वारकरी रोजनिशी

2065. जन्ममरणाचें तुटले सांकडें । कैवल्य रोकडें उभे असे ॥१॥ डोळियाचा डॊळा उघड दाविला । संदेह फिटला उरी नुरे ॥२॥ एका जनार्दनी संशयाचें नाही । जन्ममरण देही पुन्हा नये ॥३॥

2066. यमपुरी त्यांणी वसविली जाणा । उच्छेद भजना विधी केला ॥१॥ अवघड कोणी न करी सांगता । सुलभ बहुता गोड वाटे ॥धृपद॥ काय ते नेणते होते मागे ॠषी । आधार लोकांसी ग्रंथ केले ॥२॥ द्रव्य दारा कोणे स्थापियेले धन । पिंडाचे पाळण विषयभोग ॥३॥

2066. द्वारावतीभुवना गेलो | शंख चक्र घेउनी आलो ॥१॥ वाटे प्रपंचे धरियेलो | रामनामे सोडविलो ॥२॥ शंखचक्र भरुनी केणे | द्वारावती केले पेणे ॥३॥ नामा म्हणे लाभ जाला | फुकासाठी हरि जोडला |॥४॥

2066. कमळनेत्र पाहता मन माझे भुललें । योगी ध्याती जयाते रूप पंढरीये आले ॥१॥ आनंदु वो परमानंदु ध्याता । समाधी उन्मनी वोवाळणी तत्त्वता ॥२॥ योगयाग तप न लगे आचरण कांही । सुलभ सोपारा वसे सर्वांठायीं ॥३॥ वेदशास्त्र श्रमलें पुराणे भांडतीं । शेषादिकां न कळे कुंठित मती ॥४॥

2067. न कळता कोणी मोडियेले व्रत । तया प्रायिश्चत्त चाले काही ॥१॥ जाणतिया वज्रलेप जाले थोर । तयास अघोर कुंभपाक ॥धृपद॥ आता जरी कोणी नाइके सांगता । तया शिकविता ते चि पाप ॥२॥ काय करू मज देवे बोलविले । माझे खोळंबिले काय होते ॥३॥

2067. अरे अलगटा माझिया तू मना | किती रानोरांना हिंडविसी ॥१॥ रे विठोबाचे पायी दृढ घाली मिठी | का होतसी हिपुटी वायांविण ॥२॥ क्रिया कम धर्म तुज काय चाड | जवळी असता गोड प्रेमसुख ॥३॥ संकल्प विकल्प सांडी तू समूळ | राहे रे निश्चळ क्षणभरी ॥४॥

2067. धन्य धन्य विठ्ठल देव । पाहता निरसे भेव काळाचे ॥१॥ जाउनी घाला पायी मिठी । उदार हा जगजेठी ॥२॥ दरुशने तारी जडजीव । निवारी भेव यमाचें ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । ध्यानीं मनी विठ्ठल ॥४॥

2068. वाचे विठ्ठल नाही । तोचि प्रेतरूप पाही ॥१॥ धिग त्याचे ज्यालेपण । भार न साहे मेदिन ॥धृपद॥ न बैसे कीर्तनी । गुण नाइके जो कानी ॥२॥ जाता कांटाळे देउळा । तोचि सुना मुखकाळा ॥३॥

2068. दाही दिशा मना तू सईरा | न चुकती येरझारा कल्पकोटी ॥१॥ विठोबाचे नामी दृढ धरी भाव | येर सांडी वाव मृगजळ ॥२॥ भुक्ति मुक्ति सिद्धि जोडोनिया कर | करिती निरंतर वळगणे ॥३॥ नामा म्हणे मना धरी तू विश्‍वास | मग गर्भवास नव्हे तुज ॥४॥

2068. नागर गोमटें रुप ते गोजिरे । उभे ते साजिरे भीमातटीं ॥१॥ पहाता विश्रांति देहा होय शांती । अनुपम्य मूर्ति विठ्ठल देव ॥२॥ भक्ताचिया काजा राहिलासे उभा । कैवाल्याचा गाभा बालमूर्ति ॥३॥ आनंदाचा कंद उभा परमानंद । एका जनार्दनी छंद मज त्याचा ॥४॥

2069. तारिली बहुते चुकवूनि घात । नाम हे अमृत स्वीकारिता ॥१॥ नेणता सायास शुद्ध आचरण । यातीकुळहीन नामासाठी ॥धृपद॥ जन्म नांव धरी भक्तीच्या पाळणा । आकार कारणा या च साठी ॥२॥ असुरी दाटली पाप होता फार । मग फेडी भार पृथिवीचा ॥३॥

2069. अरे मना तू मकंटा | पापिया चांडाळा लपटा |परद्वार हिंडसी सुनटा | अरे पापी चांडाळा ॥१॥ अरे तुज पापावरी बहु गोडी | देवाधरमी नाही आवडी |तेणे न पावसी पैलथडी | कमंबांदवडी पडिसोल ॥२॥ अरे तृ अभिलाषिसी परनारी | तेणे सिद्ठपंथ राहेल दुरी |जवळ गय्रेईल यमपुरी | आपदा पावसील ॥३॥ आता तुज वाटतसे गोड | अंतकाळी जाईल जड |महादोषे येतील सुखाआड | करतील कईवाड यमदुत ॥४॥

