वारकरी रोजनिशी

3062. शिखा सूत्र तुझा गुंतला जमान । तववरी तू जाण श्रुतिदास ॥१॥ त्याची तुज काही चुकतांचि नीत । होसील पतित नरकवासी ॥धृपद॥ बहु झालासी चतुर शाहणा । शुद्ध आचरणा चुको नको ॥२॥ शिखा सूत्र याचा तोडी तू संबंध । मग तुज बाध नाहींनाही ॥३॥

3062. श्वानाचिये परी धांवे । विषयासक्त जीवे भावे ॥१॥ नेणे मान अपमान । सदा विषयावरी ध्यान ॥२॥ नाही देवाची स्मृती । सदा लोळे विषयावर्ती ॥३॥ नाठवेचि कांही धंदा । भुलला तो विषयमदा ॥४॥

3063. पतिव्रता ऐसी जगामध्ये मात । भोगी पाच सात अंधारी ते ॥१॥ भ्रतारासी लेखी श्वानाचे समान । परपुरुषी मन संभ्रम तो ॥२॥ तुका म्हणे तिच्या दोषा नाही पार । भोगील अघोर कुंभपाक ॥३॥ अर्थ :

3063. श्वानाचा तो धर्म करावी वसवस । भले बुरे त्यास कळे कांही ॥१॥ वेश्यांचा धर्म द्रव्य ते हरावें । भलें बुरे भोगावें न कळे कांही ॥२॥ निंदकाचा धर्म निंदा ती करावी । भलें बुरें त्यागावी न कळे कांही ॥३॥ सज्जानांचा धर्म सर्वाभुतीं दया । भेदाभेद तया न कळे कांही ॥४॥

3064. सिंदळीसी नाही पोराची पै आस । राहे बीज त्यास काय करी ॥१॥ अथवा सेती बीज पेरिले भाजोन । सारा देईल कोण काका त्याचा ॥२॥ तुका म्हणे नाही राखायाची चाड । तरि का लिगाड करुनी घेतो ॥३॥ अर्थ :

3064. चंदनाचे झाडा भुजंग वेष्टला । प्राणी तो गुंतला तैसा व्यर्थ ॥१॥ कमळणीं पुष्पी भ्रमर गुंतला । प्राणी वोथंबला तयापरी ॥२॥ मंजुळ गायनी । कुरंग वेधला प्राणी तो गुंतला तैशापरी ॥३॥ मोहळ कंदासी मक्षिका गुंतली । तैशी परी जाहली प्राणियासी ॥४॥

3065. संसारा आलिया एक सुख आहे । आठवावे पाय विठोबाचे ॥१॥ येणे होय सर्व संसार सुखाचा । न लगे दुःखाचा लेश काही ॥धृपद॥ घेतील तयासी सोपे आहे सुख । बोलियेले मुखे नारायण ॥२॥ सांगितली सोय करुणासागरे । तुम्हा काहो बरे न वाटते ॥३॥

3065. बहु बोलता वो तोंडे । नायकती जाहले लंडे ॥१॥ करिती कुंथाकुंथीं । शिकविले नायकती ॥२॥ फजितखोर खर । तैसा अभागी पामर ॥३॥ सुनी धांवे वसवसी । तैसी झोंबे विषयासी ॥४॥

3066. चाले हे शरीर कोणाचिये सत्ते । कोण बोलविते हरीविण ॥१॥ देखवी ऐकवी एक नारायण । तयाचे भजन चुको नको ॥धृपद॥ मानसाची देव चालवी अहंता । मीचि एक कर्त्ता म्हणो नये ॥२॥ वृक्षाची ही पाने हाले त्याची सत्ता । राहिली अहंता मग कोठे ॥३॥

3066. तरठ्या तरठ मारू केला । बुडत्याचे डोई दगड दिला ॥१॥ तैसे जन्मोनियां प्राणी विषयांतें गेले भुलोनीं ॥२॥ अंधाचें संगतीं । कोण सुख चालता पंथी ॥३॥ एका जनार्दनी देवा । नोहें सांगात बरवा ॥४॥

