वारकरी रोजनिशी

1142. राग आला तरी । माय बाळाते नाव्हेरी ॥१॥ राखे त्याची भूक तान । न मारी कापूनिया मान ॥२॥

1143. शिळा जया देव । तैसा फळे त्याचा भाव ॥१॥ होय जतन ते गोड । अंतरा येती नाड ॥धृपद॥ देव जोडे भावे । इच्छेचे ते प्रेम घ्यावे ॥२॥ तुका म्हणे मोड दावी । तैशी फळे आली व्हावी ॥३॥

1143. जयजयकारे टाळी पिटली सकळा | 'घातियेली शिळा समाधिसी ॥१॥ निवृत्तिमुक्‍ताईने घातियेली धोन | करितो समाधान पांडुरंग ॥२॥ |सोपान वटेश्वर सुखधामी शेजा | करिताती पूजा समाधीची ॥३॥ खेद दुःख जाले अवघ्या साधूजना | केली प्रदक्षिणा समाधीसी ॥४॥

1143. दुर्बळांची कन्या समर्थाचे केलीं । अवदसा निमाली दरिद्राची ॥१॥ हरिकृपा होता भक्ता निघती दोंदें । नाचती स्वानंदे हरिरंगी ॥२॥ देव भक्त दोन्ही एकरुप झाले । मुळीचें संचलें जैसे तैसे ॥३॥ पाजळली ज्योती कापुराची वाती । ओवाळिता आरती भेद नुरे ॥४॥

1143. लाटिक्या भूताची लटिकी भूतबाधा । झाली करवी खेदा जाणतिया ॥१॥ तैसे तुम्हा केले माझिया संचिते । देवपणहि थिते ही रचिले ॥२॥

1144. अंतरीचे गोड । राहे आवडीचे कोड ॥१॥ संघटणे येती अंगा । गुणदोष मनभंगा ॥धृपद॥ उचिताच्या कळा । नाही कळत सकळा ॥२॥ तुका म्हणे अभावना । भावी मूळ ते पतना ॥३॥

1144. वैष्णवांनी केली समाधि प्रदक्षिणा | गेळे आचमना भोगावती ॥१॥ सारी रात्र कीतंन केले त्रयोदशी | चतुर्दशी दिवशी भोजने केली ॥२॥ अमावास्ये जागरण केले परिपूर्ण | प्रतिपदे गमन वैष्णवांचे ॥३॥ निवृत्ति मुक्ताई जाली उदासी | आता हृषिकेशी बोळवावे ॥४॥

1144. मुद्रा ती पाचवी लाऊनिया लक्ष । तो आत्मा प्रत्यक्ष हरि दिसे ॥१॥ कानी जे पेरिलें डोळा ते उगवले । व्यापलें भरिलें तोचिक हरी ॥२॥ कर्म उपासना ज्ञानमार्गी झाले । हरिपाठी आले सर्व मार्ग ॥३॥ नित्य प्रेमभावे हरिपाठ गाय । हरिकृपा होय तयावरी ॥४॥

1144. लाजविली सेवा लाजाविली भक्ति । वैराग्य विरक्ति लाजविली ॥१॥ ऐसाचि घडोनि आला हा प्रसंग । हांसविले जग आपुल्या ब्रीदा ॥२॥

1145. कासया जी ऐसा माझे माथा ठेवा । भार तुम्ही देवा संतजन ॥१॥ विचित्र विंदानी नानाकळा खेळे । नाचवी पुतळे नारायण ॥धृपद॥ काय वानरांची अंगीची ते शक्ती । उदका तरती वरी शिळा ॥२॥ तुका म्हणे करी निमित्तचि आड । चेष्टवूनि जड दावी पुढे ॥३॥

1145. सव्य हाते नगर घेती ऋषीश्‍वर | केला नमस्कार समाधीसी ॥१॥ परतले देव आणि सुरगण | चालली विमाने वेष्णवांची |॥२॥ निवृत्ति मुक्ताबाई चांगदेव संगे | रूक्मिणी पांड्रंग समुदायेंसी ॥३॥ नामा म्हणे देव गंधर्व ऋषीमुनी | जाती उत्तरायणी निवृत्तिराज ॥४॥

1145. चिंतनमहिमा - अभंग ११४५ ते ११६१ चिंतनेंक नासतसे चिंता । चिंतनें सर्व कार्य ये हाता । चिंतनें मोक्ष सायुज्यता । घर शोधितसे ॥१॥ ऐसे चिंतनाचें महिमान । तारिले अधम खळ जन । चिंतने समाधान । प्राणिमात्रा होतसे ॥२॥ चिंतनें तुटे आधीव्याधी । चिंतने तुटतसे उपाधी । चिंतने होय सर्व सिद्धि । एका जनार्दनाचे चरणी ॥३॥

1145. लाज वाटे जीव करी तळमळ । चिंते वक्षस्थळ व्यापियेले ॥१॥ पडिलो निढळ न सुचेचि विचार । तुम्ही तो निष्ठुर धरियेले ॥२॥

