वारकरी रोजनिशी

993. मग प्रश्न आदरिला | नामा फुंदो जो लागला | का गा ज्ञानदेवो गेला | मज सांडुनिया ॥१॥ कैसा होय तुझा दास | कैसी पाहो तुझी वास | ज्ञानाकारणे कासाविस | जीव माझा होतसे ॥२॥ देव म्हणे नामयासी | तू झणी कासाविस होसी | तू रे तयाते नेणसी | ते कैसे आईक पा ॥३॥ ज्ञानदेव ज्ञानसागरू | ज्ञानदेव ज्ञानागरू |ज्ञानदेव भवसिंधुतारू | प्रत्यक्ष रूपे पै असे ॥४॥

993. एक ध्याती एकामेंकीं । वेगळे अंतर नोहे देखा ॥१॥ ऐसी परस्परें आवडी । गुळ सांडुनी वेगळी नोहे गोडी ॥२॥ एकमेकांतें वर्णिती । एकमेकांतें वंदिती ॥३॥ एका जनार्दनी साचार । सर्वभावे भुजा हरिहर ॥४॥

993. आहा रे काया जोडी केली । नर्कासी धाडिली उभय कुळे ॥१॥ उपजता तुज संतोषले सर्व । बुडविले नांव त्यांचेही त्वा ॥२॥

994. काय सांगू तूते बाई काय सांगू तुते ॥धृ॥ जात होते यमुने पाणिया वातत भेतला सांवला । दोईवल तोपी मयुल पुछाची खांद्यावली कांबला ॥१॥ तेणे माझी केली तवाली मग मी तेथूनी पलाली ।

994. नाशीवंत देह नासेल हा जाणा । का रे उच्चाराना वाचे नाम ॥१॥ नामेचि तारिले कोटयान हे कोटी । नामे हे वैकुंठी बैसविले ॥धृपद॥ नामापरते सार नाही त्रिभुवनी । ते का तुम्ही मनी आठवाना ॥२॥ तुका म्हणे नाम वेदांसी आगळे । ते दिले गोपाळे फुकासाठी ॥३॥

994. तंव नावेक श्रीहरी |तटस्थ घटिका चा-ही| ध्यान धरूनी अंतरी |निश्चळ राहिला ॥१॥ जयजयशब्द नामा वोभाये | केशवा त्राहे त्राहे | मी व्याकुळ होत आहे | ज्ञानदेवाकारणे ॥२॥ नारायणा त्राहे त्राहे | क्रुपाद्रुष्टी तू रे पाहे |मी व्याकुळ होत आहे |ज्ञानदेवाकारणे ॥३॥ तुझेनि दर्श़ने | ज्ञानाचेनि अवलोकने |मज पंढरीस असणे |तुझे चरणी गा विठ्ठला ॥४॥

994. हरीचें चिंतन हरीचें हृदयी । हरीचें चिंतन हरांचे हृदयी ॥१॥ ऐशीं परस्परें गोडी देखा । काय वर्णावे तया सुखा ॥२॥ सुख पाहता आनंद । एका जनार्दनी परमानंद ॥३॥

994. आंतु बाहेरी सर्वापासी । परी हा कोणासी नाढळे ॥१॥ मोहियली मायाभ्रमे । संसारसंभ्रमे म्हणोनिया ॥२॥

995. होय सौरी आता उघडा घाली माथा । परपुरुषी रमल्या बाई त्याची पतिव्रता ॥१॥ कर्मेवीण सौरी झाले आले संतापाशी । ज्ञान डौर घेऊनि करी लिंग देह नाशी ॥२॥

995. आळविती बाळे । मातेते सुख आगळे ॥१॥ द्यावे आवडी भातुके । पाहे निवे कवतुके ॥धृपद॥ लेवूनि अळंकार । दृष्टी करावी सादर ॥२॥ आपुलिये पदी । बैसवूनि कोडे वंदी ॥३॥

995. नामा न राहे खेद करू | केशव ठेवी अभय करू | म्हणे तू दु:खिया होसी थोरू| ज्ञानदेवाकारणे ॥१॥ धन्य धन्य तुम्ही भक्त | नित्य विष्णुचरणी रत | पुण्यशील भागवत | ज्ञानदेव नामया ॥२॥ तुमचेनि जग हे क्रुतार्थ | कवित्वे तरेल हे सत्य | मायामोहो निरसे समस्त | नामस्मरणे तुमचेनी ॥३॥ धन्य ज्ञानदेव ज्ञानशीळ | ज्ञानदेवा ऐसा सुढाळ | मी न देखे भूमंडळ | सकळही पाहता ॥४॥

995. हरिहरांसी जे करिती भेद । ते मतवादी जाण निषिद्ध ॥१॥ हरिहर एक तेथे नाही भेद । कासयासि वाद मूढ जनी ॥२॥ गोडीसी साखर साखरेस गोडी । निवाडितां अर्ध दुजी नोहे ॥३॥ एका जनार्दनी हरिहर म्हणता । मोक्ष सायुज्यता पायं पडे ॥४॥

995. आजिवरी काळ वृथाचि गेला । जेथुनिया झाला सृष्टिक्रम ॥१॥ ऐसेचि नाना धरिता वेष । न तुटती पाश कर्माचे ॥२॥

996. संसार वो ग्रामी गेला सांडुनी । माझे अंतःकरणी माहियेर ॥१॥ सासुरवासिनी मी वो परदेशिनी । का नये अझुनी मूळ मज ॥२॥

