वारकरी रोजनिशी

933. का जी धरिले नाम । तुम्ही असोनि निष्काम ॥१॥ कोणा सांगतसा ज्ञान । ठकाठकीचे लक्षण ॥धृपद॥ आवडीने नाचे । आहे तरी पुढे साचे ॥२॥ तुका म्हणे प्रेम । नाही भंगायाचे काम ॥३॥

933. योगी परम ध्यानी बैसलिया जाणा | कांही या रे मना विश्रांति नुपजे ॥१॥ तुजवीण दुसरे कांहीच नाठवे | लागली तुझी सवे विष्णुदासा ॥२॥ कवण कुळी तू जन्मलासी नामा | केशव परमात्मा तुज जवळी ॥३॥ धेनु वसे वनी वत्स असे घरी | चित्त तयावरी ठेवुनी चरे ॥४॥

933. राम रावण रणांगणी । युद्धा मीनला नीज निर्वाणीं । येरयेराते लक्षुणी । स्वये विधों पाहे ॥१॥ तंव गज ध्वजीं राम । रामाचि धनुष्यबाण । रामरुप आपण । आपणा देखे ॥२॥ रावणा पाडलें ठक । रामरुप कटक । पारिकें आणीक । तया न दिसे कांही ॥३॥ रामरुप नर । रामरुप वानर । वैरी निशाचर । रामरुप ॥४॥

933. वर्माचाचि स्पर्श करी । क्षुद्र धरुनिया अंतरी ॥१॥ न धरि पातकाचे भय । नेणे पुढे होईल काय ॥२॥

934. एकुची एकला जाला पै दुसरा । एकीमेकी सुंदरा खेळविती ॥१॥ माझीये कडीये तान्हा तुझीये कडीये कान्हा । देवकी यशोदा विस्मो करिती मना ॥२॥

934. खरे बोले तरी । फुकासाठी जोडे हरी ॥१॥ ऐसे फुकाचे उपाय । सांडूनिया वाया जाय ॥धृपद॥ परउपकार । एका वचनाचा फार ॥२॥ तुका म्हणे मळ । मने सांडिता शीतळ ॥३॥

934. तीर्थे करोनी नामा पंढरीये आला | जिवलगा भेटला विठोबासी ॥१॥ सद्गदित कंठ वोसंडला नयनी | घातली लोळणी चरणावरी ॥२॥ शिणलो पंढरिराया पाहे कृपादृष्टि | थोर जालो हिंपुटी तुजविण ॥३॥ अज्ञानाचा भाग होता माझे मनी | हिंडविले म्हणोनि देशोदेशी ॥४॥

934. भिल्लिण - अभंग ९३४ भिल्लिणी बाळा वनी वेंचिता फळा । देखिला रामरावो ठक पाडिलें डोळा ॥१॥ गोडणी सोहंमार्गी गीती गाती रामा । आनंदें नाचती दृष्टी देखोनी रामा ॥२॥ देखोनी रामरावो कैसा झाला भावो । सेविता कंदमुळें आम्हा दिसतो देवो ॥३॥

934. वदवी असत्याची वाणी । माजी निंदेची पुरवणी ॥१॥ जळो जळो त्याचे तोंड । पचते पापाचेचि कुंड ॥२॥

935. पाईका मोल नाही देशील ते काई । पाईक न मागे काही भोगजात ॥१॥ देशील ते काई न देशील ते काई । पाईक न मागे काही तुजवांचोनी ॥२॥

935. दया क्षमा शांति । तेथे देवाची वसति ॥१॥ पावे धावोनिया घरा । राहो धरोनिया थारा ॥धृपद॥ कीर्तनाचे वाटे । बराडिया ऐसा लोटे ॥२॥ तुका म्हणे घडे । पूजा नामे देव जोडे ॥३॥

935. केशव म्हणे नाम्या खंती वाटे माझ्या मनी | निद्रा न लगे नयनी पाहता वाट ॥१॥ तुजविण उदास वाटे ही पंढरी | न पडे क्षणभरी विसरु तुझा ॥२॥ डोळीया वेगळा नवजे कोठे दुरी | चित्त मजवरी ठेवुनि राहे ॥३॥ तुज माझी सवे मज तुझी आवडी | गुळासी न सोडी गोडी जैसी ॥४॥