3067. मायारूपे ऐसे मोहिलेसे जन । भोगिती पतन नानाकर्मे ॥१॥ काय याची प्रीती करिता आदर । दुराविता दूर तेचि भले ॥धृपद॥ नाना छंदे अंगी वसती विकार । छळियेले फार तपोनिधि ॥२॥ तुका म्हणे ऐसे सिकवितो तुज । आता धरी लाज मना पुढे ॥३॥

3068. जेजे काही मज होईल वासना । तेते नारायणा व्हावे तुम्ही ॥१॥ काय भाव एक निवडू निराळा । जाणसी तू कळा अंतरीचे ॥धृपद॥ तुजविण मज कोण आहे सखा । जे सांगा आणिका जीवभाव ॥२॥ अवघे पिशुन झाले असे जन । आपपर कोण नाठवे हे ॥३॥

3068. दुःखाचिया भोगी कोडी । रसना गोडी बाधक ॥१॥ पाहता रस उत्तम दिसत । भीतरी रोगाचें गळ गुप्त ॥२॥ गळी अडकला जो मासा । तो जीत ना मरे चरफडी जैसा ॥३॥ जन्ममरण लागले खांदीं । एका जनार्दनी धरा शुद्धी ॥४॥

3069. कैसी करू आता सांग तुझी सेवा । शब्दज्ञाने देवा नाश केला ॥१॥ आता तुझे वर्म न कळे अनंता । तुज न संगता बुडू पाहे ॥धृपद॥ संध्या स्नान केली आचाराची नासी । काय तयापासी म्हणती एक ॥२॥ बुडविली भक्ती म्हणीते पाषाण । पिंडाचे पाळण स्थापुनिया ॥३॥

3069. अडके कमळिणीं कोशी । भ्रमरू जैसा आमोदासी ॥१॥ तैसा विषया लोधला । रामनामे विवंचला ॥२॥ कोरडे काष्ठ भेदोनि जाये । तो कमळदळीं गुंतला राहे ॥३॥ ऐसा विषयीक सायासी । एका जनार्दनी धरी मानसी ॥४॥

3070. नमो नमो तुज माझे हे कारणे । काय झाले उणे करिता स्नान ॥१॥ संतांचा मारग चालतो झाडूनि । हो का लाभ हानि कांहींतरि ॥धृपद॥ न करिसी तरि हेचि कोडे मज । भक्ती गोड काज आणीक नाही ॥२॥ करी सेवा कथा नाचेन रंगणी । प्रेमसुखधणी पुरेल तो ॥३॥

3070. साकरेची गोडी साकर सांडुनि उभी घडी । तैसे आयुष्य जोडिले जोडी नरदेहा ॥१॥ मातियाचें आवदाणें घालिताती अंगी । भोगावयालागीं विषयसुख ॥२॥ गेले गेले बापा हित हातोहाती । पुढे आली राती काळवंखी ॥३॥ आयुष्याच्या शेवटी सुखाचिया गोष्टी । काळा नळा पोटी पडसील बापा ॥४॥

3071. होऊनि संन्यासी भगवी लुगडी । वासना न सोडी विषयांची ॥१॥ निंदिती कदान्न इच्छिती देवान्न । पाहाताती मान आदराचा ॥धृपद॥ तुका म्हणे ऐसे दांभिक भजन । तया जनार्दन भेटे केवी ॥२॥ अर्थ :

3071. व्याघ्रामुखीं सांपडता गाय । तेथे धांवण्या कोण जाय ॥१॥ तैसा विषयभोग साचा । भोगिता सुखाचा सुख म्हणती ॥२॥ येता यमदुतें बापुडीं । कोण सोडी अधमासीं ॥३॥ म्हणोनि मारितसे हाका । भुलुं नका संसारा ॥४॥

