वारकरी रोजनिशी

228. वैराग्य अभिमाने फिरविले जाते । ह्मणवोनी याते भाव खुंटा ॥1॥ संचित मातृका वैरणी घातली । अव्यक्तिं दळिली व्यक्ताव्यक्त ॥2॥ नामरुपा आदि दळियेले सर्व । पीठ भरी देव पंढरीचा ॥3॥ नवल हा देव बैसला दळणी । नाही केली जनी नामयाची ॥4॥.

228. जंववरी जाड नव्हे उजाड । नाही काढावया प्राणा । मग मूढा पडसी संसार सांकड़ा । कांही करी अपुला उवेढा रया ॥

228. प्रकरण :- उपदेश आपुला विचार न कळे जयांसी । ते या संसाराशी पशू आले ॥१॥ पशूचा उपयोग बहुतांपरी आहे । हा तो वाया जाय नरदेह ॥२॥ परि भ्रांति भुली पडलीसे जीवा । आवडी केशवा नाठविती ॥३॥

228. पय आणि तक्र वर्णही सारिखे । शुभ्र गार दिसे परिसही ॥१॥ परी त्यांचे गुण जाणते जाणती । मूर्ख ते मानिती समान हो ॥२॥

228. माई मेरो मोहनमे मन हारूं॥धृ०॥ कांह करु कीत जाऊ सजनी । प्रान पुरससु बरयो॥१॥ हू जल भरने जातथी सजनी । कलस माथे धरयो॥२॥ सावरीसी कीसोर मूरत । मुरलीमे कछु टोनो करयो॥३॥

228. आमुचे उचित हेचि उपकार । आपलाचि भार घालू तुज ॥१॥ भूक लागलिया भोजनाची आळी । पाघुरणे काळी शीताचिये ॥धृपद॥ जेणे काळे उठी मनाची आवडी । तेचि मागो घडी आवडे ते ॥२॥ दुःख येऊ नेदी आमचिया घरा । चक्र करी फेरा भोवताला ॥३॥

228. जेथे नाही कांही नाम रूप गुण । बोलती निर्गुण तयालागी ॥१॥ तोचि गोकुळांत होउनि गोवळ । म्हणवितो बाळ यशोदेचा ॥२॥ चिन्मय चिद्रुप अक्षई अपार । परेहूनि पर ह्मणती ज्याते ॥३॥ सर्वा भूताचे फुटकिये खोळे । भरले न गळे आत्मपणे ॥४॥

228. कान्होबा सांभाळी आपुली गोधने तुझ्या भिडेनें कांही न म्हणे ॥१॥ तु बैसासी कळंबाखाली । वळती देता आमुचे पाय गेली ॥२॥ तुझी गोधनें बा अचाट । धांवती देखोनी विषय हिरवट ॥३॥ तू बैसोनी करिसी काला । आमुच्या शिदोर्‍या करुनी गोळा ॥४॥

228. आहाडे पाहाडे गे वावुगेचि झगडे । नको करु बाई आता पाहे मागे पुढे ॥१॥ सावळा श्रीरंग गे व्यापूनि असे जग । त्यासि नव्हे क्षत ऐसे बोल बोले चांग ॥२॥

229. संसाराच्या तापे तापलो मी देवा । करिता या सेवा कुटुंबाची ॥१॥ म्हणऊणी तुझे आठविले पाय । येवो माझे माय पांडुरंगे ॥२॥ बहुत जन्मीचा झालो भारवाही । सुटिजे हे नाही वर्म ठावे ॥३॥ वेढियेलो चोरी अंतर्बाह्यात्कारी । कणव न करी कोणी माझी ॥४॥

229. कंठी धरिला कृष्णमणी । अवघा जनी प्रकाश ॥१॥ काला वाटू एकमेका । वैष्णव निका सम्भ्रम ॥२॥ वाकुलिया ब्रह्मादिका । उत्तम लोका दाखवू ॥३॥ तुका म्हणे भूमंडळी । आम्ही बळी वीर गाढे ॥४॥

229. भक्तिभावे वळे गा देव । महाराज पंढरिराव ॥1॥ पंढरीसी जावे । संतजना भेटावे ॥2॥ भक्ति आहे ज्याचे चित्ती । त्याला पावतो निश्चिती ॥3॥ भाव धरा मनी । म्हणे नामयाची जनी ॥4॥

229. दुजेपणाचा भावो वाया वाढविसी गव्हारा । उतराई या देहा कैसा होशील । दुजेपणे पाहासी तरी देही देवो पाही । सेखी दुजेपण नाही तूचि येकला रया ॥