935. सीताशुद्धी - अभंग ९३५ देवासी ना गवे ग्रहांचाहीं ग्रहो तो राम रावणे आणिला रणा । सुरनर वानर भक्ता निशाचर समुह मीनलीसे सेना । चैत्यन्य चोरटी ते रुपे गोरटी आणिली राम अंगना रे॥ध्रु॥

935. वचनींही नव्हे उणे । तुकुनी पाहता सुजाणे ॥१॥ झिजले ना कुहिजले । नित्य नवेचि चांगले ॥२॥

936. आणिक पाईक मोलाचे तुझे । तैसे नव्हे माझे पाईकपण ॥१॥ न मगे वही मोल जीवन भाते । ते द्यावे माते पाईकपण ॥२॥

936. शिष्यांची जो नेघे सेवा । मानी देवासारिखे ॥१॥ त्याचा फळे उपदेश । आणिका दोष उफराटे ॥धृपद॥ त्याचे खरे ब्रम्हज्ञान । उदासीन देहभावी ॥२॥ तुका म्हणे सत्य सांगे । येवोत रागे येतील ते ॥३॥

936. केशवा म्हणे नाम्या धन्य तुज फावले | बरवे तुवा केले आत्महित ॥१॥ पुण्यपावन तीर्थे पाहिली सकळीक | प्रक्षाळीली पातके वासनेची ॥२॥ धन्य तुवा केले जन्मोनि सार्थक | शोक मोह दुःख निवारिले ॥३॥ तीर्थयात्रा सफल व्हावया संपूर्ण | करी का उद्यापन विधियुक्त ॥४॥

936. पदप्राप्ति - अभंग ९३६ अहिरावणे राम धरुनिया नेला थोर मांडिले निर्वाण । घायातळी राम उभा करुनियां म्हणतसे करी रे स्मरण ॥१॥ जगाच्या संकटीं रामाते स्मरती राम स्मरावें कवण॥धृ०॥

936. समाधान ते दर्शने । होय सद्गुरुकृपेने ॥१॥ गुरुकृपा होण्यासाठी । गुरुभक्ति हे गोमटी ॥२॥

937. देह दंडुनी पाईक अनुसरला जीवे । तव स्वामियाचे गूज हातासी आले ॥१॥ पाईकपणे गेले स्वामी होउनी ठेले । परी नाही विसरले स्वामियाते ॥२॥

937. माझी मेली बहुवरि । तू का जैसा तैसा हरी ॥१॥ विठो कैसा वांचलासि । आता सांग मजपाशी ॥धृपद॥ तुज देखताचि माझा । बाप मेला आजा पणजा ॥२॥ आम्हा लागलेसे पाठी । बालत्व तारुण्ये काठी ॥३॥

937. तंव ते जगन्माता म्हणे जी कृपावंता | कर्ता करविता कोण याचा ॥१॥ हा तुमचा दास आहे अंतरंग | काय या उद्वेग करणे असे ॥२॥ सर्व भार याचा लागे चालवणे | ऋणवई केंले येणे जन्मोजन्मी ॥३॥ तुम्हापरते यासी जिवलग सोयरे | कोण आहेत दुसरे लोभापर ॥४॥

937. राम सहवास - अभंग ९३७ ते ९४४ कौसल्या यज्ञशे सेउनी राम जन्मला तियेचें पोटी । वनवासासी जाता वियोग पावली दुःख शोकें हिंपुटी ॥१॥ धन्य धन्य ते अहिल्या शिळा । हरीच्या पावली चरणकमळा ॥धृ.॥ त्र्यंबकभजनी जानकी पर्णिली । केली एक पतिव्रता रणी । रामा वेगळी रावणे चोरुनियां नेली । दुःखीत अशोक वनी ॥२॥

937. सर्पे मुखींच धरिले विष । मानुनि पीयूष अत्यादरे ॥१॥ आणिका डंखुनी वधवी प्राणा । तैसी त्या दुर्जना चाहाडी गोड ॥२॥

938. जागता नीज आले असे हाता । मग पाईक म्हणवित लाज वाटे ॥ नव्हे कोणाजोगा नाईके म्हणितले । उणेपणे आले पाईकपणा ॥१॥

938. आणीक कोणाचा न करी मी संग । जेणे होय भंग माझ्या चित्ता ॥१॥ विठ्ठलावाचूनि आणीक जे वाणी । नाइके मी कानी आपुलिया ॥धृपद॥ समाधानासाठी बोलावी हे मात । परि माझे चित्त नाही कोठे ॥२॥ जिवाहूनि मज तेचि आवडती । आवडे ज्या चित्ती पांडुरंग ॥३॥