2069. गोमटें गोजिरे पाउले साजिरे । धरियेली गोजिरीं विटेवरी ॥१॥ वेध तो तयाचा मने कायावाचा । दुजा छंद साचा नाही मना ॥२॥ इंद्रिये धांवतों आकळती ठायी । विठोबाचे पायी ठेवियले ॥३॥ एका जनार्दनी वेधलेंसे मन । धरुनी चरण दृढ ठेलो ॥४॥

2070. याचिया आधारे राहिलो निश्चिंत । ठेवूनिया चित्त पायी सुखे ॥१॥ माझे सुखदुःख जाणे हित फार । घातलासे भार पांडुरंगा ॥धृपद॥ कृपेची पोसणी ठायीची अंकिली । म्हणऊनि लागली यास चिंता ॥२॥ मन राखे हाती घेऊनिया काठी । इंद्रिये तापटी फांको नेदी ॥३॥

2070. हे गे आयुष्य हातोंहाती गेले |. आंगी आदळले जन्म मरण ॥१॥ कांरे निदसुरा देवहत मना | आपुली सुचना न करिसी ॥२॥ कांरे तुज भ्रांति पडलीसे मूळा | वेढी चहूंकडा काळसेन्य ॥३॥ तानारोगे तुझी काया वैधियेली | नरकाची भरली नवही द्वारे ॥४॥

2070. उपासना धरुनी जीवी । आलो गांवी विठोबाच्या ॥१॥ उभयतांच्या दरुशने । जाहलें पारणे जीवशिवा ॥२॥ कष्टलों होतो दाहीं दिशा । पाहता अशा निमाली ॥३॥ केला परिहार श्रम । उरला नाही भवभ्रम ॥४॥

2071. उभाउभी फळ । अंगी मंत्राचे या बळ ॥१॥ म्हणा विठ्ठल विठ्ठल । गोड आणि स्वल्प बोल ॥धृपद॥ कळी काळाची बाधा । नव्हे उच्चारिता सदा ॥२॥ तुका म्हणे रोग । वारे भवाऐसा भोग ॥३॥

2071. उत्कंठित तप एक विठठुलनाम | आता क्रियाकम कोणालागी ॥१॥ राहे रे तू मना राहे रे निवांत | ध्याई अखंडित नारायण ॥२॥ संतसमागमे साधी हे साधन | पावसी निर्वाण नित्य सुख ॥३॥ नामा म्हणे तू सहज सुखरूप | होऊनि निविकल्प विचारी पा ॥४॥

2071. पाहता पाहता परतले मन । जाले समाधान चित्ती माझे ॥१॥ संताचें संगतीं लाभ येवढा झाला । पंढरीये पाहिला विठ्ठल देवो ॥२॥ एका जनार्दनी मनींच बैसला । नवजे संचला दीपु जैसा ॥३॥

2072. पाहोनिया अधिकार । तैसे बोलावे उत्तर ॥१॥ काय वाउगी घसघस । आम्ही विठोबाचे दास ॥धृपद॥ आम्ही जाणो एका देवा । जैसी तैसी करू सेवा ॥२॥ तुका म्हणे भावे । माझे पुढे पडेल ठावे ॥३॥

2072. क्षण एक मना बैसोनि एकांती | विचारी विश्रांति कोठे आहे ॥१॥ लक्षचौऱ्यांशीच्या करिता येरझारा | शिणलासि गव्हारा वेळोवेळा ॥२॥ अझूनि तुज लाज न वाटे पे केसी | नरकाचे द्वारांसि जावे किती ॥३॥ |दुलेभ आयुष्य मनुष्य देहींचे | जातसे मोलाचे वायांविण ॥४॥

2072. न माये ध्यानीं योगिया चिंतनीं । नाचतो कीर्तनी संतापुढें ॥१॥ डोळियाची धणी फिटली पारणीं । उभा तो सज्जनीं पंढरीये ॥२॥ एका जनार्दनी देखियेला डोळा । परब्रह्मा पुतळा बाईये वो ॥३॥

2073. न वजाता घरा । आम्ही कोणाच्या दातारा ॥१॥ का हे छळू येती लोक । दाट बळे चि कंटक ॥धृपद॥ नाही आम्ही खात । काही कोणाचे लागत ॥२॥ कळे तैसी सेवा । तुका म्हणे करू देवा ॥३॥

2073. वासनेची करणी ऐके तू रे मना | 'या केली रचना ब्रह्मांडाची ॥१॥ निर्गुण चैतन्य सदा सुखरासी | त्या दिली चौर्‍्यांशी लक्ष सोंगे ॥२॥ ऐसी' हे लाघवी खेळे नाना खेळ | तेथे तू दुर्बळ काय करिसी ॥३॥ क्षण एक चंचळ क्षण एक निदचळ | क्षण एक विफळ*सावध करी ॥४॥

2073. इच्छा केली ते पावलों । देखतांचि धन्य जाहलों ॥१॥ होते सुकृत पदरी । तुमचे चरण देखिले हरी ॥२॥ गेले भय आणी चिंता । कृतकृत्य जाहलों आता ॥३॥ आजी पुरला नवस । एका जनार्दनी जाहलों दास ॥४॥

