वारकरी रोजनिशी

793. विचार नाही नर खर तो तैसा । वाहे ज्ञान पाठी भार लगड तैसा ॥१॥ वादावाद करणे त्यासी तोचि वरी । गुखाडीची चाड सरे तोचि बाहेरी ॥धृपद॥ सौभाग्यसंपन्न हो का वृद्ध प्रतिष्ठ । छी करूनि सांडी पाया लागली ते विष्ठ ॥२॥ नाही याति कुळ फासे ओढी तयासी । तुका म्हणे काय मुद्रासोंग जाळिसी ॥३॥

793. म्हणा श्रीराम जयराम| भवसिंधु तारक नाम॥१॥ नाम पतितपावन| नाम जीवांचे साधन॥२॥ नाम शिवाचे ध्यान| नाम नारदा गायन॥३॥ नामा म्हणे हरिचे नाम| नाम तारक परब्रह॥४॥

793. सकळ सुख रामनामी आहे । परमामृत ध्याये रामनाम ॥१॥ नामे न घडे कर्म नामे होय निष्कर्म । नाम परब्रह्मा सार नाम ॥२॥ नामे होय मुक्ति नामे होय भुक्ती । नामे स्वर्गप्राप्ति जपतीया ॥३॥ नामे होय बोध नामे जाय बाध । एका जनार्दनी छंद नाम गाता ॥४॥

793. दिसे तोचि जनी वनी । विठ्ठल ह्रदयी त्रिभुवनी ॥१॥ लेणे नेसणे भूषणे । विठ्ठल वस्त्रे परिधाने ॥२॥

794. तू विष्णु म्हणोन हे जगचि केवळ । येर सकळीक मजशी सहोदर । तेणे कारण गोत्रेंसी ऐकोपजीवी आम्हा न खंडवे कोडे रया । माहेरावांचुनी आन काही नेणे ।

794. देव होसी जरी आणिकाते करिसी । संदेह येविशी करणे न लगे ॥१॥ दुष्ट होती तरी अणिकाते करिसी । संदेह येविशी करणे न लगे ॥२॥ तुका म्हणे जे दर्पणी बिंबले । ते तया बाणले निश्चयेसी ॥३॥ अर्थ :

794. सोपा हा सुगम उपावो परीस|धरी तू विश्वास नाममहिमें॥१॥ नाम हेंचि गंगा नाम हेंचि भीमा|अंतरी श्रीरामा जपिजेसू॥२॥ अमृत सुरस रामनाम एक|वाचेचे वाचक मन करी॥३॥ नामा म्हणे सुरस सेवी सुधारस|ध्यार केशवास दिननिशीं॥४॥

794. जागृती स्वप्नीं सुषुप्तीमाझारीं । जपे नाम श्रीहरी सर्वकाळ ॥१॥ साधन आणीक न लगे सकळ ॥२॥ रामनाम निखळ जपे आधी ॥३॥ पापाचे पर्वत छेदी नाम व्रज । हाचि पै निर्धार ऋषीश्वर ॥४॥

794. न कळे केव्हा दिवस गेला । रात्री झाला तमनाश ॥१॥ निद्राचि नाही स्वप्न ते कैचे । नि:शेष जागृतीचे विस्मरण ॥२॥

795. सर्वगत निर्धारिता आत्मा एक चराचरी तेथे तव नाही दुजेयाची परी । चारी खाणी चारी वाणी चौऱ्यांसी लक्ष जीव योनी मी अपत्य तुमचे अवधारी । तुझिये भेटीलागी रोडेलो दातारा हे तनु होतसे संकीर्ण भारी । जवळीच असता भेटी का नेदिसी थोर शिणविलो वोरबारी रया ॥१॥

795. कलिधर्म मागे सांगितले संती । आचार सांडिती द्विजलोक ॥१॥ तेचि कळो आता येतसे प्रचिती । अधर्मा टेकती धर्म नव्हे ॥धृपद॥ तप व्रत करिता लागती सायास । पाळिता पिंडास गोड वाटे ॥२॥ देव म्हणऊनी न येती देऊळा । संसारा वेगळा तरी का नव्हे ॥३॥

795. भावेंचि भजन जनी जनार्दन|नित्य हे वचन रामनाम॥१॥ खुंटतील योनी तुटेल यातना|भक्ति नारायणा पावेल तुझी॥२ |स्मरे सदा कांरे न लगती पाल्हाळ|वसिजे गोपाळ सर्वांभूतीं॥३॥ नामा म्हणे ब्रह्म सर्व हरि|येकु चराचरी जनार्दन॥४॥