938. आता जावे वेगी नामया घेऊनि | सांगावी आवंतणी ब्राह्मणांसी ॥१॥ सकळकामपूर्ण असती तुमच्या पायी | विचारावे कांही न लगे देवा ॥२॥ काय काय न लभे तुमचे कृपादृष्टी | सदा सुखवृष्टी हरिच्या दासा ॥३॥ नामयाचा हात धरोनि पंढरीनाथ | निघाले अक्षत द्यावयासी ॥४॥

938. अवलोकिता रामराणा । धणी न पुरे मन नयना ॥१॥ पाहता नयन लोधले । सुरवर वानर बोधले ॥२॥ भरत राम अलिगनी । रामी हारपलें दोन्ही ॥३॥ एका जनार्दनी काज । एकछत्रीं रामराज्य ॥४॥

938. सहजचि घरींहूनिया यावे । विठठला पहावे रुक्मिणी ॥१॥ न लभेचि जो का ब्रम्हादिका । तो या लोका दाखविला ॥२॥

939. आठविता नुपरे मोविता न मोववे । सांगता न सांगवे गुण त्याचे ॥१॥ परतलिया दृष्टि काळा देखिला जगजेठी । वेणिभागी पृष्ठी कैसा दिसतु असे ॥धृ॥

939. आशा हे समूळ खाणोनि काढावी । तेव्हाचि गोसावी व्हावे तेणे ॥१॥ नाही तरी सुखे असावे संसारी । फजिती दुसरी करू नये ॥धृपद॥ आशा मारूनिया जयवंत व्हावे । तेव्हाचि निघावे सर्वातूनि ॥२॥ तुका म्हणे जरी योगाची तांतडी । आशेची बीबुडी करी आधी ॥३॥

939. तंव अध्यात्मिक पंडित अग्निहोत्री | एक म्हणविती श्रोत्री सदाचार ॥१॥ आम्हासी ते नाही तुमचे स्वरूपज्ञान | अपूर्व दर्शन देखिले आजी ॥२॥ सुखाचे पारणे करविले या रूपे | तेणे त्रिविधताप निवारले ॥३॥ कवण वृत्ति काय चालविजे व्यापार | योजिले बिढार कवणे ठायी ॥४॥

939. दोघें शरणागत आले श्रीरामासी । मारिले वालीसी एका बाणे ॥१॥ बाणलीसे भक्ति अंगदाचे अंगी । श्रीरामे वोसंगीं धरियेले ॥२॥ धरियेले हातें तारा सुग्रीवानें । वैराचे खंडण झाले तेव्हा ॥३॥ तेव्हा वानरांचीं बोलावली सेना । लंकेवरी ज्यांना पाठविले ॥४॥

939. संत आज्ञा सादवित । जातो सकळाचेहि हित ॥१॥ नाईकोनी सोडाल । फळ कनिष्ठ तरी पाबाल ॥२॥

940. रात्री दिवस वाहातसे चिंता । केशव धडौता होईन मी ॥१॥ खिरजट घोंगडे फाटके ते कैसे । वेंचिले तैसे भोगिजेगा ॥२॥

940. निष्ठावंत भाव भक्तांचा स्वधर्म । निर्धार हे वर्म चुको नये ॥१॥ निष्काम निश्चळ विठ्ठली विश्वास । पाहो नये वास आणिकाची ॥२॥ तुका म्हणे ऐसा कोण उपेक्षिला । नाही ऐकिला ऐसा कोणी ॥३॥ अर्थ :

940. तंव अणिमादि सिद्धि उभ्या महाद्वारी | तिही सर्व सामोग्री सिद्ध केली ॥१॥ सडा संमार्जने गुढिया तोरणे | शृंगारिली भुवने परिचारिकी ॥२॥ म्हणती काय पुण्य केले येणे विष्णुदासे | देवा लोभ पिसे लावियेले ॥३॥ द्वारी दिपावळी चौकरंग माळा | अभिनव सोहळा आरंभिला ॥४॥

940. अवतरला श्रीराम परब्रह्मा पुतळा । सुहास्य मुख सुंदर कांसे पितांबर पिवळा ॥१॥ दशरथनंदन रामपाहतां वो मनी ध्याता । देहबुद्धी हरपली डोळे भरी पहाता ॥२॥ वसिष्ठ गुरुंनींआध्यात्माचा रस बिंबविला । ताटिका समुळ मर्दुनी याग रक्षिला ॥३॥ त्र्यंबक धनुष्य भंगुनीं जनकदुहिता आणिसी । कैकयीवरदें दशरथ निमाला श्रीराम गेले वनवासी ॥४॥