2074. मोहरोनी चित्ता । आणू हळू चि वरी हिता ॥१॥ तो हे पडती आघात । खोडी काढिती पंडित ॥धृपद॥ संवसारा भेणे । काही उसंती तो पेणे ॥२॥ एखादिया भावे । तुका म्हणे जवळी यावे ॥३॥

2074. वेदी तोचि शास्त्री सर्वाठायी तोचि | पुराणांत तोचि अंतःकरणी ॥१॥ नाम सदा ध्यायी नाम सदा घ्यायी | रामनाम ध्यायी अरे मना ॥२॥ नामा म्हणे देह नाही पुनरपे | केशवनाम सोपे उच्चारी बापा ॥३॥

2074. धरिला देव आवाडी मिठी । नोहे तुटी जन्मोजन्मी ॥१॥ हाचि मुख्य भाव साचा । तुटला जन्माचा विसर ॥२॥ एकपणे पाहता पोटी । एका जनार्दनी जाहली भेटी ॥३॥

2075. काय जाणो वेद । आम्ही आगमाचे भेद ॥१॥ एक रूप तुझे मनी । धरूनि राहिलो चिंतनी ॥धृपद॥ कोठे अधिकार । नाही रानट विचार ॥२॥ तुका म्हणे दीना । नुपेक्षावे नारायणा ॥३॥

2075. धरी रे मना तू विश्‍वास या नामी | अखंड रामनामी भोळखी धरी ॥१॥ जप करी ऐसा अखंड खंडेना | निशिदिनी मना होय जागा ॥२॥ नामा म्हणे मना होई रामरूप | अखंडित जप सोह सोह ॥३॥

2075. अवघे या रे चला जाऊ । विठ्ठल रखुमाई पाहुं ॥१॥ अवघे ते भाग्याचें । नाम घेती विठ्ठलाचें ॥२॥ अवघे ब्रह्माज्ञानी । शरण एका जनार्दनी ॥३॥

2076. धर्माचे पाळण । करणे पाखांड खंडण ॥१॥ हे चि आम्हा करणे काम । बीज वाढवावे नाम ॥धृपद॥ तिक्षण उत्तरे । हाती घेउनि बाण फिरे ॥२॥ नाही भीड भार । तुका म्हणे साना थोर ॥३॥

2076. प्रेमामृत सरिता पवित्र हरिकथा | त्रिभुवनींच्या तीर्था मुगुटमणि ॥१॥ तेथे माझ्या मना होईल क्षेत्रवासी | राहे संतापाशी सुख घेता ॥२॥ ऐहिक परत्र दोन्ही समतीरी | परमानंद लहरी झेपावत ॥३॥ मुक्तांचे जीवन मुमुक्षा माऊली | शिणल्या साउली विषयासक्ता ॥४॥

2076. अवघे साधने साधिले । अवघे विठ्ठलरुप जाले ॥१॥ अवघे कर्म नेणतीं धर्म । अवघा तया परब्रह्मा ॥२॥ अवघी सिद्धि समाधी । अवघी तुटली आधिव्याधी ॥३॥ अवघे जाले एकरुप । एक जनार्दनी स्वरुप ॥४॥

2077. निवडावे खडे । तरी दळणा वोजे घडे ॥१॥ नाही तरि नासोनि जाय । कारण आळस उरे हाय ॥धृपद॥ निवडावे तन । सेती करावे राखण ॥२॥ तुका म्हणे नीत । न विचारिता नव्हे हित ॥३॥

2077. अरे मना सोस का करिसी किती | हे तंव वाया धनसंपत्ति |आयुष्य भविष्य नाही तुझिये हाती | हे अवघे अंती जायजणे ॥ १एक अर्बुद साठी कोटि देखा | तीस लक्ष दहा सहस्र लेखा |सात शते नवभास मापा | तया हिरण्यकद्यपा काय जाले ॥२॥ चौदा चौकड्या लंकानाथा | नव्याण्णव सहस्र राया ददरथा |तेही गेले मृत्युपंथा | 'मागे सर्वथा नुरलेचि ॥३॥ चौदा कल्प माकंडेया पडे | ते लोमहषेणाचा एक रोम झडे |कदलाभ्याचे पुरे निमिषे मोडे | गेले एवढे अरे मना ॥४॥ बगदालभ्याचे पुरे निमिषे | वट हंसाचे उपडे कपिच्छ |तयासि होता मृत्युप्रवेश | तो एक इवास भ्रशुंडीचा ॥॥५॥

2077. अवघे ते दैवाचे । विठ्ठल विठ्ठल वदती वाचे ॥१॥ अवघा धंदा दुजा नाही । वाचे विठ्ठल रखुमाई ॥२॥ अवघा संसार करिती । वाचे अवघे विठ्ठल म्हणती ॥३॥ अवघी कर्मे घडलीं तया । अवघे विठ्ठलाचि पाया ॥४॥

2078. दुर्जनाचा मान । सुखे करावा खंडण ॥१॥ लाता हाणोनिया वारी । गुंड वाट शुद्ध करी ॥धृपद॥ बहुता पीडी खळ । त्याचा धरावा विटाळ ॥२॥ तुका म्हणे नखे । काढुनि टाकिजेती सुखे ॥३॥