996. तप तीर्थ दान व्रत आचरण । गाता हरीगुण वारू नये ॥१॥ कोटि कुळे त्याची वाटुली पाहाती । त्या तया घडती ब्रम्हहत्या ॥धृपद॥ आपुलिया पापे न सुटे सायासे । कोणा काळे ऐसे निस्तरेल ॥२॥ व्हावे साह्य तया न घलावे भय । फुकासाठी पाहे लाभ घात ॥३॥

996. ऐसे परियेसिले विठ्ठले | तंव रूक्मिणीने विनविले | यांचे करिजो जी म्हणितले | हाकारिजो पुंडलिका ॥१॥ धन्य धन्य धरातळी | वोळले वोळले वनमाळी | वैष्णवी पिटली टाळी | जयजय शब्दे करूनिया ॥२॥ गरूडासी सांगे केशव | कैसा भेटे यासी ज्ञानदेव | पुंडलिकासी जाऊनी सर्व | व्रुत्तांत सांगे येथींचा ॥३॥ तेणे नमस्कारूनि हरी | निघाल्या पक्षाच्या फडात्कारी | भेटला पुंडलिका झडकरी | यथाविधी सांगितले ॥४॥

996. एका वेलांटिची आढी । मुर्ख नेणती बापुडीं ॥१॥ हरिहर शब्द वदता । यमदुता पडतसे चिंता ॥२॥ कीर्तनी नाचतां अभेद । उभयतांसी परमानंद ॥३॥ एका जनार्दनी सुख संतोष । हरिहर म्हणता देख ॥४॥

996. आणिकासी सांगे आशेचे बंधन । सदाचा बराडी असोनी आपण ॥१॥ काय म्हणावे यावरि आता । नष्टाचा परम नष्ट हाचि हा पहाता ॥२॥

997. हा अभंग साखरे महाराज यांच्या प्रतीमध्ये व गीता प्रेस सकल संत गाथामध्ये नाही भावाची मी सौरी जाले । गेले संतापाशी । ज्ञानखड्ग घेउनि हाती लिंगदेही नाशी ॥१॥

997. देवासाठी जाणा तयासीच आटी । असेल ज्या गाठी पुण्यराशी ॥१॥ निर्बळा पाठवी बळे वाराणसी । मेला आला त्यासी अर्ध पुण्य ॥धृपद॥ कथे निद्राभंग करावा भोजनी । तया सुखा धणी पार नाही ॥२॥ यागी ऋण घ्यावे द्यावे सुख लाही । बुडता चिंता नाही उभयता ॥३॥

997. पुढे चालिला गरूड | आक्रमित अवघे ब्रह्मांड | विमान शुभ्र चंड | पुंडलिक आणितसे ॥१॥ धन्य हरिभक्तांचा मेळ | धन्य धन्य तो गोपाळ | धन्य धन्य आळंकापुरी सुढाळ |ज्ञानदेव येतसे ॥२॥ दुरोनी लक्षित रूक्मिणी | हरूषे सांगे चक्रपाणि | पैल विमान येतसे गगनी |दाखविजे नामया ॥३॥ मग नामयासी सावध | करूनिया तो गोविंद | म्हणे तुझा पुरविला रे छंद |पैल ज्ञानदेव येताहे ॥४॥

997. होऊनी वैष्णव । जो का निंदी सदाशिव ॥१॥ त्याचे न पहावे वदन । मुर्खाहुनी मुर्ख पूर्ण ॥२॥ भक्तीचा सोहळा । शिवे दाविला सकळा ॥३॥ एका जनार्दनी वैष्णव । शिरोमणी महादेव ॥४॥

997. आणिकाची संपत्ती । देखोनि दु:ख मानी चित्ती ॥१॥ ऐसा पातकी चांडाळ । अशुचि तो सर्वकाळ ॥२॥

998. तुझी आण वाहिन गा देवराया । बहु आवडसी जीवापांसूनिया ॥१॥ कानडिया विठोबा कानडिया । बहु आवडसी जीवापांसूनिया ॥२॥

998. अग्नीमाजी पडे धातु । लीन होउनि राहे अंतु । होय शुद्ध न पावे धातु । पटतंतुप्रमाणे ॥१॥ बाह्यरंगाचे कारण । मिथ्या अवघेचि भाषण । गर्व ताठा हे अज्ञान । मरण सवे वाहातसे ॥धृपद॥ पुरे मातलिया नदी । लव्हा नांदे जीवनसंधी । वृक्ष उन्मळोनि भेदी । परि तो कधी भंगेना ॥२॥ हस्ती परदळ जो भंगी । तया पायी न मरे मुंगी । कोण जाय संगी । पाणोवाणी तयाच्या ॥३॥

998. आलिंगन पडिले द्रुढ | मिठी पडिली न सुटे गूढ | पुंडलिक म्हणे मज चाड |या विठ्ठल चरणाची ॥१॥ तुझे दरूषण माझा लाभ | जैसा ज्ञानदेवावरी लोभ | नामयावरी स्वयंभ |तैसाचि करी विठ्ठला ॥२॥ नामदेवे आळंगुनी प्रीती | शिर चरणावरी अवचिती | ज्ञानदेवाच्या ठेवी पुढती |म्हणे धन्य क्षिती मी एक ॥३॥ पुंडलिक म्हणे नामया | धन्यधन्य तुझा थाया | क्षिती आणिले वैकुंठराया |ज्ञानदेवाचेनि स्मरणे ॥४॥