229. आम्हांसी हा संसार दाखविला । गोड गोड भला म्हणो जगी ॥१॥ प्रिया पुत्र धन आप्त हे सोयिरे । ते म्हणती साचोकारे माझे मांझे ॥२॥ प्रत्यक्ष ते भुलले मृगजळासी । ममता संसाराची ऐसी आहे ॥३॥ पुढील विचार न करी साचार । यमाचा पाहुणेर भोगी सुखे ॥४॥

229. कावळा आकाशी करितसे गती । गरूडपक्षा रीती तेचि असे ॥१॥ काय ते मानावे समान सज्जनी । आपुलाल्या गुणी वोळखावे ॥२॥

229. हारि आवदे खोसरी । बुंद न भीजे मो सारी॥धृ०॥ येक बरसत दुजी पवन चलत है । तिजी जमुना गहरी॥१॥ एक जोबन दुजी दहीकी मथीनया । तिजी हरि दे छे गारी॥२॥ ब्रज जशोदा राणी आपने लालकू । इन सुबहूमे हारी॥३॥

229. मी दास तयाचा जया चाड नाही । सुख दुःख दोहाविरहित जो ॥१॥ राहिलासे उभा भिवरेच्या तीरी । कट दोही करी धरोनिया ॥धृपद॥ नवल काई तरी पाचारिता पावे । न त्वरित धावे भक्तीकाजे ॥२॥ सर्व भार माझा त्यासी आहे चिंता । तोचि माझा दाता स्वहिताचा ॥३॥

229. आई मज ह्मणसील अवगुणांचे । तरी मी काय करितो कोणाचे । जे जे होणार जयाचे । ते का मजवरी घालिसी ॥१॥ भट आलासे माभळ । तेणे वर्णिल जन्मकाळ । तो चुकला ग्रहमूळ । तेणे त्यासी पाडिले ॥२॥ माये तीच मावशी । तिने मज घेतले वोसंगासी । तिचे अंगी होती विवशी । तिने तिसी ग्रासिले ॥३॥ दही भात रत्नताटी । कालवूनि लावी माझे ओंठी । जेविता काग घाली मिठी । धरूनि मुष्टी रगडिला ॥४॥

229. नको तु आमुचे संगतीं । बहु केलीसे फजिती । हे तुज सांगावे पा किती । ऐकती तुं नायकासी रे कान्होबा ॥१॥ जाई तु आपुली निवडी गोधने । आम्हा न लगे तुझे येणे जाणे रे कान्होबा ॥धृ.॥ तुझी संगती ठाउकी आम्हा । त्वा मारिला आपुला मामा ।

229. खेळवी चालवी । हाती धरुनिया नाचवी ॥१॥ ऐसी कृपेची ओतली । माझी विठाई माउली ॥२॥

230. सुटायाचा काही करितो उपाय । तो हे देखे पाय गोवियेले ॥१॥ ऐसिया दुःखाचे सापडलो संधी । हारपली बुद्धी बळ माझे ॥२॥ प्रारब्ध क्रियमाण संचिताचे । वाढेत ठायींचे आले साचे ॥३॥ विधी निषेधाचे सांपडलो अंगे । तृष्णेचिया संगे दुःखी झालो ॥५॥

230. उपजोनिया पुढती येऊ । काला खाऊ दही भात ॥१॥ वैकुंठी तो ऐसे नाही । कवळ काही काल्याचे ॥२॥ एकमेका देऊ मुखी । सुखी घालू हुंबरी ॥३॥ तुका म्हणे वाळवंट । बरवे नीट उत्तम ॥४॥

230. बांधोनिया हात गयावळ (गयाळ) मारिती ॥ दंड ते करिती मोक्षासाठी ॥1॥ गेले ते पितर मोक्षालागी तुझे । आता देंई माझे दक्षिणेसी ॥2॥ बापुडे केंश बोडिती मिशीदाढी । मग दक्षणा हिरडी खातसे हे ॥3॥ फाय काय सांगो मेल्याविण मुक्ती । नाही ते वांछिती स्वप्न सुख ॥4॥

230. कानी घालूनिया बोटे । नाद जे पाहावे । न दिसता जाणावे । नऊ दिवस ॥

230. आला नरदेही पाही । शुध्दी नेणे ठायींचे ठायी ॥१॥ करी प्रपंच काबाड । भार वाही खर द्वाड ॥२॥ न ये राम नाम मुखी । नाही क धी संत ओळखी ॥३॥ करी वाद अपवाद । नाही अंत:करण शुध्द ॥४॥