2078. गणपति पूजिले ते दोंदिल भले | वैष्णव न भले अरे मना ॥१॥ सीतळा पूजिली ते म्ह॒इसे भले | वेष्णव न भले अरे मना ॥२॥ मैराळ पूजिले ते वाघे भले | वेष्णव न भले अरे मना ॥३॥ सूर्य पुजिले ते घोडे भळे | वैष्णव न भले अरे मना ॥४॥

2078. अवघेंची सुख तयासी जोडले । अवघे पाउले देखतांची ॥१॥ अवघे ब्रह्मारुप नाही कांही चिंता । अवघाचि देखता पांडुरंग ॥२॥ अवघे ते धन्य क्षेत्रवासी दैवाचे । एका जनार्दनी वाचे विठ्ठल वदती ॥३॥

2079. नका धरू कोणी । राग वचनाचा मनी ॥१॥ येथे बहुतांचे हित । शुद्ध करोनि राखा चित्त ॥धृपद॥ नाही केली निंदा । आह्मी दुसिलेसे भेदा ॥२॥ तुका म्हणे मज । येणे विण काय काज ॥३॥

2079. धांवत धांवत जाईन वोरसे | दाटला उल्हासे कंठ माझा ॥१॥ अंतरीचे गुज सांगेन आपुले.| हृदयी 'दाटले प्रेमअश्रव्‌ ॥२॥ धरोनी पितांबरे सांगेन येकांती | जीविची सवे खंति तयापुढे ॥३॥ संतसमागमे दावी कवतुके | पाठवी भातुके देऊनिया ॥४॥

2079. अवघा सुखचा आनंद । अवघा विटेवर परमानंद ॥१॥ अवघे चराचर सुख । अवघे जालिया विमुख ॥२॥ अवघे डोळे भरुनी पहा । अवघे सुखे पूर्ण व्हा ॥३॥ अवघा अंतरी आठवा । एका जनार्दनी साठवा ॥४॥

2080. काही जडभारी । पडता ते अवसरी ॥१॥ तुझे आठवावे पाय । आह्मी मोकलूनि धाय ॥धृपद॥ तहान पीडी भूक । शीत उष्ण वाटे दुःख ॥२॥ तुका म्हणे देहयोगे । वारंवार पीडिती भोगे ॥३॥

2080. नको नको मना हिडो दारोंदारी | कष्ट जाले भारी वायांविण ॥१॥ कल्पना सांडोति संतासंगे राही | सवे त्यांचे पायी सुख आहे ॥२॥ ज्यांचिया दशंते शोक मोह जळे | पॉप ताप पळे काळभय ॥३॥ जवळीच देखती पायाळावांचून | ते सुख निधान वैकूठींचे ॥४॥

2080. अवघे संता एकमेळ । अवघा देव तो विठ्ठल ॥१॥ अवघे प्रेमरसाचे । अवघे विठ्ठल वदती वाचे ॥२॥ अवघे एकभावी । एका जनार्दनी सोहंभावी ॥३॥

2081. होउनि कृपाळ । भार घेतला सकळ ॥१॥ तू चि चालविसी माझे । भार सकळ ही ओझे ॥धृपद॥ देह तुझ्या पायी । ठेवुनि झालो उतराई ॥२॥ कायावाचामने । तुका म्हणे दुजे नेणे ॥३॥

2081. लाजो नको मना हरीच्या कीतेना | संसार पाहुणा दो दिवसांचा ॥१॥ कंठी नाही आइती म्हणोनि सांड नको ज्योति | इतुकिये भ्रान्ति पडू नको ॥२॥ बाळकाचे बोळे माउली प्रीति करी | तैसी कीति हरी परिसे चिते ॥३॥ भलतिया परी बोळे बा श्रीहरी | तो भवसागरी तारील जाणा ॥४॥

2081. सदा सुरवर सुख ते इच्छिती । ऐसा लक्ष्मीपती का रे न भजा ॥१॥ सोइरा धाइरा आन दुजा नाही । गुरु पिता पाही हाचि बंधु ॥२॥ सज्जन सांगती आन नाही आम्हा । एका जनार्दनी प्रेमा वसे देही ॥३॥

2082. आता होई माझे बुद्धीचा जनिता । अवरावे चित्ता पांडुरंगा ॥१॥ येथूनिया कोठे न वजे बाहेरी । ऐसे मज धरी सत्ताबळे ॥धृपद॥ अनावर गुण बहुता जातींचे । न बोलावे वाचे ऐसे करी ॥२॥ तुका म्हणे हित कोणिये जातीचे । तुज ठावे साचे मायबापा ॥३॥

2082. देवा तुझे मी चाटारू | सहसखत्रा एका हाकी करू |लाभ होतसे अपारू | घडी घडीये माझारी ॥१॥ तुझ्या पायाची जोडी | त्यासि होतसे परवडी |आवारू न लाहे एक घडी | नंदाप्रिय होतसे ॥२॥ मुदळ पुसतसे वेळोवेळा | हा मना रे. पापी चांडाळा |सांग चोविसा आगळा | कवणेपरी न धाय ॥३॥ वासना मागतसे तुज | हे द्यावी जी मज |दाटणी होतसे सहज | म्हणवोनि मज अंकितसे ॥४॥