998. होऊनिया विष्णुभक्त । शिवनिंदा जो करीत ॥१॥ तोची अधम चांडाळ । महादोषी अमंगळ ॥२॥ मुख्य मार्गाचा शिक्का । बंध होय तिही लोका ॥३॥ एका जनार्दनी शिव । उच्चारिता नाही भेव ॥४॥

998. आता निजप्रेमाची हे जाती । देहभावी नुरे स्फूर्ति । अवघिया संसारे निवृत्ति । देवो चिती सर्वदा ॥१॥

999. आम्ही वीर झुंझार । करू जमदाढे मार । थापटिले भार । मोड जाला दोषाचा ॥१॥ जाला हाहाकार । आले हाकीत झुंझार । शंखचक्रांचे शृंगार । कंठी हार तुळसीचे ॥धृपद॥ रामनामांकित बाण । गोपी लाविला चंदन । झळकती निशाण । गरुडटके पताका ॥२॥ तुका म्हणे काळ । जालो जिंकोनि निश्चळ । पावला सकळ । भोग आम्हा आमुचा ॥३॥

999. स्वर्ग मृत्यु पाताळ तिन्ही ताळे उदर |विराटले थोर विश्वरूप ॥१॥ समाधिसंजीवन निव्रुत्ती फावले |ते निधान देखिले आम्ही तुम्ही ॥२॥ निव्रुत्ती सोपान ज्ञानदेव निधी | मुक्ताई सिध्दि आळंकापुरी ॥३॥ पंढरी प्रत्यक्ष केली ज्ञानदेवे | उभारूनि बाहे संग आम्हा ॥४॥

999. शिव शिव नाम वदता वाचे । नासे पातक बहुता जन्माचें ॥१॥ जो मुकुटमणी निका वैष्णव । तयाचे नाम घेता हरे काळांचें भेव ॥२॥ तिही लोकी श्रेष्ठ न कळे आगमा निगमां । तयाची गोडी ठाऊक श्रीरामा ॥३॥ एका जनार्दनी नका दुजा भावो । विष्णु तोची शिव ऐसा निर्वाहो ॥४॥

999. आता तरी विचार करी । ध्यायी अंतरी विठठला ॥१॥ नाही तरी व्यर्थचि जासी । पुढे चौर्‍यांयसी भोगावया ॥२॥

1000. आशाबद्ध तो जगाचा दास । पूज्य तो उदास सर्वजना ॥१॥ आहे ते अधीन आपुले हाती । आणिका ठेविती काय बोला ॥धृपद॥ जाणतिया पाठी लागला उपाध । नेणता तो सिद्ध भोजनासी ॥२॥ तुका म्हणे भय बांधले गाठी । चोर लागे पाठी दुम तया ॥३॥

1000. तंव तेथे नवल वर्तले | आकाश असे विमानी दाटले |म्हणती मूळपीठ वैकुंठ देखिले | पुंडलिकासगट ॥१॥ पंढरीहुनि आले कैसे | पुंडलिक देव सरिसे | ज्ञानदेवासवे नामा असे | आणि विष्णुभक्त अपार ॥२॥ राही रखुमाई सत्यभामा | गाई गोपाळ मेघ:श्यामा | म्हणती पाहाहो महिमा | या विष्णुभक्तांचा ॥३॥ सवे ध्रुव प्रल्हाद अंबॠषी | रुक्मांगद सूर्यवंशी | आणि ॠषीमुनी तापसी | ऐसिया समवेत वनमाळी ॥४॥

1000. हरिहरांचे चिंतनीं । अखंड वदे ज्याची वाणी ॥१॥ नर नोहे नारायण । सदा वाचे हरिहर जाण ॥२॥ पळती यमदुतांचे थाट । पडती दुर जाऊनी कपाट ॥३॥ विनोदें हरिहर म्हणता । मोक्षप्राप्ती तया तत्त्वता ॥४॥ एका जनार्दनी हरिहर । भवसिंधु उतरी पार ॥५॥

1000. नामपर अखंड भूतदया मानसी । वाचे नाम अहर्निशी । तया न बिसबे हषिकेशी ।

1001. आणिकासी तारी ऐसा नाही कोणी । धड ते नासोनि भलता टाकी ॥१॥ सोने शुद्ध होते अविट ते घरी । नासिले सोनारी अळंकारी ॥धृपद॥ ओल शुद्ध काळी काळे जिरे बीज । कैचे लागे निज हाता तेथे ॥२॥ एक गहू करिती अनेक प्रकार । सांजा दिवसी क्षीर घुगरिया ॥३॥

1001. तंव बोलत उद्धव | धन्य धन्य हा देवाधिदेव | धन्य धन्य ज्ञानदेव | निजभक्त आवडता ॥१॥ धन्य तीर्थ इंद्रायणी |धन्य प्रत्यक्ष शूळपाणि | तारक ब्रह्म त्रिवेणी |मिश्रित रूपेरी वहातुसे ॥२॥ चिंतामणि हे पाषाण | दिव्य वनवल्ली जाण | जेथे लागले हरिचे चरण | ते धन्य आळंकापुरी ॥३॥ जेथे समाधिसी बैसता | इंद्रादि सामोके येती तत्वता | वैकुंठा जाईल निभ्रांता | रामकृष्ण उच्चारित ॥४॥

1001. भवसिंधुसी उतार । हरिहर म्हणता निर्धार ॥१॥ हीच घ्या रे प्रचीत । सर्व पुरती मनोरथ ॥२॥ संसाराचा धंदा । वाचे म्हणा हरि गोविंदा ॥३॥ एका जनार्दनी नाम । वाचे जप सोपा सुगम ॥४॥