940. सुख वांटे परी हे दु:ख । भोगविल नर्क परिपाकी ॥१॥ म्हणोनिया सांडी आशा । भजे सर्वेशा विठठला ॥२॥

941. तुझे घोंगडे ऐकची चोख । दुजे वोळख अमंगळ ॥१॥ दे धडुत न घोंगडे मोठे । खिरपटे जळो देवा ॥२॥

941. नामाचे चिंतन प्रगट पसारा । असाल ते करा जेथे तेथे ॥१॥ सोडवील माझा स्वामी निश्चयेसी । प्रतिज्ञा हे दासी केली आह्मी ॥धृपद॥ गुण दोष नाही पाहात कीर्तनी । प्रेमे चक्रपाणी वश्य होय ॥२॥ तुका म्हणे कडु वाटतो प्रपंच । रोकडे रोमांच कंठ दाटे ॥३॥

941. मग जाला स्वयपाक स्नानविधि सारा | सकळा हांकारा जाणबिला ॥१॥ आले महाद्वारी दिधली आसने | पूजा नारायणे आरंभिली ॥२॥ तंव ठकलो म्हणती देव पहा हो कैसे जाले | सर्व सुख नेले इही भक्‍ती ॥॥३॥ रत्नजडित पाट सत्वरी आणिले | वरी द्विज वसविले पृथक्कारे ॥४॥

941. गोड साखरसे गोड साखरसे । रामनाम रसे चवी आली ॥१॥ देठीचे फळ देठी पिके । रान तोडितां चवी चाखे ॥२॥ न फोडी न तोडी सगळेंचि सेवी । ब्रह्मादिका तो वाकुल्या दावी ॥३॥ एका जनार्दनी घेतली गोडी । जीव गेला तरी मी न सोडी ॥४॥

941. सुखानंदाची राणीव । भागा आली फावली सर्व ॥१॥ घ्याल ते घ्या रे धणीवरी । असाल जे जे या अधिकारी ॥२॥

942. चौऱ्याशी लक्ष हिंडता हाट । पुंजे दाट सापडले ॥१॥ हित ये खेपेंसी बरवे जाले । सुरंग घोंगडे हाताशी आले ॥२॥

942. किती या काळाचा सोसावा वळसा । लागला सरिसा पाठोपाठी ॥१॥ लक्ष चौऱ्यांशीची करा सोडवण । रिघा या शरण पांडुरंगा ॥धृपद॥ उपजल्या पिंडा मरण सांगाते । मरते उपजते सवेचि ते ॥२॥ तुका म्हणे माळ गुंतली राहाटी । गाडग्याची सुटी फुटलिया ॥३॥

942. सकळिका नमस्कार करुनी यादवरावो | सांगे जीवींचा भावो तयांप्रती ॥१॥ तुमचे कृपादृष्टि करावे भोजन | येणे होईल संपूर्ण व्रतसिद्धी ॥२॥ हेचि आवडी आहे बहु माझ्या जीवी | ते आजी गोसावी पूर्ण कीजे ॥३॥ क्षण एक बसावे स्वस्थ अंत:करणे | संकल्पिले नारायणे तुळसीदळ ॥४॥

942. रघुवीरस्मरणें चित्त माझे रंगले वो बाई । आसनींशयनी भोजनी भोजनी त्याविण न रुचे काई ॥१॥ जीवींचे जीवन माझे त्रैलोक्याचें सुख । त्यासी पाहता सर्व हरली तहानभुक । ब्रह्मानंदे नाचूं लागे निरसुनी गेले दुःख ॥२॥

942. सार्थकाचा ऐसा काळ । केला अमंगळ मूढ जनी ॥१॥ येऊनिया नरदेहासी । नेणे स्वहितासी आपुलिया ॥२॥

943. माझिया घोंगडिया वरी ब्रह्माचा गोंडा । बाहिरी सांडा बैसावया ॥१॥ संतचरणी रुळे श्रीरंगी रंगले । व्योमाकार मिरवले तेंची देखे ॥२॥

