वारकरी रोजनिशी

1599. ऐका गा हे अवघे जन । शुद्ध मन ते हित ॥१॥ अवघा काळ नव्हे जरी । समयावरी जाणावा ॥धृपद॥ नाही कोणी सवे येता । संचिता या वेगळा ॥२॥ बरवा अवकाश आहे । करा साहे इंद्रिये ॥३॥

1599. तुझिये चरणी असती दोनी भाव | तरीच हा जीव नरककुंडी ॥१॥ बोल बोले एक मनी असे आणिक | तरी तयासी देख दोनी बाप ॥२॥ तुजविण सुख आणिकांचे मानी | तरी मज जननी दोनी देवा ॥३॥ नामा म्हणे माझा सत्याचा साहाकारी | आस मी न करी आणिकांची ॥४॥

1599. मज कोनी न देखावें । मज कोणी नोळखावें ॥१॥ मान देखोनिया दृष्टी । पळे देह उपेक्षा पोटी ॥२॥ मी एक लौकिकी आहे । ऐसे कवणा ठावें नोहे ॥३॥ सांडावया अहं ममता । मान न पाहे सर्वथा ॥४॥

1600. संतसेवेसि अंग चोरी । दृष्टी न पडो तयावरी ॥१॥ ऐसियासी व्याली रांड । जळो जळो तिचे तोंड ॥धृपद॥ संतचरणी ठेविता भाव । आपेआप भेटे देव ॥२॥ तुका म्हणे संतसेवा । माझ्या पूर्वजांचा ठेवा ॥३॥

1600. पाहुनि न दिसे लौकिक वेव्हारी | ऐसा तू अंतरी लावी मज ॥१॥ परि तुझ्या चरणी माझे अनुसंधान | तरी प्रेम पावन देई देवा ॥२॥ मनाचिये वृत्ती अखंड तू राहोनी | झेंपावती झणी कामक्रोध ॥३॥ नामा म्हणे ऐसे पावसी तू माते | तरी मी जीवे तूते न विसंबे ॥४॥

1600. ऐशीं शांती ज्यासी आहे । त्याचे घरी देव राहे ॥१॥ हा अनुभव मनी । पहा प्रत्यक्ष पुराणीं ॥२॥ धर्माघरीं वसे । अर्जुनाचे रथी बैसे ॥३॥ अंकित दासाचा होय । एका जनार्दनी देव ॥४॥

1601. गेले पळाले दिवस रोज । काय म्हणतोसि माझे माझे ॥१॥ सळे धरोनि बैसला काळ । फाको नेदी घटिका पळ॥धृपद॥ का रे अद्यापि न कळे । केश फिरले कान डोळे ॥२॥ हित कळोनि असता हाती । तोंडी पाडोनि घेसी माती ॥३॥

1601. तुझे पायी माझ्या मने दिली बुडी | इंद्रिये बापुडी वेडावली ॥१॥ आता विषयसुख जाणावे कवणे | जाणोनि भोगणे कवणे स्वामी ॥२॥ देह सहज स्थिति राहिले निष्काम | हृदयी सदा प्रेम ओसंडत ॥३॥ नामा म्हणे देवा भक्तजनवत्सला | क्षण जीवावेगळा न करी मजे ॥४॥

1601. आले आले हरीचे दास । मुखी रामनाम घोष । तोडोनियां भवपाश । जीवन्मुक्त ते ॥१॥ वैराग्याचे कवच अंगी । नाचताती प्रेमरंगी । ज्ञान शस्त्र ते निसंगीं । छेदिती संग ॥२॥ अनुभव तीक्ष्ण शर । सोडिताती निरंतर । वर्मी खोचले ते वीर । क्रोधादि असुर ॥३॥ सांडोनि देहाभिमान । तोचि जीवन्मुक्त जाण । एका जनार्दना शरण । रामकृष्ण जपताती ॥४॥

1602. आता माझ्या मायबापा । तू या पापा प्रायिश्चत्त ॥१॥ फजित हे केले खळ । तो विटाळ निवारी ॥धृपद॥ प्रेम आता पाजी रस । करी वास अंतरी ॥२॥ तुका म्हणे पांडुरंगा । जिवलगा माझिया ॥३॥

1602. आता होणार ते होवो पंढरीनाथा | न सोडी सर्वथा चरण तुझे ॥१॥ हृदयी तुझे ध्यान वाचे जपे नाम | हाचि नित्यनेम सर्व माझा ॥२॥ आम्ही तुझी देवा धरियेली कांस | न करी उदास पांडुरंगा ॥३॥ नामा म्हणे देवा भक्तजनवत्सला | क्षण जीवावेगळा न करी मज ॥४॥

1602. भाग्यवंत श्रीहरीचे दास । धरिता कास तारिती ॥१॥ धन्य त्यांचा उपकार । पावविले पार बहुत ॥२॥ वर्णिता त्यांचे उत्तम गुण । होय जन्मांचेंखंडन ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । धन्य धन्य तुमची वाणी ॥४॥

1603. का रे न पवसी धावण्या । अंगराख्या नारायणा ॥१॥ अंगी असोनिया बळ । होसी खटयाळ नाट्ट्याळ ॥धृपद॥ आम्ही नरकासी जाता । काय येईल तुझ्या हाता ॥२॥ तुका म्हणे कान्हा । क्रियानष्टा नारायणा ॥३॥

1603. विषय तडातोडी करि माझे मन | राहिले म्हणोन तुझे पाई ॥१॥ नको नको देवा वासनेचा संग | मज आला दुभंग नारायणा ॥२॥ कामक्रोधलोभ वैरि पाठी लागियेती | झणी त्याचे हाति देसी मज ॥३॥ नामा म्हणे होसि अनाथ कोंवसा ब्रिदे जगदिशा वणिताती ॥४॥