1001. अवघियांचे असोनि देही । अतर्बाही न दिसचि ॥१॥ जेवी साखरेमाजी गोडी । न दिसे उघडी असतांही ॥२॥

1002. वाटे या जनाचे थोर बा आश्चर्य । न करिती विचार का हिताचा ॥१॥ कोण दम ऐसा आहे यांचे पोटी । येईल शेवटी कोण कामा ॥धृपद॥ काय मानुनिया राहिले निश्चिंती । काय जाब देती यमदूता ॥२॥ का ही विसरली मरण बापुडी । काय यांसी गोडी लागलीसे ॥३॥

1002. ऐसी प्रदक्षिणा करूनी विष्णुभक्ता | नामा जालासे सरता | रुक्मिणी म्हणे याते तत्वता | वैकुंठासी न्यावे जी ॥१॥ नामा म्हणे नेघे मुक्ती | मज पंढरीची आर्ती | विठ्ठलनामे करीन कीर्ती | नित्यकाळ जीवन्मुक्त ॥२॥ मज नित्यमुक्ता जन्म नाही | केशवासी माते पुसोनि पाही | युगानयुगी अवतार दाही | याचेनि संगे मज घडती ॥३॥ तिही त्रिभुवनी उदार | मुक्ति तुम्हापाशी साचार | परि भक्तिविण मुक्ति असार | कोण पामर इच्छिल ॥४॥

1002. हरिहरं भेद । नका करु अनुवाद । धरिता रे भेद । अधम तो जाणिजे ॥१॥ वैष्णव निका संभ्रम । महादेव सर्वोत्तम । द्वैताचा भ्रम । धरु नको ॥२॥ आदिनाथ परंपरा । चालत आली तो पसारा । जनार्दने निर्धारा । उघडे केले ॥३॥ गुह्मा जाप्य शिवांचे । उघडें केले पा साचे । एका जनार्दनी वाचे । रामनाम ॥४॥

1002. आताहि जे गाती नामे । ते पावती निजात्मधामे ॥१॥ ऐसी नामा अंगी शक्ती । आहे ठेविली श्रीपति ॥२॥

1003. काय एका जाले ते का नाही ठावे । काय हे सांगावे काय म्हुण ॥१॥ देखतील डोळा ऐकती कानी । बोलिले पुराणी ते ही ठावे ॥धृपद॥ काय हे शरीर साच की जाणार । सकळ विचार जाणती हा ॥२॥ का हे कळो नये आपुले आपणा । बाळत्व तारुण्य वृद्धदशा ॥३॥

1003. भक्त अमर स्वस्तिक्षेम | चरणरजे डौरले व्योम | मग कैलासी मंदाकिनी सोम | नीळकंठे सिरी धरियेली ॥१॥ धन्य विष्णुचरणींची गंगा | स्नपन होत महालिंगा | भीमरथी म्रुत्युलोकी सवेगा | इंद्रायणीसमरसे ॥२॥ भोगावती पाताळात गेली | मग विष्णुचरणी गुप्त ठेली | मग पुरोनिया उरली | त्र्यंबक सिखरी ॥३॥ मग कितेका काळे भागीरथी | भगीरथे आणिली भारथी |सगर उद्धरिले त्वरिती | विष्णुतीर्थे करुनिया ॥४॥

1003. एकाची स्तुती एकाची निंदा । करिता अंगी आदळे बाधा ॥१॥ अर्धांगी लक्ष्मी वंदावी । चरणी गंगा ती काय निंदावी ॥२॥ ऐसा नाही जया विचार । भक्ति नोहे अनाचार ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । एकपणे जनार्दन ॥४॥

1003. आला स्वानुभवा । बहुतांसी हा आहे ठावा ॥१॥ उच्चार या हरिनामाचा । तरणेपावचि भवसिंधूचा ॥२॥

1004. झुंजार ते एक विष्णुदास जगी । पापपुण्य अंगी नातळे त्या ॥१॥ गोविंद आसनी गोविंद शयनी । गोविंद त्या मनी बैसलासे ॥धृपद॥ ऊर्ध्वपुंड्र भाळी कंठी शोभे माळी । कापिजे कळिकाळ तया भेणे ॥२॥ तुका म्हणे शंखचक्रांचे शृंगार । नामामृतसार मुखामाजी ॥३॥

1004. मग संतोष जाला हरिभक्ता | ज्ञानदेव झाला बोलता | निव्रुत्तीसी म्हणे तुम्ही जावे आता | त्र्यंबका सीखरी ॥१॥ करुनि नमस्कार हरिसी |वेगी यावे वैकुंठासी | नित्य हरिचरणापासी |तुम्ही आम्ही सोपान॥२॥ मुक्ताई म्हणे ज्ञानदेवा | मज विठोबासी निरवा | मजवरी लोभ असो द्यावा | रुक्मिणीमाता आदिकरूनि ॥३॥ पुंडलिकासी निरवावे | समस्तांसी क्षेम सांगावे | क्रुपाद्रुष्टी अवलोकावे | मजलागी ज्ञानदेवा ॥४॥

