ शांति आणि विरक्ति विरक्ति आणि शांती । समाधान तृप्ति काय दोन ॥3॥ रोग आणि व्याधी व्याधी आणि रोग । देह आणि अंग काय दोन ॥4॥

244. सकुमार साखर कापुरे घोळिली । गोडी परिमळ दोन्ही उरली ॥ मित्रत्व करा जीवाहून वेगळे । पढियंते आगळ प्रेमजाण ॥ तरूमाजी जैसा एक चंदनु । राहिल वेधुनी वनस्पती ॥ बापरखुमादेविवरू जीवींचा जिव्हाळा । काही केलिया वेगळा नव्हे गे माये ॥

244. तुम्ही तो साकडे बहुत वारिले । आता का उगले बोलू देवा ॥१॥ आजीवरी पडिलो लिगाडाचे गुंती । तेणेंचि फजिती झाली दिसे ॥२॥ झाला दिसे मज मोकळा मारग । धिक्कारिती जग मागे पुढे ॥३॥ चोखा म्हणे ऐसे विरीत देखिले । ते साचचि संचले मनी माझ्या ॥४॥

244. भावार्थाचे दावे देवाचिया गळा । तयासी मोकळा कोण करी ॥१॥ विचारिता जन्म सोसी गर्भवास । द्वारपाळ त्यास करी बळी ॥२॥

244. बासुरी सुनूंगी । मै तो बासुरी सुनूंगी । बनसीवालेकू जान न देऊंगी॥धृ०॥ बनसीवाला एक कहेगा । एकेक लाख सुनाऊंगी॥१॥ ब्रिंदाबनके कुजगलनमो । भर भर फूल छिनाऊंगी॥२॥ ईत गोकुल उत मथुरा नगरी । बीचमे जाय अडाऊंगी॥३॥

244. कोण पर्वकाळ पहासील तीथ । होते माझे चित्त कासावीस ॥१॥ पाठवी भातुके प्रेरी झडकरी । नको राखो उरी पांडुरंगा ॥धृपद॥ न धरावा कोप मजवरी काही । अवगुणी अन्यायी म्हणोनिया ॥२॥ काय रडवीसी नेणतिया पोरा । जाणतिया थोरा याचिपरी ॥३॥

244. यशोदे घराकडे चाल मला जेवू घाल ॥धु०॥ साध्या गव्हांची पोळी लाटी । मला पुरण पोळी करून दे मोठी । नाही अडवीत गुळासाठी । मला जेवू घाल ॥१॥ तूप लावून भाकर करी । वांगे भाजून भरीत करी । वर कांद्याची कोशिंबिरी । मला जेवू घाल ॥२॥ आईग खडे साखरेचे खडे । लवकर मला करून दे वडे । बाळ स्फुंदस्फुंदोनी रडे । मला जेवू घाल ॥३॥

244. गडियासी सांगे वैकुंठीचा राव । आजी आला भेवो यमुनेंत ॥१॥ जीवनालागीं तेथे कोण्ही पै न जावे । बाऊ आला आहे तया ठायी ॥२॥ तयांचे बालेणें लागे सर्वा गोड । म्हणोनि धरिती चाड संवगडे ॥३॥ एका जनार्दनीऐकोनि वचन । पढती वचन पेंदा बोले ॥४॥

244. फिरविसी मान तरी पिंग्याच्या महिमान । नाहीतरी सरे परती जाई वो येथून ॥१॥ धरी हरि चित्ती गे पिंगयाच्या निगुती । नाहीतरी वाया जासी भोवंडीचे भ्रांती ॥२॥

245. मोक्षपद तुच्छ केले या कारणे । आम्हा जन्म घेणे युगायुगी ॥१॥ विटे ऐसे सुख नव्हे भक्तीरस । पुढता पुढती अस सेवावे हे ॥२॥ देवा हाती रूप धरवू आकार । नेंदू निराकार होऊ त्यासी ॥३॥ तुका म्हणे चित्त निवांत राहिले । घ्याई ती पाउले विटेवरी ॥४॥

245. संत आणि देव मानी जो वेगळे । तेणे येथे आगळे केले दोष ॥1॥ माता ते वेगळी कुच ते उरीचे । म्हणोनिया त्याचे मर्दन करी ॥2॥ पाप ते वेगळे पुण्य ते आगळे । म्हणोनी गरळे पितो मद ॥3॥ दिवस उगवता पाहो नये त्याते । जेणे हो संताते व्देषीयेले ॥4॥

245. स्वप्नीचा घाई विवळे साचे । चेईलिया वरी म्हणे मी न वाचे ॥ जन कैसे माया भुलले । आपले हित चुकले ॥ आपीआप देखिले । परतोन पाहे तो येकले ॥ आपींआप असे । मी काय जालोंसे लोका पुसे ॥

