वारकरी रोजनिशी

1519. डोळले सिणले पाहता वाटुली | अवस्था दाटली हृदयामाजी ॥१॥ तू माझी जननी सखिये सांगातिणी | विठ्ठले धांवोनी देई क्षेम ॥२॥ तू माझी पक्षिणी मी तुझे अंडज | क्षुधे पीडिलो मज विसरलीसी ॥३॥ तू माझी कुरंगिणी मी तुझे पाडस | गुंतले भवपाश सोडी माझा ॥४॥

1519. संतांचे संगती । पाप नुरे ते कल्पांती ॥१॥ ऐसा संतांचा महिमा । नाही द्यावया उपमा ॥२॥ तीर्थ व्रत जप दान । अवघे टाका वोवाळुन ॥३॥ संतचरणींचे रजःकण । वंदी एका जनार्दन ॥४॥

1519. विश्व अवघे मायाभास । माया ब्रहमी नाहीची मोस ॥१॥ जेवि वन्हि सूर्यकांती । प्रगटता कीर्ण त्या नेणति ॥२॥

1520. जया शिरी कारभार । बुद्धि सार तयाची ॥१॥ वर्ते तैसे वर्ते जन । बहुता गुण एकाचा ॥धृपद॥ आपणीया पाक करी । तो इतरी सेविजे ॥२॥ तुका म्हणे शूर राखे । गांडया वाखे सांगाते ॥३॥

1520. येई गे विठ्ठले अनाथाचे नाथे | माझे कुळदैवते पंढरीचे ॥१॥ पंच प्राणांचा उजळोनि दीपक | सुंदर श्रीमुख ओवाळीन ॥२॥ मनाचा प्रसाद तुजलागी केला | रंगभोग आपुला घेऊनि राहे ॥३॥ आनंदाचा भोग घालिल आसनी | वैकुंठवासिनी तुझ्या नांवे ॥४॥

1520. संतचरणीचें रजःकण । तेणे तिन्ही देव पावन ॥१॥ ऐसा महिमा ज्याची थोरी । वेद गर्जें परोपरी ॥२॥ शास्त्रें पुराणे सांगत । दरुशने प्राणी होती मुक्त ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । ठाव द्यावा संतचरणी ॥४॥

1520. हाती घेतला चितांक । दिठी न दिेसेंची कनक ॥१॥ तैसा देव पाहो जाता । विश्वाभासुचि भोवता ॥२॥

1521. एक एका साह्य करू । अवघे धरू सुपंथ ॥१॥ कोण जाणे कैसी परी । पुढे उरी ठेविता ॥धृपद॥ अवघे धन्य होऊ आता । स्मरविता स्मरण ॥२॥ तुका म्हणे अवघी जोडी । ते आवडी चरणांची ॥३॥

1521. कृपावंत समर्थ म्हणूनि करी आत | येईन सांवरत पांडुरंगे ॥१॥ मज का विसंबली विठ्ठल माउली | तनु तृषावली जीवनेंविण ॥२॥ तू माझे जीवन नाम जनार्दन | हृदयी भरी पूर्ण प्रेमरस ॥३॥ अमृताच्या करे कांसवीच्या भरें| कुरवाळी त्वरे देह माझा ॥४॥

1521. संतचरणी आलिंगन । ब्रह्माज्ञानी होती पावन ॥१॥ इतर सहज उद्धरती । वाचे गाता ज्यांची कीर्ति ॥२॥ लाभे लाभ संतचरणी । मोक्षसुख वंदी पायवणीं ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । उदार संत त्रिभुवनी ॥४॥

1521. इंद्रियांची पुरली धाव । मनासी ठाव विश्रांति ॥१॥ तया नांव ब्रम्हप्राप्ती । जेथे उपरति चित्ताची ॥२॥

1522. फलकट तो संसार । येथे सार भगवंत ॥१॥ ऐसे जागवितो मना । सरसे जनासहित ॥धृपद॥ अवघे निरसूनि काम । घ्यावे नाम विठोबाचे ॥२॥ तुका म्हणे देवाविण । केला सीण तो मिथ्या ॥३॥

1522. तू माझी माउली मी वो तुझा तान्हा | पाजी प्रेमपान्हा पांडुरंगे ॥१॥ तू माझी गाउली मी तुझे वासरू | नको पान्हा चोरू पांडुरंगे ॥२॥ तू माझी हरिणी मी तुझे पाडस | तोडी भवपाश पांडुरंगे ॥३॥ तू माझी पक्षिणी मी तुझे अंडज | चारा घाली मज पांडुरंगे ॥४॥