1603. विठ्ठल नाम घेती वाहाती टाळिया । ब्रह्मादिक येऊनिया वंदिती पाया ॥१॥ धन्य धन्य हरिभक्त जगी । वाहाताती टाळी नाचताती रंगी ॥२॥ प्रेमभरित सदा करिती कीर्तन । एका जनार्दनी वंदूं तयाचे चरण ॥३॥

1604. माझे पाय तुझी डोई । ऐसे करि गा भाक देई ॥१॥ पाहता तव उफराटे । घडे तई भाग्य मोठे ॥धृपद॥ बहु साधन मोलाचे । यासी जोडा दुजे कैचे ॥२॥ नका अनमानू विठ्ठला । तुका म्हणे धडा जाला ॥३॥

1604. अपत्याचे हित किजे त्या जनकें| जरी वेडे मुके जाले देख ॥१॥ तैसे मी पोसणे तुझे जिवलग | अंतरींची सांग खूण कांही ॥२॥ राखीन मी नांव तुझे सर्वभावे | चित्त वित्त बळी देईन पायी ॥३॥ जरी दैवहीन म्हणसी मजला | तरी लाज कवणाला म्हणे नामा ॥४॥

1604. हेंचि एक खरें । सदा वाचे नाम स्मरे ॥१॥ धन्य त्याची जननी । प्रसवली त्या लागोनी ॥२॥ हरुषे नाचे कीर्तनांत । प्रेम न खंडे शुद्ध चित्त ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । वंदीन तयाचे चरण ॥४॥

1605. पवित्र ते अन्न । हरीचिंतनी भोजन ॥१॥ येर वेठया पोट भरी । चाम मसकाचे परी ॥धृपद॥ जेऊनि तो धाला । हरीचिंतनी केला काला ॥२॥ तुका म्हणे चवी आले । जे का मिश्रित विठ्ठले ॥३॥

1605. देह जावो हेंचि घडी | पाय हरिचे न सोडी ॥१॥ क्लेश होत नानापरी | वाचे रामकृष्ण हरी ॥२॥ नाचू वैष्णवांचे मेळी | हांक विठ्ठल आरोळी ॥३॥ नामा म्हणे विठोवासी | जे ते घडो या देहासी॥४॥

1605. सदा सर्वकाळ वाचे । नाम जया श्रीहरीचे ॥१॥ धन्य जन्मोनी संसारी । सदा मनी धरी हरी ॥२॥ रात्रंदिवस ध्यानीं मनी । शरण एका जनार्दनी ॥३॥

1606. चरणाचा महिमा । हा तो तुझ्या पुरुषोत्तमा ॥१॥ अंध पारखी माणिके । बोलविशी स्पष्ट मुके ॥धृपद॥ काय नाही सत्ता । हाती तुझ्या पंढरीनाथा ॥२॥ तुका म्हणे मूढा । मज चेष्टविले जडा ॥३॥

1606. माझे सर्व भाग्य केशवाचे पाय | आणिक उपाय नेणो आम्ही ॥१॥ पक्षी अवचित अंगणांत आला | घेऊनिया गेला सारा तेणे ॥२॥ हाटकरी आम्ही हाटासी पे गेलो | फिरोनिया आलो गांवामाजी ॥३॥ नामा म्हणे नमू सर्व जीवजंत | दिसे ते अनंत दृष्टीपुढे ॥४॥

1606. आसनी भोजनी शयनी । जो चिंती रुप मनी ॥१॥ जागृति स्वप्न आणि सुषुप्ति । सदा ध्यान रुप चित्ती ॥२॥ नसे आणिके ठायी मन । एका शरण जनार्दन ॥३॥

1607. बळीवंत कर्म । करी आपुला तो धर्म ॥१॥ पुढे घालुनिया सत्ता । न्यावे पतना पतिता ॥धृपद॥ आचरणे खोटी । केली सलताती पोटी ॥२॥ तुका म्हणे देवा । नाही भजन केली सेवा ॥३॥

1607. मायबापाची ते सांडुनिया आस | धरिली तुझी कांस पांडुरंगा ॥१॥ झणी पांडुरंगा उपेक्षिसी माते | तरी हांसतील तूंर्ते संतजन ॥२॥ नामा म्हणे तुझी पाउले समान | तेथे माझे मन स्थिरावले ॥३॥

1607. न्याय मीमांसा सांख्य पातंजली । व्याकरण वेदांत बोली सर्व एक ॥१॥ ते माझे सोई रे जिवलग जीवाचे । जे अधिकारी साचे संतजन ॥२॥ एका जनार्दनी मन तया ठायी । होऊनिया पायी उतराई ॥३॥

1608. तुजवांचोनि कांही गोड न वाटे जीवा | मज दिव्य केशवा पाय तुझे ॥१॥ लौकिकापासुनि कधी सोडविसी | सांग हृषिकेशी उघडोनि ॥२॥ तुझे पाय दिव्य तुझे पाय दिव्य | तुझे पाय दिव्य रे दातारा ॥३॥ नामा म्हणे जिव्हे काढीन मी रवा| तुझे पाय केशवा दिव्य मज ॥४॥

1608. ऐसे जाणोनि वेदमत । संतसेवा सदोदित ॥१॥ पुराणे शास्त्रें अनुवादिती । संतसेवन दिनरातीं ॥२॥ संतचरणी ज्यांचें मन । तया सुखा काय उणें ॥३॥ एका जनार्दनी भावे । संतचरणी लीन व्हावे ॥४॥