2082. एक मागे एक पुढे । उभे रोकडें असती ॥१॥ चला जाऊ तया ठाया । पाहुं सखया आवडी ॥२॥ एक एकाचें करुनि मीस । रहिवासले सावकाश ॥३॥ बहु युगे जाहलीं पाहता । खाली न बैसती उभयतां ॥४॥

2083. नित्य मनासी करितो विचार । तो हे अनावर विषयलोभी ॥१॥ आता मज राखे आपुलिया बळे । न देखे हे जाळे उगवता ॥धृपद॥ सापडला गळी नाही त्याची सत्ता । उगळी मागुता घेतला तो ॥२॥ तुका म्हणे मी तो अज्ञान चि आहे । परि तुझी पाहे वास देवा ॥३॥

2083. मन धांवे सैरावरा | मन मारुनि केले एकमोह्रा ॥१॥ मत केले तैसे होय | धावडिले तेथे जाय ॥२॥ मत लांचावले न राहे | तत्त्वी बैसले कधि नवजाये ॥३॥ नामा म्हणे सोहंशब्दी | मन वेधले गोविदी ॥४॥

2083. योगी ध्याती जया चिंतिती मानसी । तो हृषीकेशी पंढरीये ॥१॥ जाऊ लवलाहे पाहू पै चरण । क्षेमालिंगन देऊं सुखे ॥२॥ एका जनार्दनी पाहता रुपडें । ब्रह्मा फाडोवाडें विटेवरी ॥३॥

2084. दुर्बळाचे हाती सापडले धन । करिता जतन नये त्यासी ॥१॥ तैसी परी मज झाली नारायणा । योगक्षेम जाणा तुम्ही आता ॥धृपद॥ खाता लेता नये मिरविता वरी । राजा दंड करी जनराग ॥२॥ तुका म्हणे मग तळमळ उरे । देखिले ते झुरे पाहावया ॥३॥

2084. सुख दु:ख जिवाचे सांगेन आपुले । ह्लदय फुगले फुटो पाहे ॥१॥ धरूनि पीतांबर नेईन एकांती । सांगेन जिवींची खंती तया पुढा ॥२॥ संतसमागमे खेळवील कौतुके । प्रेमाचे भा-तुके देऊनिया ॥३॥ अंतरींची आवडी तोचि जाणे एक । जिवलग जनक पंढरीरावो ॥४॥

2084. नीळवर्ण घनःश्याम । अत्माराम विटेवरी ॥१॥ चला जाऊ तया गांवा । उगवुं गोवां तांतडी ॥२॥ भेटलिया मनोरथ । पुरती अर्थ मनाचे ॥३॥ साधे साधन फुकटचे । एका जनार्दनी भाक साची ॥४॥

2085. मागे जैसा होता माझे अंगी भाव । तैसा एक ठाव नाही आता ॥१॥ ऐसे ग्वही माझे मन मजपाशी । तुटी मुदलेंसी दिसे पुढे ॥धृपद॥ पुढिलांचे मना आणि गुणदोष । पूज्य आपणांस करावया ॥२॥ तुका म्हणे जाली कोंबड्याची परी । पुढे चि उकरी लाभ नेणे ॥३॥

2085. मनाचे मनपण सांडिता रोकडे | अंतरीचे जोडे परब्रह्म ॥१॥ नाथिला प्रपंच धरोनिया जीवी | सत्य ते नाठवी कदाकाळी ॥२॥ अजुनि तरी सांडी नाथिळे लटिके | तरसील कवतुके म्हणे नामा ॥३॥

2085. पहा पहा विठ्ठलमुख । हरे जन्ममरण दुःख ॥१॥ पहाता राउळाची ध्वजा । पुर्वज उद्धरती सहजा ॥२॥ कळस देखता नयनी । होय पातकांची धुणी ॥३॥ चंद्रभागा करिता स्नान । कोटी तीर्थाचें मार्जन ॥४॥

2086. किती तुजपाशी देऊ परिहार । जाणसी अंतर पांडुरंगा ॥१॥ आता माझे हाती देई हित । करी माझे चित्त समाधान ॥धृपद॥ राग आला तरी कापू नये मान । बाळा मायेविण कोण दुजे ॥२॥ तुका म्हणे तैसा होईल लौकिक । मागे बाळ भीक समर्थाचे ॥३॥

2086. परब्रह्म विश्वाकारे अवतरले भक्‍्तिकाजा |मूर्ति सुनीळु सांवळी केशिराजु स्वामी माझा ॥१॥ गोविंदा रे तुझे ध्यान लागो मना |पाविजे प्रेमपद निर्मळ होत ज्ञाना ॥२॥ मत हे बोवरी असे सुमताचे चित्रशाळी |दोन्ही चरण सुकुमारे वरी अष्टदळ कमळी ॥३॥ संध्याराग रातळे सुनीळ दिशातळवटी |ध्वजवज्तांकुषा चिन्हे साजती गोमटी ॥४॥