943. नाम म्हणता मोक्ष नाही । ऐसा उपदेश करितील काही । बधिर व्हावे त्याचे ठायी । दुष्ट वचन वाक्य ते ॥१॥ जयाचे राहिले मानसी । ते चि पावले तयासी । चांचपडता मेली पिसी । भलतैसी वाचाळे ॥धृपद॥ नवविधीचा निषेध । जेणे मुखे करिती वाद । जन्मा आले निंद्य । शूकरयाती संसारा ॥२॥ काय सांगो वेळोवेळा । आठव नाही चांडाळा । नामासाठी बाळा । क्षीरसागरी कोंडिले ॥३॥

943. सुवर्णाचे तांट वोगरुनी परिकर | रुक्माईने सत्वर आणियेले ॥१॥ कनक कळस घेऊनि सत्यभामा आली | आपोहन घाली देवराया ॥२॥ |सुखाचा सुरतरू भक्त चिंतामणी | पुरवितो आयणी निजभक्ताची ॥३॥ तेथे उद्धव अक्रूर नारद तुंबर | आणिक अपार भक्त येती ॥४॥

943. अंगे येऊनिया रामे नवल पै केले भवाब्धी बांधिली सेतु । अतिशयेसी जड दगड तैसे मुढ नामेंचि तारितु । अविश्वासिया तेथे मार्गचि न कळे स्वेतबंधी भवें आवर्तु रया ॥१॥ रामी आरामु त्या संसार समु अभिमानियां तोचि पशु । अंतरी बोध नाही बाहेरी ज्ञातेपण लटक्याचा न घेती त्रासु ॥धृ.॥

943. सांगितली धरिती गोठी । आदर पोटी भक्तांचा ॥१॥ तया सन्मुख झाला हरी । संसार तमारी तिमाराचा ॥२॥

944. घोगडी घेऊनि हाटासि जाये । पंढरिये आहे वस्ती आम्हा ॥१॥ घोंगडियाचे मोल पै जाले । चरणी राहिले विठ्ठलाचे ॥२॥

944. गासी तरि एक विठ्ठलचि गाई । नाही तरि ठायी राहे उगा ॥१॥ अद्वैती तो नाही बोलाचे कारण । जाणीवेचा सीण करिसी वाया ॥२॥ तुका म्हणे किती करावी फजिती । लाज नाही चित्ती निलाजिरा ॥३॥ अर्थ :

944. नामयाचे मुखी घालुनी कवळु | पुसतसे गोपाळु शिणभागु ॥१॥ जे करकमळ सनकादिका शिरी | नामा तिंही करी़ कुरवाळिला ॥२॥ म्हणे सांडी सर्व खंती जीवींची काजळी | विश्रांति मजजवळी आहे तुज ॥३॥ वियोगाचेनि शोके शिणलासी मार्गी | देह मजलागी वाळविला ॥४॥

944. इंद्रिया देवाची सुटली बांदवडी । स्वानंदे उभाविली गुढी सरली असुर धाडी ॥१॥ रामराज्य झाले रामराज्य झाले । रामराज्य झाले सदगुरुचेनि बोले ॥२॥ अहं रावणु रामे मारिला प्रचंडु । धरी मारी देही सरला इंद्रिय दंडु ॥३॥ त्रिकुटशिखरी पिटलें रामराज्य धेंडे । क्रोधादि असुर गेले करुनी काळी तोडे ॥४॥

944. सांगेन ते हित धरा अवघे मनी । नका मानू कोणी वीट याचा ॥१॥ बरे शिकविता बरे ते माना वाईटा त्यागावे त्यागविता ॥२॥

945. काळे ना सावळे धवळे ना पिवळे । घोंगडे निराळे लाधलो मी ॥१॥ मागील रगटे झाडिले आता । पंढरीनाथा चरणाजवळी ॥२॥

945. जयाचिये वाचे नये हा विठ्ठल । त्याचे मज बोल नावडती ॥१॥ शत्रु तो म्या केला न म्हणे आपुला । जो विन्मुख विठ्ठला सर्वभावे ॥२॥ जयासी नावडे विठोबाचे नाम । तो जाणा अधम तुका म्हणे ॥३॥ अर्थ :

945. ऐसी ते जेवणी ब्रह्मरसधणी | पुरविली आयणी निजभवतांची ॥१॥ नाम्याचे उच्छिष्ट स्वीकारिले देवे | कवतुक अवघे पाहती द्विज ॥२॥ म्हणती आम्हा येणे कैसी केली माव | बुडविले सर्व क्रियाकर्म ॥३॥ नेणवे हा कोण दिसे सुलक्षण | नव्हे क्षत्रिय ब्राह्मण वैद्य शूद्र ॥४॥