1522. संताचे चरण ध्याता । हारपली जन्मव्यथा ॥१॥ पुढती मरणाचें पेणे । चुकती जन्मजरा तेणे ॥२॥ संतसमुदाय दृष्टी । पडता लाभ होय कोटी ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । काया कुर्वडी संतचरणी ॥४॥

1522. उपरम झाला सर्वकाळ इंद्रिया । स्वरुपी विलया मन गेले ॥१॥ ऐशिया स्वानंदे बुझाविले चित्त । राहिली अचिंत वदनी वाचा ॥२॥

1523. शुध्दरसे ओलावली । रसना धाली न धाये ॥१॥ कळो नये जाली धणी । नारायणी पूर्तता ॥धृपद॥ आवडे ते तेचि यासी । ब्रम्ह रसी निरसे ॥२॥ तुका म्हणे बहुता परी । करूना करी सेवन ॥३॥

1523. विसावा विठ्ठल सुखाची साउली | प्रेमपान्हा घाली भक्तांवरी ॥१॥ दाखवी चरण दाखवी चरण | दाखवी चरण नारायणा ॥२॥ विठ्ठल आचार विठ्ठल विचार | दावी निरंतर पाय आता ॥३॥ नामा म्हणे नित्य बुडालो संसारी | धांवोनिया धरी हाती मज ॥४॥

1523. संतांच्या दरुशने । तुटे जन्ममरण पेणे ॥१॥ ऐसा संतांचा महिमा । बोलता नाही वो उपमा ॥२॥ तीर्थ पर्वकाळ यज्ञ दान । संतचरणी होती पावन ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । संत पावन इये जनी ॥४॥

1523. एक्या जिवे एक्या भावे । एकचि एकले एक्या देवे ॥१॥ एकाएकी एकचि झाले । एका अंगी विरोनी गेले ॥२॥

1524. असंती काटाळा हा नव्हे मत्सर । ब्रम्ह ते विकार विरहित ॥१॥ तरि म्हणा त्याग प्रतिपादिलासे । अनादि हा असे वैराकार ॥धृपद॥ सिजले हिरवे एका नावे धान्य । सेवनापे भिन्न निवडे ते ॥२॥ तुका म्हणे भूती साक्षी नारायण । अवगुणी दंडण गुणी पुजा ॥३॥

1524. घेसी तेव्हा देसी ऐसा अससी उदारा ॥ काय जाऊनिया तुझे कृपणाचे द्रारा ॥१ ॥ उच्छष्टाची शिते न टाकिसी वाहेरी ॥ कोणी दिधली देवा एवढी भूषणाची थोरी ॥ २ ॥ सोडी ब्रीद देवा आता नव्हेसी अभिमानी ॥ पतीतपावन नाम तुझे ठेवियळे कोणी ॥ ३॥ नामा ह्मणे देवा तुझे नलगे मज कांही ॥ मेम असो द्यावे कीतेनाचे ठायी ॥ ४॥

1524. अपार महिमा संतांचा । काय बोलु मी वाचा ॥१॥ मागे तरले पुढे तरती । जदजीवा उद्धरती ॥२॥ नाममात्रा रसायन । देउनी तारिती संतजन ॥३॥ ऐशा संता शरण जाऊ । एका जनार्दनी ध्याऊं ॥४॥

1524. एकींच नसता एकपण दुजेपण कैचे । म्हणउनिया न चले काही तेथे शब्दाचे ॥१॥ पहाते पहाणे जेथे विरमोनि जाय । घेणे देणे कैचे तेथे सांगावे काय ॥२॥

1525. आपुले आपण जाणावे स्वहित । जेणे राहे चित्त समाधान ॥१॥ बहुरंगे माया असे विखुरली । कुंठिंतचि जाली होता बरी ॥धृपद॥ पूजा ते अबोला चित्ताच्या प्रकारी । भाव विश्वंभरी समर्पावा ॥२॥ तुका म्हणे गेला फिटोनिया भेद । मग होतो देव मनाचाचि ॥३॥

1525. भुक्ति मुक्ति मागो तुज तरी मज हांसती पूर्वज ॥१॥ मज प्रेम पढिये देवा | न मगे आन कांही सेवा ॥२॥ मोक्ष मागू तुजप्रति | संत छलवादे हांसती ॥३॥ चाड धरीन ब्रह्मज्ञानी तरी मज व्यर्थ व्याली जननी ॥४॥