795. मुखें गावें नाम । तेणे पुरें सर्व काम ॥१॥ सर्व साधनांचे सार । तेणे पावे पैलपार ॥२॥ नामे बहुत तारिले । महा दोषी उद्धरिले ॥३॥ रामनाम बहु श्रेष्ठ । घेता न लगती कष्ट ॥४॥

795. न पडे विसर याचा मना । झाली तद्रुप वासना । मही व्यापूनिया गगना । दिसे नयना रुप पुढे ॥१॥

796. आदि पुरुषा जय विश्वंभरिता नानापरी तुझा खेळू । जया ब्रह्मगोळु कल्पकोडी गडी मोडिता नलगे वेळु । वेदपुराणे मत्सरे भांडती बहुते करीत होती कोल्हाळु । होय नव्हे ऐसी भ्रांतीसी गुंतली तयासी तू आकळू गा ॥१॥

796. नमो विश्वरूपा विष्णुमायबापा । अपरा अमुपा पांडुरंगा ॥१॥ विनवितो रंक दास मी सेवक । वचन ते एक आइकावे ॥धृपद॥ तुझी स्तुति वेद करिता भागला । निवांतचि ठेला नेति नेति ॥२॥ ॠषि मुनि बहु सिद्ध कविजन । वर्णिता तुझे गुण न सरती ॥३॥

796. सर्वांभूती भजन हेंचि पै चोखडे|ब्रह्म माजीवडे करोनि घेई॥१॥ सफळ सर्वदा जप हा गोविंदा|न पावाल आपदा नाना योनी|२| नाम संजीवनी अमृत सरिता|परिपूर्ण भरिता सिंधु ऐसा॥३॥ नामा म्हणे चोखडे नाम हेंचि गाढें|चुकवील कोडे जन्ममरण ॥४॥

796. सदा सर्वकाळ नाम मुखी गाये । आणीक ते नये दुजा हेत ॥१॥ धन्य त्याची माय पावन ते कुळ । धन्य तो निर्मळ वंश त्याचा ॥२॥ जन्मजन्मांतरींचें सुकृत पदरी । वाचे तो उच्चारी रामकृष्ण ॥३॥ एका जनार्दनी सदा जपे नाम । तो देह उत्तम इहलोकी ॥४॥

796. न धरी आता शंका । कशासाठी भिऊ लोका ॥१॥ ज्याचे ओझे तयावरी । मज हे ऐशी काय थोरी ॥२॥

797. यम नियम पाप पुण्य आम्हासी आपण भलतेचि करिसी । तुझीया थोरपणा बिहुनी असावे कवणे शंकावे सयासी । प्रत्यक्ष जगी बाटली नारी तिचे स्मरण लोकांसी । पुराणे डांगोरा पिटिताती हे पतिव्रतापण तयेसी ॥१॥

797. अंतरीचा भाव जाणोनिया गुज । तैसे केले काज पांडुरंगा ॥१॥ घातले वचन न पडेचि खाली । तू आह्मा माउली अनाथांची ॥धृपद॥ मज याचकाची पुरविली आशा । पंढरी निवासा मायबापा ॥२॥ नाशिली आशंका माझिया जीवाची । उरली भेदाची होती काही ॥३॥

797. जळाचा जळबिंदु जळींच तो विरे| तैसे हे विघरे पांचा ठायी ॥१॥ जिव शिव हे उच्चार नाम हे मधुर| जिव्हेसी उच्चार रामनाम ॥२॥ रामनाम त रक शिव षडाक्षरी|तैसी वाचा करी अरे मूढा ॥३॥ नामा म्हणे ध्यान शिवाचे उत्तम| मंत्र हा परम रामनाम॥४॥

797. सकळ साधितां साधन । नामावांचुन नाही पावन ॥१॥ पहा विचारुनि ग्रंथ । नामे तरले असंख्यात ॥२॥ दोषी सदोषियां उद्धार । रामनामे पै साचार ॥३॥ कोटी कुळें तारी । एका जनार्दनी निर्धारी ॥४॥

797. नाही उपेक्षिले कोणा । थोरा लहाना निवडुनी ॥१॥ ऐसी संत देती ग्वाही । पुराणेंही गर्जती ॥२॥