2086. भक्त देव एके ठायी ते आवडी । घेऊनिया गुढी जाऊ तेथे ॥१॥ पाहू चरनकमळ वोवाळू श्रीमुख । होईल तेणे सुख चौदेहांसी ॥२॥ संतांचे ते भार गाती नाचताती । आनंदे डुल्लती विठ्ठल वाचे ॥३॥ एका जनार्दनी आनंदसोहळा । पाहोनि धालों डोळा डोळीयाचा ॥४॥

2087. लाज वाटे पुढे तोंड दाखविता । परि जाऊ आता कोणापाशी ॥१॥ चुकलिया कामा मागतो मुशारा । लाज फजितखोरा नाही मज ॥धृपद॥ पाय सांडूनिया फिरतो बासर । स्वामिसेवे चोर होऊनिया ॥२॥ तुका म्हणे मज पाहिजे दंडिले । पुढे हे घडले न पाहिजे ॥३॥

2087. पृथ्वी ध्यासी तरी पृथ्वीची होसी | केशव न होसी अरे मना ॥१॥ आप ध्यासी तरी आपचि होसी | परि केशव न होसी अरे मना ॥२॥ वायु ध्यासी तरी वायुचि. होसी | परि केशव न होसी अरे मना ॥३॥ आकाश ध्यासी तरी आकाशचि होसी | परि केशव न होसी अरे मना ॥४॥

2087. योगयाग तप जयासाठी करणे । ते उभे कोणे पंढरीसी ॥१॥ काउलाची पेठ पंढरीचा हाट । मिळाले घनदाट वानकरी ॥२॥ पताकांचे भार गर्जती हरिदास । होऊनी उदास सर्वभावे ॥३॥ एका जनार्दनी नाही कामक्रोध । अवघा गोविंद हृदयी त्यांचे ॥४॥

2088. पुढिलिया सुखे निंब देता भले । बहुत वारले होय दुःख ॥१॥ हे तो वर्म असे माउलीचे हाती । हाणी मारी प्रीती हितासाठी ॥धृपद॥ खेळता विसरे भूक तहान घर । धरूनिया कर आणी बळे ॥२॥ तुका म्हणे पाळी तोंदिचीया घासे । उदार सर्वस्वे सर्वकाळ ॥३॥

2088. घणीवरी ध्यान करी कांरे मना | या सुखनिधाना विठोबाच्या ॥१॥ पढीये तैसे सुख आहे त्यांचे पायी | अनुसरोनि 'पाही एकवेळ ॥२॥ श्रीमुख साजिरे पाही दृष्टीभरी | जीवित्वाचे करी लिंबलोण ॥३॥ जेणे लक्ष धरोनि आहे पुंडलीक | तोचि भाव एक दृढ धरी ॥४॥

2088. पुढे गेले हरीचे दास । त्यांची आस आम्हांसी ॥१॥ त्याची मार्गीं आम्ही जाऊ । वाचे गाऊ विठ्ठला ॥२॥ संसाराचा न करु धंदा । हरुषे सदा नाम गाऊ ॥३॥ एका जनार्दनी डोळे । पहाती पाउले कोंवळें ॥४॥

2089. आता गुण दोष काय विचारिसी । मी तो आहे रासी पातकांची ॥१॥ पतितपावनासवे समागम । अपुलाले धर्म चालवीजे ॥धृपद॥ घनघाये भेटी लोखंडपरिसा । तरी अनारिसा न पालटे ॥२॥ तुका म्हणे माती कोण पुसे फुका । कस्तुरीच्या तुका समागमे ॥३॥

2089. संसारी असता जीवनमुक्त आम्ही | विठ्ठल हे नामी विनटलो ॥१॥ काया क्लेश करणे शरीर दंडगे | न लगे हिंडणे दाही दिशा ॥२॥ कोण वाहे मंत्र वाउगी खटपट | गाऊ निष्कपट रामनाम ॥३॥ नामा म्हणे मज आहे हा भरंवसा | मना तू विश्‍वासा दृढ धरी ॥४॥

2089. योग्याचे ध्यान बैसलेंसे मौन । तो हा निधान विटेवरी ॥१॥ विठ्ठल सांवळा पाहुं चला डोळा । धरुनी बाळलीला कटी कर ॥२॥ संतांचा समुदाव आरत्यांची दाटी । नामघोष सृष्टी न समाय ॥३॥ आषाढी कार्तिक आनंद सोहळा । येती नरनारी बाळा पाहवया ॥४॥

2090. कृपावंता दुजे नाही तुम्हा पोटी । लाडे बोले गोठी सुख माते ॥१॥ घेउनि भातुके लागसील पाठी । लाविसील ओंठी ब्रम्हरस ॥धृपद॥ आपुलिये पाखे घालिसी पाखर । उदार मजवर कृपाळू तू ॥२॥ तुका म्हणे आम्हाकारणे गोविंदा । वागविसी गदा सुदर्शन ॥३॥

2090. शोधोनिया चारी वेद | सार काढोनिया भेद ॥१॥ मना जाण जाण जाण | विठोबाची प्रेमवूण ॥२॥ साही शास्त्राचे संमत | मंथुनि काढिले यथार्थ ॥३॥ याज्ञिकांची जीवनकळा | उन्मनीचा जो जिव्हाळा ॥४॥