945. शिवमाहात्म्य - अभंग ९४५ ते ९८८ आरोहण ज्याचे नंदीवरी । वामांकी शोभे गिरिजां नारी ॥१॥ त्रिशुळ डमरु शंख कपाल । मस्तकी गंगा चंद्रभाळ ॥२॥ अंकी षडानन गजवदन । सदा प्रसन्न ज्याचे ध्यान ॥३॥

945. सांपडली संधी । त्यासी कर्मी दृढ बुध्दी ॥१॥ वेदविहित कर्म । हेचि परमार्थाचे वर्म ॥२॥

946. निरालंब घोंगडे अद्वैत पेठे । तेथ एक भेटे रूपेंवीणे ॥१॥ हिरोनि घेतले हिरोनि घेतले । मज पै दिधले दोषेंवीण ॥२॥

946. आम्हासी तो नाही आणीक प्रमाण । नामासी कारण विठोबाच्या ॥१॥ घालूनिया कास करितो कैवाड । वागो नेदी आड कळिकाळासी ॥धृपद॥ अबद्ध वाकुडे जैशातैशा परी । वाचे हरी हरी उच्चारावे ॥२॥ तुका म्हणे आम्हा सापडले निज । सकळा हे बीज पुराणांचे ॥३॥

946. जातीचे हे शिंपी विश्‍व जाणे याते | प्रत्यक्ष सांगाते जेवविले ॥१॥ उच्छिष्ट निजमुखी स्वीकारिले याचे | उरले ते तुम्हा कैचे क्रियाकम॑ ॥२॥ न कळे हा निर्धार भ्रांति वाटे आम्हा | काय तुमचा नामा अंगभूत ॥३॥ नवल हे आवडी लौकिका वेगळी | बुडविले सकळी समूळ धमम ॥४॥

946. भोळा कर्पुरगौर भोळे ज्याचे मन । भोळ्या भक्ताधीन धांवेक भोळा ॥१॥ भोळे याचे गळा शोभे रुडमाळा । अर्धांगी ते बाळा पर्वताची ॥२॥ भोळें ज्याचे मन भोळे ज्यांचें ध्यान । भोळे ज्याचे वदन शोभतसे ॥३॥ एका जनार्दनी प्रेमाचा पुतळा । भरो माझे डोळा सदोदित ॥४॥

946. उत्तम अधम जया जे संगती । तैसी त्याचि मति फांको लागे ॥१॥ सज्जना संगती धर्मक्रिया वाढे । पापीया आवडे पापबुध्दि ॥२॥

947. अद्वैत पेठेहुनी घोंगडे आणिले । अमोलिक घेतले पंढरिये ॥१॥ चौ हातांची भरणी आली । तिये चराचरी ऐसे नाही ॥२॥

947. जीव तोचि देव भोजन ते भक्ती । मरण तेचि मुक्ति पाखांड्याची ॥१॥ पिंडाच्या पोषके नागविले जन । लटिके पुराण केले वेद ॥धृपद॥ मना आला तैसा करिती विचार । म्हणती संसार नाही पुन्हा ॥२॥ तुका म्हणे पाठी उठती यमदंड । पापपुण्य लंड न विचारीती ॥३॥

947. नामयाते आम्ही जेवविले सांगाते | हा दोष आम्हांते ठेवा झणी ॥१॥ सर्वत्र चाळक एकचि चैतन्य | वंद्य निद्य कोण म्हणे स्वामी ॥२॥ पुण्यपाप बाधा आम्हा नाही कदा | असो शुद्धबुद्धा निरंतर ॥३॥ देह म्हणाल जरी वोडबर पांचांचे | अंबरी आभासाचे अभ्रन जेवी ॥४॥

947. पंचविसांचे दृष्टी । शिवा नाही तेथे भेटी ॥१॥ छत्तिसां वेगळा । भरला असे तो निराळा ॥२॥ चाळिसाचे ध्यानीं मनी । कदा नये शुळपाणी ॥३॥ ऐसे विचारे भागले । तया नाही रुप कळलें ॥४॥

947. एकलेचि यावे एकलेचि जावे । जोडिले नये सवे देखती सर्व ॥१॥ परि या मायाभ्रमे कैसा केला गुंता । न पुरती संचिता भोगिता भोगा ॥२॥