1525. संत दयाळ दयाळ । अंतरी होताती प्रेमळ ॥१॥ शरण आलियासी पाठी । पहाताती कृपादृष्टी ॥२॥ देउनिया रसायना । तारिताती भवार्णव जाणा ॥३॥ संतांसी शरण जावे । एका जनार्दनी त्यांसी गावे ॥४॥

1525. अवघे होऊनि काहीचि नव्हे । आपुल्या स्वाभावे आपण ॥१॥ तया नांव आत्मतत्व । शुध्द सत्व मायादी ॥२॥

1526. असोनि न कीजे अलिप्त अहंकारे । उगीच या भारे कुंथा कुंथी ॥१॥ धावा सोडवणे वेगी लवकरी । मी तो जालो हरी शक्तिहीन ॥धृपद॥ भ्रमल्याने दिसे बांधल्याचे परी । माझे मजवरी वाहोनिया ॥२॥ तुका म्हणे धाव घेतलीसे सोई । आता पुढे येई लवकरी ॥३॥

1526. असोनि न दिसे लौकिक वेव्हारी | ऐसा तू अंतरी लपवी मज ॥१॥ परि तुझे पायी माझे अनुसंधान | वरी प्रेमजीवन देई देवा ॥२॥ मनाचिया वृत्ति आड तू राहोनि| झेंपावती झणी कामक्रोध ॥३॥ नामा म्हणे ऐसे पाळिसी तू माते | मी जीवे तूते न विसंबे ॥४॥

1526. संत श्रेष्ठ संत श्रेष्ठ । पातकी नष्ट तारिती ॥१॥ ऐसा आहे अनुभव । पुराणीं पहाहो निर्वाहो ॥२॥ वेद शास्त्र देती ग्वाही । संत श्रेष्ठा सर्वा ठायी ॥३॥ एका जनार्दनी संत । ब्रह्मादिका न कळे अंत ॥४॥

1526. असोनि अलिप्त सर्वसंगी । आत्मा भोगी ना विरागी ॥१॥ ऐसे जाणती ते ज्ञानी । नित्यमुक्त त्रिभुवनी ॥२॥

1527. आपुल्याचा भोत चाटी । मारी करंटी पारिख्या ॥१॥ ऐसे जन भुलले देवा । मिथ्या हेवा वाढवी ॥धृपद॥ गळ गिळी आमिशे मासा । प्राण आशा घेतला ॥२॥ तुका म्हणे बोकड मोहो । धरी पहा हो खाटिकाचा ॥३॥

1527. उडाली पक्षिणी गेली अंतराळी चित्त बाळाजवळी ठेवूनिया ॥१॥ तसे माझे मन राहो का ईश्वरी | मग सुखे संसारी असेना का ॥२॥ धेनु चरे वनी वच्छ असे घरी चित्त बच्छावरी ठेवुनि फिरे ॥२॥ दुडीवरी दुडी सखिसी गोष्टी करी | चित्त दुडीवरी ठेवूनिया ॥४॥

1527. धन्य धन्य जगी संत । कृपावंत दीनबंधु ॥१॥ कृपादृष्टी अवलोकिता । परिपुर्ण समदृष्टी ॥२॥ अगाधा देणेंऐसें आहे । कल्पातीं हे न सरेची ॥३॥ एका जनार्दनीचित्त । जडो हेत त्या ठायी ॥४॥

1527. आत्मा नाहीचि देखिजे ऐसा । उजळिता प्रकाशा रविकीर्णा ॥१॥ असोनिया पाठी पोटी । न देखेचि दृष्‍टी देखण्या ॥२॥

1528. विषय तो मरणसंगी । नेणे सुटिका अभागी ॥१॥ शास्त्राचा केला लुंडा । तोंडी पाडियेला धोंडा ॥धृपद॥ अगदी मोक्ष नाही ठावा । काय सांगावे गाढवा ॥२॥ तुका म्हणे ग्यानगंड । देवा सुख पावो नाड ॥३॥

1528. येई वो कृपावंते अनाथांचे नाथे | निवारी भवव्यथे पांडुरंगे ॥१॥ मी बाळक भुकाळु तू माउली कृपाळु | करी माझा सांभाळु पंढरिराया ॥२॥ माझे माहेर मे नित्य आठवे अंतरी | सखा विटेवरी पांडुरंग ॥३॥ मी देह तू चैतन्य मी क्षुधार्त तू अन्न | मी तृषार्त तू जीवन पांडुरंगा ॥४॥