3071. विषयाचे सुख मानितो पामर । भोगितो अघोर नरकगती ॥१॥ मारिती ताडिती यमाचे किंकर । कोण सोडी साचार त्यासी तेथे ॥२॥ कळोनी पडती न कळोनी पडती । कोण होईल गती न कळे तया ॥३॥ एका जनार्दनी येतसे करुणा । म्हणोनि वचना बोलणें हे ॥४॥

3072. लांबवूनि जटा नेसोनि कासोटा । अभिमान मोटा करिताती ॥१॥ सर्वांगा करिती विभूतिलेपन । पाहाती मिष्टान्न भक्षावया ॥२॥ तुका म्हणे त्यांचा नव्हे हा स्वधर्म । न कळता वर्म मिथ्यावाद ॥३॥ अर्थ :

3072. भोगितां काम भोगाचे सोहळे । परी अंतकाळीं कळे वर्म त्याचे ॥१॥ चालता देह भोगातें भोगिती । अंतकाळीं होती दैन्यवाणे ॥२॥ भुलला पामर धरूनी भोग आशा । पुढे यमपाश कळेचिना ॥३॥ एका जनार्दनी न कळेचि वर्म । कोण भवकर्म सोडवील ॥४॥

3073. कान फाडूनिया मुद्रा ते घालिती । नाथ म्हणविती जगामाजी ॥१॥ घालोनिया फेरा मागती द्रव्यासी । परि शंकरासी नोळखती ॥२॥ पोट भरावया शिकती उपाय । तुका म्हणे जाय नरकलोका ॥३॥ अर्थ :

3074. कौडीकौडीसाठी फोडिताती शिर । काढूनि रुधिर मलंग ते ॥१॥ पाघरती चर्म लोहाची सांकळी । मारिती आरोळी धैर्यबळे ॥२॥ तुका म्हणे त्यांचा नव्हेचि स्वधर्म । न कळेचि वर्म गोविंदाचे ॥३॥ अर्थ :

3074. छेदी विषयांचा समुळ कंदु । मग भेदु तुटेल ॥१॥ मूळ छेदिता वृक्ष खुडें । तै समुळ विषय उडे ॥२॥ ऐसा अनुराग धरी मनी । देई विषयासी पाणी ॥३॥ एका जनार्दनी गोडी । सहज परमार्थ उघाडी ॥४॥

3075. दाढी डोई मुंडी मुंडुनिया सर्व । पाघुरति बरवे वस्त्र काळे ॥१॥ उफराटी काठी घेऊनिया हाती । उपदेश देती सर्वत्रासी ॥२॥ चाळवुनी रांडा देउनिया भेष । तुका म्हणे त्यास यमदंडी ॥३॥ अर्थ :

3075. विषयी होउनी उदास । सांडी संसाराची आस ॥१॥ तरीच पावाल चरण । संतसेवा घडेल जाण ॥२॥ होऊन उदासवृत्ति । भजन करा दिनरातीं ॥३॥ ऐसी आवड धरा मनी । शरण एका जनार्दनी ॥४॥

3076. होउनी जंगम विभूती लाविती । शंख वाजविती घरोघरी ॥१॥ शिवाचे निर्माल्य तीर्था न सेविती । घंटा वाजविती पोटासाठी ॥धृपद॥ तुका म्हणे त्यासी नाही शिवभक्ती । व्यापार करिती संसाराचा ॥२॥ अर्थ :

3076. कल्पनेचे जळीं वासना काल्लोळीं । बुडाले भवजळीं नामहीन ॥१॥ तयाच्या धांवण्या कोण धांवे देव । ऐसा तो उपाव नेणेचिना ॥२॥ दुःखाचे डोंगर भोगिती बापुडी । कोण काढाकाढी करील त्यांची ॥३॥ एका जनार्दनी संतावांचूनिया । त्या अभाग्याची दया कोण करी ॥४॥