948. माझे चवाळे रंगाचे बहुते । श्रीगुरूनिवृत्तिनाथे दिधले गे माय ॥१॥ चवाळे शुद्ध चहू पालवी । व्योमाकारे वेद प्रसिद्ध पांघुरवी ॥२॥

948. भक्तांचा महिमा भक्तचि जाणती । दुर्लभ या गति आणिकासी ॥१॥ जाणोनि नेणते जाले तेणे सुखे । न बोलोनि मुखे बोलताती ॥धृपद॥ अभेदूनि भेदू राखियेला अंगी । वाढावया जगी प्रेमसुख ॥२॥ टाळघोळ कथा प्रेमाचा सुकाळ । मूढ लोकपाळ तरावया ॥३॥

948. मग केशव म्हणे माझे परिसा वचन | गुज मी सांगेन अंतरीचे ॥१॥ व्रत तप दान सकळ कर्मक्रिया | एक भूतदया असे जेथे ॥२॥ तोचि सत्य मानी भक्त आणि ज्ञानी | न विसंबे निर्वाणी जीवे त्यासी ॥३॥ ज्ञानाचे सौभाग्य भक्ति आणि वैराग्य | तयाचे आरोग्य प्रेमरस ॥४॥

948. पांच पांचाचा मिळोनि मेळु । सदाशिव म्हणती अमंगळू ॥१॥ कवणा न कळे याचा भावो । शिव साचार देवाधि न कळे याचा भावो ॥२॥ विरुपाक्ष म्हणती भेकणा । परी हा सर्वांग देखणा ॥३॥ एका जनार्दनी प्रबोधु । शिव नित्य नवा आणि वृद्धु ॥४॥

948. एकलाचि हरि । नेणोनिया चराचरी ॥१॥ करिती निंदा आणि व्देष । घेऊनिया गुणदोष ॥२॥

949. निरंजना गाई चारु गेलो । तव चवाळे तेथे एक पावलो ॥१॥ मज निर्गुणे आड वारिले । चवाळे हिरोनि जिणे बुडविले ॥२॥

949. आशा तृष्णा माया अपमानाचे बीज । नासिलिया पूज्य होईजेते ॥१॥ अधीरासी नाही चालो जाता मान । दुर्लभ दर्शन धीर त्याचे ॥२॥ तुका म्हणे नाही आणिकासी बोल । वाया जाय मोल बुद्धीपाशी ॥३॥ अर्थ :

949. महा मुक्ति क्षेत्र तीर्थाचे तारक | उपमेसि आणीक नाही दुजे ॥१॥ ते हे पंढरपूर प्रेमाचे भांडार | नामे निरंतर गर्जंतसे ॥२॥ येवढ तीर्थ जवळी असता पै समर्थ | कोण भाग्यहत दैन्य भाकी ॥३॥ जीवन्मुक्त ज्ञानी येथे पुंडलिक मुनि | बैसलासे ध्यानी परलक्षी ॥४॥

949. श्रवण नयन घ्राण रसन । यमाजीं कोण ज्ञान प्रमाण॥महादेव ॥१॥ इंद्रियां अतीत आपण । देखिजें हे ज्ञान कारण॥महादेव ॥२॥ जन वन जीवन निरंजन । यामाजीं कवण करु भजन॥महादेव ॥३॥ एका जनार्दनी जन । तो भजका तो मुख्य भजन॥महादेव ॥४॥

949. ऐशा सोसूनिया यातना । का रे मना वीट नये ॥१॥ बुध्दिहीना मतिमंदा । किती आपदा उसंतिसी ॥२॥

950. ब्रह्माचा गोंडा चहू पावला । मन पांघुरे उमप भावा ॥१॥ चौ हातांहून आगळे । द्विकारांहूनि वेगळे गे माये ॥२॥

950. चिंतने सरे तो धन्य धन्य काळ । सकळ मंगळ मंगळाचे ॥१॥ संसारसिंधु नाही हरीदासा । गर्भवास कैसा नेणती ते ॥धृपद॥ जनवन ऐसे कृपेच्या सागरे । दाटला आभारे पांडुरंग ॥२॥ तुका म्हणे देवा भक्तांचे बंधन । दाखविले भिन्न परी एक ॥३॥

950. सकाम निष्काम वाचे जपे नाम | ती माझा परम प्राणसखा ॥१॥ जीवाहूनि आवडता न करी जीवापरता | पूजी परम देवता भावे त्यासी ॥२॥ हे माझी प्रसिद्धि जगी ब्रीदावळी | हरिदासाचे कुळी वोळंगे सदा ॥३॥ जन्मोनि ज्याचे कुळी एक हरिदास | धन्य त्याचा वंश पुण्यशीळ ॥॥४॥