230. सुरतरू म्हणोनि बाभूळ मानिली । व्यर्थचि ते गेली भावना हो ॥१॥ यालागी वोळखी असावी नेटकी । येईल परिपाकी गुण तया ॥२॥

230. राम बिन निंद न आवे । बिरह सतावे प्रेमकी आच ठुरावे॥धृ०॥ पियाकी जोतबिन मो दर आंधारो दीपक कदायन आवे । पियाजीबिना मो सेज न आलुनी जाननरे ए बिहावे । कबु घर आवे घर आवे॥१॥

230. यासी कोणी म्हणे निंदेची उत्तरे । नागवला खरे तोचि एक ॥१॥ आड वाटे जाता लावी नीट सोई । धर्मनीत ते ही ऐसी आहे ॥धृपद॥ नाइकता सुखे करावे ताडण । पाप नाही पुण्य असे फार ॥२॥ जन्म व्याधि फार चुकतील दुःखे । खंडावा हा सुखे मान त्याचा ॥३॥

230. मोर पिसा कुंचे ढळताती अपार । येताती कुमर यशो-देचे ॥१॥ शिंगे पावे मोहर्‍या वाजती कुसरी । हुंबर आखरी गगन गर्जे ॥२॥ मोतियांचे घोंस चांदवे झळकती । कनक दंड ढाळिती रामकृष्ण ॥३॥ गौरज डौरळा पीतांबार भिनला । स्वेद जो दाटला मुख कमळी ॥४॥

230. गडी मिळाले सकळ । यमुनेतटीं खेळ खेळती ॥१॥ धांवती ते सैरावैरा । खेळ बरा म्हणती ॥२॥ विसरले तहान भुक । देखोनी कौतुक खेळांचे ॥३॥ भुललें संवगडी देखोनी । एका जनार्दनी म्हणतसे ॥४॥

230. चुचकारुनि गोधने बैसविली आखरी । म्हणती याहो श्रीहरी खेळो आता ॥१॥ धावती वोढाळे आवरिली सकळे । झालो तुझिया बळे बळीवंत ॥२॥

231. आजवरी होतो संसाराचे हाती । आता ऐसे चिती उपजले ॥१॥ तुला शरणागत व्हावे नारायणा । अंगिकार दीना आपुलिया ॥२॥ विसरलो काम याजसाठी धंदा । सकळ गोविंदा माझे तुझे ॥३॥ तुका म्हणे विज्ञापना परिसावी । आवडी हे जीवी झाली तैसी ॥४॥

231. आता हेचि जेऊ । सवे घेऊ सिदोरी ॥१॥ हरिनामाचा खिचडी काला । प्रेम मोहिला साधने ॥२॥ चवी चवी घेऊ घास । ब्रह्मरस आवडी ॥३॥ तुका म्हणॆ गोड लागे । तो तो मागे रसना ॥४॥

231. धनियाचे पडपे गेला । जीव जिवे जीव झाला ॥1॥ देही देह हारपले । गेह गेहातीत झाले ॥2॥ झाला आश्रम आश्रमा । जनी म्हणे धरा प्रेमा ॥3॥

231. चोराचिया संगे क्रमिता पै पंथ । ठकूनिया घात करितील ॥ काम क्रोध लोभ घेऊनिया संगे । परमार्थासा निघे तोंचि मूर्ख ॥

231. उदंड शहाणे होवोत तार्किक । परी न कळे अलौकिक महिमा कांही ॥१॥ उदंड वाचन जरी झाले साचे । परी महिमान ययाचे न कळे कांही ॥२॥ उदंड ब्रह्मज्ञान सांगताती गोष्टी । परी अनुभव क सवटी एका नाही ॥३॥ संतांचे उदंड घेताती सोंग । कामनेचा त्याग करिता न ये ॥४॥

231. अहंकारे देह धरी जीवदशा । मग तो पडे सोसा संसारिका ॥१॥ तेणेचि अंतर पडिले मुळाशी । मग भोग सोसी नाना योनी ॥२॥

231. दरद जाने कोय हेली । मै दरद दिवानी॥धृ०॥ घायलकी गत घायल ज्याने । लागी हिये॥१॥ सुली उपर सेजहमारी । किसबीद रहीये सोय॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । वदे सामलीया होय॥३॥

231. निवडे जेवण सेवटीच्या घासे । होय त्याच्या ऐसे सकळ ही ॥१॥ न पाहिजे झाला बुद्धीचा पालट । केली खटपट जाय वाया ॥धृपद॥ संपादिले व्हावे धरिले ते सोंग । विटंबणा व्यंग पडियाली ॥२॥ तुका म्हणे वर्म नेणता जे रांधी । पाववी ते बुद्धी अवकळा ॥३॥