1608. जननिया बाळका रे घातले पाळणा । पंचतत्त्वी जोडियेल्या वारितया चहू कोणा । अखंड जडियेल्या तया ढाळ अंगणा । वैखरी धरूनि हाती भाव दावी खेळणा ॥१॥ निजी रे निजी आता । म्हणोनि परिये दे माता । खेळता कष्टलासी बाळा तू रे नेणता । निजी रे निजी आता ॥धृपद॥ खेळता बाहेरि रे मुला लोकांच्या सवे । बागुल काळतोंडा नाही नेतो ते ठावे । खेळता दुश्चित्ता रे देखोनि ते न्यावे । म्हणोनि सांगे तुज शीघ्र वचन पाळावे ॥२॥ संचित मागे तुज शुद्ध होते सांगाती । तेणे तुज वांचविले वेरझारिया हाती । आणीक नेली मागे काय जाणो ती किती । आलासि येथवरी थोर पुण्ये बहुती ॥३॥ खेळता शुक देवा तो रे लागला पाठी । लपाला वरुषे बारा तिये मातेचे पोटी । रिघता बाहेरि रे पळे घेऊनि कासोटी । तेचि परी जाली स्वामी भेणे रिघे कपाटी ॥४॥ खेळता चक्रवर्ती जनका लागला धाक । पडिलासे अग्नीमाजी पाव जळत एक । भरलासे काप अंगी सुख नाठवे दुःख । आप पर ते ही नाही देहभाव सकळिक ॥५॥ शिबीया चक्रवर्ती कव पडिली अवचिती । धीट तो न भे तया मास कापिले हाती । टाकिले तयावरी खुणे गोविला अंती । पावला मायबाप हिरोन घेतला हाती ॥६॥ बांधले अजामेळा वेश्यागणीका कैसी । मारिली हाक धाके कळले मायबापासी । घातली धाव नेटे वेगी पावला त्यासी । हिरोनि नेली दोघे आपणया ती पासी ॥७॥ धरूनी आठवू रे बाळा राहे निश्चळ । खेळता दुश्चिता रे नको जाऊ बरळ । टोकताहे तुजलागी दिवस लेखूनी काळ । मग नेदी आठवू रे नेत्री घाली पडळ ॥८॥ ऐसी ती कृपावंते बाळा मोहिले चित्त । सुस्वरे कंठ गाय मधुर आणि संगीत । तेणे ते चित्त राहे होऊनिया निवांत । पावती तुका म्हणे नाही विश्वास तो घात ॥९॥ अर्थ : खेळता शुक देवा तो रे लागला पाठी । लपाला वरुषे बारा तिये मातेचे पोटी । रिघतां बाहेरि रे पळे घेऊनि कासोटी । तेचि परी जाली स्वामी भेणे रिघे कपाटी ॥४॥ खेळतां चक्रवर्ती जनका लागला धाक । पडिलासे अग्नीमाजी पाव जळत एक । भरलासे कांप अंगी सुख नाठवें दुःख । आप पर ते ही नाही देहभाव सकळिक ॥५॥ शिबीया चक्रवर्ती कव पडिली अवचिती । धीट तो न भे तया मास कापिलें हाती । टाकिलें तयावरी खुणें गोविला अंतीं । पावला मायबाप हिरोन घेतला हाती ॥६॥ बांधलें अजामेळा वेश्यागणीका कैसी । मारिली हाक धाके कळले मायबापासी । घातली धांव नेटे वेगी पावला त्यासी । हिरोनि नेलीं दोघें आपणया ती पासी ॥७॥ धरूनी आठवू रे बाळा राहे निश्चळ । खेळतां दुश्चिता रे नको जाऊ बरळ। टोंकताहे तुजलागी दिवस लेखूनी काळ । मग नेदी आठवू रे नेत्री घालीं पडळ ॥८॥ ऐसी ती कृपावंते बाळा मोहिलें चित्त । सुस्वरें कंठ गाय मधुर आणि संगीत । तेणे त.....

1609. देवे देऊळ सेविले । उदक कोरडेचि ठेविले ॥१॥ नव्हे मत गूढ उमाने काही । तू आपणापे पाही ॥धृपद॥ पाठे पूर वोसंडला । सरिता सागर तुंबोनि ठेला ॥२॥ वांजेघरी बाळ तान्हा । एक बाळी दो काना ॥३॥

1609. तुझिया पायांचे प्रमाण है माझे | चरण कमळ तुझे विसंबेना ॥१॥ संसाराच्या गोष्टी कीट जाले पोटी | रामकृष्ण कंठी माळ घाल ॥२॥ दुरोनिया देखे गरुडाचे वारिके | गोपाळा सारिखे चतुर्भुज ॥३॥ नामा म्हणे विठो जन्मजन्मांतरी | ऋणि करुनि करी घेई मज ॥४॥

1609. भाग्य उजळलें आता । संत सभाग्यता भेटले ॥१॥ पाप ताप दैन्य गेले । संत पाउले देखता ॥२॥ तुटली बंधनाची गांठी । पाय पोटी आठवितां ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । संतचरण दुर्लभ ॥४॥

1610. अशक्य तो तुम्हा नाही नारायणा । निर्जीवा चेतना आणावया ॥१॥ मागे काय जाणो स्वामीचे पवाडे । आता का रोकडे दावू नये ॥धृपद॥ थोर भाग्य आम्ही समर्थाचे कासे । म्हणवितो दास काय थोडे ॥२॥ तुका म्हणे माझे निववावे डोळे । दावूनि सोहळे समर्थाचे ॥३॥