1146. पाया पडावे हे माझे भांडवल । सरती हे बोल कोठे पायी ॥१॥ तरि हे सलगी कवतुक केले । लडिवाळ धाकुले असे बाळ ॥धृपद॥ काय उणे तुम्हा संताचिये घरी । विदित या परी सकळ ही ॥२॥ तुका म्हणे माझे उचित हे सेवा । नये करू ठेवाठेवी काही ॥३॥

1146. निवृत्तिदेवासंगे देव ऋषिश्वर| उठावले भार वैष्णवांचे ॥१॥ प्रतिपदी देव निघाले बाहेर | केला नमस्कार समांधीसी ॥२॥ अवघियांसहित वैष्णव मंडळी | सवे वनमाळी चालताती ॥३॥ गोदातीरा जाया निवृत्ति उद्देशी | सह समुदायेंशी उठावले ॥४॥

1146. चिंतने कंसासुर तरला । चिंतने पूतनेचा उद्धार केला । चिंतने आनंद जाहला । अर्जुनादिकांसी ॥१॥ म्हणोनी करावे चिंतन । काया वाचा आणि मन । संतांचे चरण । नित्य काळ चिंतावें ॥२॥ चिंतन आअनीं शयनी । भोजनी आणि गमनागमनीं । सर्वकाळ निजध्यानीं । चिंतन रामकृष्णाचे ॥३॥ चिंतन हेंची तप थोरा । चिंतनें साधे सर्व संसार । एका जनार्दनी निर्धार । नामस्मरण चिंतन ॥४॥

1146. लाभ अथवा हानी करिता व्यवसाय । आम्हा कते विपाय फळा आले ॥१॥ एका लाभा पात्र केले तिही लोकी । आम्हा नेलेंशेखी ऐशा थरा ॥२॥

1147. वदवावी वाणी माझी कृपावंता । वागपुष्पे संता समर्पीशी ॥१॥ सर्वसंकटाचा तुम्हा परिहार । घालावा म्या भार पांडुरंगा ॥धृपद॥ एकसरे चित्त ठेवूनिया पायी । जालो उतराई होतो तेणे ॥२॥ तुका म्हणे येथे जाले अवसान । काया वाचा मन वेचूनिया ॥३॥

1147. श्री चांगदेव महाराजांची समाधी निवृत्तिदेवा योग्य गगेचे ते स्नान | करू अवघेजण आवडीने ॥१॥ तीर्थयात्रा होईल देवसमागमे | केवढा महिमा रामे सांगितला ॥२॥ मार्गी चालताती भक्त आणि हरी | आले भुलेश्वरी अवघेजण ॥३॥

1147. हरे भवभय व्यथा चिंतनें । दुर पळती नाना विघ्नें । कलीं कल्मष बंधनें । न बांधती चिंतने ॥१॥ करा करा म्हणोनि लाहो । चिंतनाचा निर्वाहो । काळाचा तो बिहो । दुर पळे चिंतनें ॥२॥ हीच माझी विनवणी । चिंतन करा रात्रंदिनी । शरण एका जनार्दनी । रामनाम चिंतावें ॥३॥

1147. लोभियाने धन केले भूमिगत । दगडही थित घालूनी वरी ॥१॥ तैसे तुम्ही देवा केले आपणासी । कळंक यशासी लावियला ॥२॥

1148. नमावे पाय हे माझे उचित । आशीर्वादे हित तुमचिया ॥१॥ कृपेचा वोरस न समाये पोटी । म्हणोनि उफराटी वचने ही ॥धृपद॥ तुमची उष्टावळी ते माझे भोजन । झाडावे अंगण केरपुंजे ॥२॥ परि ऐसे पुण्य नाही माझे गाठी । जेणे पडे मिठी पायासवे ॥३॥

1148. कौतुकाने तेथे आले सावकाश | उभे हरिदास कीर्तनासी ॥१॥ दहा दिवस तेथे राहिपेले स्वस्थ | अवघ्यांचा मनोरथ पूर्ण जाला ॥२॥ क्षेत्रींचा महिमा पुसिती देवासी | जना आगळी काशी सांगियेली ॥३॥ येथोनिया वाट जाते वाराणसी | मुनि आणि ऋषी आनंदले ॥४॥

1148. चिंतन ते सोपे जगी । रामकृष्ण म्हणा सत्संगी । उणें पडॊं नेदी व्यंगीं । देव धांवे चिंतनें ॥१॥ चिंतन करिता द्रौपदीं । पावलासें भलते संधी । ऋषिश्वरांची मांदी । तृप्त केली क्षणमात्रें ॥२॥ चिंतने रक्षिलें अर्जुना । लागों नेदी शक्तिबाणा । होऊनी अंकणा । रथारूढ बैसला ॥३॥ चिंतनें प्रल्हाद तारिला । जळीं स्थळीं सांभाळिला । एका जनार्दनी भला । चिंतनाचा अंकित ॥४॥

1148. वांया संतांची ही बोली । वचने त्यांची लाजविली ॥१॥ लटिकाचि केला कीर्तिघोष । येथे तो अवघीच निरास ॥२॥