231. खांद्यावरी पांवा कस्तुरीचा टिळा । चालत गोपाळ गाईमागे ॥१॥ यमुने पाबळी गोपा पाचारीत । सिदोर्‍या शोभत पाठीवरी ॥२॥ अंती पंक्ति करी त्या गोपाळांच्या । संगे गोविंद त्यांच्या अखंडित ॥३॥ नामा म्हणे बोने विटो देऊ नका । वैकुंठ-नायका सांभाळावे ॥४॥

231. ऐकता वचन कान्हया म्हणती गडी । काय खेळायाची आता न धरु गोडी ॥१॥ लावियेला चाळा त्वा जगजेठी । आता आम्हा सांगसी तुं ऐशा गोष्टी ॥२॥ एका जनार्दनी कान्होबा खेळ पुरे आता । मांडु रे काला आवडी आनंता ॥३॥

231. पुन्हा पेहरंब्याच्या सुखे गे गाई हरिमुखे । वाजवुनी टाळी रंगीनाचोनी हरिखे ॥१॥ देईल तोचि पाने गे गौरवुनी माने । खोबरियाच्या वाटया माळा गळांची सुमने ॥२॥

232. मज नाही तुझ्या ज्ञानाची ती चाड । घेता वाटे गोड नाम तुझे ॥१॥ नेणते लेंकरु आवडीचे तान्हे । बोलतो वचने आवडीने ॥२॥ भक्ती नेणे काही वैराग्य ते नाही । घातला विठाई भर तुज ॥३॥ तुका म्हणे नाचे निर्लज्ज होऊनी । नाही माजे मनी दुजा भाव ॥४॥

232. चुराचुराकर माखन खाया । गौलनका नन्द कुमर कन्हैया ॥१॥ काहे बराई दिखावत मोही । जानतहु प्रभुपन तेरा सबही ॥२॥ और बात सुन उखलसुगला । बंधलिया आपना तू गोपाला ॥३॥ फ़ेरत बन बन गाऊ धरावत । कहे तुकयाबन्धु लकरी ले ले हात ॥४॥

232. झाली जगाचिये सीमा । वस्तुभाव येर व्योमा ॥1॥ पहा हो अधिकारी । नको असोनी भिकारी ॥2॥ पट तंतूंचा घडला । घट मृत्तिकेचा झाला ॥3॥ पहा श्वानसमची पंडित । जनी म्हणे एकचि मात ॥4॥

232. जंववरी, तंववरी जंबुक करी गर्जना । जव त्या पंचानना देखिले नाही बाप ॥ जंववरी तंववरी वैराग्याच्या गोष्टी । जव सुंदर वनिता दृष्टी देखिली नाही बाप ॥

232. उदंड नागवले वाहावले पुरी । ऐसी याची थोरी काय सांगो ॥१॥ ब्रह्मादिक जेणे बहु नागविले । सिध्द ऋ षि भुलविले येणे देखा ॥२॥ इंद्रादि चंद्रा लावियेले काळे । कामाचिया बळे अहिल्येसी ॥३॥ प्रत्यक्ष शूळपाणि तपिया मुगुटमणी । तो हिंडविला वनी भिल्लणीमागे ॥४॥

232. स्त्रियांचेनि रूपे माया जाली सत्य । धन्य मानी येथे चित्त वाटे ॥१॥ येईल वैराग्य मानसासी जेव्हा । आत्मज्ञान तेव्हा होय तुज ॥२॥

232. सखी आपनो दाम खोटो दोस काहा कुबज्याकू॥धृ०॥ कुबजा दासी कंस रायकी । दराय कोठोडो॥१॥ आपन जाय दुबारका छाय । कागद हू कोठोडो॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । कुबजा बडी हरी छोडो॥३॥

232. दिली हाक मने नव्हे ती जतन । वेगाळले गुणे धाव घेती ॥१॥ काम क्रोध मद मत्सर अहंकार । निंदा हिंसा फार माया तृष्णा ॥धृपद॥ इंद्रियांचे भार फिरतील चोर । खाणे घ्यावया घर फोडू पाहे ॥२॥ माझा येथे काही न चले पराक्रम । आहे त्याचे वर्म तुझे हाती ॥३॥