2090. न लगें काही यासी मोल । वेंचिता बोल फुकाचै ॥१॥ विठ्ठल विठ्ठल वदा वाचे । नोहे आणिकांचें कारण ॥२॥ नाचा प्रेमे वाळूवंटी । घाला मिठी संतांची ॥३॥ एका जनार्दनी उभा । विठ्ठ्ल शोभा अनुपम्य ॥४॥

2091. पाळिलो पोसिलो जन्मजन्मांतरी । वागविलो करी धरोनिया ॥१॥ आता काय माझा घडेल अव्हेर । मागे बहु दूर वागविले ॥धृपद॥ नेदी वारा अंगी लागो आघाताचा । घेतला ठायीचा भार माथा ॥२॥ तुका म्हणे बोल करितो आवडी । अविट ते चि गोडी अंतरींची ॥३॥

2091. बोलिले वेदांती एकिले सिद्धान्ती | बोल नेति नेति अनिर्वाच्य ॥१॥ तोचि हा बोल बोल रे मता | बोल नारायणा समर्पावि ॥२॥ माझा मायबापे सोडवूनि गळा | केशवी बांधला बोळा बोल ॥३॥ नामा म्हणे बोल बोलतांहि बोला | खेचरे दाविला प्रेमभक्ति ॥४॥

2091. अवघे रंगले रंगी । अवघे त्या पांडुरंगीं ॥१॥ अवघा दुजा भाव नाही । अवघे विठ्ठलची पाही ॥२॥ अवघे आनंदें नाचती । अवघे रंगी त्या गाती ॥३॥ अवघे भळे भोळे । अवघे प्रेमाचे आगळे ॥४॥

2092. पांडुरंगा काही आइकावी मात । न करावे मुक्त आता मज ॥१॥ जन्मांतरे मज तैसी देई देवा । जेणे चरणसेवा घडे तुझी ॥धृपद॥ वाखाणीन कीर्ती आपुलिया मुखे । नाचेन मी सुखे तुजपुढे ॥२॥ करूनि कामारी दास दीनाहुनी । आपुला अंगणी ठाव मज ॥३॥

2092. मुख्य मातृकांची संख्या | सोळा अक्षरे नेटक्या ॥१॥ समचरणी अभंग | नव्हे ताळ छंदोभंग ॥२॥ चौक पुलिता विसर्ग | गण यति लघु दीघ ॥३॥ जाणे एखांदा निराळा | नामा म्हणे तो विरळा ॥४॥

2092. नाचेन आनंदे विठ्ठलनाम छंदें । परते भेदाभेद सांडोनिया ॥१॥ जाईन पंढरीं नाचेन महाद्वारी । वाचे हरि हरि रामकृष्ण ॥२॥ साधन आणीक नेणे मी सर्वथा । एका पंढरीनाथावांचुनी कांही ॥३॥ एका जनार्दनी दृढ हा निश्चय । मुखी नाम गाय सदोदित ॥४॥

2093. माझे अंतरीचे तोचि जाणे एक । वैकुंठनायक पांडुरंग ॥१॥ जीव भाव त्याचे ठेवियेला पायी । मज चिंता नाही कवणेविशी ॥धृपद॥ सुखसमारंभे संतसमागमे । गाऊ वाचे नाम विठोबाचे ॥२॥ गाता पुण्य होय आइकता लाभ । संसारबंद तुटतील ॥३॥

2093. सोळा त्या समाधि औट पोठामाझारी | तेथ नरहरि देव नांदे ॥१॥ बारा गुंफेमाजी भ्रमर गुंफे मध्ये | तेथे आत्मा शुद्ध ज्ञान नांदे ॥२॥ गोल्हाटाचा भेद असेची आघवा | शुद्ध ज्ञानदिवा | अलक्ष तो ॥३॥ नामा म्हणे आम्हा तेजाच्या उजेडा | देव केला घोडा बेसावया ॥४॥

2093. प्रेमळ प्रेमळ अंतरी प्रेमळ । नाही काळ वेळ तयालागीं ॥१॥ प्रेमभावे गाय विठ्ठलाचि ध्याय । मग सुखा उणें काय संसारीया ॥२॥ जनार्दनाचा एक रंगला चरणी । निजरंगीं रंगोनि मिळोनि गेला ॥३॥

2094. कथा सुख करी कथा मुक्त करी । कथा याची बरी विठोबाची ॥१॥ कथा पाप नासी उद्धरिले दोषी । समाधि कथेसी मूढजना ॥धृपद॥ कथा तप ध्यान कथा अनुष्ठान । अमृत हे पान हरीकथा ॥२॥ कथा मंत्रजप कथा हरी ताप । कथाकाळी काप कळीकाळासी ॥३॥

2094. समाधिस्थ सदा राहे समाधान | निःशब्द म्हणणे याचिलागी ॥१॥ राम ते समात नव्हती समाधान | समाधि बैसणे एकचित्ते ॥२॥ उत्मनी उपासना प्रेमाची दाटणी | आत्मरूप जनी दिसतसे ॥३॥ नामा म्हणे रूप डोळ्यांतील बाहुली | तीचि जगी जाहली जगदाकार ॥४॥