245. देव म्हणे नारदासी । जाय निर्मळा तीर्थासी ॥१॥ तीर्थ निमर्ळे संगमी । स्नान करी नारदस्वामी ॥१॥ नारदाची नारदी सरी । धन्य धन्य मेहुणपुरी ॥३॥ चोखा म्हणे हेचि देई । स्नान घडो तये ठायी ॥४॥

245. पाचाही विषयांचा समूह एकत्र । होउनी परत्र अंतरले ॥१॥ यालागी संगती उपाय ते भले । आपणही केले तरावया ॥२॥

245. म्हारे घर चालोजी जशोमती लालनारे॥धृ०॥ राधा कहती सुनोजी प्यारे । नाहक सतावत जननी मुरारे । अंगन खेलत ले बिजहारे | लुटू लुटू खेलनारे॥१॥ पेन्हो पीत बसन और आंगीया । मोनो मोतरवाला कन्हैया ।

245. का हो देवा काही न बोलाचि गोष्टी । का मज हिंपुटी करीतसा ॥१॥ कंठी प्राण पाहे वचनाची वास । तो दिसे उदास धरिले ऐसे ॥धृपद॥ येणे काळे बुंथी घेतलीसे खोळ । का नये विटाळ होऊ माझा ॥२॥ लाज वाटे मज म्हणविता देवाचा । न पुससी फुकाचा तुका म्हणे ॥३॥

245. तळवे तळहात टेंकीत । डाव्या गुडघ्याने रांगत । रंगणी रंगनाथ । तो म्या देखिला सये ॥१॥ गवळण जसवंती पैसांगे । आलेवर कृष्णाचेनि मागे । येणे येणे वो श्रीरंगे । नवनीत माझे भक्षिले ॥२॥ एक्या हाती लोण्याचा कवळु । मुख माखिले अळुमाळु ।

245. गोपाळ म्हणती कान्हया कृष्नातें । आजी यमुनेचे जळ वर्जा का जी ॥१॥ हरी म्हणे तयाते तेथे बाऊ आला । म्हणोनि तया स्थळा नवजावें ॥२॥ ऐकोनिया पेंदा नाचतो दुपांडी । गदियांची मादि सवे घेत ॥३॥ बाऊ पहावया गडे हो अवघे चला । या कृष्णबोला राहुं नका ॥४॥

245. फुंकिसी जगा गडी गे तरि घाली फुगडी । नाही तरी नको करु फजिती रोकडी ॥१॥ मोडी आंग बाई गे नाचण्याचे सोयी । आठवूनि श्रीहरिचा निजानंद देही ॥२॥

246. न मिळो खाव्या न वाढो संतान । परी हा नारायण कृपा करो ॥१॥ ऐसी माझी वाचा मज उपदेशी । आणिक लोकांसी हेचि सांगे ॥२॥ विटेंबो शरीर होत का विपत्ती । परी राहो चित्ती नारायण ॥३॥ तुका म्हणे नाशिवंत हे सकळ । आठवे गोपाळ तेंची हीत ॥४॥

246. पाणी तेचि मेघ मेघ तेचि पाणी । काय या दोन्हीपणी वेगळीक ॥1॥ माती तेचि धूळ धूळ तेचि माती । भेंडा आणि भिंती काय दोन ॥2॥ साखरी गोडी गोडी साखरेसी । थिजले तुपासी काय दोन्ही ॥3॥ डोळा ते बुबुळ बुबुळ तो डोळा । शांति ज्ञानकळा काय भिन्न ॥4॥

246. वहिलिया येई रे । सौरभ्य घेऊनि जाई रे । तिया इया जिवित्वाच्या लाह्या रे भ्रमरा ॥ सुमनाचे जीवन विरुळे विपाये । वियोग जालिया केही न साहे रे भ्रमरा ॥ सकळिक पाल्हाळ रे । बापरखुमादेविवरू सुखाचे निधान रे भ्रमरा ॥

246. देह बुध्दीवेगळे जे आकारले । निगुर्ण ते सगुणपणे उभे केले ॥१॥ देव पहा तुम्ही देव पहा । तुम्ही देव पहा तुम्ही आपुले देही ॥२॥ उघडाचि देवो जगी प्रकाशला । नागव्या्ताने देव ग्रासीला ॥३॥ चोखा म्हणे नागवे उघडे झाले एक । सहज मीपण देख मावळले ॥४॥

246. तपाचे सामर्थ्य आहे बहु मोठे । पाहे तू वरिष्ठ मागील ते ॥१॥ विश्वामित्रे सृष्टी केलीसे दुसरी । जाण तपावरी गायत्रीच्या ॥२॥

246. सुंदर मारो सांवरो । मारा घेर आउंछे वनमाली॥धृ०॥ नाना सुगंधी तेल मंगाऊ । ऊन ऊन पाणी तपाऊ छे॥ मारा मनमो येही वसे छे । आपने हात न्हवलाऊ छे॥१॥ खीर खांड पक्वान मिठाई । उपर घीना लडवा छे॥