1004. ॐ नमोजी सदाशिवा । ब्रह्मादिकांन कळे लाघवा । तुम्ही स्वामी देवाधिदेवा । ध्यान करितासां कवणाचें ॥१॥ ऐक रमणीय पार्वती त्रैलोक्यांत ज्याची कीर्ति । पुराण वेद जया वानिती । तो श्रीपती ध्योती मी ॥२॥ आवड कीर्तन चित्ती । रंगी नाचतो जया वैकुंठपति । माझी धांव तेथे निश्चिती । ते सुखविश्रांती काय सांगूं ॥३॥ भाळे भोळे हरीचे दास । कीर्तनरंगीं नाचती उदास । त्यांच्या भार वाहें मी सर्वेश । उणे तयांस येऊ नेदी ॥४॥

1004. उच्चारिता नाम वाचे । झाले त्याचे स्वरुपचि ॥१॥ नाही तया उरले दुजे । आत्मतेजे जग भासे ॥२॥

1005. जेणे नाही केले आपुले स्वहित । पुढिलाचा घात इच्छीतसे ॥१॥ संचितासी जाय मिळोनिया खोडी । पतनाचे जोडीवरी हाव ॥धृपद॥ बांधले गाठी ते लागले भोगावे । ऐसियासी देवे काय कीजे ॥२॥ तुका म्हणे जया गावा जाणे जया । पुसोनिया तया वाट चाले ॥३॥

1005. ऐसे बोलोनिया हरी | रुक्मिणीसी विचार करी | यासी भोजने परोपरी | अन्ने निफजवावी ॥१॥ संतोष जाला हरिभक्ता | तेथे स्वये हरी भोक्ता | कर्ता आणि करविता |सर्व चाळक विठ्ठल ॥२॥ तंव दिव्यग्राम उभवुनि | भक्ती देखिले नयनी | विश्वकर्मा येऊनी |उत्तरापंथे निर्मिले ॥३॥ तंव अष्टमहासिध्दी | सर्व सामोग्रीची सम्रुध्दि | कर जोडोनी क्रुपानिधी |विनविती आनंदे ॥४॥

1005. अलंकार जाहलेपणें । जेवी असे निखळ सोने ॥१॥ नाम भिन्न रुप एक । देही देहात्मा तैसा देख ॥२॥ गोडी आणि गुळ । नोहे वेगळे सकळ ॥३॥ जीव शिव नामे भिन्न । एकपणे एकचि जाण ॥४॥

1005. उपदेशिला एकचि सार । मजही उच्चार नामाचा ॥१॥ म्हणती न पडे साधन फंदी । होशिल दोंदी काळाचा ॥२॥

1006. मानी भक्तांचे उपकार । रुणीया म्हणवी निरंतर । केला निर्गुणी आकार । कीर्त मुखे वर्णिता ॥१॥ म्हणोनि जया जे वासना । ते पुरवितो पंढरिराणा । जाला भक्तांचा आंदणा । ते उपकार फेडावया ॥धृपद॥ अंबॠषीकारणे । जन्म घेतले नारायणे । एवढे भक्तीचे लहणे । दास्य करी हा दासाचे ॥२॥ म्हणिये करिता शंका न धरी । रक्षपाळ बिळच्या द्वारी । भक्तीचा आभारी । रीग न पुरे जावया ॥३॥

1006. ऐसे देखिले वैष्णवी | वैकुंठ नगरी चिरंजीवी | आणि ज्ञानदेव गोसावी | विष्णुमूर्ती चतुर्भुज॥१॥ तालालोरी वाजविती पावा | समाधान होतसे जीवा | नामा विनवितो केशवा |तुझ्या दरूशने निवालो ॥२॥ तंव रूक्मिणीने विनविले | यासि भोजन सारा का वहिले | तंव अक्रूरे पाचारिले |समस्तांसी देखा ॥३॥ उद्धव घालित आसने | ताटे विस्तारिली बोने | राही रुक्मिणी विचक्षणे | पंचामृते वाढिती ॥४॥

1006. जगाचा जनक बाप हा कृपाळू । दीनवत्सल प्रतिपाळु पांडुरंग ॥१॥ पहा डोळेभरी द्वैत ते टाकुनी । करील झाडणी महत्पापा ॥२॥ ज्या कारणे योगी साधन साधिती । ती हे उभी मुर्ति भीमातटीं ॥३॥ एका जनार्दनी भक्त करुणाकर । ठेवुनी कटी कर उभा विटे ॥४॥

1006. एक गांऊ आम्ही विठोबाचे नाम । सकळहि धाम मंगळाचे ॥१॥ इतर साधने फळ काम देती । पुनरपी आणिती गर्भवसा ॥२॥

1007. सांगो जाणती शकुन । भूत भविष्य वर्तमान ॥१॥ त्यांचा आम्हासी काटाळा । पाहो नावडती डोळा ॥धृपद॥ रिद्धीसिद्धींचे साधक । वाचासिद्ध होती एक ॥२॥ तुका म्हणे जाती । पुण्यक्षये अधोगती ॥३॥

1007. ऐसे भक्त जेवूनि धाले | समस्त पांतिकरू उठिले | गोपाळे विडे दिधले |आपुलेनि करकमळे ॥१॥ धन्य धन्य ते भोजन | धन्य धन्य ते निधान | धन्य धन्य तो व्रुक्ष अज्ञान | धन्य नारायण आळंकापुरी ॥२॥ विठ्ठले दिधले वचन | यांसी घाला रे आसन | तंव ऊध्दवे आपण | समस्ता बैसकार दिधले ॥३॥ पूजिले गंधाक्षता लावूनि | टिळे उटी कर्पुर चंदनी | ऐसे तिये वैकुंठभुवनी | वैष्णवांसी पूजी हरी ॥४॥