1610. किती देवा तुला यावे काकुलती | काय या संचिती लिहिले असे ॥१॥ केली कांहो सांडी माझी हृषिकेशी | आम्ही कोणापाशी तोंड वासू ॥२॥ ब्रीदाचा तोडर गर्जे त्रिभुवनी | तूंचि एक धनी त्रैलोक्याचा ॥३॥ समूळ घेतला पृथ्वीचा भार | माझाचि जोजार काय तुला ॥४॥

1610. ब्रह्म सर्वगत सदा सम । जेथे आनु नाही विषम । ऐसे जाणती ते अति दुर्गम । तयांची भेटी जालिया भाग्य परम ॥१॥ ऐसे कैसियानें भेटती ते साधु । ज्यांचा अतर्क्य तर्कवेना बाधू । ज्यासी निजानंदी आनंदु । ज्यांचा परमनांदी उद्धोधु ॥२॥ पवना घालवेल पालाण । पायी चढवेल गगन । भुत भविष्य कळो येईल वर्तमान । परी त्य साधूचें न कळे महिमान ॥३॥ चंद्रामृत सुखे सेववेल । रवि अस्ता जाता धरवेल । बाह्मा हेळा सागर तरवेल । परी त्या साधूची भेटी न होईल ॥४॥

1611. दाता तो एक जाणा । नारायणा स्मरवी ॥१॥ आणीक नासिवंते काय । न सरे आय ज्यांच्याने ॥धृपद॥ यावे तया काकुलती । जे दाविती सुपंथ ॥२॥ तुका म्हणे उरी नुरे । त्याचे खरे उपकार ॥३॥

1611. गाणी मी गाईलो भाटी वाखाणिलो | जन्मोनिया जालो दास तुझा ॥१॥ आता माझी लाज राखे नारायणा | झणी केविलवाणा दिसो देसी ॥२॥ माये दुन्हाविलो मोहे मोकलिलो | सोये पे चुकलो संसाराची ॥३॥ आपवर्ग सांडिलो गोत्रजा तुटलो | येवोनि विनटलो तुझे पायी ॥४॥

1612. लाडकी लेक मी संताची । मजवरी कृपा बहुतांची ॥१॥ अखई चुडा हाती आला । आंकण मोती नाकाला ॥धृपद॥ बोध मुराळी शृंगारीला । चवऱ्यांयशीचा सिक्का केला ॥२॥ तुका तुकी उतरला । साहानकेचा कौल दिला ॥३॥

1612. हाती विणा मुखी हरी | गाये राउळाभीतरी ॥१॥ अन्न उदक सोडिले | ध्यान देवाचे लागले ॥२॥ स्त्री पुत्र बाप माय | यांचा आठव न होय ॥३॥ देहभाव विसरला | छंद हरीच लागला ॥४॥

1612. हृदयी नांदें संदेह मूळ । तेथे फळ विरुढें केंवी ॥१॥ जैसे बीज तैसा अंकुर । दिसे निर्धार जाणावा ॥२॥ योगयाग शास्त्रपाठें । वाउगी खटपटे तर्काची ॥३॥ करिता कर्म धर्म नेहटी । नोहे भेटी संतांची ॥४॥

1613. संता नाही मान । देव मानी मुसलमान ॥१॥ ऐसे पोटाचे मारिले । देवा आशा विटंबिले ॥धृपद॥ घाली लोटांगण । वंदी नीचाचे चरण ॥२॥ तुका म्हणे धर्म । न कळे माजल्याचा भ्रम ॥३॥

1613. पाहता तुझे चरण हरली भवव्यथा | पुढती एक चिंता वाटतसे ॥१॥ झणी मुक्तिपद देसी पांडुरंगा | मग या संतसंगा कोठे पाहू ॥२॥ मग हे पंढरी आनंद सोहळा | कवणाचे डोळा पाहू देवा ॥३॥ मग हे हरिकथा अमृत संजीवनी | कवणाचे श्रवणी ऐको देवा ॥४॥

1613. पुर्वपुण्य असता गांठी । संतभेटी होय ॥१॥ धन्य धन्य संतसंग । फिटे तग जन्माचा ॥२॥ चार सहा वंदिती पाय पै । आणिकां ठाव कोठे नाही ॥३॥ एका जनार्दनी संत । कृपावंत सुखासिंधु ॥४॥

1614. अहो कृपावंता । होय बुद्धीचा ये दाता ॥१॥ जेणे पाविजे उद्धार । होय तुझा पायी थार ॥धृपद॥ वदवी हे वाचा । भाव पांडुरंगी साचा ॥२॥ तुका म्हणे देवा । माझे अंतर वसावा ॥३॥

1614. देवा माझे मन आणि तुझे चरण | एकत्र करोन दिधली गांठी ॥१॥ होणार ते हो गा सुखे पंढरीनाथा | कासया शिणता वायांविण ॥२॥ माझिया अदृष्टी ऐसेंचि मे आहे | सेवावे तुझे पाय जन्मोजन्मी ॥३॥ असता निरंतर येणे अनुसंधाने | प्रारब्ध भोगणे गोड वाटे ॥४॥

1614. बहुत जन्मांचे सुकृत । तयांसी घडत संतसंग ॥१॥ धन्य वैष्णव भुमंडळी । दरुशन मेळी जीव तरती ॥२॥ एका जनार्दनी विश्वास । निजदास संताचा ॥३॥