246. उचित ते काय जाणावे दुर्बळे । थोरिवेचे काळे तोंड देवा ॥१॥ देतो हाका कोणी नाइकती द्वारी । ओस कोणी घरी नाही ऐसे ॥धृपद॥ आलिया अतीता शब्दे समाधान । करिता वचन काय वेचे ॥२॥ तुका म्हणे तुम्हा साजे हे श्रीहरी । आम्ही निलाजिरी नाही ऐसी ॥३॥

246. गेलिया वृंदावना तेथे देखिला कान्हा । संवगडिया माजी उभा ध्यान लागले मना ॥१॥ हरिनाम गोड झाले काय सांगो गे माय । गोपाळ वाहती पावे मन कोठे न राहे ॥२॥ त्याचे मुख साजिरे वो कुंडले चित्त चोरे । सांडुनी अमृत धनी लुब्धली चकोरे ॥३॥ सांडुनी ध्रुवमंडळ आली नक्षत्रमाळा । कौस्तुभा तळवटी वैजयंती शोभे गळा ॥४॥

246. नव लक्ष गोपाळ यमुनेतटीं । उभे राहुनी दृष्टी पाहताती ॥१॥ खल्लाळाचा शब्द कानी तो ऐकिला । पेंदा पुढे झाला सरसाउनी ॥२॥ पेंदा म्हणे गडिया आपणा पाहुनी यमुना । हुंबरी घेती जाणा पहा पहा ॥३॥ एका जनार्दनी पाहुनिया देव । करिता उपाव नवलाचा ॥४॥

246. पेहरंब्याचे सोई गे सारविसी भुई । परि येथे तेथे असे अवघाचि हरि पाही ॥१॥ कापविता हात जरी सावधान चित्त । तरीच होईल मान न पवता घातपात ॥२॥

247. अवीट हे क्षीर हरी कथा माऊली । सेविता सेविली वैष्णवजनी ॥१॥ अमृत राहिले लाजोनि माघारे । येणे रसे थोरे ब्रम्हानंदे ॥२॥ पतित पातकी पावन पंगती । चतुर्भुज होती देव ऐसे ॥३॥ सर्व सुखे तया मोहोरती ठाया । जेथे दाटणी या वैष्णवांची ॥४॥

247. प्रपंची जो रडे । ब्रम्हवन त्याते जडे ॥1॥ ऐसा अखंडित ब्रम्ही । विठ्‌ठला जो कर्माकर्मी ॥2॥ पुत्रदेह ध्याया ध्यानी । कांता धनवो कामिनी ॥3॥ सिंधूसी सांडावा । जनी म्हणे गा सदैवा ॥4॥

247. सुखाचिया गोठी आता किती हो करणे । सुखे सुख अनुभवणे ऐसे करी ॥ पढियंते बाईये गुणेवीण हाता नये । साचेवीण सये तेथे आवडी कैंची ॥ कैसेनि कीजे मनासी रक्षण । भावासी बंधन केवी घडे ॥ बापरखुमादेविवरू विठ्ठलुचि पुरे । सुखी सुख मुरे ऐसे करी वो बाईये ॥

247. देही देखिली पंढरी । आत्मा अविनाश विटेवरी ॥१॥ तो हा पांडुरंग जाणा । शांती रुख्मिणी निजांगना ॥२॥ आकारले तितुके नासे । आत्मा अविनाश विठ्ठल दिसे ॥३॥ ऐसा विठ्ठल हृदयी ध्यायी । चोखामेळा जडला पायी ॥४॥

247. वर्णामाजी एक ब्राह्मण वरिष्ठ । ऐसे मागे श्रेष्ठ बोलियेले ॥१॥ म्हणोनि ब्राह्मण पूजावे आदरे । मोक्ष याचि द्वारे प्राणियासी ॥२॥

247. कागळ कोण लेई जायरे मथुरामा वसे रेवासी मेरा प्राण पियाजी॥धृ०॥ ए कागळमा झांझु शू लखिये । थोडे थोडे हेत जणायरे॥१॥ मित्र तमारा मळवाने इच्छे । जशोमती अन्न न खाय रे॥२॥ सेजलडी तो मुने सुनी रे लागे । रडता तो रजनी न जायरे॥३॥

247. आम्ही मागो ऐसे नाही तुजपाशी । जरी तू भितोसि पांडुरंगा ॥१॥ पाहे विचारूनि आहे तुज ठावे । आम्ही धालो नावे तुझ्या एका ॥धृपद॥ ॠद्धिसिद्धि तुझे मुख्य भांडवल । हे तो आम्हा फोल भक्तीपुढे ॥२॥ तुका म्हणे जाऊ वैकुंठा चालत । बैसोनि निवांत सुख भोगू ॥३॥

247. हरिनाम गोड झाले ॥ काय सांगू गे माये ॥ गोपाळ बहरताती ॥ वेणु आरती पावे ॥धृ॥ गेले होते वृंदावना ॥ तेथे भेटला कान्हा ॥ गोपाळांसी वेध माझा ॥ छंद लागला मना ॥१॥