1149. काय नाही माता गौरवीत बाळा । काय नाही लळा पाळीत ते ॥१॥ काय नाही त्याची करीत ते सेवा । काय नाही जीवा गोमटे ते ॥धृपद॥ अमंगळपणे काटाळा न धरी । उचलोनि करी कंठी लावी ॥२॥ लेववी आपुले अंगे अळंकार । संतोषाये फार देखोनिया ॥३॥

1149. चालिले घेऊनि देव ऋषीवरा | आवघिया पुढारा गरुडदेव ॥१॥ दिवसानुदिवस चालिले सत्वर | पहावे गोंदातीर म्हणोनिया ॥२॥ धन्य गोंदातीर धन्य कचेश्वर | जाती ऋषीवर स्नानालागी ॥३॥ सारा पौष मास गेला कचेश्वरी | नित्य गंगातीरी स्नानसंध्या ॥४॥

1149. चिंतनें बळिद्वारें बंधन । चिंतने ह्य समाधान । न म्हणे उच्छिष्ट अथवा पुर्ण । चिंतनेंची मुख पसरी ॥१॥ चिंतनें भोळे भाविक जन । तयाचे वारी नाना विघ्न । धर्माघरीं उच्छिष्ट जाण । चिंतनसाठी काढितसे ॥२॥ चिंतनासाठीं सारथी जाहला । चिंतनासाठी उभा ठेला । चिंतनेची गोविला । पुंडलिकें अद्यापी ॥३॥ चिंतनें उभा विटेवरी । न बैसे अद्यापि वरी । एका जनार्दनी निर्धारी । चिंतन सोपे सर्वांत ॥४॥

1149. शोकार्णवी पडले मन । तुमचे न देखोन स्वागत ॥१॥ उदासीन धरिले देवा । तुम्ही बांधवा दीनांच्या ॥२॥

1150. माझिया मीपणावरी पडो पाषाण । जळो हे भूषण नाम माझे । पापा नाही पार दुःखाचे डोंगर । जालो ये भूमीसी ओझे ॥१॥ काय विटंबना सांगो किती । पाषाण फुटती ऐसे दुःख । नर नारी सकळ उत्तम चांडाळ । न पाहाती डोळा माझे मुख ॥धृपद॥

1150. उठले वैष्णव कीर्तन गजरी | आहे सिद्धेश्वरी आश्रमासी ॥१॥ पौर्णिमेपावेतो राहिले निश्चल | नेमा आता स्थळ समाधीसी ॥२॥ निवृत्ती मुक्ताई संगे आला चांगा | म्हणती पांडुरंगा उठा आता ॥३॥ ज्ञानदेवासाठी उत्सव आळंकापुरी | तैसा कऱ्हेतीरी सोपानासी ॥४॥

1150. चिंतनें धांवे भक्तांपाठीं । धरी कांबळीं हाती काठी । चिंतनें उठाउठी । बांधवितो आपणिया ॥१॥ ऐसा भुकेला चिंतनाचा । न पाहे यातीहीन उंचाचा । काय अधिकार शबरीचा । फळे काय प्रिय ती ॥२॥ एका जनार्दनी चिंतन । तेणे जोडे नारायण । आणिक न लगे साधन । कलीमाजी सर्वथा ॥३॥

1150. सहजचि तुमची वंदिली पाऊले । तव मी माझे हे हिरोनि घेतले ॥१॥ आता कोण दर्शना येईल सांगा । स्वभाव कळल्यावरी तुमचा पांडुरंगा ॥२॥

1151. फिराविली दोनी । कन्या आणि चक्रपाणी ॥१॥ जाला आनंदे आनंद । अवतरले गोविंद ॥धृपद॥ तुटली बंधने । वसुदेवदेवकीची दर्शने ॥२॥ गोकुळासी आले । ब्रम्ह अव्यक्त चांगले ॥३॥

1151. दशमीचे दिवशी ठेविले प्रस्थान | साधियेला येणे देव गुरु ॥१॥ दिधला मंडप सिद्धेश्वरासमोर | उठावले भार वैष्णवांचे ॥२॥ सर्व स्वस्थ तेथे बैसले मिळून | नारद कीर्तन पुढे होत ॥३॥ धन्य पुण्यस्तंभ धन्य गंगातीर | धन्य दिसती भार पताकांचे ॥४॥

1151. चिंतनें गणिका निजपदा । चिंतने अजामेळ तोहि सदा । बैसविला आपुले पदा । चिंतनेची सर्वथा ॥१॥ चिंतने उद्धरी सर्वथा । न म्हणे यातिकुळ कुपात्रा । चिंतने तारी सर्वत्रा । प्राणिमात्रा जगासी ॥२॥ पुराणे डांगोरा पिटती । चिंतनें उद्धार सर्व गती । न लगे नेम नाना युक्ति । नाम चिंता श्रीरामाचे ॥३॥ एवढें चिंतनाचें बळ । एका जनार्दनी कृपाळ । यम काळवंदी सकळ । नामचिंतनीं सर्वदा ॥४॥