1615. नाही म्या वंचिला मंत्र कोणापाशी । राहिलो जीवासी धरूनि तो ॥१॥ विटेवरी भावे ठेवियेले मन । पाउले समान चिंतीतसे ॥धृपद॥ पावविला पार धरिला विश्वास । घालूनिया कास बळकट ॥२॥ तुका म्हणे मागे पावले उद्धार । तिही हा आधार ठेविलासे ॥३॥

1615. तुझिया चरणाची न संडी मी आस | मग होत गर्भवास कोटिवरी ॥१॥ हेंचि मज द्यावे जन्मजन्मांतरी | वाचे नरहरी नाम तुझे ॥२॥ कृपेचे पोसणे मी गा येक दिन | माझा अभिमान न संडावा ॥३॥ नामा म्हणे मज चाड नाही येरे | इतुकेंचि पुरे केशिराजा ॥४॥

1615. बहु पुण्य होय गांठी । तरीच भेटी संतांची ॥१॥ पाप ताप दैन्य गेले । संत पाउले देखता ॥२॥ मोक्ष मुक्ति साधे फुका । ऐशी देखा संतकृपा ॥३॥ नाही आणिकांचें भेव । संत सदैव भेटता ॥४॥

1616. चंचळी चंचळ निश्चळी निश्चळ । वाजवी खळाळ उदकासी ॥१॥ सोपे वर्म परि मन नाही हाती । हा हा भूत चित्ती भ्रम गाढा ॥धृपद॥ रविबिंब नाही तुटत उदका । छायेची ते नका सरी धरू ॥२॥ तुका म्हणे भय धरी रज्जूसाठी । नाही साच पोटी कळले तो ॥३॥

1616. सांडोनि अभिमान जालो शरणागत | ऐसियाचा अंत पहासी काई ॥१॥ माझे गुणदोष मनी गा न धरी | पतित पावन जरी म्हणविसी ॥२॥ पडविलिया पापराशी झणी देसी देवा | हे लाज केशवा कोणास जी ॥३॥ नामा म्हणे देवा चतुरा शिरोमणी | निकुरा जासी झणी मायबापा ॥४॥

1616. संतभेटीचा आनंदु । सुखसागर परमानंदु । गाता नुरेची भेदु । नामस्मरणें ॥१॥ कैवल्याचे अधिकारी । मोक्ष राबे त्यांचे घरी । ऋद्धि सिद्धि कामारी । कोन त्या पुसे ॥२॥ भुक्ति आणि मुक्ति । सदा तिष्ठे अहोराती । कैवल्यपद येती । सामोरी तयासी ॥३॥ नाम गाती जे आनंद । हृदयी नहीं दुजा भेद । एका जनार्दनी छंद । तयांच मज ॥४॥

1617. आवडी येते गुणे । कळो चिन्हे उमटती ॥१॥ पोटीचे ओठी उभे राहे । चित्त साहे मनासी ॥धृपद॥ डोहोळेयाची भूक गर्भा । ताटी प्रभा प्रतिबिंबे ॥२॥ तुका म्हणे मागून घ्यावे । मना खावे वाटे ते ॥३॥

1617. जाणसी ते करी कृपाळुवा हरि | लाज सर्वापरी आहे तुज ॥१॥ आरूष साबडे मी कांही नेणे वेडे | जन्मोनि सांकडे केले तुज ॥२॥ बहुकीति ऐकिली बहुतांचे मुखी | बहुत केले सुखी शरणागत ॥३॥ नाही तुझी सेवा केली मनोभावे | लोभ दंभ गर्व भ्रांति सदा ॥४॥

1617. वाट पिकली संतांची । अवघे स्वरुप मुद्दलची ॥१॥ उकल करा लवडसवडीं । मुद्दल देव घडोघडीं ॥२॥ द्वैतांची दाटणी सोडी । वासनेची वासना फेडी ॥३॥ आळ करिता सरळ सात । मन पडेल विचारांत ॥४॥

1618. काय ऐसी वेळ । वोढवली अमंगळ ॥१॥ आजि दुखवले मन । कथाकाळी जाला सीण ॥धृपद॥ पापाचिया गुणे । त्यांचिया वेळे दर्षणे ॥२॥ तुका म्हणे कानी । घालू आले दुष्टवाणी ॥३॥

1618. भिऊनि निषिजे समर्थाचे पोटी | विषयांची तो भेटी नको मज ॥१॥ तैसा मी शरण आलो रे केशवा | मज त्वा राखावे पायांतळी ॥२॥ नको उदासीन राखो अभिमान | माझे आगमन विचारी का ॥३॥ तुझेनि होईल तेंच मी मागेन | न सोडी चरण अहर्निशी ॥४॥

1618. समुद्रवलयांकित तीर्थ । स्नानें करती जे पवित्र । परी तेथे नसता भाव । निर्फळ वाव होतसे ॥१॥ ऐसा निर्णय शास्त्री । पुराणी सांगतसे व्यक्ति । तेचि उघड सर्वाप्रती । सांगतसें परियेसा ॥२॥ जे शुचिर्भूत शुद्धमती । ईश्वर मानिती सर्वाभूतीं । ते सर्वदा वसती तीर्थीं । तीर्थे वसती त्यांच्या संगें ॥३॥ तीर्थीं नसतां तीर्थवास । सत्य निष्ठा नित्य निर्दोष । तीर्थो वसतां पुण्यलेश । न पावे तीर्थ निंदितां ॥४॥

1619. किती वेळा जन्मा यावे । नित्य व्हावे फजीत ॥१॥ म्हणऊनि जीव भ्याला । शरण गेला विठोबासी ॥धृपद॥ प्रारब्ध हे पाठी गाढे । न सरे पुढे चालत ॥२॥ तुका म्हणे रोकडी हे । होती पाहे फजीती ॥३॥