1007. अभेदावांचुन न कळे भक्तीचें महिमान । साधितां दृढ साधन । विठ्ठलरुप न कळे ॥१॥ येथे पाहिजे विश्वास । दृढता आणि आस । मोक्षाचा सायास । येथे कांही नकोची ॥२॥ वर्ण भेद नको याती । नाम स्मरतां अहोरात्री । उभी विठ्ठलमूर्ति । तयापाशीं तिष्ठत ॥३॥ आशा मनिशा सांडा परतें । कामक्रोध मारा लाते । तेणेंचि सरतें । तुम्ही व्हाल त्रिलोकीं ॥४॥

1007. एकचि नाम विठोबाचे । उच्चारिता वाचे उणे काय ॥१॥ रिध्दी सिध्दी लोटांगणी । येती धावोनि चोजवीत ॥२॥

1008. ठाकलोसे द्वारी । उभा याचक भीकारी ॥१॥ मज भीक काही देवा । प्रेमभातुके पाठवा ॥धृपद॥ याचकाचा भार । घेऊ नये येरझार ॥२॥ तुका म्हणे दान । सेवा घेतल्या वाचून ॥३॥

1008. ऐसा येकवळा भक्तांचा | भोक्ता हरी वैकुंठीचा | उतरोनी आळंकापुरी साचा | करी भक्तांचा उत्छाव ॥१॥ ऐसे जेवुनि धाले | हरिकरेंचि निवाले |मग सुखे रहिवासले | सकळै भक्त वैकुंठी ॥२॥ देव म्हणती निव्रुत्तीसी | तुम्ही जावे त्र्यंबक सिखरासी | मग समाधी सरिसी | गंगोदके करूनि घ्यावी ॥३॥ तंव सोपान म्हणे स्वामी | पूर्वी बोलिले होतेति तुम्ही |क-हे पठार संवत्सरे ग्रामी | समाधी देउ म्हणोनि ॥४॥

1008. दत्तनाममहिमा - अभंग १००८ ते १०५५ धरी अवतार विश्व तारावया । अत्रीची अनूसुया गरोदर ॥१॥ ऋतुकाळ हेमंत नक्षत्र रोहिणी । शुक्लपक्ष दिनीं पूर्णतिथी ॥२॥ तिथि पूर्णिमा मास मार्गशीर्ष । गुरु तो वासर उत्सवकाळ ॥३॥

1008. एका हरिच्या नामेविण । कली दुर्गम साधन ॥१॥ म्हणोनिया न येती मना । करोत जैसी ज्या भावना ॥२॥

1009. ऐसे का जाले ते मज ही न कळे । कीर्तनाचे रळेपळे जगी ॥१॥ कैसे तुम्हा देवा वाटतसे बरे । संतांची उत्तरे लाजविली ॥धृपद॥ भाविका कंटक करिताती पीडा । हा तव रोकडा अनुभव ॥२॥ तुका म्हणे नाम निर्वाणीचा बाण । याचा अभिमान नाही तुम्हा ॥३॥

1009. नानागंधे तुलसीमाळा | वैष्णवी घातलिया गळा | नमस्कार करिती गोपाळा | चरणरजा वंदिती ॥१॥ दोही बाही देव्हडे |संत सनकादिक गाढे | जयजयकार पुढे |महाशब्दे गर्जिन्नले॥२॥ ऐसे इंद्रायणीचा तटी | हरि रुक्मिणी जगजेठी | संत सनकादिकांची गोमटी | मांदी मिळाली असे ॥३॥ तंव पुंडरिके नमस्कार केला | म्हणे तू का गा तेथे विठो उगवला | बहुत दिवस येथेंचि राहिला | या ज्ञानदेवाकारणे ॥४॥

1009. अव्यक्त परब्रह्मा न्हाणी पायांवरी । अभेद नरनारी मिळोनिया ॥१॥ पीतांबर पदरें पुशिला घननीळा । निजविला निर्मळ पालखांत ॥२॥ निंब कातबोळ त्रिगुण त्रिखुंडी । प्रेमाचे आवडी सेवी माय ॥३॥ एका जनार्दनी दत्त पाळण्यांत घातिला । हालविती त्याला अनुसुया ॥४॥

1009. एका हरिच्या नामाचिसाठी । चढला वैकुंठी गजेद्र पशु ॥१॥ व्दंव्दाचिया महामारी । ओढिता जळचरी जळा आत ॥२॥

1010. तुम्ही बैसलेती निर्गुणाचे खोळे । आम्हा का हे डोळे कान दिले ॥१॥ नाइकवे तुझी अपकीर्त्ति देवा । अव्हेरली सेवा न देखवे ॥धृपद॥ आपुले पोटी तो राखियेला वाव । आम्हासी का भाव अल्प दिला ॥२॥ तुका म्हणे दुःखी असे हे कळो द्या । पुढिलिया धंद्या मन नेघे ॥३॥

1010. सवे तीर्थे मिळाली अनंते | ती सुखी करूनी क्रुतार्थे | संवत्सरा जावोनी सोपानाते | समाधीसी बैसवू ॥१॥ अनंत सुखाचिया रासी | उदैल्या भक्तांचिया मानसी | आनंद जाला पुंडरिकासी |मग न बोले कांही ॥२॥ सोपान म्हणे वैकुंठा | बिजे किजो महाश्रेष्ठा |संवत्सर ग्राम क-हे तटा |वैकुंठासहित चालावे ॥३॥ इंद्रचंद्रब्रह्माहर देव | आणि गण मिळाले सर्व | तेहतीस कोटी देव |विमानी आरुढले देखा ॥४॥

