वारकरी रोजनिशी

93. ब्राह्मणाचे पोर । मागे दूध रडे फार ॥1॥ माता ह्मणे बालकासी । दूध मागे देवापासी ॥2॥ क्षिराब्धीची वाटी । ह्मणे जनी लावी ओंठी ॥3॥

९३. संत भानुदास अभंग मांभळभट कंसराव चिंता करी । नवल बालकाची परी । या गोकुळामाझारी एक अरिष्ट वर्तले ॥१॥ आमुच्या सकळिका प्रधाना । माजी बलिवंत पूतना ।

93. अनंत नामाचे पाठांतर । रामकृष्ण नाम निरंतर । सर्व सुखाचे भांडार । हरि श्रीधर नाम वाचे ॥ हरिनाम गजर खरा । येणे तू तरसील सैरा । जन्म जुगाच्या येरझारा । खंडती एक्या हरिनामे ॥

93. आता कणकण न करी वाउगी । होणार ते जगी होउनी गेले ॥१॥ दारी परवरी झालोसे पोसणा । तुम्हांसी करूणा न ये कांही ॥२॥ होयाचे ते झाले असो का उदास । धरोनिया आस राहो सुखी ॥३॥ चोखा म्हणे मज हेचि बरे दिसे । न लावी पिसे जीवा कांही ॥४॥

93. संत असंताचे शरीर सारिखे । भिन्नत्व वोळखे क्रियेपासी ॥१॥ काय सांगो फळ दोहीचे वेगळे । जाणत्यासी कळे ज्ञानदृष्टी ॥२॥

93. राग काफी घर आंगण न सुहावै, पिया बिन मोहि न भावै॥ दीपक जोय कहा करू सजनी, पिय परदेस रहावै । सूनी सेज जहर ज्यू लागे, सिसक-सिसक जिय जावै॥

93. छैल बिराणे लाख को हे अपणे काज न होइ । ताके संग सीधारता हे, भला न कहसी कोइ । वर हीणो आपणो भलो हे, कोढी कुष्टि कोइ । जाके संग सीधारता है, भला कहै सब लोइ ।

93. अतिवादी नव्हे शुद्ध या बीजाचा । ओळखा जातीचा अंत्यज तो ॥१॥ वेद श्रुति नाही ग्रंथ ज्या प्रमाण । श्रेष्ठाचे वचन न मानी जो ॥धृपद॥ तुका म्हणे मद्यपानाचे मिष्टान्न । तैसा तो दुर्जन शिवो नये ॥२॥ अर्थ :

93. विठो सर्वाचा भार । हृदयी घ्या रे निरंतर ॥ विठोबा हा काळाचा काळ । महा भलासि कृपाळ ॥ सत्य वचन निर्धार । शरण जावे रघुवरा ॥ बोधला म्हणे हे सती । साक्षे रखुमाईचा पती ॥

९३. गहेरी करके बिन खुदाई । उपर मंडप छाये मारकंडे ते कवन काई ॥१॥ जीन तीर्णधर मूड बुलाए । हमरो कर्ता राम सनेही । काहेरे नर गर्व करत है । बिनस जाय कूठी देही ॥२॥ मेरी मेरी कयरो करते दूर जो धनसे भाई । बारह जो जन छत्र चलेथा । देही गिरजन खाई ॥३॥ सब सोनेकी लंका होती । रावणसे अदकाई । कहाभयो दरबाधे हाती खीनमे भई पराई ॥४॥

93. वत्सासुर व बकासुर वध. चालियेल तेव्हा गडी आणि देव । खेळताती सर्व आनंदाने ॥१॥ वत्साचिया वेषे वत्सासूर आला । माराया कृष्णाला परीक्षिती ॥२॥ पाहोनिया ऐसे तयासी मारिले । झोंकोनिया दिल्हे आकाशाते ॥३॥

93. मारी गावढी चुकलीसे भाई । देखन देखन त्रिभुवनसे आई । उन शोधन लागछे भाई । अब कैसी गत करुछे आई ॥१॥ मथुरा लमानीना मारो नामछे । गावढी देखत आई गांवछे । दृष्टी देखन नहीं मानछे । कैसे भुलाय कन्हयानछे ॥२॥ भूली भूली जाई मानछे । कहीं मिलन मोरे ध्यानछे । एका जनार्दन से पगछे । अखंड चित्त जडो गावढीछे ॥३॥

93. यावरी गौळणी सुंदरी । नूऊनिया निजमंदिरी । खेळविती परमात्मया श्रीहरी । नाना उपचारी पूजिती ॥१॥