1528. तुटती बंधनें संतांच्या दारुशनें । केले ते पावन जगी बहु ॥१॥ महा पापराशी तारिले अपार । न कळे त्यांचा पार वेदशास्त्रां ॥२॥ वाल्मिकादि दोषी तारिले अनुग्रही । पाप तेथे नाही संत जेथे ॥३॥ पापताप दैन्य गेले देशांतरीं । एका जनार्दनी निर्धारी सत्य सत्य ॥४॥

1528. आत्मा करी ना करवी । अलिप्तपणे वर्ते जीविं ॥१॥ साक्ष नव्हे ना असाक्ष । उपेक्षा करीना कैंपक्ष ॥२॥

1529. मीच विखळ मीच विखळ । येर सकळ बहु बरे ॥१॥ पाहिजे हे क्षमा केले । येणे बोले विनवणी ॥धृपद॥ मीच माझे मीच माझे । जाले ओझे अन्याय ॥२॥ आधी आंचवला आधी आंचवला । तुका जाला निर्मनुष्य ॥३॥

1529. बहु दिस होतो तुमचा गांवी | आता कृपा असो द्यावी ॥१॥ आम्ही जातो आपुल्या गांवा | विठोबा लोभ असो द्यावा ॥२॥ आमुचे ठायी तुझे मन | तुझे चरण आमुचे प्राण ॥३॥ आमुचे स्मरण असो द्यावे | लिखित पत्र पाठवावे ॥४॥

1529. उदापरणें संत भले । पापी उद्धरिले तात्काळ ॥१॥ ऐसे भावे येता शरण । देणे पेणे वैकुंठ ॥२॥ ऐसे उदार त्रिभुवनी । संतावांचुनीं कोण दुजे ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । संत पतीतपावन ॥४॥

1529. आपणा दाउनी भुरळे केले । ठकुनि माझे मीपण नेले ॥१॥ आता जाऊ कोणीकडे । पळो तरी तो मागे पुढे ॥२॥

1530. येणे जाणे तरी । राहे देव कृपा करी ॥१॥ ऐसे तव पुण्य नाही । पाहाता माझे गाठी काही ॥धृपद॥ भय निवारिता । कोण वेगळा अनंता ॥२॥ तुका म्हणे वारे भोग । वारी तरी पांडुरंग ॥३॥

1530. प्रेमपिसे भरले अंगी | गीते छंदे नाचो रंगी ॥१॥ कोणे वेळे काय गाणे हे तो भगवंता मी नेणे ॥२॥ वारा धावे भलतेया तैसी माझी रंगछाया ॥३॥ टाळ मृदंग दक्षिणेकडे | आम्ही गातो पश्चिमेकडे ॥४॥

1530. पतीतपावन केले असे संतीं । पुराणीं ती ख्याती वर्णियेली ॥१॥ सदोषी अदोषी तारिले अपार । हाचि बडिवार धन्य जगी ॥२॥ नाना वर्ण याती उत्तम चांडाळ । उद्धरिले सकळ नाममात्रें ॥३॥ एका जनार्दनी दयेचे सागर । संतकृपा धीर समुद्र ते ॥४॥

1530. आत्मा निघोट निर्मळ । नातळे तो मायामळ ॥१॥ जेवी मृगजळाते भानु । प्रगटूनिया वेगळा भिन्नु ॥२॥

1531. भल्याचे कारण सांगावे स्वहित । जैसी कळे नीत आपणासी ॥१॥ परी आम्ही असो एकाचिये हाती । नाचवितो चित्ती त्याचे तैसे ॥धृपद॥ वाट सांगे त्याच्या पुण्या नाही पार । होती उपकार अगणित ॥२॥ तुका म्हणे तुम्ही बहु कृपावंत । आपुले उचित केले संती ॥३॥

1531. टाळ दिंडी हाती उभा महाद्वारो | नामा कीर्तन करी पंढरिये ॥१॥ आवडीचेनि सुखे वोसंडतु प्रेमे गातो मनोधमे हरिचे गुण ॥२॥ सांडोनि अभिमान नाचे धरोनि कान | अंतरी ध्यान विठोबाचे ॥३॥ श्रीहरिची उत्तम जन्मकर्मनामे | घेतली त्या प्रेमे सुखरूपे ॥४॥

1531. मेघापरिस उदार संत । मनोगत पुरविती ॥१॥ आलिया शरण मने वाचा । चालविती त्याचा भार सर्व ॥२॥ लिगाड उपाधी तोडिती । सरते करिती आपणामाजी ॥३॥ काळाचा तो चुकवितो घाव । येउं न देती ठाव आंगासी ॥४॥