1151. संतवचने खरी होती । वाढेल जगी तुमची कीर्ति ॥१॥ जरी माझे समाधान । कराल देउनी आलिंगन ॥२॥

1152. सोडिलेल्या गाठी । दरुषणे कृष्णभेटी ॥१॥ करिती नारी अक्षवाणे । जीवभाव देती दाने ॥धृपद॥ उपजल्या काळे । रूपे मोहीली सकळे ॥२॥ तुका तेथे वारी । एकी आडोनि दुसरी ॥३॥

1152. गोदातीरी उत्सव करिती जगजेठी | चांगदेवासाठी समारंभ ॥१॥ निवृत्ति मुक्ताबाई संगे पंढंरिनाथ | आले मंडपांत समुदायेसी ॥२॥ निवृत्ति पांडुरंग बैसले निवाडे | चांगदेव पुढे उभे हेले ॥३॥ जोडियेले कर चांगदेवे पुढती | करिती विनंति वोसंडोनी ॥४॥

1152. चिंतनासी न लगे वेळ । कांही न लगे तया मोल । वाचे वदा सर्वकाळ । राम हरी गोविंद ॥१॥ हाचि पुरे मंत्र सोपा । तेणे चुके जन्म खेपा । आणिक ते पापा । कधी नुरें कल्पातीं ॥२॥ चौर्‍यांशीची न ये फेरी । एवढी चिंतनाची ही थोरी । सांडोनी वेरझारी । का रे शिणतां बापुडी ॥३॥ एका जनार्दनी चिंतन । वाचे वदा परिपूर्ण । तेणे घडे कोटीयज्ञ । नाम चिंतन जपतां ॥४॥

1152. सांडियले बाळा । कैसी निष्ठुर वेल्हाळा ॥१॥ ऐसी बोलतील सकळे । नारी नर हासती बाळे ॥२॥

1153. मुख डोळा पाहे । तैशी च ते उभी राहे ॥१॥ केल्याविण नव्हे हाती । धरोनि आरती परती ॥धृपद॥ न धरिती मनी । काही संकोच दाटणी ॥२॥ तुका म्हणे देवे । ओस केल्या देहभावे ॥३॥

1153. चवदाशे वर्षे शरीर केले जतन | नाही अज्ञानपण गेले माझे ॥१॥ अहंकारे माझे बुडविले घर | जालो सेवा थोर स्वामीसंगे ॥२॥ तापत्रयी तापलो महाअगी जळालो | अविवेकी जालो मंदमती ॥३॥ काय माझा देह वायांविण व्यर्थ | आलो शरणागत पांडुरंगा ॥४॥

1153. चिंतनी केला उद्धा११५३चिंतनी चिंतनी केला उद्धार । चिंतने तरले नारीनर । पशुपक्ष्यादि साचार । चिंतनेची तारिले ॥१॥ एवढी चिंतनाची थोरी । महा पापा होय बोहरी । यातीकुळाची वारी । कोण पुसे थोरीया ॥२॥ भुक्तिमुक्तीचें सांकडें । तया न पडेचि बापुडे । चिंतनेंची कोंडें । सर्व हरे तयांचे ॥३॥

1153. हरुनिया घ्यावे चित्त । आवघेंचि वित्त धन माझे ॥१॥ हे तो नव्हे उचित तुम्हा । पुरुषेत्तमा विचारा ॥२॥

1154. गोकुळीच्या सुखा । अंतपार नाही लेखा ॥१॥ बाळकृष्ण नंदा घरी । आनंदल्या नरनारी ॥धृपद॥ गुढिया तोरणे । करिती कथा गाती गाणे ॥२॥ तुका म्हणे छंदे । येणे वेधिली गोविंदे ॥३॥

1154. नाना दु:ख माया आठवती मना | आता नारायणा कृपा करी ॥१॥ माझ्या पातकांचा लागू नेदी अंत | ऐसे माझे चित्त साक्ष असे ॥२॥ ज्ञानाग्नि माझी करा तृणवत | होऊनि कृपावंत श्रीहरी ॥३॥ योगिराज यासी नाही पापदोष | केला उपदेश मुक्ताईने ॥४॥

1154. चिंतने पर्वकाळ रासी । येती अपैशा घरासी । चिंतन ते सार सर्वांसी । व्रतां तपांसी चिंतन ॥१॥ चिंतनें यज्ञ दान धर्म । चिंतने घडे नाना नेम । आणिक ते वर्म । चिंतने घडे सर्वथा ॥२॥ चिंतने वेदशास्त्र पुराण । नाना मंत्र तंत्र पठण । नाना तीर्थाचें भ्रमण । चिंतनें होय ठायींच ॥३॥ ऐसा चिंतनमहिमा । नाही आणिक उपमा । एका जनार्दनी प्रेम । चिंतनें चिंतिता ॥४॥

1154. देवभक्तांचा संवाद भक्त म्हणती अहो देवा । वियोग न व्हावा तुम्हा आम्हा ॥१॥ इतुकेनिचि दोघेहि सुखी ।