232. श्रीमुख सुंदर वाटोळे । कैसे नीलोत्पल सांवळे ॥१॥ पै सेंडी गडी धाकुटा । होय घोंगडे खांदा मोठा ॥२॥ थिरू वांसरे होकरी । पुढे वाहती पावे मोहरी ॥३॥ हाती घेऊनि वेताटी । कैसा लागे वासुरा पाठी ॥४॥

232. काला - अभंग २३२ ते २६३ ऐसे नित्यकाळ जाताती वना । गोपाळ रामकृष्ण खेळती खेळ नाना ॥१॥ यमुनेचे तटीं कळंबा तळवटीं । मांडियला काला गोपाळांची दाटी ॥२॥ आणिती शिदोर्‍या आपाअपल्या । जया जैसा हेत तैशा त्या चांगल्या ॥३॥

232. बैसवूनि आले गोधने आखरी खेळ नानापरी मांडियेला ॥१॥ वाजविती पावे मोह्या घमुती । छंदे त्या नाचती गाती ब्रीदे ॥२॥

233. गंगा गेली सिंधुपाशी । जरि तो ठाव नेदी तिशी ॥१॥ तिणे जावे कवण्या ठाया । मज सांगा पंढरिराया ॥२॥ जळ क्षोभले जळचरा । माता बाळा नेदी थारा ॥३॥ तुका म्हणे आलो शरण । देवा त्वा का मौन ॥४॥

233. नाद पडे कानी । मृग पैज घाली प्राणी ॥1॥ आवडी अंतरी । गज मेला पडे गारी ॥2॥ चोख पाहे अंग । दिपे नाडला पतंग ॥3॥ गोडी रसगळा । मच्छ अडकला गळा ॥4॥

233. दुर्लभु रे दुर्लभु रे दुर्लभु । संसारु तुम्ही का नेणा । आहार निद्रेसाठी दवडिता माणुसपणा ॥ आड ना विहिरी बावी ना पोखरणी ।

233. ऊस डोंगा परी रस नोहे डोंगा । काय भुललासी वरलीया रंगा ॥१॥ क मान डोंगी परी तीर नोहे डोंगा । काय भुललासी वरलीया रंगा ॥२॥ नदी डोंगी परी जळ नव्हे डोंगे । काय भुललासी वरलीया रंगा ॥३॥ चोखा डोंगा परी भाव नव्हे डोंगा । काय भुललासी वरलीया रंगा ॥४॥

233. मद्य उतरेल एका दो दिवसात । सागर निवांत होईल तो ॥१॥ परि जाण हे या स्त्रियांसी भुलला । तो मद उतरला नाही कैसा ॥२॥

233. खबर मोरी लेजारे बंदा जावत हो तुम उनदेस॥धृ०॥ हो नंदके नंदजीसु यू जाई कहीयो । एकबार दरसन दे जारे॥१॥ आप बिहारे दरसन तिहारे । कृपादृष्टि करी जारे॥२॥ नंदवन छांड सिंधु तब वसीयो । एक हाम पैन सहजीरे ।

233. कृष्ण माझी माता कृष्ण माझा पिता । बहिणी बंधु चुलता कृष्ण माझा ॥१॥ कृष्ण माझा गुरू कृष्ण माझे तारू । उतरी पैल पारू भवनदीचा ॥धृपद॥ कृष्ण माझे मन कृष्ण माझे जन । सोइरा सज्जन कृष्ण माझा ॥२॥ तुका म्हणे माझा श्रीकृष्ण विसावा । वाटे न करावा परता जीवा ॥३॥

233. गोवळे ह्मणती कांहो आह्मा भितो । ब्रह्मदि वंदिती पायधुळी ॥१॥ गाई तृप्त करी कळबाच्या तळी । सोडिल्या शि-दोरी दावितसे ॥२॥ हमामा घालिता नव्हती माघारे । नाही भीत पोरे येत संगे ॥३॥ नामा म्हणे काय भिऊनि राहिले । नि-वांतचि ठेले ब्रह्मदिक ॥४॥

233. वैकुठींचा हरी गोपवेष धरी । घूऊनि शिदोरी जाय वना ॥१॥ धाकुले संवगडे संगती बरवा । ठाई ठाई ठेवा गोधनांचा ॥२॥ बाळ ब्रह्माचारी वाजवी मोहरी । घेताती हुंबरी एकमेंकां ॥३॥ दही भात भाकरी लोणचें परोपरी । आपण श्रीहरी वाढितसे ॥४॥

233. मिळाले गोपाळ बैसले पाळी । मध्ये वनमाळी विराजला ॥१॥ या रे म्हणती खेळ मांडू । विटीदांडू लगोरीचा ॥२॥