1010. जो जो जो जो रे निज आया । हालविती अनुसुया ॥धृ.॥ पालख पुरुषार्थ चौकोनी । भक्तिनाडी गुंफोनी । दोरी प्रेमाची लाउनी । शांती गाती गाणीं ॥१॥ करिता उप्तत्ति शिणलासी । विश्रांति आलासी । निज रे ब्रह्माया तपलासी । कमळोद्भव जालासी ॥२॥ लक्ष्मीपति निज हो घनःश्यामा । सांडोनि वकुंठधामा । प्रतिपाळ करी हो जीव नामा । दर्शन दिले आम्हा ॥३॥

1010. एकोनिया हरिनाम घोष । पळती दोष दिगंता ॥१॥ जेंचि हनुमंताचिये हांके । कापती धाके निशाचरे ॥२॥

1011. अवघी भूते साम्या आली । देखिली म्या कै होती ॥१॥ विश्वास तो खरा मग । पांडुरंगकृपेचा ॥धृपद॥ माझी कोणी न धरो शंका । ऐसे हो का निर्द्वंव्द ॥२॥ तुका म्हणे जे जे भेटे । ते ते वाटे मी ऐसे ॥३॥

1011. ऐसे पांडुरंग बोलिले |मग सकळ तीर्थांसी सांगितले | आळंकापुरी वसिजो वहिले | भक्त तारावया ॥१॥ जो जो करील कीर्तन| तो तो तरेल जाण |आळंकापुरी नारायण |स्वये उभे असती ॥२॥ ऐसा निरोप तीर्थांसि |ते तिष्ठति अहर्निशी |कीर्तन करिता गजरेसि | वैकुंठासी नेवो म्हणती ॥३॥ देव म्हणे यमुना नर्मदा | सरस्वति भागीरथी त्रिविधा | गंगा क्रुष्णा तुंगभद्रा | इंद्रायणीस मिळावे ॥४॥

1011. दत्त वसे औदुंबरीं । त्रिशुळ डमरु जटाधारी ॥१॥ कामधेनु आणि श्वान । उभे शोभती समान ॥२॥ गोदातीरीं नित्य वस्ती । अंगी चर्चिली तिभुती ॥३॥ काखेमाजीं शोभे झोळी । अर्धचंद्र वसे भाळीं ॥४॥

1011. कळासले मनी । तेचि उपदेशा तोंची कानी ॥१॥ भवाब्धी हा तारावया । नाम तुमचे पंढरिराया ॥२॥

1012. सोंगे छंदे काही । देव जोडे ऐसे नाही ॥१॥ सारा अवघे गाबाळ । डोळ्या आडील पडळ ॥धृपद॥ शुद्ध भावाविण । जो जो केला तो तो सीण ॥२॥ तुका म्हणे कळे । परि होताती अंधळे ॥३॥

1012. मग अष्टदिशा व्यापुनी | तीर्थे राहिली स्थानी स्थानी | आळंकापुरी पाटणी | इंद्रायणीचा तटी ॥१॥ धन्य धन्य सृष्टीतळी | आळंकापुरी महितळी | कीर्तन करिता वैष्णव मेळी | ते चतुर्भुज नर होती ॥२॥ मग पुंडलिकासी सांगितले | कृष्णपक्षी येथे पाहिजे आले | येरु म्हणे स्वामीने सांगितले | ते शिरसा वंदिन ॥३॥ देव म्हणे आम्ही तुम्ही |पंढरीहुनि समागमी | येवोन आळंकापुरी ग्रामी | सकळ तीर्थांसहित ॥४॥

1012. दत्त माझा दीनानाथ । भक्तालागीं उभा सतत ॥१॥ त्रिशुळ घेऊनिया करी । उभा असे भक्ताद्वारी ॥२॥ भाळीं चर्चिली विभुती । रुद्राक्षाची माळ कंठी ॥३॥ जवळी असे कामधेनु । तिचा महिमा काय वानु ॥४॥

1012. काम क्रोध पळती दुरी । माया तृष्णा आपापरी ॥१॥ विठ्ठल नामाचिया गजरे । दोष गेले दिगांतरे ॥२॥

1013. सत्य संकल्पाचा दाता नारायण । सर्व करी पूर्ण मनोरथ ॥१॥ येथे अळंकार शोभती सकळ । भावबळे फळ इच्छेचे ते ॥धृपद॥ अंतरीचे बीज जाणे कळवळा । व्यापक सकळा ब्रम्हांडाचा ॥२॥ तुका म्हणे नाही चालत तांतडी । प्राप्त काळ घडी आल्याविण ॥३॥

1013. मग व्यासपुजा सारिली | तैसीच वाल्मिकाची केली | वसिष्ठादिकी अंगिकारिली |समस्त ऋषि पूजियले ॥१॥ धन्य धन्य धरातळी | घेऊनिया देवी सकळी | माजी सहित वनमाळी | आळंकापुरी नगरीये ॥२॥ मग साठी तीनशे गंगा | माजी शिव द्वादश लिंगा |अष्टोत्तर तीर्थे समर्थे पै गा | तिही स्तवन आरंभिले ॥३॥ कोटी तीर्थांचा रहिवास | अष्टभैरव सावकास | वसू कोटि गणेश | साठीसहस्त्र गणासहित ॥४॥