94. घेऊनिया चक्र गदा । हाचि धंदा करितो ॥१॥ भक्ता राखे पायांपासी । दुर्जनासी संहारी ॥२॥ अव्यक्त ते आकारले । रुपा आले गुणवंत ॥३॥ तुका म्हणे पुरवी इच्छा । जया तैसा विठ्ठल ॥४॥

94. ओंकार निजवृक्ष त्‍यावरी वेधलो प्रत्‍यक्ष । दान मागो रामकृष्‍ण जनार्दना प्रत्‍यक्ष ॥१॥ झालो मी अंध पंगु । माझा कोणी न धरिती संगु ॥२॥ चालता वाट मार्गी मज कांही दिसेना । उच्‍चारिती नाम संतमार्गे चालिलो जाणा ॥३॥ पाहुनी पंढरी पेठ अंधपणा फिटलो । एका जनार्दनी संतपायी लीन झालो ॥४॥

94. पंढरीच्या राया । माझी विनवणी पाया ॥1॥ काय वर्णू हरिच्या गोष्‍टी । अनंत ब्रह्मांडे याचे पोटी ॥2॥ सेना न्हावी याचे घरी । अखंड राबे विठ्‌ठल हरी ॥3॥ राम चिंता ध्यानी मनी । ह्मणे नामयाची जनी ॥4॥

९४. संत भानुदास अभंग पंढरीनाथांचीभेट आले वारकरी करिती जयजयकार । गरुडटके भार असंख्यात ॥१॥ त्या सुखाचा पार जाणे तोचि एक ।

94. पदपदार्थ संपन्नता । व्यर्थ टवाळी का सांगता । हरीनामी नित्य अनुसरता । हे सार सर्वार्थी ॥ हरिनाम सर्व पंथी । पाहावे न लागे ये अर्थी । जे अनुसरले ते कृतार्थी । भवपंथा मुकले ॥

94. आता याचा संग (अर्थ) पुरे पुरे देवा । येऊ द्या कनवाळा तुम्हालागी ॥१॥ गुंतलोंसे काढा यांतोनी बाहेरी । माझे तो हरि कांही न चाले ॥२॥ वारंवार करूणा करितो देवराया । का न ये कनवाळा तुम्हांलागी ॥३॥ चोखा म्हणे आता न करा उदास । पुरवावी आस मायबापा ॥४॥

94. चंदनाचा संग लाधलिया वृक्ष । तैसेचि प्रत्यक्ष होती जाण ॥१॥ तैसी हे संगति साधूची जालिया । संत आपसया होती जीव ॥२॥

94. राग पीलू साजन घर आओनी मीठा बोला॥ कदकी ऊभी मै पंथ निहारू थारो, आया होसी मेला॥ आओ निसंक, संक मत मानो, आया ही सुक्ख रहेला॥

94. डर गयोरी मन मोहनपास, डर गयोरी मन मोहनपास॥१॥ बीरहा दुबारा मै तो बन बन दौरी । प्राण त्यजुगी करवत लेवगी काशी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । हरिचरणकी दासी॥३॥

94. शब्दा नाही धीर । ज्याची बुद्धि नाही स्थिर ॥१॥ त्याचे न व्हावे दर्शन । खळा पंगती भोजन ॥धृपद॥ संतासी जो निंदी । अधम लोभासाठी वंदी ॥२॥ तुका म्हणे पोटी । भाव अणीक जया ओठी ॥३॥

94. विषये पाहे विख । याचे मानाल सुख । आवडी खाऊ जाता पुढे । भोगसिल दुःख । तुझे तु भोगसिल । जन पाहती कौतुक ॥ विषये पाही विख । जे जे सेवित गेले । बळेच उडी टाकुनी । आपण बुडाले ।

९४. अन मडका मंदल बाजे । बिन श्रवण घर हर जागे ॥१॥ बादल बिन बरखा होई । तो तद बिचारे कोई ॥२॥ मोको मिलीयो राम सनेही । जहे निली है देहसो देही ॥३॥ मिल पारस कंचन होया । मुक मनसा रतन परोया ॥४॥

94. गौळणी दर्शन उत्सुकता. उठोनी प्रात:काळी गौळणी बोलती । जाईल श्रीपती वना आता ॥१॥ चला जाऊ आता पाहू गे श्रीमुख । हरेल ही भूक डोळियांची ॥२॥ तांतडीने येती नंदाचिया घरा । मुख दावी उदारा कृष्णराया ॥३॥

94. भूली भटकी आई कान्हा तोरे गांवछे । मारो नंदनंदन चित्त जडे तोरे पावछे लालना ॥१॥ चली आई परपंच हाटसे । तुं केव धरियों मेरे वाटछे ॥२॥ आब तू नंदनंदन लालछे । मै गारी देऊं तुजसे लालना ॥३॥ एका जनार्दन नाम तोरे गावछे । पीरीत वसे तारे चरणछे लालना ॥४॥