3077. लावूनिया मुद्रा बांधोनिया कंठी । हिंडे पोटासाठी देशोदेशी ॥१॥ नेसोनि कोपीन शुभ्रवस्त्र जाण । पाहाती पक्वान्न क्षेत्रींचे ते ॥धृपद॥ तुका म्हणे ऐसे मावेचे मइंद । त्यापाशी गोविंद नाही नाही ॥२॥ अर्थ :

3077. न सुटेचि आशा गुंते बळे पाशे । दुःखाचिया सरसे म्हणे देव ॥१॥ ऐसे अमंगळ गुंतले कर्दमीं । भोगिताती कर्मीं जन्मदशा ॥२॥ एका जनार्दनी संतांसी शरण । गेलिया बंधन तुटे वेंगी ॥३॥

3078. ऐसे नाना भेष घेऊनी हिंडती । पोटासाठी घेती प्रतिग्रह ॥१॥ परमार्थासी कोण त्यजी संवसार । सांगा पा साचार नांव त्याचे ॥२॥ जन्मता संसार त्यजियेला शुके । तोचि निष्कळंक तुका म्हणे ॥३॥ अर्थ :

3078. फजितखोरांचे जीवी । लाज नाही सर्वथा ॥१॥ सांगता ते न धरती मनी । नायकती कानी शिकविले ॥२॥ म्हैसा जैसा उन्मत्त मदें । काम छंदे तेवीं नाचे ॥३॥ एका जनार्दनी ते पामर । जन्म वेरझार भोगिती ॥४॥

3079. स्त्रिया पुत्र कलत्र हे तव मायावंत । शेवटींचा अंत नाही कोणी ॥१॥ यमाचिये हाती बांधोनिया देती । भूषणे ही घेती काढूनिया ॥२॥ ऐसिया चोरांचा कैसा हा विश्वास । धरिली तुझी कास तुका म्हणे ॥३॥ अर्थ :

3079. आवडी विष खाउनी मेला । तो स्वये नरका गेला ॥१॥ कवणा कवण ठेवी दोष । ऐसा मूर्ख तो तामस ॥२॥ अमृत सांडुनी कांजी प्याला । तैसा नर देह गमाविला ॥३॥ लाहूनि उत्तम शरीर । गमाविले परिकर ॥४॥

3080. न लगती मज शब्दब्रम्हज्ञान । तुझिया दर्शनावाचूनिया ॥१॥ म्हणऊनि तुझे करितो चिंतन । नावडे वचन आणिकाचे ॥धृपद॥ काय ते महत्वे करावी मान्यता । तुज न देखता पांडुरंगा ॥२॥ तुका म्हणे तुज भेटल्यावाचूनि । न राहे त्याहून होइन वेडा ॥३॥

3080. हे तो अवघे फजितीचें भांड । अंतकाळीं तोंड काळे करती ॥१॥ चालता इंदियें म्हणती माझे माझे । अंतकाळीचें वोझे न घेती हे ॥२॥ जरा आलिया निकट भरुनी । जाती हे पळोनि आपुले गृहा ॥३॥ एका जनार्दनी धरी हा विश्वास । रामनामी ध्यास सुखे करी ॥४॥

3081. तुझा म्हणवूनी दिसतो गा दिन । हाची अभिमान सरे तुझा ॥१॥ अज्ञान बाळका कोपली जननी । तयासी निर्वाणी कोण पावे ॥धृ॥ तैसा विठो तुजविन परदेशी । नको या दुःखासी गोवु मज ॥२॥ तुका म्हणे मज सर्व तुझी आशा । अगा जगदीशा पांडुरंगा ॥३॥

3081. आळस निद्रा सांडी । रामनाम म्हणे तोंडी ॥१॥ धन वित्त मान । हे तो श्वानविष्ठाक समानक ॥२॥ पुत्र पत्‍नी संसार । वाया व्यर्थचि भार ॥३॥ हे परतें सांदीं मने । एका जनार्दनी जिणें ॥४॥