2094. त्रिभुवनापरती पंढरीये पेठ । उभा तो वैकुंठ विटेवरी ॥१॥ पहा चला जाऊ पंढरीये । नवस पुरती सये अंतरीचे ॥२॥ उभा विटेवरी घेऊनी बुंथी । शंख चक्र गदा पद्म हाती शोभती ॥३॥ राहीं रुक्मिणी उभ्या दोही दोबाही । चामरें मयुरपिच्छ ढाळिती ठायी ॥४॥

2095. काय ऐसा सांगा । धर्म मज पांडुरंगा ॥१॥ तुझे पायी पावे ऐसा । जेणे उगवे हा फासा ॥धृपद॥ करी कृपादान । तैसे बोलवी वचन ॥२॥ तुका म्हणे देवा । माझे हृदय वसवा ॥३॥

2095. वामांगी वाहुली तुर्या दावी कळा | ते लक्षी पाउला रामरूप ॥१॥ माया निजरूप दक्षिणांगी बसे | तुर्याचा हा भास मावळला ॥२॥ मी माया म्हणता पाहे आपणाते | आत्माराम तेथे ज्ञानजळी ॥३॥ मामा म्हणे ज्ञात मायरा ते आपण | दृष्टीचे देखणे आत्मरूप ॥४॥

2095. परलोकींचा सखाक उभा विटेवरी । भक्त साहाकारी पांडुरंग ॥१॥ चंद्रभागे तटी शोभे वाळूवंटी । देखिलासे दृष्टी पांडुरंग ॥२॥ एका जनार्दनी भेटतां तयासी । ऋद्धिसिद्धि दासी होती मग ॥३॥

2096. भला म्हणे जन । परि नाही समाधान ॥१॥ माझे तळमळी चित्त । अंतरले दिसे हित ॥धृपद॥ कृपेचा आधार । नाही दंभ जाला भार ॥२॥ तुका म्हणे कृपे । अंतराय कोण्या पापे ॥३॥

2096. सत्य ज्ञानानंत गगनाचे प्रावण | नाही. रूप गुण 'गुणातीत ॥१॥ भाद ना भेद ना छंदे निरंतर | दोहींच्या विचारे ब्रह्म नांदे ॥२॥ येकवटी ब्रह्म आत्माराम लूप | ते पाहा स्वरूप लावण्याचे ॥३॥ नामा म्हणे केले चैतन्य जवळ, | मांडियेला खेळ संती तेथे ॥४॥

2096. गोमटेंक नागर कटी धरुनि कर । उभा तो सुकुमार वैकुंठींचा ॥१॥ रूपाचें रूपस पाहता सावकाश । धणी धाय मनास तया पाहता ॥२॥ नाठवे कल्पना मनाचिया मना । बुद्धि ते चरणा विनटली ॥३॥ एका जनार्दनी इंद्रियांची चाली । सर्व हारपली पंढरी पाहता ॥४॥

2097. शिकविलो ते बोल । बोले तैसी नाही ओल ॥१॥ आता देवा संदेह नाही । वाया गेलो यासी काही ॥धृपद॥ एकाताचा वास । नाही संकल्पाचा नास ॥२॥ बुद्धी नाही स्थिर । तुका म्हणे शब्दा धीर ॥३॥

2097. चैतन्याचा खेळ एकवट ब्रह्म | तिर्गुणासी गुण खूप जाहले ॥१॥ चैतन्य त्या कळा रूपा आले संत | निर्गुणाचा हेत रामकृष्ण ॥२॥ खेळ मांडियेला गोल्हाट शिखरी | गोलांगुळांगुळी समाधिस्थ ॥३॥ समाधी साधन अखंड उन्मनी | औटपीठ ध्वनी नाद होय ॥४॥

2097. उपवास पारणे न लागे समाधी । वायांचि उपाधि कोण धरी ॥१॥ आम्हा विष्णुदासा कळलेंसे वर्म । मुखी गावे नाम हाती टाळी ॥२॥ आनंदे बागडे जाती पंढरीसी । पहाती विठोबासी दृष्टीभरी ॥३॥ एका जनार्दनी मनाचे उन्मन । एका दरुशने मुक्तिपद ॥४॥

2098. उचिताचा दाता । कृपावंता तू अनंता ॥१॥ का रे न घालिसी धाव । तुझे उच्चारिता नांव ॥धृपद॥ काय बळयुक्ती । नाही तुझे अंगी शक्ती ॥२॥ तुका म्हणे तू विश्वंभर । ओस माझे का अंतर ॥३॥

2098. खेळ मांडियेला गोल्हाट शिखरी | अर्धे चंद्रावरी शेखींयाचा ॥१॥ चोवीस त्या गुंफा रुद्रलिंगी नांदे ॥| अभेद तो वेद बोले तेथे ॥२॥ तीही अक्षरांच्या वाटेच्या शेजारी | सोळा चंद्र नारी भेदाभेद ॥३॥ 'सूर्य एकवीस शोभती चहुंकडे | खेळती उघडे संत तेथे ॥४॥

2098. देव विसरला देवपणासी । देखोनी भक्तांसी भुलला ॥१॥ नावडेचि वैकुंठ धाम । तो निष्काम कीर्तनी नाचतो ॥२॥ नावडे शेषशायी आसन । उभा जघन धरुनी विटे ॥३॥ ऐसा प्रेमाचा भुकेला । एका जनार्दनी धाला ॥४॥