234. तुझे दारींचा कुत्रा । नको मोकलू दातारा ॥१॥ धरणे घेतले दारांत । नको धरून उठवू हात ॥२॥ घातली घातली मुरकुंड । झालो शिरोमणी लड ॥३॥ तुका म्हणे जगज्जीवना । ब्रीद पाहे नारायणा ॥४॥

234. भृंगीचिया अंगी कोणते हो बळ । शरिरे अनाढळ केली आळी ॥1॥ काय तिने तपमुद्रा धरियेली । ह्मणोनिया झाली भृंगी अंगे ॥2॥ अरे बा शहाणिया तैसा करी जप । संतयोगे पाप नाही होय ॥3॥ नामयाची जनी पिटिती डांगोरा । संदेह न धरा करा पूजा ॥4॥

234. वोजावलिया वोढी । वोढी पाडीजे ते नाही । ऐसे विचारुनी पांही । आपुले मनी ।

234. एकाची फजीती होती ते पाहती । शाहाणे गुंतती तये ठायी ॥१॥ आपुला आपाण पायी घाली खोडा । मग चरफडा करीतसे ॥२॥ कोसल्याचे परी मानिताती सुख । पुढे निगर्मा दु:ख गांड फाडी ॥३॥ गोडपणे मासी गुंतली लिगाडी । तैसी होय जोडी स्त्री पुत्रा ॥४॥

234. वत्सामाजी जेवी ते धावे ते गाउली । किंवा ते माउली बाळकी हो ॥१॥ तैसे भक्तिपाशी ज्ञान सहज स्थिती । सापडे प्रतीती आली मज ॥२॥

234. अपनी गरज हो मिटी सावरे हाम देखी तुमरी प्रीत॥धृ०॥ आपन जाय दुवारका छाय ऐसे बेहद भये हो नचिंत॥ ठोर०॥१॥ ठार सलेव करित हो कुलभवर कीसि रीत॥२॥ बीन दरसन कलना परत हे आपनी कीसि प्रीत ।

234. जातो वाराणसी । निरवी गाई घोडे म्हैसी ॥१॥ गेलो येतो नाही ऐसा । सत्य मानावा रे भरवसा ॥धृपद॥ नका काढू माझी पेवे । तुम्ही वरळा भूस खावे ॥२॥ भिकारियाचे पाठी । तुम्ही घेउनि लागा काठी ॥३॥

234. हुंबरीच्या मिषे हुतुतु खेळती । गडयांशी श्रीपति सर्वकाळ ॥१॥ कळंबाचे झाडाखाली कुंकमाचे सदे । गोपाळा पवाडे दावीतसे ॥२॥ काय काय सागे घेसी नानापरी । गोपिकांचे घरी काम सारी ॥३॥ नामा ह्मणे ऐसी अगाध जे कीर्ति । भोळ्या भक्तांप्रति दावीतसे ॥४॥

234. बैसोनी कळंबातळी । गडी मिळाले सकळीं । मिळोनी गोपाळीं । करती काला ॥१॥ नानापरीचीं पक्कान्ने । वाढिताती उत्तम गुणें । सर्वा परिपुर्ण । मध्ये शोभे सांवळा ॥२॥ वडजा वांकुडा पेंदा । आणि सवंगडी बहुधा । काल्याच्या त्या मुदा । घेती आपुलें करी ॥३॥ लोणचें ते नानापरी । वाढिताती कुसरी । सर्व वाढिलें निर्धारी । परिपुर्ण अवघीया ॥४॥

234. करिता उसी हाता नये चेंडु गमाविला । धरुनि कानिं पाठिवरी बैसविती मुला ॥१॥ म्हणती म्हणे कीर । नाहीतरी घेई फेर ॥२॥

235. कुमुदिनी काय जाणे तो परिमळ । भ्रमर सकळ भोगीतसे ॥१॥ तैसे तुज ठावे नाही तुझे नाम । आम्हीच ते प्रेमसुख जाणो ॥२॥ माते तृण बाळा दुग्धाची ते गोडी । ज्याची नये जोडी त्यासी कामा ॥३॥ तुका म्हणे मुक्ताफळ शिंपी पोटी । नाही त्याची भेटी भोग तिये ॥४॥

235. जहाज तारिले तारिले । शेवटी उगमासी आले ॥1॥ भाव शिडासी लाविला । नाम फरारा सोडिला ॥2॥ कथा भरियेले केणे । घ्यारे नका दैन्यवाणे ॥3॥ एका मनाचा विसार । आधी देउनी निर्धार ॥4॥