1531. आंतु बाहेरी देखणाचि दिसे । परि तो आभासे दृश्य ऐसा ॥१॥ ज्ञानेचिविण वांया गेला । बोध मावळला सत्याचा ॥२॥

1532. लावूनिया पुष्टी पोरे । आणि करकर कथेमाजी ॥१॥ पडा पाया करा विनंती । दवडा हाती धरोनिया ॥धृपद॥ कुर्वाळूनि बैसे मोहे । प्रेम का हे नासीतसे ॥२॥ तुका म्हणे वाटे चित्त । करा फजित म्हणऊनि ॥३॥

1532. तुझ्या पायी चित्त रंगलेसे माझे | नाही केशिराजे ऐसे केले ॥१॥ उठविता काय होईल संतोष मज अभाग्यास मोकलीले ॥२॥ प्रपंच काबाडी न घाली मज दृढ | नको वार्ड कोड झणी देवा ॥३॥ नामा म्हणे भावे विनंति समस्ता | नको भंगू आता प्रेमपान्हा ॥४॥

1532. कृपासिंधु ते संत । तारिती पतीत अन्यायी ॥१॥ न पहाती गुणदोष । देती समरस नाममात्रा ॥२॥ तारिती भवसिंधूचा पार । एक उच्चार स्मरणे ॥३॥ एका जनार्दनी धन्य संत । अनाथ पतीत तारिती ॥४॥

1532. जेवि देखोनि सकळा । आपणा न देखे हा डोळा ॥१॥ परि तो न म्हणावा की अंध । देखणाचि तो शुध्दबुध्द ॥२॥

1533. पुण्य उभे राहो आता । संताचे या कारणे ॥१॥ पंढरीचे लागा वाटे । सखा भेटे विठ्ठल ॥धृपद॥ संकल्प हे यावे फळा । कळवळा बहुतांचा ॥२॥ तुका म्हणे होऊनि क्षमा । पुरुषोत्तमा अपराध ॥३॥

1533. बोलू ऐसे बोल| जेणे बोले विठ्ठल डोले ॥१॥ प्रेम सर्वांगाचे ठायीं| वाचे विठ्ठल रखुमाई ॥२॥ परेहूनि परते घर| तेथे राहू निरंतर ॥३॥ सर्वांचे जे अधिष्ठान | तेंचि भाझे रूप पूर्ण ॥४॥

1533. भाविक हे संत कृपेचे सागर । उतरती पार भवनदी ॥१॥ तयांचियां नामे तरताती दोषी । नासती त्या राशी पातकांच्यां ॥२॥ दयेचे भांडार शांतीचे घर । एका जनार्दनी माहेर भाविकांचें ॥३॥

1533. जे जे काही होय जाय । त्या त्या लय अव्दैती ॥१॥ ते अव्दैतही लोपल्या पाठी । आपणाचि पोटी आपण ॥२॥

1534. आइकिली मात । पुरविले मनोरथ ॥१॥ प्रेम वाढविले देवा । बरवी घेऊनिया सेवा ॥धृपद॥ केली विनवणी । तैसी पुरविली धणी ॥२॥ तुका म्हणे काया । रसा कुरोंडी वरोनिया ॥३॥

1534. आम्ही तुझे असो एकचि त्या बोधे | नित्य परमानंदे वोसंडित ॥१॥ विठ्ठलचि घ्यावा विठ्ठलचि गावा | विठ्ठलचि पहावा सर्वांभूती ॥२॥ या परते सुख न दिसे सर्वथा | कल्पकोटि येता गर्भवास ॥३॥ नामा म्हणे चित्ती विठ्ठलाचे रूप | संकल्प विकल्प मावळले ॥४॥

1534. संतसंगे तरला वाल्हा । पशु तरला गजेंद्र ॥१॥ ऐसा संतसमागम । धरता उत्तम सुखलाभ ॥२॥ तुटती जन्मजरा व्याधी । आणिक उपाधी नातळती ॥३॥ संसाराचा तुटे कंद । नरसे भेद अंतरीचा ॥४॥

1534. जैशिया तैसा मिळोनिया । नेणवे म्हणोनिया कोणसी ॥१॥ गोडी साखर करिता भिन्न । वेगळी कैसेनि रुप धरी ॥२॥