950. निर्गुण निराकार अवयवरहित । जो शब्दरुपातीत शिव जाण ॥१॥ चहू वांचांवेगळा पांचांसी निराळा । तो असे व्यापाला सर्वांघटी ॥२॥ ध्यानी मनी नये समाधी साधनी । तो भक्तांचे ध्यानीं तिष्ठतसे ॥३॥ एका जनार्दनी नामरुपा वेगळा । परब्रह्मा पुतळा शिव जाणा ॥४॥

950. ऐशियाचे घरी ऐसीचि मी सदा । न करुनी काही धंदा सर्वहि करी ॥१॥ सदाचि निष्काम सदा मी मी सकाम । सद रुप नाम नूतन माझे ॥२॥

951. चवळ्याची सांगेन मातु । चवाळे पांघुरे पंढरीनाथु ॥१॥ गोधने चारिता हरि पांघुरला । मज चवळ्याचा त्यागु पै दिधला ॥२॥

951. मोक्षाचे आम्हासी नाही अवघड । तो असे उघड गांठोळीस ॥१॥ भक्तीचे सोहळे होतील जीवासी । नवल तेविशी पुरविता ॥धृपद॥ ज्याचे त्यासी देणे कोण ते उचित । मानूनिया हित घेतो सुखे ॥२॥ तुका म्हणे सुखे देई संवसार । आवडीसी थार करी माझे ॥३॥

951. तंव म्हणती द्विज परियेसी गुणनिधी | प्रतिपादिले वेदी जेजे धर्म॥१॥ ते ते आचरावे विहित क्रियाकर्म | जे जे वर्णाश्रमे आले जया ॥२॥ तेचि एक धन्य जगी देहधारी | असता संसारी जीवन्मुक्त ॥३॥ आचार प्रथम ब्राह्मणांचा धर्म | शौच नित्यनेम सत्यवाणी ॥४॥

951. परपश्यंती मध्यमा वेगळा । वैखरीये निराळा शिव जाणा ॥१॥ आदि मध्य अंत न कळे रुपाचा । परता चहू वांचा शिव जाणा ॥२॥ एका जनार्दनी जीवांचें जीवन । सर्वा घटी पूर्ण शिव जाणा ॥३॥

951. किंचीत सुख आगळे दु:ख । पावती अवश्यक व्यभिचारी ॥१॥ क्षयो व्याधी भगे पडती । जगनिंदय होती हे आधी ॥२॥

952. निर्गुण चवाळे आणिले । बापनिवृत्तीने मज पांघुरविले ॥१॥ चौघे चाऱ्ही पदर म्हणीतले । पांघुरण झाले सारासार ॥२॥

952. चिंतनासी न लगे वेळ । सर्व काळ करावे ॥१॥ सदा वाचे नारायण । ते वदन मंगळ ॥धृपद॥ पढिये सर्वोत्तमा भाव । येर वाव पसारा ॥२॥ ऐसे उपदेशी तुका । अवघ्या लोका सकळा ॥३॥

952. तुम्ही सदाचार महंत ब्रह्मवादी | तुमची वाग्नदी ब्रह्मरूप ॥१॥ सत्य वचन जळ पवित्र ते निर्मळ | कृतार्थ तेणे केवळ जालोंसे मी ॥२॥ हा तुमचा विववास दृढ आहे मज | तुम्ही माझे पूज्य परम देव ॥३॥ स्नानाचा प्रकार आहे पंचविध | सांगेन विद्गद भाव त्याचा ॥४॥

952. एक दोन तीन पांचा वेगळा । आहे तो निराळा शिव एक ॥१॥ सात पांच बारा चौदा वेगळा । आहे तो निराळा शिव एक ॥२॥ भेदा अभेदा सोळांसी वेगळा । एका जनार्दनी निराळा शिव एक ॥३॥

952. कैसा होतो ब्रम्हानंद । भागयमंद न देखति ॥१॥ वाजता वादये नाईके कानी । वीट मानी अभागी ॥२॥

953. तू माझा स्वामी मी तुझा रंक । पाहता न दिसे वेगळिक ॥१॥ मीतूंपण जाऊ दे दुरी । एकचि घोंगडे पांघरू हरि ॥२॥