235. वेदवाणी चांग स्मरता स्मरण । नित्य नारायण हृदयी वसे ॥ तेथील गव्हर जाणतो विरुळा । ब्रह्मी ब्रह्मकळा साधुमुखे ॥

235. क शासाठी आता करू मी घोकणी । जिवासी आटणी काय काज ॥१॥ लिहिले संचिती न चुके कल्पांती । वाउगी का श्रांति धरू जीवी ॥२॥ होणार ते होय न होणार ते न होय । वाउगा उपाय शीण मानू ॥३॥ चोखा म्हणे ऐसी उफराटी चाली । आजि म्या देखिली तुमचे घरी ॥४॥

235. नामसंकीर्तन सदा सर्वकाळ । अखंड प्रेमळ देह ज्याचे ॥१॥ तयासीच भक्ति म्हणावी निर्धार । जाणती उत्तर ज्ञानवंत ॥२॥

235. मै तो तेरे दावन लागीवे गोपाळ॥धृ०॥ कीया कीजो प्रसन्न दिजावे । खबर लीजो आये तुम साधनमे तुम संतनसे । तुम ग‍उवनके रखवाल॥२॥

235. कास घालोनी बळकट । झालो कळिकाळावरी नीट । केली पायवाट । भवसिंधूवरूनि ॥१॥ या रे या रे लाहान थोर । याति भलते नारीनर । करावा विचार । न लगे चिंता कोणासी ॥धृपद॥ कामी गुंतले रिकामे । जपी तपी येथे जमे । लाविले दमामे । मुक्ता आणि मुमुक्षा ॥२॥ एकंदर शिक्का । पाठविला इहलोका । आलो म्हणे तुका । मी नामाचा धारक ॥३॥

235. डोहामाजी वास होता बहुत दिवस । आता कासा-वीस काय सांगू ॥१॥ विक्राळ होऊनि आला चक्रपानी । काळिया निर्वाणी ध्यान करी ॥२॥ नको काढू मज उदका बाहेरी । दंडवत करी काळिया तो ॥३॥ नामा ह्मणे ऐसा काढिला विखरी । कीर्ति वानू तरी किती देवा ॥४॥

235. गडी म्हणती सकळ । कृष्णा तुं घेई कवळ । हरी म्हणे उतावीळ । घ्यावा तुम्ही ॥१॥ गडी नायकती सर्वथा । हरी म्हणे मी नेहे आता । म्हणोनी रुदोनी तत्त्वता । चालिला कृष्ण ॥२॥ कृष्णा नको जाऊ जाण । तुझे ऐकूं वचन । म्हणोनि संबोखुन । आणिला कृष्ण ॥३॥ एका जनार्दनी । लाघव दावी चक्रपाणी । भक्ता वाढवुनी । महिमा वदवी ॥४॥

235. खेळो कोलकाठी पुढे धावसील वेगे । वारुनि वरिच्या वरि राखो नेणसी तू आंगे ॥१॥ आता खेळ कोलकाठी । रे गोपाळ धरुनि दृष्टी ॥२॥

236. तुजवीण कोण । शरण जाऊ नारायणा ॥१॥ ऐसा न देखे मी कोणी । दुजा तिही त्रीभुवनी ॥२॥ पाहिली पुराणे । धुंडाळीली दरुषणे ॥३॥ तुका म्हणे ठायी जडून गेलो तुझ्या पायी ॥४॥

236. हेचि देवाचे भजन । सदा राहे समाधान ॥1॥ येर अवघे संसारिक । इंद्र देव ब्रह्मादिक ॥2॥ वरकडाचा पाड किती । जनी देवास बोलती ॥3॥

236. कामारिकरुणा करुणार्णव झोंबे । करुनिया बिंबे अलिप्तपणे ॥ कामधाम हरि ब्रह्मार्पण करी । आपणची कामारी होये हरी ॥

236. कोणे देखियेले जग । पांडुरंगा मी नेणे ॥१॥ मौन्ये पारू षली वाणी । शब्द खाणी विसरली ॥२॥ एका आधी कै चे दोन । मज पासोन मी नेणे ॥३॥ चोखा मेळा म्हणती संत । हे ही मात उपआधी ॥४॥

236. उदकेवीण मीना होय प्राण-साटी । तैसे नाम पोटी आवडे ज्या ॥१॥ भक्ति हे जयासी सज्ञान बोलती । येर ते जल्पती वाउगेची ॥२॥