1155. विटंबिला भट । दिला पाठीवरी पाट ॥१॥ खोटे जाणोनि अंतर । न साहे चि विश्वंभर ॥धृपद॥ ते चि करी दान । जैसे आइके वचन ॥२॥ तुका म्हणे देवे । पूतना शोषियेली जीवे ॥३॥

1155. अवघ्या विद्येचा करूनी अभ्यास | पावलो मी क्‍लेश देवराया ॥१॥ मुक्ताबाई योगे उतरलो भवसिंधु | तैशी दीनबंधु कृपा करी ॥२॥ पतितपावन नाम तुझे थोर | करी अंगिकार अनाथाचा ॥३॥ धन्य आमुचे भाग्य जाहले दर्शन | अंगे नारायण साहित्य करी ॥४॥

1155. चिंतनें उद्धरला पापी । महा दोषी केला निःपापी । तया म्हणती ऋषी तपी । पुराणी ते सर्व ॥१॥ नारदे सांडोनिया मंत्र । केला जगी तो पवित्र । चिंतना एवढें पात्र । आन नाही सर्वथा ॥२॥ चिंतनें शुकादिक मुक्त । राजा जाहला परिक्षित । ऐसे अपार आहेत । चिंतनें मुक्त जाहले ते ॥३॥ चिंतनाची येवढी थोरी । गणिका नारी परद्वारी । वाचे उच्चारिता हरि । मोक्षधामीं बैसविली ॥४॥

1155. पासुनी तुम्हा न वेजे दुरी । क्षण घटिकाभरी वेगळा ॥१॥ चालाता तुम्हा धावे पुढे । मागेंही वोढे सरिसाचि ॥२॥

1156. प्रेम देवाचे देणे । देहभाव जाय जेणे । न धरावी मने । शुद्धी देशकाळाची ॥१॥ मुक्त लज्जाविरहित । भाग्यवंत हरीभक्ती । जाले वोसंडत । नामकीर्तीपवाडे ॥धृपद॥ जोडी जाली अविनाश । जन्मोनि जाले हरीचे दास । त्यास नव्हे गर्भवास । परब्रह्मी सौरस ॥२॥ हे चि वाहाती संकल्प । पुण्यप्रसंगाचे जप । तुका म्हणे पाप । गावी नाही हरीजना ॥३॥

1156. कृपावंत जाली जेव्हा मुक्ताबाई | स्वरूप दिशा दाही दाखविले ॥१॥ पाठी पोटी स्वरूप केले सद्गुरूने | तंव अभिमान गेला माझा ॥२॥ यांच्या उपकाराची काय वर्णू थोरी | ज्यांच्यासंगे हरि जोडियेला ॥३॥ पुरे पुरे आता आठविसी फार | होईल उशीर समाधीसी ॥४॥

1156. चिंतने बिभीषण मुक्त । चिंतने जाहला जनक जीवमुक्त । चिंतनें कुळ सरित । सर्वेभावे हरि होय ॥१॥ आवडी चिंतावे चरण । दुजेंनको मानधन । नाम स्मरणावांचुन । चिंतनचि नसो ॥२॥ ऐसा एकविध भावे । चिंतन असो मनी जीवे । एका जनार्दनी देव । तया पाठी धांवतसे ॥३॥

1156. सनकादिक म्हणती देवा । भुललेति भावा भक्तांच्या ॥१॥ तरी जे येथे दर्शना येती । दयावी त्या मुक्ति सायुज्यता ॥२॥

1157. तोचि लटिक्यामाजी भला । म्हणे देव म्या देखिला ॥१॥ ऐशियाच्या उपदेशे । भवबंध कैसे नासे । बुडवी आपणासरिसे । अभिमाने आणिकास ॥धृपद॥ आणिक नाही जोडा । देव म्हणविता तया मूढा ॥२॥

1157. हरिपाठ गजरे केला जयजयकार | उठावले भार वैष्णवांचे ॥१॥ टाळ मृदंग वाजती अपार | मिरविती भार वैष्णवांचे ॥२॥ दोही बाही उभे पताकांचे भार | मध्ये मनोहर गौतमी ते ॥३॥ विसोबा खेचरे पुंडलिका हाते | आणिले साहित्य समाधीचे ॥४॥

1157. जाईन पंढरी । हेंचि चिंतन धरी । मग तो श्रीहरी । नुपेक्षी भक्तांतें ॥१॥ धरुनी पहा विश्वास । नका आणिक सायास । पहातसे वास चिंतनाची सर्वथा ॥२॥ न धरी माझे आणि तुझे । भार घाली पारे वोझे । एका जनार्दनी दुजे । मग नाही तयाते ॥३॥

1157. निरंतर नाम वदनी । निजरुप ध्यानी आठवितो ॥१॥ आणीक देवा काही नेणे । मिरवू भूषणे भक्तीची ॥२॥

1158. होईल जाला अंगे देव जो आपण । तयासी हे जन अवघे देव ॥१॥ येरांनी सांगावी रेमट काहाणी । चित्ता रंजवणी करावया ॥धृपद॥ धाला आणिकाची नेणे तहान भूक । सुखे पाहे सुख आपुलिया ॥२॥ तुका म्हणे येथे पाहिजे अनुभव । शब्दाचे गौरव कामा नये ॥३॥