798. देवा तुज नेणतांना काही न सांभाळिता नानायाती धरूनी धाविन्नलो । धांवता धांवता पुढे सुनाट देखिले त्याची पाऊली मागुती मुरूडलो जी सुंदरा ॥१॥ आलो भक्तिशाळे अतौता तेथे कांहींएक गौरव गमले । जेणे वेषे आहे तेणे तुजजोगे नव्हे मग ऐसे काही एक गुंथावे केले जी सुंदरा ॥२॥

798. उदार कृपाळ अनाथांचा नाथ । ऐकसी मात शरणागता ॥१॥ सर्व भार माथा चालविसी त्यांचा । अनुसरली वाचा काया मने ॥धृपद॥ पाचारिता उभा राहासी जवळी । पाहिजे ते काळी पुरवावे ॥२॥ चालता ही पंथ सांभाळिसी वाटे । वारिसील काटे खडे हाते ॥३॥

798. निसुगा निदसुरा झणी तू बा होसी|नाम ह्रषीकेशी घाली मुखीं॥१॥ गोविंद हरे कृष्ण विष्णु हरे|अच्युत मुरारे जनार्दन॥२॥ करिता नामपाठ चुकती भवजाळ|तुटेल ते जाळे मायामोह॥३॥ नामा म्हणे ऐसा उपाव सुगम|दिननिशी नेम राम म्हणे॥४॥

798. धन्य ते भाग्याचे । वासुदेव नामी नाचे ॥१॥ सदा राम नामावळी । पाप तापां होय होळी ॥२॥ सदा नामी ज्याचे मन । जन नोहे जनार्दन ॥३॥ नामे रंगे ज्याची वाणी । एका जनार्दनी तोचि जनी ॥४॥

798. नाही ऐसे उणेंचि कोठे । भरतो पोट तोंडवरी ॥१॥ बाहेर येती वोसंडोन । चाही कोन उथळोनी ॥२॥

799. तो आपुलिया चाडा कोटिगर्भवासा येता श्लाधिजे । तुझिया गोमटेपणा पकडलो दातारा हे बोलणे बोलता लाजिजे जी सुंदरा ॥१॥ तुमते देखिलिया हे मन मागुते मोहरेना । वज्र द्रवेपरी मन न द्रवे हाचि विस्मो पुढत पुढती जी सुंदरा ॥२॥

799. काय कीर्ती करू लोक दंभ मान । दाखवी चरण तुझे मज ॥१॥ मज आता ऐसे नको करू देवा । तुझा दास जावा वाया विण ॥धृपद॥ होईल थोरपणे जाणीवेचा भार । दुरावेन दूर तुझा पायी ॥२॥ अंतरीचा भाव काय कळे लोका । एक मानी एका देखोवेखी ॥३॥

799. केशवाचे प्रतापे गोसावी होसी|दास्यत्व करोनि सर्वस्व पोशी|१| अर्जुनाचा सारथी बळीचा सांगाती| द्रौपदीच्या आकांती धांवोनि प़ावे॥२॥ चाणका जलधरू मच्छा जीवन नीरू| प्रल्हादा कैवारू दास म्हणोनी॥३॥ नामा म्हणे तुम्ही न करा आळसु|नाम मंत्र दिवसु अभ्यासिजे॥४॥

799. राम राम ध्वनी जयाचे मुखासी । धन्य पुण्यराशी पावन झाला ॥१॥ सदोदित नाम जपे श्रीरामाचे । अनंता जन्माचें दोष जाती ॥२॥ राम राम वदे सादा सर्वकाळं । काळाचा तो काळ रामनामे ॥३॥ राम वदे ध्यानीं राम वदे मनी । एका जनार्दनी राम वदे ॥४॥

799. नाही कोठे गोंविला हेत । ठेविले चित्त याचिवरी ॥१॥ सगुण सुंदर देखिले दिठी । विटे नेहटी तेचि पुरे ॥२॥

800. चंद्रा पूर्णिमे पूर्ण शोभा । कळा तुटलिया कैची तेथे प्रभा ॥१॥ तैसा का गा निकुरवृत्ति करिसी । सर्वा ठायी विभांडिसी गा देवा ॥२॥

800. मानावया जग व्हावी द्रव्यमाया । नाही हे माझिया जीवा चाड ॥१॥ तुझ्या पायासाठी केली आराणूक । आता काही एक नको दुजे ॥धृपद॥ करूनिया कृपा करी अंगीकार । न लवी उशीर आता देवा ॥२॥ नव्हे साच काही कळो आले मना । म्हणोनि वासना आवरीली ॥३॥