3082. आता माझ्या दुःखा कोण हो सांगाती । रखुमाईचा पति पावेचि ना ॥१॥ कायविधा त्याने घातलीसे रेखा । सुटका या दुःखा न होयचि ॥२॥ तुका म्हणे माझी विसरू नको चिंता । अगा पंढरिनाथा पाव वेगी ॥३॥ अर्थ :

3082. हींच दोनी पैंक साधने । साधकें निरंतर साधणें ॥१॥ परद्रव्य परनारी । यांचा विटाळ मने धरी ॥२॥ नको आणिक उपाय । सेवी सद्गुरूचे पाय ॥३॥ म्हणे एका जनार्दन । न लगे आन ते साधन ॥४॥

3083. जन्म मृत्यू फार झाले माझ्या जीवा । ऐक माझा धावा पांडुरंगा ॥१॥ सिणलो बहुत करिता येरझारा । रखुमाईच्या वरा पावे वेगी ॥२॥ तुका म्हणे तू गा पतितपावन । घेई माझा शीण जन्मांतर ॥३॥ अर्थ :

3083. संसार - अभंग ३०८३ ते ३१७७ थोर गर्भीची यातना । आठवितां दुःख मना ॥१॥ नऊमास वैरी । पचे विष्ठेचें दाथरी ॥२॥ जन्म होतांचि जननी । सुख मानी अनुदिनी ॥३॥

3084. पंढरीसी जावे ऐसे माझे मनी । विठाई जननी भेटे केव्हा ॥१॥ न लगे त्याविण सुखाचा सोहंळा । लागे मज ज्वाळा अग्निचिया ॥२॥ तुका म्हणे त्याचे पाहिलिया पाय । मग दुःख जाय सर्व माझे ॥३॥ अर्थ :

3084. धन मानबळे नाठविसी देवा । अंतकाळीं तेव्हा कोण आहे ॥१॥ यमाचे ते दंद बैसतील माथा । मग तुज रक्षितां कोण आहे ॥२॥ माता पिता बंधु सोइरे धाईरे । जोंवरी इंद्रियें चालताती ॥३॥ सर्वस्व कामिनी म्हणविसी कांता । ती ही केश देता रडुं लागे ॥४॥

3085. तन मन धन दिले पंढरिराया । आता सांगावया उरले नाही ॥१॥ आर्त चाड चिंता नाही मनी आशा । तोडियेला फासा उपाधीचा ॥२॥ तुका म्हणे एक विठोबाचे नाम । आहे जवळी दाम नाही रुका ॥३॥ अर्थ :

3085. जरा पावली निजसंधी । अनिवार येती आधी व्याधीं ॥१॥ पायी पडतसें वेंगडी । अधारीं धरणे लागे काठीं ॥२॥ डोळांचि पडे तोंडा लाळ । नाका येत शेंबूड वोंगळ ॥३॥ चुंबन देता पोरांप्रती । बाऊ म्हणोनि पोरें पळती ॥४॥

3086. आलिया संसारा उठा वेग करा । शरण जा उदारा पांडुरंगा ॥१॥ देह हे काळाचे धन कुबेराचे । तेथे मनुष्याचे काय आहे ॥धृपद॥ देता देवविता नेता नेवविता । येथे याची सत्ता काय आहे ॥२॥ निमित्याचा धनी केला असे प्राणी । तुका म्हणे म्हणोनि व्यर्थ गेला ॥३॥

3086. बधिर जाले पै श्रवण । जाले दंत उन्मळण ॥१॥ अझुनी काय धरिसी माया । गेली इंद्रियें विलया ॥२॥ नाकीं श्लेष्मांचा खाल्लोळ । तोंडावाटे पडे लाळ ॥३॥ टरपुर वाजे गुदद्वार । चरणी सांडिली व्यापार ॥४॥