94. आमुचा जिवलग सांगती । जन्मोजन्मींचा श्रीपती । एकीसवे एकी बोलती । आणि आळंगिती हदयेसी ॥१॥

94. जिथुनि उग्दारु प्रसवे ऊँकारु । तोचि हा श्रीधरु गोकुळी वसे ॥१॥ जनकु हा जगाचा जीवलगु साचा । तो हरि आमुचा नंदाघरी ॥२॥ नमाये वैकुंठी योगीयांचे भेटी । पहाता ज्ञानदृष्टी नये हाता ॥३॥ निवृत्ति म्हणे देवा म्हणविता हे रावो । तो सुखानुभवो यादवांसी ॥४॥

95. साठविला हरि । जिही हृदयमंदिरी ॥१॥ त्यांची सरली येरझार । झाला सफळ व्यापार ॥२॥ हरि आला हाता । मग कैची भय चिंता ॥३॥ तुका म्हणे हरि । काही उरो नेदी उरी ॥४॥

95. जंबु या द्वीपामाजी एक पंढरपूर गांव । धर्माचे नगर देखा विठो पाटील त्‍याचे नांव । चला जाऊ तया ठाया । कांही भोजन मागाया ॥१॥ विठोबाचा धर्म जागो । त्‍याची चरणी लक्ष लागो ॥२॥ ज्‍यासी नाही पंख पाय तेणे करावे ते काय । शुध्‍द भाव धरोनिया पंढरपुरासी जावे ।

95. भिल्लणीची फळे कैशी । चाखोनी वाहातसे देवासी ॥1॥ भावे तिची अंगिकारी । सर्वाहुनी कृपा करी ॥2॥ गुज वान्नरांसी पुसावे । राक्षसांते हो जिंकावे ॥3॥ वान्नर अवघे भुभुःकार । बोलताती रामासमोर ॥4॥

95. सर्वव्यापक सर्व देही आहे । परी प्राणीयांसी सोय न कळे त्याची ॥ परमार्थ तो कडु विषय तो गोडु । तया अवघडु संसार ॥ नामाचे साधन जिव्हे लावी बाण । तया प्रेमे वैकुंठ जवळी असे ॥ सुलभ आणि सोपारे केलेंसे दातारे । आम्ही एकसरे उच्चरिले ॥

95. आता याचा छंद नकोसा हा झाला । वोकुठा आला संसाराचा ॥१॥ विटले जे अन्न घेतसे चिळशी । तैसे ये विषयी झाले असे ॥२॥ आता हे अवघे दु:खाचे प्रकार । न सोसवे धीर धरवेना ॥३॥ चोखा म्हणे आता पुरे याचे जिणे । पुढील ते पेणे अंतरले ॥४॥

95. दुर्जनाचे संगे दुर्जनाची होय । पाहे अभिप्राय सहज तो ॥१॥ हिंगाची संगती लागली कापुरा । स्वगुण तो खरा हरपला ॥२॥

95. राग प्रभावती म्हारे जनम-मरण साथी थांने नही बिसरू दिनराती॥ था देख्या बिन कल न पड़त है, जाणत मेरी छाती । ऊंची चढ़-चढ़ पंथ निहारू रोय रोय अंखिया राती॥

95. तुम की करो या हू ज्यानी । तुम०॥धृ०॥ ब्रिंद्राजी बनके कुंजगलीनमो । गोधनकी चरैया हू ज्यानी॥१॥ मोर मुगुट पीतांबर सोभे । मुरलीकी बजैया हू ज्यानी॥२॥ मिरा कहे प्रभु गिरिधर नागर । दान दिन ले तब लै हु ज्यानी॥३॥

95. चोरे चोराते करावा उपदेश । आपुला अभ्यास असेल तो ॥१॥ शिंदळीच्या मागे वेचिता पाउले । होईल आपुले तिच्या ऐसे ॥धृपद॥ तुका म्हणे भितो पुढिलिया दत्ता । म्हणऊनि चिंता उपजली ॥२॥ अर्थ :

95. विश्वास धरावा मनी । मग पुरवीत आहे धनी । उपमन्यालागोनि । कैसे केले ॥ अज्ञान लेकरु । परि केलासे निर्धारु । दिधला क्षीरसागरु । त़यालागी ॥ ऐसा कृपासिंधु । अनाथाचा बंधु । बहुतांसि आनंदु । केला त्याने ॥ जे जे ऐकत होतो कानी । ते पाहिले नयनी । बोधला चरणी विनटला ॥