800. का करितोसि शीण वाचे नारायण|जपता समाधान होईल तुज॥१| रामकृष्ण हरी गोविंद गोविंद|वाचेसी हा छंद नामपाठ॥२॥ वंदितील यम कळिकाळ सर्वदा|न पवसी आपदा असता देही ॥३॥ नामा म्हणे वोळगे सीण जाला सांगे|प्रपंच वाउगे टाकी परतें॥४॥

800. कोटी जन्मांचि येरझारी । ते तो हरी रामनाम ॥१॥ ते तुं वाचे सुगम वदे रामनाम आणीक नको श्रम करु वाया ॥२॥ श्रम केलिया पडसी सांकडीं । जन्ममरण बेडी तोडी नाम ॥३॥ संतसमागम भावे करी भक्ति । एका जनार्दनी वस्ती नामी करी ॥४॥

800. नाही माझा उरविला । संदेह अवघाचि फेडिला ॥१॥ म्हणोनिया त्याच्या सुखे । नाचे कीर्तनी मी हरिखे ॥२॥

801. म्हणोनी तुझे रूप देखिलिया दिठी । जय सच्चिदानंद पदेसी मिठी । ओंकारेंसी त्रिपुटी न साहे तो तू सगुण जगजेठी । या दृष्टीचेनी सुखे माये हृदयी भासले रूप ।

801. आता माझा सर्वभावे हा निर्धार । न करी विचार आणिकासी ॥१॥ सर्वभावे नाम गाईन आवडी । सर्व माझी जोडी पाय तुझे ॥धृपद॥ लोटांगण तुझ्या घालीन अंगणी । पाहीन भरोनि डोळे मुख ॥२॥ निर्लज्ज होऊनि नाचेन रंगणी । येऊ नेदी मनी शंका काही ॥३॥

801. प़ाडुरंगे प्राप्त होईल सकळ|चरणकमळ ध्यारे मनीं॥१॥ मनी मानसिक न करावा कधीं|नाम घ्यारे आधी केशवाचें॥२॥ केशवाचे नाम पावन पवित्र|महाभाष्यसूत्र हेंचि स़ागे॥३॥ नामा म्हणे तुम्ही करावे कीर्तन|पंढरीचे ध्यान चुको नका॥४॥

801. श्रीरामानामें तुटती यातना । म्हणोनि रामराणा दृढ धरा ॥१॥ यमाची यातना तुटेल निर्धारे । चुकतील फेरे चौर्‍याशींचे ॥२॥ जन्ममरणाचा तुटेल तो बोध । ठसावतां बोध रामनाम ॥३॥ एका जनार्दनी नामापरतें थोर । नाही नाही निर्धार केला व्यासें ॥४॥

801. नाही लौकिकाशी काज । माझे गुज तो जाणे ॥१॥ अंतर्बाह्य ठावे तया । येईल बाह्य पसरुनी ॥२॥

802. आपुलिये खुणे आपणपा दावी । की सगुणबुंथी चोख मदवी । ऐसी सुंदर गोपवेषु । की तत्त्वमस्यादि सौरसु जेथे श्रुति नेति नेति ठेल्या पायी ।

802. जनी जनार्दन ऐकतो हे मात । कैसा तो वृत्तांत न कळे आम्हा ॥१॥ जन्म जरा मरण कवण भोगी भोग । व्याधि नाना रोग सुखदुःखे ॥धृपद॥ पापपुण्ये शुद्धाशुद्ध आचरणे । ही कोणा कारणे कवणे केली ॥२॥ आम्हा मरण नाश तू तव अविनाश । कैसा हा विश्वास साच मानू ॥३॥

802. केशव नारायण हा जप आमुचा|सर्व हा मंत्राचा आत्माराम॥१॥ माधव गोविंद सर्वशास्त्री आहे|उभारूनिया बाहे वेदु सांगे॥२॥ नामाचेनि पाठे तरू हा भवसागरू| आणिक विचारू नेणो आम्ही॥३॥ विष्णू मधुसूदन हे दैवत आमुचें|नित्य पै नामाचे सार आम्हां॥४॥

802. नाम जपे सर्वकाळ । त्यासी भयभीत काळ ॥१॥ रामी लीन ज्याची वृत्ती । त्याच्या दासी चारी मुक्ती ॥२॥ रामनामी जिव्हा रंगे । तोचि परब्रह्मा अंगें ॥३॥ म्हणे एका जनार्दनी । राम दिसे जनी वनी ॥४॥