1535. संतांची स्तुति ते दर्शनाच्या योगे । पडिल्या प्रसंगे ऐसी कीजे ॥१॥ संकल्प ते सदा स्वामीचे चि चित्ती । फाको नये वृत्ति अखंडित ॥धृपद॥ दास्यत्व ते असे एकविध नावे । उरो नये जीवे भिन्नत्वेसी ॥२॥ निज बीजा येथे तुका अधिकारी । पाहिजे ते पेरी तये वेळी ॥३॥

1535. तुझे प्रेम माझे हृदया आवडी | चरण मी न सोडी पांडुरंगा ॥१॥ कशासाठी शीण थोडक्याकारणे | काय तुज उणे होय देवा ॥२॥ चंद्र चकोराचा पुरवी सोहळा | काय त्याच्या कळा न्यून होती ॥३॥ नामा म्हणे मज अनाथा सांभाळी | हृदयकमळी स्थिर राहे ॥४॥

1535. तरले संगती अपार । वाल्मीकादि हा निर्धार । पापी दुराचार । अजामेळ तरला ॥१॥ ऐसा संताचा महिमा । नाही आनिक उपमा । अनुसरलिया प्रेमा । तरताती निःसंदेह ॥२॥ वेदशास्त्रे देती ग्वाही । पुराणे ही सांगती ठायी । संत्संगा वांचुनि नाही । प्राणियांसी उद्धार ॥३॥ श्रुति हेंचि पै बोलती । धरावी संतांची संगती । एका जनार्दनी प्रचीती । संतसंगाची सर्वदा ॥४॥

1535. तोचि ब्रम्हविद जाण । परब्रहमी वृत्ति लीन ॥१॥ व्दैताव्दैत मावळले । पूर्णब्रम्ह अनुभविले ॥२॥

1536. सेजेचा एकांत आगीपाशी कळे । झांकिलिया डोळे अधःपात ॥१॥ राहो अथवा मग जळो आगीमधी । निवाड तो आधी होऊनि गेला ॥धृपद॥ भेणे झडपणी नाही येथे दुजे । पादरधिटा ओझे हतियारे ॥२॥ तुका म्हणे मज नाही जो भरवसा । तोवरी सहसा निवाड तो ॥३॥

1536. नामयाचे प्रेम केशवची जाणे | केशवासी राहणे नामयापासी ॥१॥ केशव तोचि नामा नामा तोचि केशव | प्रेमभक्तिभाव मागतसे ॥२॥ विष्णुदास नामा उभा केशवद्वारी | प्रेमाची शिदोरी मागतसे ॥३॥

1536. संतमहिमा न वदता वाचा । नोहे साचा उपरम ॥१॥ वेदशास्त्रे देती ग्वाही । संतमहिमा न कळे कांही ॥२॥ पुराणासी वाड । श्रुति म्हणती न कळे कोड ॥३॥ योग याग वोवाळणी । शरण एका जनार्दनी ॥४॥

1536. याचिया ध्याने हे चराचर । अवघे तदाकार मज भासे ॥१॥ मही अंबु मारुत गगन । भासे हुताशन हाचि झाला ॥२॥

1537. न सरे भांडार । भरले वेचिता अपार ॥१॥ भरीत्याचे पोट भरे । पुढिलासी पुढे उरे ॥धृपद॥ कारणा पुरता । लाहो आपुलाल्या हिता ॥२॥ तुका म्हणे देवा । पुढे केला चाले हेवा ॥३॥

1537. प्रेमफांसा घालुनिया गळा | जिते धरिले गोपाळा ॥१॥ एक्या मनाची करूनि जोडी विठ्ठल पायी घातली बेडी ॥२॥ हृदय करूनि बंदिवाना | विठ्ठल कोंडुनी ठेविला जाणा ॥३॥ सोह शब्द मार केला | विठ्ठल काकुलती आला ॥४॥

1537. अभागी असोत चांडाळ । संतदरुशनें तात्काळ उद्धरती ॥१॥ हा तो आहे अनुभव । स्वयमेव संत होती ॥२॥ पापतापां माहामारी । कामक्रोधाची नुरे उरी ॥३॥ एका जनार्दनी लीन । संत पावन तिही लोकी ॥४॥

1537. येती जाती वर्षती मेघ । गगन ते अभंग जैसे तैसे ॥१॥ तैसीच ब्रम्हांडे अनेक होती जाती । स्वरुप ते अव्दैती अव्दैत ॥२॥