९५. पाडपडोसन पुछले नामा । काप है छानछवाई हो । तो पै दुगुणी मजुरी देउ । मोको बेडी देउ बताई हो ॥१॥ रिबाई बेडी देनन जाई । देख बेडी रह्यो समाई ॥ध्रु०॥ हमारे बेडी प्राण धारा बेडी प्रत । मजुरी मागे जो कोई छान छवाने हो । लोक कुटुंब सब हूते तोरे । तो आपन बेडी आवे हो ॥२॥

95. उठोनिया प्रात:काळी । देवे मुरली वाजविली ॥१॥ गडी मिळोनी समस्त । घ्यारे शिदोर्‍या सांगात ॥२॥ अलंकार घालिताती दिसे सुशोभित मूर्ति ॥३॥ नामा ह्मणे स्वामी माझा । आला भक्तांचिये काजा ॥४॥

95. हो भलो तुम नंदन लालछे । मुजे गांवढी बतावछे ॥१॥ आगल पिछिल ध्यानमें आवछे । मंगल नाम तोरा मे गावछे ॥२॥ तरो सुंदर रुप मोरे मनछे । प्रीत लगी कान्हा हमछे ॥३॥ एक जनार्दनी तोरे नामछे । गावत ध्यावत हृदयमेछे ॥४॥

95. मग त्या मिळोनिया सकळ जनी । मध्ये बैसवूनिया शारंगपाणी । भोंवत्या खेळविती खेळणी । नाचती नाचणी गीतस्वरे ॥१॥

95. योगियांचे धन ते ब्रह्म संपन्न । तो हा जनार्दन नंदाघरी ॥१॥ हरीरूप माये सर्वाघटी आहे । दूध लोणी खाये गौळियांचे ॥२॥ चिंति अजामेळा नाम आले मुखा । तो वैकुंठीच्या सुखा देत हरि ॥३॥ निवृत्तिचे धन जगाचे जीवन । नाम नारायण तरुणोपाव ॥४॥

96. म्हणऊनि शरण जावे । सर्वभावे देवासी ॥१॥ तो हा उतरील पार । भव दुस्तर नदीचा ॥२॥ बहु आहे करुणावंत । अनंत हे नाम ज्या ॥३॥ तुका म्हणे साक्षी आले । तरी केले प्रगट ॥४॥

96. मृत्‍युलोका माझारी गा एक सद्गुरु साचारु । त्‍याचेनि गा दर्शने तुटला हा संसारु । पांगुळा हस्‍तपाद देतो कृपाळ उदारु । यालागी नांव त्‍याचे वेदा न कळे पारु ॥१॥ धर्माचे वस्तिघर ठाकियले बा आम्‍ही । दान मागो ब्रह्म साचे नेघो द्वैत या उर्मी ॥२॥ विश्रांति विजन आम्‍हा एक सद्गुरु दाता । सेविता चरण त्‍याचे फिटली इंद्रियांची व्यथा ।

96. यातिहीन चोखामेळा । त्यासी भक्तांचा कळवळा ॥1॥ त्याचा झाला ह्मणीयारा । राहे घरी धरी थारा ॥2॥ देह बाटविला त्याणे । हांसे जनी गाय गाणे ॥3॥

96. तिही त्रिगुणी ओतिले । त्रिपुटिसी गोंविले । आणूनि बांधिले । चर्मदेही ॥ न सुटता शिणता हे । भवति वास पाहे । प्रपंच मोहता हे । काय करू ॥

96. आता कोठवरी । भीड तुमची धरू हरि ॥१॥ दार राखीत बैंसलो । तुम्ही दिसे मोकलिलो ॥२॥ ही नीत नव्हे बरी । तुमची साजे तुम्हा थोरी ॥३॥ चोखा म्हणे काय बोलो । आमुचे आम्ही वाय गेलो ॥४॥

96. वोळखोनि करी संग तू निर्धारी । सुख तू अंतरी पावसील ॥१॥ हा जाण निर्धार विवेकाची युक्ति । न धरावी आसक्ति मनामाजी ॥२॥

96. राग प्रभाती थे तो पलक उघाड़ो दीनानाथ,मै हाजिर-नाजिर कद की खड़ी॥ साजणिया दुसमण होय बैठ्या, सबने लगू कड़ी । तुम बिन साजन कोई नहि है, डिगी नाव मेरी समंद अड़ी॥

96. म्हारे घर आओ प्रीतम प्यारा ॥ तन मन धन सब भेंट धरूंगी भजन करूंगी तुम्हारा । म्हारे घर आओ प्रीतम प्यारा ॥ तुम गुणवंत सुसाहिब कहिये मोमे औगुण सारा ॥