1619. आरुष सावर्डे नेणे कांही वेडे ॥ जन्मो्नि सांकडे केले तुज ॥१॥ जाणसीते करी कृपाळुवा हरी ॥ लाज सर्वापरी आहे तुज ॥ २॥ मी तंव अपराधी असे लक्षकोटी ॥ ह्मणतो जगजेठी दास तुझा ॥ ३॥ नाही तुज्ञी सेवा केळी मनोभावे ॥ लोभदेभगवे श्रांत झालो ॥ ४ ॥

1619. ऐसे म्हणशील कोण । ज्याचे गाता नामभिधान । देवाधि देव आपण । स्वमुखें सांगे उद्धवा ॥१॥ नारद पराशर पुंडलीक । व्यास शुक वाल्मिकादिक । ध्रुव उपमन्यु भीष्मादिक । वंद्य जाण उद्धवा ॥२॥ वासिष्ठ वामदेव विश्वामित्र । आत्रि दत्तात्रेय पवित्र । ऐसे पुण्यश्लोक सर्वत्र । ते तुज वंद्य उद्धवा ॥३॥ रघु दिलीप हरिश्चंद्र । शीभ्रीराज बली थोर । जयाचा अंकित मी निर्धार । हे तू जाणे उद्धवा ॥४॥

1620. होतो सापडलो वेठी । जाता भेटी संसारा ॥१॥ तो या वाटे कृपा केली । भेटी जाली विठोबासी ॥धृपद॥ होता भार माथा माझे । बहु ओझे अमुप ॥२॥ तुका म्हणे केली चिंता । कोण दाता भेटेल ॥३॥

1620. वासनेचा फांसा पडिला माझे कंठी | हिडलो जगजेठी नाना योनी ॥१॥ सोडवी गा देवा दीनदयानिधी मी एक अपराधी दास तुझा ॥२॥ शरण आलियाचे न पाहसी अवगुण | कृपेचे लक्षण तुज साजे ॥३॥ त्रिभुवनी समर्थ उदार मनाचा | कृपाळू दीनांचा ब्रीद तुझे ॥४॥

1620. स्मरता निवृत्ति पावलो विश्रांती । संसाराची शांती जाली माझ्या ॥१॥ नमितां ज्ञानदेवा पावलो विसावां । अंतरींचा हेवा विसरलो ॥२॥ सुखाचा निधान तो माझा सोपान । विश्रांतीचे स्थान मुक्ताबाई ॥३॥ चांगदेव माझा आनदाचा तारु । सुखाचा सागरु वटेश्वर ॥४॥

1621. जा रे तुम्ही पंढरपुरा । तो सोयरा दीनांचा ॥१॥ गुण दोष नाणी मना । करी आपणासारिखे ॥धृपद॥ उभारोनि उभा कर । भवपार उतराया ॥२॥ तुका म्हणे तांतड मोठी । जाली भेटी उदंड ॥३॥

1621. देवा तुझी अवज्ञा घडे | तयाचे दास होती वांकुडे |व्याधिविण देह पीडे | बुडे सागरी चितेच्या ॥१॥ देवा तू होसी उदासीन | तरी हांसती सकळक जन |जेथे जाय तेथे होय अपमान | जगाधीन होऊनि ठाके ॥२॥ देवा तू नाहींस जयाचे चित्ती | सोने धरिल्या होये माती |पीक न पिके तयाचे शेतीं| पेंवी पाणी रिघतसे ॥३॥ सेवा करी जयाचे घरी | तींचि होती पाठमोरी |इष्टमित्र सज्जन सोयरी | आप्त वैरी होऊनि ठाके ॥४॥

1621. निवृत्ति शोभे मुगुटाकार । ज्ञान सोपान वटेश्वर ॥१॥ विठु पंढरीचे राणे । ल्याले भक्तांचीं भुषणें ॥२॥ खेचर विसा जगमित्र नागा । कुंडले जोडा विठोबा जोगा ॥३॥ बहु शोभे बाहुवट । गोरा सांवता दिग्पाट ॥४॥

1622. या रे हरीदासानो जिंको कळिकाळा । आमुचिया बळा पुढे किती बापुडे ॥१॥ रंग सुरंग घमंडी नाना छंदे । हास्यविनोदे नामाचि आवडी ॥धृपद॥ येणे तेणे प्रकारे बहुता सुख जोडे । पूजन ते घडे नारायणा अंतरी ॥२॥ वांकुडीया माना बोल बोलावे आरुष । येईल तो त्यास छंद पढीये गोविंदा ॥३॥

1622. तुज गीती गाता न येसी पांडुरंगा | प्रेमेंचि दडू गा पायांपाशी ॥१॥ वांकडे तिकडे जैसे आले तैसे | गावया उल्हास उगवला ॥२॥ त्याचि भरे तोंडा आले ते बोलतो | नाम मुखी घेतो अखंडित ॥३॥ तुझा म्हणवितो सांभाळावे देवा | नामया केशवा सर्वकाळ ॥४॥

1622. आला आषाढी पर्वकाळ । भक्तमिळाले सकळ ॥१॥ निवृत्तिनाथ ज्ञानदेव । मुक्ताबाई सोपानदेव ॥२॥ चांगदेव विसोबा खेचर । सांवता माळी गोरा कुंभार ॥३॥ रोहिदास कबीर सूरदास । नरहरी आणि भानुदास ॥४॥

1623. देव जाणता देव जाणता । आपुलिया सत्ता एकाएकी ॥१॥ देव चतुर देव चतुर । जाणोनी अंतर वर्ततसे ॥धृपद॥ देव निराळा देव निराळा । अलिप्त विटाळ तुका म्हणे ॥२॥ अर्थ :