1538. तरी हाव केली अमुप व्यापारे । व्हावे एकसरे धनवंत ॥१॥ जालो हरीदास शूरत्वाच्या नेमे । जाली ठावी वर्मे पुढिलांची ॥धृपद॥ जनावेगळे हे असे अभिनव । बळी दिला जीव म्हणऊनि ॥२॥ तुका म्हणे तरी लागलो विल्हेसी । चालतिया दिवसी स्वामी ॠणी ॥३॥

1538. विठ्ठल आमुचे सुखाचे जीवन | विठ्ठल स्मरण प्रेमपान्हा ॥१॥ विठ्ठलचि ध्यावो विठ्ठलचि गावो | विठ्ठलचि पाहो सर्वांभूती ॥२॥ विठ्ठलापरते न दिसे सर्वथा | कल्प येता जाता गर्भवास ॥३॥ नामा म्हणे चित्ती आहे सुखरूप | संकल्प विकल्प मावळती ॥४॥

1538. यातिहीन असो भला । जो या गेला शरण संता ॥१॥ त्यांचे जन्ममरण चुकलें । पावन जाहलें तिही लोकी ॥२॥ उत्तम अधम न म्हणती । समचि देती सर्वांसी ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । केले पावन दीनालागुनी ॥४॥

1538. समोर सदा संर्वाकडे । मागे पुढे वेष्टीत ॥१॥ का हो नेणो हरी ऐसा । जैसा तैसा परिपूर्ण ॥२॥

1539. कोण दुजे हरी सीण । शरण दीन आल्याचा ॥१॥ तुम्हाविण जगदीशा । उदार ठसा त्रिभुवनी ॥धृपद॥ कोण ऐसे वारी पाप । हरी ताप जन्माचा ॥२॥ तुका म्हणे धाव घाली । कोण चाली मनाचे ॥३॥

1539. व्यापकापरीस मन केले बाड | सांपडले गोड प्रेमसुख ॥१॥ जिकडे पाहे तिकडे विदुल अवधा | भीमा चंद्रभागा पुंडलिक ॥२॥ सर्व निरंतरी सबाह्य अंतरी | हे ब्रह्मांड पंढरी जाली मज ॥३॥ महरले तरुवर पुष्पो फलो भार | तेंचि निर्विकार सनकादिक ॥४॥

1539. जन्म जरा तुटे कर्म । संतसमागम घडतांची ॥१॥ उपदेश धरित पोटी । दैन्ये दाही वाटी पळताती ॥२॥ खंडे फेरा चौर्‍यांशी । धरिता जीवेंशीं पाऊलें ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । ते दिनमणी प्रत्यक्ष ॥४॥

1539. सगुण निर्गुण कल्पनेचा भास । वस्तु अविनाश व्यापकत्वे ॥१॥ स्वानुभवे पाही लटिके साच नाही । परिपूर्ण अवघाही आत्माराम ॥२॥

1540. ग्रंथाचे ते अर्थ नेणती हे खळ । बहु अनर्गळ जाले विषयी ॥१॥ नाही भेद म्हणून भलतेचि आचरे । मोकळा विचरे मनासवे ॥२॥ तुका म्हणे विषा नांव ते अमृत । पापपुण्या भीत नाही नष्ट ॥३॥ अर्थ :

1540. तू आकाश मी शामिका | तू लिंग मी साळुंखा |तू समुद्र भी चंद्रिका | स्वय दोन्ही ॥१॥ तू वृंदावन मी चिरी | तू तुळशी मी मंजिरी |तू पांवा मी मोहरी | स्वय दोन्ही ॥२॥ तू चांद मी चांदणी | तू नाग मी पचिणी |तू कृष्ण मी रुक्मिणी | स्वये दोन्ही ॥३॥ तू नदी मी थंडी | तू तारू मी सांगी |तू धनुष्य मी भातोडी | स्वये दोन्ही ॥४॥

1540. सुखदुःखांचिया कोडी । संतदरुशनें तोडी बेडी ॥१॥ थोर मायेचा खटाटोप । संतदरुशनें नुरे ताप ॥२॥ चार देहांची पै वार्ता । संतदरुशनें तुटे तत्त्वता ॥३॥ एका जनार्दनी संत । सबाह्म अभ्यंतर देहातीत ॥४॥

1540. सर्वामाजी गगन आहे । परि धरिताचि नये काय करु ॥१॥ तैसे नाकळेचि ते शंब्दाते । जेवि खदयोते रवीभेटी ॥२॥

1541. कायावाचामने जाला विष्णुदास । कामक्रोध त्यास बाधीतना ॥१॥ विश्वास तो करी स्वामीवरी सत्ता । सकळ भोगिता होय त्याचे ॥२॥ तुका म्हणे चित्त करावे निर्मळ । येऊनि गोपाळ राहे तेथे ॥३॥ अर्थ :