802. निजध्यास लागला मनी । हाचि चिंतनी दिवसरात्री ॥१॥ न सुटेचि करु कैसे । लाविले पिसे गोवळे ॥२॥

803. डोळ्याची निशी कोणे काढिली । की रविबिंबा हारी कोणे आणिली ॥ की काळिमा पाठी प्रकाश तरी चंद्र हा नव्हे चकोरा पारणे । फिटले विकासित कमोदिनी चंद्र हा न दिसे सेखी नवलावो हे तुझी बोली रया ॥१॥

803. यथार्थवाद सांडूनि उपचार । बोलती ते अघोर भोगितील ॥१॥ चोरा धरिता सांगे कुठोऱ्याचे नांव । दोघाचे ही पाव हात जाती ॥२॥ तुका म्हणे असे पुराणी निवाड । माझी हे बडबड नव्हे काही ॥३॥ अर्थ :

803. माया पुरातनु तू़ंचि वो जननी|नाम संजीवनी विठ्ठल वो॥१॥ त़ेचि हे वोळले पूर्ण प्रेम आम्हां|लोलंगित ब्रह्मा पंढरीये॥२॥ धांव पाव वेगी येई संभाळी तू|नाम हा संकेतु पांडुरंगे॥३॥ क्षुधा तृषा आशा तुजलागी चिंतिती|जीवन हे मागुती नाम तुझें॥४॥

803. रामनाम ज्याचे मुखी । तो नर धन्य तिही लोकी ॥१॥ रामनामे वाजेटाळी । महादोषा होय होळी ॥३॥ रामनाम सदा गर्जे । कळेकाळ भय पाविजे ॥४॥ ऐसा रामनामी भाव । तया संसाराचि वाव ॥५॥

803. नीत नवा प्रेमा कृपेचिया बळे । अंतरी हा वोळे आनंदघन ॥१॥ नाचती मयूरे रोमांचीत दाटी । अमृताची वृष्टी जीवनकळा ॥२॥

804. मंगळमूर्ति तू की मनाचिया लावण्यवाणा । वेधी वेधक तू सहजगुणा । सगुण निर्गुण न कळे तुझे विंदान । कैसे आपचि पर दाटुन रिगसी ।

804. धीर तो कारण । साह्य होतो नारायण । नेदी होऊ सीण । वाहो चिंता दासांसी ॥१॥ सुखे करावे कीर्तन । हर्षे गावे हरीचे गुण । वारी सुदर्शन । आपणचि कळिकाळा ॥धृपद॥ जीव वेची माता । बाळा जडभारी होता । तो तो नव्हे दाता । प्राकृता या सारिखा ॥२॥ हे तो माझ्या अनुभवे । अनुभवा आले जीवे । तुका म्हणे सत्य व्हावे । आहाच नये कारण ॥३॥

804. मायेचा कळवळा मायाची जाणे|तैसे मी तान्हे माऊलिये॥१॥ विठ्ठल श्रीरंग डोळस प्रसन्न|नित्य अमृतघन वोळला सदा|२| जननी जनक तूंचि वो मुकुंद|नाम हे गोविंद शुद्धरसु॥३॥ येई वो केशवे नित्य नामरूपें|मी तुज आलापे आळवित॥४॥

804. जो देवांचे पद सोडी । सदा गोडी अंतरी ॥१॥ पापें पळती रामनामे । खंडताती कर्माकर्मे ॥२॥ नामे कळिकाळासी धाक । यमदुता न मिळे भीक ॥३॥ ऐसा नामाचा महिमा । नाही आणिक उपमा ॥४॥

804. नुठेचि मन वरुनिया । जडोनी ठेले हरीच्या पाया ॥१॥ बुध्दि निश्येंसी राहिली । परम विश्रांति पावली ॥२॥

805. तुझी सेवा करीन मनोभावे वो । माझे मन गोविंदी रंगले वो ॥१॥ नवसिये नवसिये माझे नवसिये वो । पंढरीचे दैवते विठ्ठले नवसिये वो ॥२॥

805. पुढे आता कैचा जन्म । ऐसा श्रम वारेसा ॥१॥ सर्वथाही फिरो नये । ऐसी सोय लागलिया ॥धृपद॥ पांडुरंगा ऐसी नांव । तारू भाव असता ॥२॥ तुका म्हणे चुकती बापा । पुन्हा खेपा सकळा ॥३॥