1158. निवृत्ति मुक्ताई गोविद गोपाळ | उठले सकळ स्नानालागी ॥१॥ राही रखमाई सहसमुदायेसी | मुनि आणि ऋषि उठावले ॥२॥ करूनिया स्नाने तिघाले सकळ | नाचती गोपाळ गोदातीरी ॥३॥ चांगदेवे सोवळे होऊनिया त्वरे | देव ऋषीश्वर पूजियेले ॥४॥

1158. पंढरीस जावया । सदा हेत मानसी जया । कळिकाळ वंदी पाया । तया हरिभक्तांतें ॥१॥ दृढ मनींच चिंतन । वाचे विठ्ठलचि जाण । होतु का कोटी विघ्र । परी नेम नटळे सर्वथा ॥२॥ एका जनार्दनी भाव । नपेक्षी तया देव । करुनि संसार वाव । निजपदी ठाव देतुसे ॥३॥

1158. ऐकोनिया दासवाणी । चक्रपाणी संतोषे ॥१॥ म्हणे तुम्ही प्राणसखे । बोलता मुखे प्रीतीवादे ॥२॥

1159. का न वजावे बैसोनि कथे । ऐसे ऐका हो श्रोते । पांडुरंग तेथे । उभा असे तिष्ठत ॥१॥ म्हणऊनि करी धीर । लक्ष लावूनि सादर । भवसिंधुपार । असेल ज्या तरणे ॥धृपद॥ कथे काही अणुमात्र । नो बोलावा हा वृत्तांत । देवभक्ता चित्त । समरसी खंडणा ॥२॥ का वैष्णव पूजावे । ऐका घेईल जो भावे । चरणरजा शिवे । वोढविला मस्तक ॥३॥

1159. चांगदेव योगी निष्काम चांगला | स्वरूपी रंगला केशवाच्या ॥१॥ सुगंध अक्षता पुष्पे परिमल | पूजिले सकळ साधुसंत ॥२॥ राही रखमाई आणि पांडुरंग | पूजियले सांग चांगदेवे ॥३॥ पूजिली मुक्ताई सद्गुरु निवृत्ति | आणिक विभूति गौरविले ॥४॥

1159. देही न धरी जो आशा । चित्त पंढरीनिवासा । स्मरणाचा ठसा । रात्रंदिवस जयाते ॥१॥ तोचि होय हरीचा दास । तेणे पुरती सर्व सायास । नाही आशापाश । चिंतनावाचुनी सर्वथा ॥२॥ ध्यानीं मनींनारायण । सदा सर्वदा हे चिंतन । एका जनार्दन मन । जडलेंसे हरिपायीं ॥३॥

1159. नामे आळविता आठी । तुम्हा पोटी भय वाटे ॥१॥ नेणो काही मागतील । किंवा येतील वैकुंठा ॥२॥

1160. अनुभवे आले अंगा । ते या जगा देतसे ॥१॥ नव्हती हाततुके बोल । मूळ ओल अंतरिची ॥धृपद॥ उतरूनि दिसे कशी । शुद्धरसी सरे ते ॥२॥ तुका म्हणे दुसरे नाही । ऐसी ग्वाही गुजरली ॥३॥

1160. उठियेले देव गोपाळ मंडळी' | बैसले ते पाळी समाधीचे ॥१॥ तिशी सर्व कीर्तन वद्य माघमासी | व्रत एकादशी गोदातीरी ॥२॥ द्वादशी पारणे वैष्णव सोंडिती | बैसल्या त्या पंक्ती सिद्धेश्‍वरी ॥३॥ सिद्धेश्‍वरी पूजा केली चांगयाने | पात्रे नारायण टाकू लागे ॥४॥

1160. चिंतन ते हरिचरण । हेंचि कालीमाजींप्रमाण । सर्व पुण्याचें फल जाण । नामस्मरण विठ्ठल ॥१॥ मागे तरले पुढे तरती । याची पुराणी प्रचिती । वेद शास्त्र जया गाती । श्रुतीहि आनंदें ॥२॥ हेंचि सर्वांशी माहेर । भुवैकुंठ पंढरपुर । एका जनार्दनी नर । धन्य जाणा तेथीचे ॥३॥

1160. ऐकोनि संत हासतील । तुम्हासी येईल मग लाज ॥१॥ कौल दिला राहे सुखे । न म्हणो मुखे दे ऐसे ॥२॥

1161. साधकाची दशा उदास असावी । उपाधि नसावी अंतर्बाहय ॥१॥ लोलुप्यता काय निद्रेते जिणावे । भोजन करावे परिमित ॥धृपद॥ एकांती लोकाती स्त्रियांशी भाषन । प्राण गेल्या जाण बोलो नये ॥२॥ तुका म्हणे ऐशा साधनी जो राहे । तोचि ज्ञान लाहे गुरुकृपा ॥४॥