1013. हाती कमंडलु दंड । दत्तमुर्ति ती अखंड ॥१॥ ध्यान लागो माझे मना । विनवितो गुरुराणा ॥२॥ अंगी चर्चिली विभुती । हृदयी वसे क्षमा शांती ॥३॥ तोचि चित्तांत आठव । गुरुराज दत्त देव ॥४॥

1013. काय करावी तपसाधने । हरिनाम चिंतने सर्व सिध्दी ॥१॥ हा गे वाल्‍मीक रामचि झाला । प्रल्हादे जिंकीला व्दंव्दसमूह ॥२॥

1014. काय वाणू आता न पुरे हे वाणी । मस्तक चरणी ठेवीतसे ॥१॥ थोरीव सांडिली आपुली परिसे । नेणे सिवो कैसे लोखंडासी ॥धृपद॥ जगाच्या कल्याणा संतांच्या विभूति । देह कष्टविती उपकारे ॥२॥ भूतांची दया हे भांडवल संता । आपुली ममता नाही देही ॥३॥

1014. ऐसे स्वर्गवासी अमर | ते आपुलाले ठायी स्थिर | राहोनि करिती जयजयकार | पुष्पवृष्टी ज्ञानदेवावरी ॥१॥ धन्य धन्य तू विष्णुभक्ता | ज्ञानदेवा तू समर्था | म्हणौनि पडती पुष्पचळथा | ज्ञानदेवावरी ॥२॥ अनंत तीर्थांचा मेळ | उदके शिंपिती ब्रह्मगोळ | लोहगिरी सुवर्णाचळ | त्यावरी आळंकापुरी ॥३॥ म्हणती धन्य धन्य हे जन | जेथे जो करील कीर्तन | तया जोडे वैकुंठस्थान |चतुर्भुज होऊन जाईल ॥४॥

1014. आयुष्य जाय माझे व्यर्थ । दत्त समर्थ महाराज ॥१॥ धांव धांव लवकरी । करुणा करी गुरूराया ॥२॥ मी तंव अनाथ अपराधी । हीनबुद्धि स्वामीया ॥३॥ काळ घाला पडिलावरी । धांव श्रीहरी लवलाह्मा ॥४॥

1014. केला प्रतिपक्ष आपुल्या अभिमाने । तोडिली बंधने बहुतांची ॥१॥ जिही उच्चारिले अनुतापे नाम । त्यांचे जन्ममरण निवारिले ॥२॥

1015. जन्मा आलो त्याचे । आजि फळ जाले साचे ॥१॥ तुम्ही सांभाळिले संती । भय निरसली खंती ॥धृपद॥ कृतकृत्य जालो । इच्छा केली ते पावलो ॥२॥ तुका म्हणे काळ । आता करू न शकेबळ ॥३॥

1015. गगनपंथे शुभ्र विमाने | देव लक्षिती अधोवदने | तंव आळंकापुरी कीर्तने | टाळ म्रृदांग झणत्कारले ॥१॥ जयजयकार क्षिती होत | महादोषा संहार घात | नामा असे नाचत | पांडुरंगापुढे ॥२॥ रामकृष्ण अवतार |चरित्र गाती सविस्तर |वैष्णवी केला जयजयकार | पांडुरंग म्हणितले ॥३॥ ज्ञानदेव बैसले समाधी | पुढे आजान वृक्ष निधी | वामभागी पिंपळ क्षिती | सुवर्णाचा शोभत ॥४॥

1015. धांवे पावे दत्तराजा । महाराजा गुरुराया ॥१॥ अनाथासी संभाळावे । ब्रीद पाळावें आपुलें ॥२॥ तुजविण सोडवितां । नाही त्राता दुसरा ॥३॥ महादोषी पतितालागी । करा वेगी उद्धार ॥४॥

1015. केले सुखी फार । काही न करिता विचार ॥१॥ कोण याती कैसे कुळ । नामे आळविता कृपाळ ॥२॥

1016. काय पुण्यराशी । गेल्या भेदूनि आकाशी ॥१॥ तुम्ही जालेति कृपाळ । माझा केला जी सांभाळ ॥धृपद॥ काय वोळले संचित । ऐसे नेणो अगणित ॥२॥ तुका म्हणे नेणे । काय केले नारायणे ॥३॥

1016. ऐसे संतोषले देव | प्रसन्नरूपे माधव |मग बोलती ज्ञानदेव | विठ्ठलाप्रती ॥१॥ धन्य धन्य तू विठ्ठला | धन्य धन्य प्रत्यक्ष देखिला | धन्य समारंभ येथिला | सोहळा करिसी भक्तांचा ॥२॥ तुझेनि आम्ही धन्य | ये जगत्रयी देवा मान्य | म्हणती भक्तांसमान | न देखो त्रिभुवनी ॥३॥ तू विश्वात्मा विश्वरुप | तू जगाचे स्वरूप |तुज न लिंपे पुण्यपाप |सदा शुध्द बुद्ध अससी ॥४॥

1016. दत्त माझी माता दत्त माझा पिता । बहिणी बंधु चुलता दत्त माझा ॥१॥ दत्त माझा गुरु दत्त माझा तारु । मजशीं आधारु दत्तराज ॥२॥ दत्त माझे जन दत्त माझे मन । सोइरा सज्जन दत्त माझा ॥३॥ एका जनार्दनी दत्त हा विसांवा । न विचारित गांवा जावे त्याच्या ॥४॥

1016. जन्म जरा तुटती रोग । धरिता अनुराग हरिनामींची ॥१॥ ऐसा अनुभव सांगती संत । पावले प्रतीत आंगेचि ते ॥२॥