805. केशवासी पाहे केशवासी ध्याये|केशवासी गाये सर्वकाळ॥१॥ केशव पै हाचि वृत्तीसहित मन|केशवासी ध्यान सर्वकाळ॥२॥ सबाह्यअंतरी सांडिना कोणासी|जाणो अंतरासी साक्ष भूत॥३॥ नामा म्हणे तुम्ही केशव होऊनि|पंढरी पाटणी नांद बापा॥४॥

805. रामनाम मुखी गाय । यम त्यांचेंवंदी पाय ॥१॥ ऐसा नामाचा महिमा । सरी न पावेचि ब्रह्मा ॥२॥ उत्तमाउत्तम नाम । सर्व सुखासी विश्राम ॥३॥ एका जनार्दनी नाम । भवसिंधु तारक धाम ॥४॥

805. नुरवूनि दुसरे आता ठेलो चरणी । नित्यानंद भोगीतुंचि दिनरजनी ॥१॥ आळवूनि वाचे याची उत्तम नामे । सारिन काळ याचिपरि सुखसंभ्रमे ॥२॥

806. तुझी गुण कीर्ति ऐकोनी आर्ते मन उचंबळले । आलिंगना धाविन्नले उतावीळ ॥१॥ तनु मनु विगुंतले मन वाचा गुंतले । मी माझे विसरले दर्शन गे माये ॥२॥

806. दुध दही ताक पशूचे पाळण । त्या मध्ये कारण घृतसार ॥१॥ हेचि वर्म आम्हा भाविकांचे हाती । म्हणऊनि चित्ती धरिला राम ॥धृपद॥ लोह कफ गारा अग्नीचिया काजे । येऱ्हवी ते ओझे कोण वाहे ॥२॥ तुका म्हणे खोरी पाहारा जतन । जोवरी हे धन हाती लागे ॥३॥

806. वेदाचे महिमान जनी जनार्दन| आणिक वचन तेथे नाही ॥१॥ भूती दया धरा भक्तिभाव करा| भजन हरिहरा वेद सांगे ॥२॥ सर्व हेंचि सार ब्रह्ममय खरें| आणिक दुसरे न दिसे आम्हा ॥३॥ नामा म्हणे समर्थ वेद तो आमुचा| सांगे नित्य जपा रामकृष्ण ॥४॥

806. या रे नाचु प्रेमानंदे । रामनामचेनि छंदें ॥१॥ म्हणा जयरामा श्रीराम । भवसिंधु तारक नाम ॥२॥ ऐसी नामाची आवडी । काळ गेला देशोधडी ॥३॥ आवडीने नाम घोका । म्हणे जनार्दन एका ॥४॥

806. नेघो आम्ही कदा भुक्ति आणि मुक्ति । हरिनामी विश्रांति सर्व जोडे ॥१॥ काय कराव्या त्या रिध्दी आणि सिध्दी । वाउग्या उपाधी भजना गोंवा ॥२॥

807. तुझे पवाडे सांगता तुजपुढे । मुक्तीची कवाडे उघडती ॥१॥ नाही जातिकुळ म्या तुज पुसिले । मन मावळले देखोनिया ॥२॥

807. वीर विठ्ठलाचे गाढे । कळिकाळ पाया पडे ॥१॥ करिती घोष जयजयकार । जळती दोषाचे डोंगर ॥धृपद॥ क्षमा दया शांति । बाण अभंग हे हाती ॥२॥ तुका म्हणे बळी । तेचि एक भू मंडळी ॥३॥

807. पाहता यॆ परिपाटी आणिक नाही सृष्टी | नामॆंविण दृष्टी न दिसॆ माझ्या ॥१॥ नमचि समर्थ नामचि मथित | शंकरासी हॆत रामनामी ॥२॥ भरती सर्व काम वाचॆ रामनाम | न लगती तॆ नॆम कर्मजाळ ॥३॥ नामा म्हणॆ उच्चार न करी तू विचार | तुटॆल यॆरझार नाना यॊनी ॥४॥

807. उघड दृष्टी करुन पाहुं । रामकृष्णनामें ध्याऊं । अहोरात्र मुखी गाऊ । राम हरी वासुदेव ॥१॥ हेंचि अध्यात्माज्ञानाचें वर्म । येणे घडतीकर्माकर्म । ब्रह्माविद्येचा आराम । येणे पावे सर्वथा ॥२॥

807. नेटकेंचि दैव उघडले आजी । तो हा मजमाजी संचरला ॥१॥ आता कैसे करु मी यासी । नावरेंचि मनासी आवरिता ॥२॥