1623. अपराधाच्या कोडी हेचि माझी जोडी | पतितपावन प्रौढी तुझी देवा ॥१॥ माझिया निदैवे ऐसेंचि घडले | तू तंव आपुले न डिसी ॥२॥ सहस्र अपराध घाली माझे पोटी तारी जगजेठी नामा म्हणे ॥३॥

1623. वारंवार जन्म घेऊ । परी पाहू पंढरपूर ॥१॥ दुजे मागणें देवा । करु सेवा वैष्णवांची ॥२॥ न मागो भुक्ति आणि मुक्ति ती फजिती कोण सोसी ॥३॥ एका जनार्दनी मागे । कीर्तनरंगी रंगला वेगे ॥४॥

1624. माझ्या मुखे मज बोलवितो हरी । सकळांच्या अंतरी नारायण ॥१॥ न करावा द्वेष भूतांचा मत्सर । हा तव विचार जाणो आम्ही ॥२॥ तुका म्हणे दोष नाही या विचारे । हिताची उत्तरे शिकविता ॥३॥ अर्थ :

1624. देवा माझे मन ठेवी तुझे चरणी | घाली माझे नयनी रूप तुझे ॥१॥ मज या लोकांचा शीण असे मनांत | तुजचि चिंतित हृदयकमळी ॥२॥ चंदनाच्या दूती वेधले तरूवर | सबाह्य अभ्यंतर काय जाले ॥३॥ सरिता सिंधुमाजी मिळोनि लपाली | सागरची जाली एकसरे ॥४॥

1624. दास मी होईन कामारी दासीचा । परि छंद सायासाचा नाही मनी ॥१॥ गाईन तुमचएं नाम संतांचा सांगात । यापरती मात दुजी नाही ॥२॥ निर्लज्ज कीर्तनी नाचेन मी देवा । एकाजनार्दनी भावा पालट नको ॥३॥

1625. मांस खाता हाउस करी । जोडुनि वैरी ठेवियेला ॥१॥ कोण त्याची करिल कीव । जीवे जीव नेणती ॥धृपद॥ पुढिलांसाठी पाजवी सुरी । आपुली चोरी अंगुळी ॥२॥ तुका म्हणे कुटती हाडे । आपुल्या नाडे रडती ॥३॥

1625. तत्त्व पुसावया गेलो वेदज्ञासी | तंब भरले त्यापासी विधिनिषेध ॥१॥ तया समाधान नुपजे कदा काळी | अहंकार बळि जाला तेथे ॥२॥ म्हणोनि तुझे नाम धरिले शुद्धभावे | उचित करावे पांडुरंगा ॥३॥ स्वरूप पुसावया गेलो शास्त्रज्ञासी | तंब भरले तयापाशी भेदाभेद ॥४॥

1625. कोणता उपाय । जोडे जेणे संतपाय ॥१॥ हाचि आठव दिवस रात्रीं । घडो संतांची संगती ॥२॥ न करु जप तप ध्यान । संतापायी ठेवुं मन ॥३॥ न जाऊ तीर्थप्रदक्षिणा । आठवुं संतांचे चरणा ॥४॥

1626. तुज जाणे तान्हे नाही पांडुरंगा । का जी मज सांगा उपेक्षिले ॥१॥ तुज ठावे होते पातकी मी खरा । आधीच का थार दिधली पायी ॥धृपद॥ अंक तो पाडिला हरीचा मी दास । भेद पंगतीस करू नये ॥२॥ तुका म्हणे आम्ही जिंतिले ते खरे । आता उणे पुरे तुम्हा लागी ॥३॥

1626. संसारी गांजलो म्हणोनि शरण आलो | पाठीसि रिघालो देवराया ॥१॥ कळिकाळा वास पाहू तू न देसी | भरंवसा मानसी आहे मज ॥२॥ नामा म्हणे देवा स्वामिया तू एक | आवडता सेवक करी मज ॥३॥

1626. आधी घेई निरपेक्षता । त्याचे चरण वंदीन माथा ॥१॥ निरपेक्ष जेथे घडें । यमकाळ पायी जोडे ॥२॥ निरपेक्षाची आवडी । ब्रह्माज्ञान घाली उडी ॥३॥ निरपेक्षेवांचुन । नाही नाही रे साधन ॥४॥

1627. आम्हा घरी धन शब्दाचींच रत्ने । शब्दाचींच शस्त्रे यत्न करू ॥१॥ शब्दचि आमुच्या जीवाचे जीवन । शब्द वाटू धन जनलोका ॥२॥ तुका म्हणे पाहा शब्दचि हा देव । शब्देचि गौरव पूजा करू ॥३॥ अर्थ :

1627. लाज साडोनिया जालो शरणागत | ऐसियाचा अंत पाहसी झणी ॥१॥ गुण दोष माझे मनी गा न धरी | पतितपावन जरी म्हणविसी ॥२॥ पडावे परदेसी हे लाज कोणासी | जरी तू न पावसी पांडुरंगा ॥३॥ नामा म्हणे केशवा चतुरा शिरोमणी | विचारो अंतःकरणी मायबापा ॥४॥

1627. सकळ संकल्पांचा त्याग । करिता संतसंग जोडला ॥१॥ मुळ पाहिजे हेंचि शुद्ध । भेदाभेद न यावे ॥२॥ संकल्पाचे दृढ बळ विकल्पाचे छेदी मुळ ॥३॥ संकल्प दृढ धरिता पोटी । एका जनार्दनी होय भेटी ॥४॥