3087. मायावणी धाल्या धाय । गर्भ आंवतणे न पाहे ॥१॥ तैसे पूजिता वैष्णव । सुखे संतोषतो देव ॥धृपद॥ पुत्राच्या विजये । पिता सुखावत जाये ॥२॥ तुका म्हणे अमृतसिद्धी । हरे तृषा आणि व्याधि ॥३॥

3087. डोळा न दिसे न्याहारी । दृष्टी जाली पाठीमोरी ॥१॥ अझुनी काइसा रे मोहो । मिथ्या विषयाचा संदेहो ॥२॥ कानी बैसलीसे टाळी । आली यमाची उथाळी ॥३॥ अंग वाळलें कांचरी । चंद्रबिब चढलें शिरी ॥४॥

3088. तुझे अंगभूत । आम्ही जाणतो समस्त ॥१॥ येरा वाटतसे जना । गुढारसे नारायणा ॥धृपद॥ ठावा थारा मारा । घरचीया संव चोरा ॥२॥ तुका म्हणे भेदा भेद । करुनि करितसे वाद ॥३॥

3088. बारा वर्ष बाळपणक गेले । परि रामराम मुखी नाही आले ॥१॥ अहा रे मूढा जन्मलासी दगड । गमाविलेंक वाड आयुष्यासी ॥२॥ बारा वर्ष तारुण्य अवस्था । कामक्रोधें लाहो घेतला पुरता ॥३॥ बारा वरुषे वृद्धाप्य आले समुळी । जराव्याधीं देहासी कवळी ॥४॥

3089. तुज दिला देह । आजूनि वागवितो भय ॥१॥ ऐसा विश्वासघातकी । घडली कळता हे चुकी ॥धृपद॥ बोलतो जे तोंडे । नाही अनुभविले लंडे ॥२॥ दंड लाहे केला । तुका म्हणे जी विठ्ठला ॥३॥

3089. देहो जै पासुनी झाला । तै पासुनी मृत्यु लागला ॥१॥ साप बेडुकाते गिळी । बेडुक मुखें माशी कवळी ॥२॥ ऐसा काळ गिळितो जना । न कळेचि बुद्धिहीना ॥३॥ मरण जाणतो बापुडीं । धरिती प्रपंचीं आवडी ॥४॥

3090. सर्वस्वाची साटी । तरिच देवासवे गाठी ॥१॥ नाही तरी जया तैसा । भोग भोगवील इच्छा ॥धृपद॥ द्यावे तेचि घ्यावे । म्हणउनि ज्यावे जीवे ॥२॥ तुका म्हणे उरी । मागे नूरविता बरी ॥३॥

3090. जन्मले ते बाळ । परी वाट पाहे काळ ॥१॥ नाही संतसमागम । सदाविषयाचें काम ॥२॥ मुखी रामनाम नाही । सदा संसार प्रवाहीं ॥३॥ एका जनार्दनी भुलोन । स्त्रीआधीन जाहला दीन ॥४॥

3091. गाढव शृंगारिले कोडे । काही केल्या नव्हे घोडे ॥१॥ त्याचे भुंकणे न राहे । स्वभावासी करील काय ॥धृपद॥ श्वान शिबिके बैसविले । भुंकता न राहे उगले ॥२॥ तुका म्हणे स्वभावकर्म । काही केल्या न सुटे धर्म ॥३॥

3091. आमिष देखोनि मीन गुंतलासे गळी । तैसा काळ बळी पाश घाली ॥१॥ आप्त गोत्रज असोनि जवळी । नेताती वहिली यमकाळ ॥२॥ दांत विचकूनियां म्हणती गेला गेला । ऐशा अभाग्याला काय बोध ॥३॥ एका जनार्दनी मनुष्य देहे मूढ । प्रत्यक्ष दगड अवनी भार ॥४॥

3092. आवडे सकळा मिष्टान्न । रोग्या विषा त्यासमान ॥१॥ काय तया एका साठी । कामे केली अवघी खोटी ॥धृपद॥ दर्पण नलगे एका । ठाव नाही ज्याच्या नाका ॥२॥ तुका म्हणे खळा । उपदेशाचा कांटाळा ॥३॥