808. फळाचे बीज की बीजाचे फळ । म्हणोनी पत्र पुष्प मूळ चोजवेना ॥१॥ ऐसी हे रचना नकळे गा देवा । सिद्धांतु अनुभवा साक्ष देतो ॥२॥

808. ऐक रे जना । तुझ्या स्वहिताच्या खुणा । पंढरीचा राणा । मनामाजी स्मरावा ॥१॥ मग कैचे रे बंधन । वाचे गाता नारायण । भवसिंधु तो जाण । येचि तीरी सरेल ॥धृपद॥ दास्य करील कळिकाळ । बंद तुटेल मायाजाळ । होतील सकळ । रिद्धीसिद्धी म्हणियाऱ्या ॥२॥ सकळशास्त्रांचे सार । हे वेदांचे गव्हर । पाहाता विचार । हाचि करिती पुराणे ॥३॥

808. साधन साधिता होताती आपदा|म्हणोनि गोविंदा स्मरे का रे॥१॥ कृष्णकथा सार सांगे का सधर|तुटेल येरझार जन्ममरणा॥२॥ निष्फळ निखळ भावी तू सफळ|भजन केवळ सर्वांभूती॥३॥ नामा म्हणे भक्ति होईल विरक्ति|तुटेल यातायाती जन्ममरण॥४॥

808. नाही सायासाचें काम । वाचे वदा रामनाम ॥१॥ बहु कर्मा सोडवण । वाचेसि न घडे मौन ॥२॥ राम चिंता ध्यानीं मनी । कळिकाळ वाहे पाणी ॥३॥ एका जनार्दनी राम । वाचे उच्चारा निष्काम ॥४॥

808. पडताचि ते वचन कानी । धरिती मनी अत्यादरे ॥१॥ सुकृताची उत्तम फळे । आली एक वेळे ओढवोनि ॥२॥

809. आकार स्थूल नाशिवंत । हे तरी जाईल भूमि आत । तयावरी हरि चालत । तेणे होईल कृतकृत्य ॥१॥

809. न करी तळमळ राहे रे निश्चळ । आहे हा कृपाळ स्वामी माझा ॥१॥ अविनाश सुख देईल निर्वाणी । चुकतील खाणी चौऱ्यांशीच्या ॥धृपद॥ आणिकिया जीवा होईल उद्धार । ते ही उपकार घडती कोटि ॥२॥ आहिक्य परत्री होसील सरता । वाचे उच्चारीता रामराम ॥३॥

809. भवसिंधुचा पार तरे तो पोहणार । बळिया परम धीर भजनशील ॥१॥ नामची सांगडी लावूनि कासे । दृढ प्रेमरस वोसंडती ॥२॥ सत्वाचा सुभट असंग एकट । वैराग्य उद्‌भट निर्वासन ॥३॥ कामक्रोध जेणे घातले तोडरी । निर्दाळिले वैरी लोभदंभ ॥४॥

809. जया हेत नामी ध्यास । नेणे आणिक सायास । कोण लेखी संसारास । नामापुढे तृणवत ॥१॥ आम्हा नामाचे भूषण । नामे सुखासी मंडण । नामे होतसे खंडण । नानापरी पापांचे ॥२॥

809. पायी लीन होता निळा । दिधला कळा प्रेमाची ॥१॥ निववूनिया केला सुखी । ठेउनी मुखी निज नाम ॥२॥

810. भुक्ति मुक्ति कारणे न घाली तुज साकडी । हे तो ठायींचीच जोडी । कांही जोडिली असे तुज नेणता हे तुझेंची दळवाडे । ऐसे जाणोनी फुडे न बोले दातारा ॥१॥

810. का रे दास होसी संसाराचा खर । दुःखाचे डोंगर भोगावया ॥१॥ मिष्टान्नाची गोडी जिव्हेच्या अगरी । मसक भरल्यावरी स्वाद नेणे ॥धृपद॥ आणीक ही भोग आणिका इंद्रियांचे । नाही ऐसे साचे जवळी काही ॥२॥ रूप दृष्टि धाय पाहाता पाहाता । न घडे सर्वथा आणि तृष्णा ॥३॥

810. भवसिंधुचा पार तरावयालागी । साधन कलियुगी आणिक नाही ॥१॥ अहनिंशी नाम जपा श्रीरामाचे । सकळ धर्माचे मुगुटमणी ॥२॥ न चले वर्णाश्रम धर्म आचरण । न घडे व्रत दान तप कोणा ॥३॥ नव्हे तीर्थाटन पुराण श्रवण । नव्हे ब्रह्मज्ञान शास्त्रबोध ॥४॥