1628. ब्रम्हज्ञान दारी येते काकुलती । अव्हेरिले संती विष्णुदासी ॥१॥ रिघो पाहे माजी बळेचि त्याचे घर । दवडिती दूर म्हणोनिया ॥२॥ तुका म्हणे येथे न चाले सायास । पडिले उदास त्यांच्या गळा ॥३॥ अर्थ :

1628. शरणागतासी नको मोकलावा | हे तरी केशवा जाणतोसी ॥१॥ सांगणे नलगे सांगणे नलगे | सांगणे नलगे मायबाप ॥२॥ सांगता समर्थ सवेंचि विसरे | त्याच्या अभ्यंतरी नव्हे बोल ॥३॥ नामा म्हणे तैसा न होसी शहाणा | अठराहि पुराणे वेडावली ॥४॥

1628. न होता शुद्ध अंतःकरण । संतसेवा न घडे जाण ॥१॥ शुद्ध संकल्पावांचुन । संतसेवा न घडेचि जाण ॥२॥ कामक्रोध दुराचार । यांचा करु नये अंगिकार ॥३॥ आशा मनींशांचें जाळें । छेदुनी टाकी विवेकबळें ॥४॥

1629. कासया लागला यासी चौघाचार । मुक्तीचा वेव्हार निवडिला ॥१॥ ग्वाही भक्तांची घालूनिया वरी । महजर करी आहे माझ्या ॥धृपद॥ तुम्हा वेगळ्या आपुल्या ठायी । होते करुनि ते ही माझे माझे ॥२॥ भांडण सेवटी जाले एकवट । आता कटकट करू नये ॥३॥

1629. काय अपराध पाहसी कोणाचे | धांवे भाविकांचे कामकाजी ॥१॥ काय केशिराजा वाणू मी दुबळे | शरणागता लळे पुरविशी ॥२॥ पतितपावन ब्रीद चराचरी | तेथे मी भिकारी कोणीकडे ॥३॥ नामा म्हणे तूंचि करिशी उद्धार | मज भाग्या पार नाही देवा ॥४॥

1629. संता द्यावे आलिंगन । सांडुनियां थोरपण ॥१॥ अंगे देव करी सेवा । इतराचा कोण केवा ॥२॥ ब्रह्माज्ञानी वंदिती माथा । मुक्ताची सहज मुक्तता ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । यमकाळ वंदिती दोन्ही ॥४॥

1630. जाती पंढरीस । म्हणे जाईन तयास ॥१॥ तया आहे संवसार । ऐसे बोले तो माहार ॥धृपद॥ असो नसो भाव । जो हा देखे पंढरिराव ॥२॥ चंद्रभागे न्हाती । तुका म्हणे भलते याती ॥३॥

1630. जन्ममरणाचे भय मज दाविसी | ते म्या हृषिकेशी अंगिकारले ॥१॥ आता माझी चिंता तुज का पंढरिनाथा | असो दे भलभलता भलते ठायी ॥२॥ सुखदुःख भोगणे माझे मीच जाणे | तुज तंव भोगणे नलगे कांही ॥३॥ नामा म्हणे माझे हेचि मनोरथ | होईन शरणागत जन्मोजन्मी ॥४॥

1630. जाणिव नेणिवांच्या वाटा । खटपटा पंडुं नका ॥१॥ संता शरण जा रे आधी । तुटे उपाधी तत्काळ ॥२॥ तेणे तुटें भवबंधन । आत्मज्ञान प्रगटे ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । संत परिपूर्ण उदार ॥४॥

1631. धरियेली सोंगे । येणे अवघी पांडुरंगे ॥१॥ ते हे ब्रम्ह विटेवरी । उभे चंद्रभागे तिरी ॥धृपद॥ अंतर्व्यापी बाही । धांडोळिता कोठे नोहे ॥२॥ योग याग तपे । ज्याकारणे दानजपे ॥३॥

1631. तुझे नित्य सुख घ्यावे येणे मने । असावे संधाने चरणाचेनि ।।१।। वासने विरहित होऊनि एकवट । असावे निकट संतसंगे ।।२।। ऐशी मज कृपा करी गा विठ्ठला । म्हणविसी आपुला दास जरी ।।३।। श्रवर्णी तुझे नाम ऐकार्वे आवड़ी। चित्ते देऊनि बुडी प्रेमडोही ।।४।।

1631. आम्ही शरणागती केलासी सरता | येन्हवी अनंता कोण जाणे ॥१॥ वेदशास्त्र पुराणी उबगोनि सांडिलासी | तो तू आम्ही धरिलासे हृदयकमळी ॥२॥ चतुरा शिरोमणी अहो केशिराजा | अंगीकार तुझा केला आम्ही ॥३॥ सहस्र नामे जरी जालासि संपन्न | तरी हेंहि भूषण आमुचेंचि ॥४॥

1631. विचारावेंविवेक दृष्टी । संतचरणी द्यावीं मिठी ॥१॥ तेणे चुके जन्मजरा । चुकवी चौर्‍यांशींचा फेरा ॥२॥ संतचरण अनुदिन । द्रुढ राखावे तेथे मन ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । सहज निवारे जन्ममरण ॥४॥

1632. ज्याचे गर्जता पवाडे । कळिकाळ पाया पडे ॥१॥ तो हा पंढरीचा राणा । पुसा सहा चौ अठरा जणा ॥धृपद॥ चिंतिता जयासी । भुक्तीमुक्ती कामारी दासी ॥२॥ वैकुंठासी जावे । तुका म्हणे ज्याच्या नावे ॥३॥