1161. एकमेळी जेविती वैष्णव सकळ | वाढिती गोपाळ सकळांसी ॥१॥ पांडुरंगे केला चांगोबाचा सोहळा | माळ घाली गळा पुंडलिक ॥२॥ गंध आणि अक्षता विसोबाचे हाती | महापूजा होती चांगोबाला ॥३॥ आरत्या पंचारत्या करिती आनंदाने | नामा म्हणे प्रेमे वोसंडले ॥४॥

1161. चिंतन ते करी सदा । रामकृष्ण हरि गोविंदा ॥१॥ हेंचि एक सत्य सार । वाया व्यत्पुत्तीचा भार ॥२॥ नको जप तप अनुष्ठान । वाचे वदे नारायण ॥३॥ एका जनार्दनी भाव । अवघा देही पाहे देव ॥४॥

1161. ऐसे ऐकोनिया उत्तर । देव म्हणे उदर धीर तुम्ही ॥१॥ तुमच्याचि काजा रुपासि येणे । मजलागी धरणे अवतार ॥२॥

1162. अंतरींची ज्योती प्रकाशली दीप्ति । मुळींची जे होती आच्छादिली ॥१॥ तेथींचा आनंद ब्रम्हांडी न समाये । उपमेशी काये देऊ सुखा ॥धृपद॥ भावाचे मथिले निर्गुण संचले । ते हे उभे केले विटेवरी ॥२॥ तुका म्हणे आम्हा ब्रम्हांड पंढरी । प्रेमाची जे थोरी साठवण ॥३॥

1162. निवृत्ति मुक्‍ताईचे वोसंडले नयन | करितो समाधान पांडुरंग ॥१॥ विसोबा खेचराचे भरोनि येती डोळे | परिसा तळमळे पुंडलिक ॥२॥ नाना खेद करूनि सारिले भोजना | जाती आचमना गंगेलागी ॥३॥ आंचंबले देव बैष्णव ते ऋषी | जाती समाधीसी चांगदेव ॥४॥

1162. नाममहिमा - अभंग ११६२ ते १२७२ ऐका नामाचे महिमान । नाम पावन ते जाण ॥१॥ हास्य विनोंदें घेता नाम । तरती जन ते अधम ॥२॥ एका जनार्दनी धरी विश्वास । नामे नासती दोष कळिकाळाचे ॥३॥

1162. देव म्हणे भक्तराजा । अव्हेर माझा न करावा ॥१॥ भोजनकाळी पाचारावे । मजही घ्यावे सांगाते ॥२॥

1163. कासया गा मज घातले संसारी । चित्त पायावरी नाही तुझ्या ॥१॥ कासया गा मज घातले या जन्मा । नाही तुझा प्रेमा नित्य नवा ॥धृपद॥ नामाविण माझी वाचा अमंगळ । ऐसा का चांडाळ निर्मीयेलो ॥२॥ तुका म्हणे माझी जळो जळो काया । विठ्ठला सखया वाचूनिया ॥३॥

1163. मुक्‍ताईने चांगा घेतलासे पोटा | उठा आता भेटा लहान थोर ॥१॥ भेटले ऋषीवर वैष्णव सकळी | बैसले ते पाळी समाधीच्या ॥२॥ निवृत्ति मुक्ताईसी केला नमस्कार | उतरिले पार भवसिंधू ॥३॥ विठ्ठल रखुमाईसी केली प्रदक्षिणा | मग शुद्ध नमना आरंभिले ॥४॥

1163. नामाचे महिमान सादर ऐका । तारियेले देखा महापापी ॥१॥ पापाची ते राशी अजामेळ जाण । जपतांचि पावन नामे जाहला ॥२॥ गणिका पांखिरूं नाम जपे सदा । नोहे तिसी बाधा गर्भवासा ॥३॥ एका जनार्दनी कलीमाजी नाम । उत्तम उत्तम जपा आधी ॥४॥

1163. राहेन आता तुमच्या संगे । हेचि मागे भक्तांसी ॥१॥ हेचि दया आता उदारपणे । माझे करणे रुप नांव ॥२॥

1164. प्रारब्धेचि जोडे धन । प्रारब्धेचि वाडे मान ॥१॥ कासोस करिसी वाया । भजे मना पंढरीराया ॥धृपद॥ प्रारब्धेचि होय सुख । प्रारब्धेचि पावे दुःख ॥२॥ प्रारब्धेचि भरे पोट । तुका करीना बोभाट ॥३॥

1164. नमो अनादि चक्रपाणि | नमो निवृत्ति ज्ञानस्वामी |नमो सोपान संजीवनी | मुक्ताबाई ॥१॥ नमो सद्गुरू मुक्ताई | नमो स्वस्वरूप ठायी ठायी |नमो वंदितसे पायी | नमो नमी परम पद ॥२॥ नमो सूर्येंधशनी | नमो भ्रूमध्य आटणी |नमो माय कुंडलिणी | योगियांची ॥३॥ नमो त्रिविधताप हरण | नमो विषये निवारण |नमो स्वामि निष्काम | कर्ता हर्ता नमो ॥४॥