810. कलीमाजी सोपे घेता रामनाम । नाही कांही श्रम जपतप ॥१॥ न लगे साधन पंचाग्री धुम्रपान । नामेंचि पावन युगायुगीं ॥२॥ योगयाग यज्ञ न लगे वेरझारा । नाममंत्र पुरा जप आधी ॥३॥ एका जनार्दनी निश्चयो नामाचा । तेथे कळिकाळाचा रीघ नाही ॥४॥

810. पुरातन मी शरणांगत । आहे स्थापित सद्गुरुचा ॥१॥ म्हणोनि संत पाळिती माते । देउनी भाते प्रेमरस ॥२॥

811. अगुणाचिया समंधा गुणसंबंध करू । नकळे हा वेव्हारू लोकांमाजी । हा नाटकु विंदाणी न कळे याची करणी । दाटोनी अंतःकरणी रिघो पाहे ॥१॥

811. बैसोनि निश्चळ करी त्याचे ध्यान । देईल तो अन्न वस्त्रदाता ॥१॥ काय आम्हा करणे अधिक सांचुनी । देव जाला ॠणी पुरविता ॥धृपद॥ दयाळ मयाळ जाणे कळवळा । शरणागता लळा राखो जाणे ॥२॥ न लगे सांगणे मागणे तयासी । जाणे इच्छा तैसी पुरवी त्याची ॥३॥

811. तुटे मायाजाळ विघडे भवसिंधू । जरी लागे छंदू हरिनामाचा ॥१॥ येर कर्मधर्म करिता या कली । माजी कोण बळी तरला सांगा ॥२॥ न पढवे वेद नव्हे शास्त्रबोध । नामाचे प्रबंध पाठ करा ॥३॥ नव्हे अनुष्ठान न कळे ब्रह्मज्ञान । करावी सोपान कृष्णकथा ॥४॥

811. कलियुगीं नाम सोपे ते सुजाण । ऐशी भाषा जाण बहुतांची ॥१॥ वाल्मिक सांगतु रामनाम जपा । तरले तरती सोपा राममंत्र ॥२॥ पुराणकर्ता तो व्यास मुगुटमणी । म्हणे रामकृष्ण वदनी सोपा मंत्र ॥३॥ बहुतांच्या मते एका जनार्दनी । रामनाम वाणी गाय सदा ॥४॥

811. पांडुरंगे सत्य केला अनुग्रह । निरसूनिया देह बुध्दि भेद ॥१॥ येऊनी एकांती उपदेशिली कानी । बीजमंत्रे दोन्ही निजाक्षरे ॥२॥

812. तुझिया गुणासाठी लागलो भजनपाठी । तुझी सगुण गोठी हृदयी वसे । मी म्हणे ते जीवन की निर्गुण चैतन्यघन । व्याप्य व्यापक स्थान दुजे नाही ।

812. सोनियांचा कळस । माजी भरिला सुरारस ॥१॥ काय करावे प्रमाण । तुम्ही सांगा संतजन ॥धृपद॥ मृत्तिकेचा घट । माजी अमृताचा साठ ॥२॥ तुका म्हणे हित । ते मज सांगावे त्वरित ॥३॥

812. पंढरीचा राजा उभा भक्तकाजा । उभारुनि भुजा वाट पाहे ॥१॥ घ्यारे नाम सुखे प्रेमे अलौकिक । साधने आणिक करु नका ॥२॥ मनाचेनि मने ह्रदयी मज धरा । वाचेने उच्चारा नाम माझे ॥३॥ बोलोनिया ऐसा उभा भीमातीरी । नामा निरंतरी चरनापाशी ॥४॥

812. नाम मुखी सदा वाचे । कांपती कळीकाळ साचे ॥१॥ दो अक्षरीं रामनाम । जपतां पावसी मोक्षधाम ॥२॥ नामावांचूनि परिपाठी । साधन नाही नाही नेहटीं ॥३॥ नाममंत्र श्रेष्ठ सार । जड जिवांसी उद्धार ॥४॥

812. फुटले धरण आला लोंढा । नावरे तोंडा माझिया तो ॥१॥ कृपाघने वृष्टी केली । वाचा गर्जिन्नली बोधवरे ॥२॥

813. काळा पै गोवळु काळासी अलोट । नामामृते पाठ भक्ता देही ॥ नित्य सुख आम्हा तपांचिया कोडी । न लगती परवडी व्रते तीर्थे ॥१॥