236. हरी सखी देख्योरी नंद किशोर॥धृ०॥ मोर मुकुट मकराकृत कुंडल । पीतांबर झलक हरोल॥१॥ ग्वाल बाल सब संग जुलीने । गोवर्धनकी और॥२॥ मिराके प्रभु गिरिधर नागर । हरि भये माखन चोर॥३॥

236. आम्ही वैकुंठवासी । आलो याचि कारणासी । बोलिले जे ॠषी । साच भावे वर्ताया ॥१॥ झाडू संतांचे मारग । आडराने भरले जग । उच्छिष्टाचा भाग । शेष उरले ते सेवू ॥धृपद॥ अर्थे लोपली पुराणे । नाश केला शब्दज्ञाने । विषयलोभी मन । साधन हे बुडविली ॥२॥ पिटू भक्तिचा डांगोरा । कळिकाळासी दरारा । तुका म्हणे करा । जय जयकार आनंदे ॥३॥

236. ब्रह्मादिका पाहता ठक पडियंले । पहाहो कैवल्य गौ-ळिया जोडले ॥१॥ कोण्या ऋणे या केला नकळे । परब्रह्म आमुचे आहे सोंवळे ॥२॥ या गोकुळाचेनी पाडे पाहता । सुख वैकुंठी न दिसे सर्वथा ॥३॥ ऐसा अभिनव आनंदु जाणतो । गोकुळींचे तृण तरुवर तरी होतो ॥४॥

236. काळ्या कांबळ्याची घडी । घालिताती सवंगडी बैसवुनि हरी । कवळ घेती ॥१॥ कृष्ण अपुलेनी हातें । कवळ घाली गडियातें । तयांचीं उच्छिष्ट शितें । घालितसे मुखी ॥२॥ मुखामाजी कवळ । सवंगडे घालिउती सकळ । वैकुंठीचा पाळ । ब्रह्मानंदे डुल्लत ॥३॥ तृप्त झाला जनार्दन । एका वंदीतसे चरण । काया वाचा मन । खुन भक्त जाणती ॥४॥

236. धरुनि हाती हात पोरा धरिसी चिकाटी । न सुटेसि मग बाळिया सांपडता मुष्टी ॥१॥ धरिसी तरी धरि एक हरी चित्ती मनी । नाही तरी अहंकार गोविल वेसनिं ॥२॥

237. बहु उतावीळ भक्तीचिया काजा । होशि केशीराजा मायबापा ॥१॥ तुझ्या पायी मज जलसे विश्वास । म्हणोनिया आस मोकलिली ॥२॥ ऋषी मुनी सिद्धू साधक अपार । कळला विचार त्यासी तुझ ॥३॥ नाहींनास ते सुख दिले तयांस । झाले जे उदास सर्व पाय तुझे ॥४॥

237. चोरा संगतींने गेला । वाटे जाता नागवला ॥1॥ तैसी सांडोनिया भक्ती । धरी विषयाची संगती ॥2॥ अग्निसवे खेळे । न जळे तो परी पोळे ॥3॥ विश्वासला चोरा । जनी म्हणे घाला बरा ॥4॥

237. नाद भेद सिद्ध अवघेचि विरुध्द । जेणे तुटे भेद तेंची जपे ॥ सुताचिये गुंजे सुतचि पै माजे । हरिचरणाबूंजे निवडता ॥२॥

237. घरदार वोखटे अवघे फलकटे । दु:खाचे गोमटे सक ळही ॥१॥ नाशिवंतासाठी रडती रांडा पोरे । काय त्याचे खरे स्त्री पुत्र ॥२॥ लावूनिया मोह भुलविले आशा । त्याचा भरंवसा धरिती जन ॥३॥ सक ळही चोर अंती हे पळती । चोखा म्हणे का न गाती रामनाम ॥४॥

237. नामेविण क्षण जाऊ नेदी घडी । चित्तासी आवडी सर्वकाळ ॥१॥ भजन हे जया बोलिजे देवाचे । मने कायावाचे समर्पिले ॥२॥

237. तुम लाल नंद सदाके कपटी॥धृ०॥ सबकी नैया पार उतर गयी । हमारी नैया भवर बिच अटकी॥१॥ नैया भीतर करत मस्करी । दे सय्या अरदन पर पटकी॥२॥ ब्रिंदाबनके कुंजगलनमो सीरकी । घगरीया जतनसे पटकी॥३॥

237. बळियाचे अंकित । आम्ही झालो बळिवंत ॥१॥ लाथाळीता संसारा । केला षड ऊर्मीचा मारा ॥धृपद॥ जन धन तन । केले तृणाही समान ॥२॥ तुका म्हणे आता । आम्ही मुक्तीचिया माथा ॥३॥