96. मांडवाच्या दारा पुढे । आणिला म्हातारा ॥१॥ म्हणे नवरी आणा रांड । जाळा नवर्‍याचे तोंड ॥धृपद॥ समय न कळे । काय उपयोगी ये वेळे ॥२॥ तुका म्हणे खरा । येथूनिया दूर करा ॥३॥

96. सकाळी उठोनी हरिचे नाम उच्चारा । नाम उच्चारिता तुटे पातक थारा ॥ हरिचे जे नाम ज्याच्या येईल वाचे । ते नर सदैव भाग्याचे । ते ऐक जीव दैवाचे ॥ हरिचे जे नाम जे जे उच्चारित गेले । हरिरुप होऊन ते नर वैकुंठी ठेले ॥ बोधला म्हणे देवा नाम उच्चारित गेलो । नाम उच्चारिता विठ्ठल पायी विनटलो ॥

९६. जो राज दे तब कबन बढाई । जो भीक मंगावे तव क्या घटा जाई ॥१॥ तू हर भज मन मेरे पद निर्बाना । बहूर न होये तेरा आबज जोना ॥२॥ सब ते उपाई परम पुलाई । जिस तू देवे तिसे भुजाई ॥३॥ सतगुरू मिले तब संसार जाई । किसहू पुजू दुजा नजर न आई ॥४॥

96. अनेक पुष्पांच्या साजताती माळा । गुंजाहार गळा विलसताती ॥१॥ रक्त पितांबर आरक्त अधर । चरणी सुंदर चा-लताती ॥२॥ रक्त चंदनाची घेतलीसे उटी । मयूरपत्रवेंठी शो-भताहे ॥३॥ शिंगे रंगविती देऊनिया रंग । चालती श्रीरंग मागे मागे ॥४॥

96. याहांकी बात नहीं मेरी आवछे । तोरे चरण कमल मैं द्यावछे ॥१॥ सुंदरतुन नंदनंदन लालछे । गळा शोभे वैजंयती मालछे ॥२॥ पीत पीतांबर घोंगरीयाछे । गोपाल नाचती तोरे सातछे ॥३॥ एका जनार्दनी रखत गावढीछे । चित्त जडे मोरे पावडीछे ॥४॥

96. म्हणती कृष्ण आवडे कैसा । जीवप्राण का पढिये जैसा । एकी म्हणती गे मानसा । भुलवाणाचि सुंदरपणे ॥१॥

96. देवामुकुटमणि ऐकीजे पुराणी । तो हा चक्रपाणी नंदाघरी ॥१॥ नंदानंदन हरि गौळणी गोरस । गोकुळी हृषीकेश खेळतसे ॥२॥ हरि हा सकुमार भौमासुर पैजा । वोळलासे द्विजा धर्मा घरी ॥३॥ निवृत्ति रोकडे नाम फाडोवाडे । हरिरूप चहूकडे दिसे आम्हा ॥४॥

97. क्षणाक्षणा हाचि करावा विचार । तरावया पार भवसिधु ॥१॥ नाशिवंत देह जाणार सकळ । आयुष्य खातो काळ सावधान ॥२॥ संतसमागमी धरावी आवडी । करावी तांतडी परमार्थी ॥३॥ तुका म्हणे इहलोकींच्या वेव्हारे । नये डोळे धुरे भरुनि राहो ॥४॥

97. पुर्वजन्‍मी पाप केले ते हे बहु विस्‍तारिले । विषयसुख नाशिवंत सेविता तिमिर कोंदले । चौऱ्यांशी लक्ष योनि फिरता दु:ख भोगिले । ज्ञान दृष्‍टी हारपली दोन्‍ही नेत्र आंधळे ॥१॥ धर्म जागो सदैवांचा जे बा परउपकारी । आंधळ्या दृष्‍टी देतो त्‍याचे नाम मी उच्‍चारी ॥२॥ संसार दु:खमुळ चहूंकडे इंगळ । विश्रांती नाही कोठे रात्र दिवस तळमळ ।

97. चोखामेळा संत भला । तेणे देव भुलवीला ॥1॥ भक्‍ति आहे ज्याची मोठी । त्याला पावतो संकटी ॥2॥ चोख्यामेळ्याची करणी । तेणे देव केला ऋणी ॥3॥ लागा विठ्‌ठल चरणी । ह्मणे नामयाची जनी ॥4॥

97. अळुमाळु सोय रातलीची धाय । सत्वतेजी माये एकतत्वी ॥ ते तत्वसाधन मुक्तामुक्त धन । कृष्ण नाम पूर्ण तेजी माये ॥