1541. जीवन्मुक्त केले नामाचे गजरी सेवेसी अधिकारी विठोबाचे ॥१॥ काये उतराई होऊ तुज देवा | उदारा केशवा मायबापा ॥२॥ अंतरी देऊनि प्रेमाचा जिव्हाळा | मुक्तीचा सोहळा भोगविसी |॥३॥ नामा म्हणे वेदा न येसी अनुमाना | वर्णिता पुराणा पडले टक |॥४॥

1541. संत मायबाप म्हणता । लाज वाटे बहु चित्ता ॥१॥ मायबाप जन्म देती । संत चुकविती जन्मपंक्तीं ॥२॥ मायबापापरीस थोर । वेदशास्त्री हा निर्धार ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । संत शोभती मुगुटमणी ॥४॥

1541. सोने असे सोनेपणे । अलंकार लेणे होय जाय ॥१॥ तैसे चराचर होता जाता । वस्तु अखंडता अखंड ॥२॥

1542. येई गां तू मायबापा पंढरीच्या राया । तुजविण सीन वाटे क्षीण जाली काया ॥१॥ याती हीन मती हीन कर्म हीन माझे । सर्व लज्जा सांडोनिया शरण आलो तुज ॥धृपद॥ दिनानाथ दीनबंधू नामतुझे साजे । पतितपावन नाम ऐसी ब्रीदावळी गाजे ॥२॥ विटेवरी उभा नीट कटावरी कर । तुका म्हणे हेचि आम्हा ध्यान निरंतर ॥३॥

1542. वारंवार काय विनवावे आता समजावे चित्ता आपुलिया ॥१॥ तू काय म्हणमी कंटाळेल हाची | जाईल उगाचि उठोनिया ॥२॥ मजलागी देवा जासी चुकवोनी आणिन धरूनि तुजलागी |॥३॥ दृढ भक्तिभाव प्रेमाचा हा दोरा बांधीन सत्वर तुझे पायी ॥४॥

1542. वैकुंठीचें वैभव । संतांपांयीं वसे सर्व ॥१॥ संत उदार उदार । देतो मोक्षांचे भांडार ॥२॥ अनन्य भावे धरा चाड । मग सुरवाड सुख पुढे ॥३॥ एका जनार्दनी ठाव । नोहे भाव पालट ॥४॥

1542. सोयरा श्रीहरी । आत्मा एक चराचरी ॥१॥ नाही तया आपपर । वसवी सकळाचे अंतर ॥२॥

1543. हरीचे नाम कदाकाळी का रे नये वाचे । म्हणता रामराम तुझ्या बाचे काय वेच ॥१॥ पोटासाठी खटपट करिसी अवघा वीळ । राम राम म्हणता तुझी बसली दात खीळ ॥धृपद॥ द्रव्याचिया आशा तुजला दाही दिशा न पुरती । कीर्तनासी जाता तुझी जड झाली माती ॥२॥ तुका म्हणे ऐशा जीवा काय करू आता । राम राम न म्हणे त्याचा गाढव मातापिता ॥३॥

1543. संसारषड्चक्री पडिलो महाडोही | सोडवणे येई पांडुरंगा ॥१॥ दवडादवडी धांव दवडादवडी धांव | नको भक्तिभाव पाहो माझा ॥२॥ माझी चित्तवृत्ति अज्ञान हे गाई | व्याघ्रे धरिली आहे अहंकारे ॥३॥ पंचाननी मज घेतले वेदोनि नेताति काढोनि प्राण माझा ॥४॥

1543. मोक्ष मुक्तीचें ठेवणें । देती पेणे संत ते ॥१॥ नाही सायासांचे कोड । नलगे अवघड साधन ॥२॥ नको वनवनांतरी जाणे । संतदरुशनें लाभ हाता ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । संतसमान देवाच्या ॥४॥

1543. पायी चित्त हे राहिले । ब्रम्हरुप पै जाहले ॥१॥ मन झाले हे उन्मन । स्वरुपी झाले ते लीन ॥२॥

1544. गंगा आली आम्हावरी । संतपाउले साजिरी ॥१॥ तेथे करीन अंघोळी । उडे चरणरज धुळी । येती तीर्थावळी । पर्वकाळ सकळ ॥धृपद॥ पाप पळाले जळाले । भवदुःख दुरावले ॥२॥