1164. दोषी पापराशी नामाचे धारक । होता तिन्ही लोक वंदिती माथा ॥१॥ नामाचे महिमान नामांचे महिमान । नामाचे महिमान शिव जाणे ॥२॥ जाणती ते ज्ञानी दत्त कपिल मुनी । शुकादिक जनींधन्य जाहलें ॥३॥ एका जनार्दनी नाम परिपुर्ण । सांपडली खुण गुरुकृपें ॥४॥

1164. तुम्ही दिधले वैकुंठभुवन । शेषशयन मजलागी ॥१॥ नाही तरी जाणता कोण । होतो निर्गुण निराभास ॥२॥

1165. हीन माझी याति । वरी स्तुती केली संती ॥१॥ अंगी वसू पाहे गर्व । माझे हरावया सर्व ॥धृपद॥ मी एक जाणता । ऐसे वाटतसे चित्ता ॥२॥ राख राख गेलो वाया । तुका म्हणे पंढरीराया ॥३॥

1165. लाविली कौपीन पितांबरी एक | त्यागिली अनेक महत्‌ माया ॥१॥ सव्य हाते घेतले संतसाधुजना | केली प्रदक्षिणा समाधीसी ॥२॥ समाधीचे पाळी निवृत्ती वनमाळी | अंतरी कळवळी मुक्ताबाई ॥३॥ |आणिकांच्या डोळा अश्रुपात येत | होईल की गुप्त योगिराज ॥४॥

1165. नाम पवित्र आणि परिकर । नामे तरले दोषी अपार । नामे हेंचि निजसार । आधार वेदशास्त्रांचे ॥१॥ तारक कलिमाजीं नाम । भोळ्याभाविकां सुगम । ज्ञाते पंडित सकाम । नामे तरती श्रीहरींच्या ॥२॥ मनी माझ्या ऐक गोष्टी । नाम जपेंतु सदा कंठी । एका जनार्दनी परिपाठी । नाही गोष्टीं दुसरी ॥३॥

1165. पुसे क्षेम भक्तांलागी । म्हणतसे मार्गी श्रमलेती ॥१॥ प्रतिवरुषीं भेटी देता । सांभाळिता येउनी ॥२॥

1166. माता कापी गळा । तेथे कोण राखी बाळा ॥१॥ हे का नेणा नारायणा । मज चाळविता दिना ॥धृपद॥ नागवी धावणे । तेथे साह्य व्हावे कोणे ॥२॥ राजा सर्व हरी । तेथे दुजा कोण तारी ॥३॥

1166. पुंडलिके धरिला चांगोबाचा हात | तंव सकळ संत कळवळंती ॥१॥ पताकांचे भार समाधि भोंवते | तेव्हा साधुसंत उठावले ॥२॥ यांच्या या ज्ञानाचा अंतपार नाही | भली मुक्ताई ओसंडली ॥३॥ संतसमागम फळला तुजला | एकांत फावला मुक्ताई ॥४॥

1166. नाम ते उत्तम नाम ते सगुण । नाम ते निर्गुण सनातन ॥१॥ नाम ते ध्यान नाम ते धारणा । नाम ते हेंजना तारक नाम ॥२॥ नाम ते पावन नाम तं कारण । नामापरतें साधन आन नाही ॥३॥ नाम ध्यानीं मनी गातसे वदनी । एका जनार्दनी श्रेष्ठ नाम ॥४॥

1166. म्हणे मी येईन तुम्हासवे । गावा न्यावे आपुलिया ॥१॥ ठाकेल ते करीन सेवा । माझा न करावा अव्हेर ॥२॥

1167. गाऊ नेणे परी मी काही गाईन । शरण जाईन पांडुरंगा ॥१॥ ब्रम्हांडनायक मी त्याचा अंकित । काय यमदूत करिती काळ ॥धृपद॥ वेश्या ज्याच्या नामे तारिली गणिका । अजामेळा सारिखा सारिखा पापरासी ॥२॥ चरणींच्या रजे अहिल्या तारिली । रूपवंत केली कुबजा दासी ॥३॥

1167. कुंकुम केशराचे समाधीसी सडे | पहाती निवाडे जनलोक ॥१॥ गोदातीरी महोत्सव चांगदेवा | पूर्ण तू विसावा पांडुरंगा ॥२॥ समाधीभोंवते उभे साधुसंत | उतरले आंत चांगदेव ॥३॥ निवृत्ति पांडुरंग गेले समागमे | वैष्णव रामराम बोलताती | |४॥राहि रखुमांबाई उभ्या दोही बाही | मध्ये मुक्ताबाई संबोखिती ॥५॥

1167. नामाचा धारक । हरिहरा त्याचा धाक ॥१॥ ऐसे नाम समर्थ । त्रिभुवनी ते विख्यात ॥२॥ नामे यज्ञयाम घडती । नामे उत्तम लोकी गती ॥३॥ नामे भुक्ति मुक्ति तिष्ठें । नामे वरिष्ठा वरिष्ठें ॥४॥