97. आता कोठवरी करू विवंचना । का हे नारायणा तुम्हा न कळे ॥१॥ सांपडलो जाळी गुंतलोंसे गळी । जीव हळहळी वाऊगाचि ॥२॥ कामक्रोधांचे सांपडलो हाती । बहुत फजीति होय तेणें॥ ॥३॥ नेणो कैसे दु:ख पर्वतायेवढे । सुख राई पाडे झाले मज ॥४॥

97. संतसंगतीचा महिमा अद्भुत । होती ज्ञानवंत सत्त्वगुणी ॥१॥ यालागी सेवावे संतांचे चरण । स्थिर होय मन येक क्षणे ॥२॥

97. राग दरबारी-ताल तिताला तुम सुणौ दयाल म्हारी अरजी॥ भवसागर मे बही जात हौं, काढ़ो तो थारी मरजी । इण संसार सगो नहि कोई, सांचा सगा रघुबरजी॥

97. तुम बिन मेरी कौन खबर ले, गोवर्धन गिरिधारीरे॥धृ०॥ मोर मुगुट पीतांबर सोभे । कुंडलकी छबी न्यारीरे॥ तुम०॥१॥ भरी सभामो द्रौपदी ठारी । राखो लाज हमारी रे॥ तुम०॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । चरनकमल बलहारीरे॥ तुम०॥३॥

97. काही नित्यनेमाविण । अन्न खाय तो श्वान । वाया मनुष्यपण । भार वाहे तो वृषभ ॥१॥ त्याचा होय भूमी भार । नेणे यातीचा आचार । जाला दावेदार । भोगवी अघोर पितरांसि ॥धृपद॥ अखंड अशुभ वाणी । खरे न बोले स्वप्नी । पापी तयाहुनी । नाही आणीक दुसरा ॥२॥ पोट पोसी एकला । भूती दया नाही ज्याला । पाठी लागे आल्या । अतिताचे द्वारेशी ॥३॥

97. संसार महाझट । तेथे भव खटपट । उणे पुरे बोलता रे । कहि न भरे पोट । संसार हा महाझट ॥ धन वित्त पुत्र नारी । आवघी मिळोनी धरा । दया धर्म न धर त्याने केला मातेरा ॥ सदा हाल हाल मोठी दयाधर्म नाही पोटी । प्रपंची वेढिले रे पाहिले माया जाळ मिठी ॥ आता तरी हित करी । स्वहित विचारी व्यर्थ तू पडो । नको पाहे मायेचे घरी ।

९७. मोके तारले रामा तारले । मै अजान जन तर बिन जानो बाप बिठला बाह दे । नरदेह सुर होई ॥१॥ जात निमखमे सत्‌गुरु बुध सिखलाई । नरते उपज स्वरगको जीत्यो सो ओखद मै पाई ॥ध्रु०॥ जहा जहा ध्रुव नारद टेके नेक टकावो मोही । तेरे नाम अब लंब बहुत है नामेकी निजमत एही ॥२॥ मोह लाभती ताला बेली । बछरे बिन गाय अकेली ॥३॥

97. शिवादि वंदिती ज्याचे पायवणी । त्यासी पायांवरी न्हाणी यशोदा ते ॥१॥ नंद पुण्याचा लेखा न कळे आह्मांप्रती । शुक परीक्षिती सांगतसे ॥२॥ सनकादिक ज्याचे ध्यानी झाले पिसे । गायी चारीतसे गोकुळांत ॥३॥ गडियांसी काला वांटीत्त श्रीधर । कौतुक सुरवर पाहताती ॥४॥

97. गोकुळी गोमाई गवळणी । तिच्या सुना चवघी जणी । यमुने गेल्या एके दिनीं । त्यांनी कृष्ण पहिला ॥१॥ कृष्णा पाहता मधुसूदन । मोहिलें चवघीचें मन । कृष्ण कृष्ण लागले ध्यान । देहभान विसरल्या ॥२॥ सर्वें एके होती शेजारीण । आली सदनासी धांवुन । गोमाईसी वर्तमान । अवघे विदित केले ॥३॥ राखी लपवी आपुल्या सुना । सुनेचें नख दृष्टी पडुं देइना । जर का येशील माझे सदना नासिका चुना तीन बोटे ॥४॥

97. घरी आपुलिया मातेपाशी । देखोनिया मागे शशी । म्हणे देंईवा खेळावयासी । आणूनी तो मज हाती ॥१॥

97. वेदबीज साचे संमत श्रुतीचे । गुह्य या शास्त्रांचे हरि माझा ॥१॥ तो हरि खेळतु प्रत्यक्ष मूर्तिमंतु । कृष्ण मुक्ती देतु देतु जीवघाते ॥२॥ अर्जुना साहाकारी द्रौपदी कैवारी । तो विदुराचे घरी अन्न मागे ॥३॥ निवृत्तिचे धन गोकुळी श्रीकृष्ण । यादव सहिष्णु हरि माझा ॥४॥

98. शांतीपरते नाही सुख । येर अवघेचि दु :ख ॥१॥ म्हणऊनि शांति धरा । उतराल पैलतीरा ॥२॥ खवळलिया कामक्रोधी । अंगी भरती आधि व्याधि ॥३॥ तुका म्हणे त्रिविध ताप । जाती मग आपेआप ॥४॥

98. धर्म अर्थ काम मोक्ष दान मागे श्रीगुरु । हस्‍त पाद शरीर व्‍यथा पंगु झालो मी पुढारु । तिमिर आले पुंढे मायामोहो उदारु । तेणे मी जात होतो मग सहज भेटला सद्गुरु ॥१॥ धर्म जागो सद्गुरु महिमा जेंणे तुटे भवव्‍यथा । हाचि धर्म अर्ध काम येर ते मी नेघे वृथा ॥२॥ एक नाम कृष्‍ण याचे दान देई सद्गुरु । वेदशास्‍त्र मथन केले परि नव्‍हेचि पुढारु ।

98. माळियाचा लेक झाला । सेखी कुर्म्यालागी गेला ॥1॥ चांभार्‍याने जानव्यासी । काढोन दाविले भटांसी ॥2॥ तुरका घरी विणी । ह्मणे नामयाची जनी ॥3॥

98. जन्मजन्मांतरी । असेल पुण्यसामुग्री । तरीच नाम जिव्हाग्री । येईल श्रीरामांचे धन्य कुळ तयाचे । रामनाम हेचि वाचे । दोष हरतील जन्माचे । श्रीराम म्हणतांचि ॥

98. आन साधने सायास । कांही न करी आयास । नामचाचि उल्हास । हृदयी वास असावा ॥१॥ हेचि मागतसे देवा । हीच माझी भोळी सेवा । पायांसी केशवा । हाचि हेवा मानसी ॥२॥

98. तीर्थे हिंडलिया काय होय फळ । अंतर निर्मळ नाही जव ॥१॥ यालागी निर्मळ होय चित्त येणे । संतांचे दर्शने घेतलिया ॥२॥

98. राग बिहाग स्याम मोरी बांहड़ली जी गहो । या भवसागर मंझधार मे थे ही निभावण हो॥ म्हाने औगण घणा रहै प्रभुजी थे ही सहो तो सहो ।

98. दूर नगरी, बड़ी दूर नगरी-नगरी कैसे मै तेरी गोकुल नगरी दूर नगरी बड़ी दूर नगरी रात को कान्हा डर माही लागे,

98. कन्या गौ करी कथेचा विकरा । चांडाळ तो खरा तया नावे ॥१॥ गुण अवगुण हे दोन्ही प्रमाण । यातिशी कारण नाही देवा ॥२॥ आशाबद्ध नये करू ते करिती । तुका म्हणे जाती नरकामधी ॥३॥ अर्थ :

98. सकळाचे डाळ मुळ आवघाचि गोपाळ । न कळे त्याचि कळ ब्रह्मादिका ॥ जया जैसा भाव त्यासि तैसा देव योगिया । अनुभव घेऊनि राही ॥ उदक पाहे जीवन तेथे । वसवी लवण दोहीस भिन्नपण कैचे तेथे ॥ जैसे पाहे चाळविता बुधि पाहे खेळविता । ज्याचा जैसे चिता उपावो करि ॥

९८. असभेद जगमे तुला पुरख दाने प्राग स्नाने । तो न पुजे हर किरत नामा आपने ॥१॥ राम भजर मन आळसिया ॥ध्रु०॥ गया पिंड भर्ता बनारस अस वस्ता मुखवेद चतूर पडता । सकल धर्म इच्छिता गुरू ग्यात संद्रय द्दढता खात कर्म सहत रहता ॥२॥ सिव्हा सगत संवाद मन छोड छोड सकल भेद । स्मर स्मर गोविद भज नामा तरसह भवसिंधु ॥३॥

98. आधासूर वध कंस धाडी अघासुर । मारी नंदाचा कुमर ॥१॥ एक ओंठ घाली खाली । दुजा मेघाच्या मंडळी ॥२॥ गाई गोपाळ उदरी । देवा कळले अंतरी ॥३॥

98. दही दुध चोरुनी दे सर्वांना । ऐसे मज सांगताती । आई मज मारुं नको । नाही नाही म्या पाहिली माती ॥१॥ ते न ऐकिलें म्हणोनि मजवर । रुसले सांगाती । बळीरामही जो भेटला । तोही माझा पक्षपाती ॥२॥ एका जनार्दनी पूर्ण कृपेनें । आम्ही भजूं दीनराती ॥३॥

98. मग बैसवूनिया पाटावरी । ताटी वाढिल्या नानापरी । दूध दही तूप साय वरी । शर्करा तेही ठेवियेली ॥१॥

99. भावे गावे गीत । शुद्ध करुनिया चित्त ॥१॥ तुज व्हावा आहे देव । तरि हा सुलभ उपाव ॥२॥ आणिकांचे कानी । गुण दोष मना नाणी ॥३॥ मस्तक ठेंगणा । करी संतांच्या चरणा ॥४॥

99. शंख चक्र देवा तुज चुकलो गा तेणे दृष्‍टी आले पडळ । विषयग्रंथी गुंतलोंसे तेणे होतसे विव्‍हळ । अंध मंद दृष्‍टी झाली । गिळू पाहे हा काळ । अवचित दैवयोगे निवृत्‍ती भेटला कृपाळ ॥१॥

99. माझा लोभ नाही देवा । तुझी करी ना मी सेवा ॥1॥ नाही अंगी थोरपण । मिथ्या धरिसी गुमान ॥2॥ रामा येऊनि काय करिसी । तुझे बळ आह्मांपासी ॥3॥ नाही सामर्थ्य तुज हरी । जनी ह्मणे धरिला चोरी ॥4॥

99. अढळ सप्रेम उपरति पावो । हरि हरि घेवो तारक नाम ॥ संवगडे वागणे हरिपंथी चालो । हरि हरि बोलो दिननिशी ॥ पाहाते निमते सरे हंसगती । हरीची पंगती जेऊ बैसो ॥ ज्ञानदेव सांगे रामकृष्ण आशा । संसार पिपासा दूरी करी ॥

99. आपुल्या आपण सांभाळोनी घ्यावे । आहे नाही ठावे तुम्हा सर्व ॥१॥ वायांचि करणे लौकिकाचा गोवा । कोठवरी देवा बोलणे हे ॥२॥ अंगा नाही आले तंव ते साहाले । खादले पचले तरी ते हित ॥३॥ चोखा म्हणे तुमचे तुम्हासी सांगणे । माझे यांत उणे काय होते ॥४॥

99. प्रपंची असोनि प्रपंचा अतीत । करतिल संत सर्व कर्मी ॥१॥ यालागी सेवावे संतांचे चरण । मोक्षाचे कारण हेचि येक ॥२॥

99. राग त्रिवेनी मेरे नैना निपट बंकट छबि अटके॥ देखत रूप मदनमोहनको पियत पियूख न मटके । बारिज भवा अलक टेढ़ी मनौ अति सुगंधरस अटके॥

99. तुम लाल नंद सदाके कपटी॥धृ०॥ सबकी नैया पार उतर गयी । हमारी नैया भवर बिच अटकी॥१॥ नैया भीतर करत मस्करी । दे सय्या अरदन पर पटकी॥२॥ ब्रिंदाबनके कुंजगलनमो सीरकी । घगरीया जतनसे पटकी॥३॥

99. हरीहरा भेद । नाही करू नये वाद ॥१॥ एक एकाचे हृदयी । गोडी साखरेच्या ठायी ॥धृपद॥ भेदकासी नाड । एक वेलांटीच आड ॥२॥ उजवे वाम भाग । तुका म्हणे एकचि अंग ॥३॥

99. सकळ सखियास करित़से विनंती । समजावुनि द्या मज ॥ रामाचे भेटीला मन हे उदासीन । नव्हे समाधान काही केल्या ॥ व्यर्थ माझा देहे । जात असेवाया । भेटावया देवराया जिवलगा ॥ मग सकळिका मिळोनी एकरुप जाल्या । घेउनी राम आल्या घरा माझ्या ॥

९९. तीन छंदे खेलो अच्छे । कुंभारकेघर हंडी अच्छे ॥ध्रु०॥ राजाके घर सांडीगो । बाबनके घर रांदी अच्छे ॥१॥ रांदी सांदी हांदी गो । वानीके घर हिंग अच्छे ॥२॥ महिसर माथे सिंगगो । देवल मध्य लिंगया अच्छे ॥३॥

99. ब्रह्मदेव गर्वपरिहार गडी आणि रमापती । तेव्हा आनंदे जेविती ॥१॥ कोणी मांडिताती पाने । वरी ठेविताती अन्ने ॥२॥ कोणी ठेवी मांडीवरी । कोणी जेवी भूमीवरी ॥३॥