3092. जाणार जाणार देह हा जाणार । काय उपचार करिसी वाया ॥१॥ मृत्तिकेचे घर बांधितां खचलें । तैसे परि जाहलें न कळे तुज ॥२॥ गृहधनदारा पुत्रपौत्र वाया । स्मरें देवराया एका भावे ॥३॥ एका जनार्दनी घेई अनुतापा । चुकवीं खेपा हे जन्ममृत्यु ॥४॥

3093. अखंड संत निंदी । ऐसी दुर्जनाची बुद्धी ॥१॥ काय म्हणावे तयासी । तो केवळ पापरासि ॥धृपद॥ जो स्मरे राम नामा । तयासी म्हणती रिकामा ॥२॥ जो तीर्थव्रत करी । तयासी म्हणताती भिकारी ॥३॥

3093. धनदारापुत्र अपत्यें म्हणसी माझे । परी हे काळाचे खाजे बापा ॥१॥ गंगेलागीं पूर अवचित आला । लोटोनियां गेला मागुती जैसा ॥२॥ तैसा याचा विश्वास न धरी तू; मनी । यमाची जांचणी तुजसी होय ॥३॥ एका जनार्दनी सोडोनि देई संग । नाम तू अभंग हरीचे वदे ॥४॥

3094. या रे नाचो अवघेजण । भावे आनंदे करून ॥१॥ गाऊ पंढरीचा राणा । क्षेम देऊन संतजना ॥धृपद॥ सुख फुका साठी । साधे हरीनाम बोभाटी ॥२॥ प्रेम वाटीतो उदार । देता नाही सान थोर ॥३॥

3094. ज्यांचें आयुष्य नोहे लेखा । तेही देखा निमाले ॥१॥ इतरांचा पाड कोण । नेमिलें जाण न चुके ते ॥२॥ आणिले ते उसनें साचा । देणे तयाचा प्रकार ॥३॥ शरण एका जनार्दनी करी विनवणी सर्वांसी ॥४॥

3095. उपजले मनी । हे तो स्वामीची करणी ॥१॥ होईल प्रसादाचे दान । तरि हे कवुतक पाहेन ॥धृपद॥ येईल अभय जरि । तरि हे आज्ञा वंदिन शिरी ॥२॥ भक्तीप्रयोजना । प्रयोजावे बंदिजना ॥३॥

3095. पिता पुत्र नातु सर्व काळे ग्रासिले । उरले ते गेले काळमुखीं ॥१॥ सायास करूनि वाढविती माझे । परि काळाचे ते खाजे नेणती ते ॥२॥ बाळतरुण वृद्धदशातें पावती । परी न म्हणती रामराम ॥३॥ एका जनार्दनी भुलला गव्हार । न करी स्वहिताचा ॥४॥

3096. माझे मन पाहे कसून । चित्त न ढळे तुजपासून ॥१॥ कापुनि देइन शिर । पाहा कृपण की उदार ॥धृपद॥ मजवरी घाली घण । परि मी न सोडी चरण ॥२॥ तुका म्हणे अंती । तुजवाचूनि नाही गति ॥३॥

3096. एक पाठी एक पुढा । आहे मरणाचा हुडा ॥१॥ आज मेले उद्यां मरती । मागे राहाती तेही रडती ॥२॥ मरण जाणोनिया पाही । उगेच बोलती प्रवाहीं ॥३॥ ऐसी उगेच भुली पडली देखा । एका जनार्दनी भुलले एका ॥४॥

3097. भूमीवरी कोण ऐसा । गांजू शके हरीच्या दासा ॥१॥ सुखे नाचा हो कीर्त्तनी । जयजयकारे गर्जा वाणी ॥धृपद॥ काळा सुटे पळ । जाती दुरिते सकळ ॥२॥ तुका म्हणे चित्ती । साच माना हे निश्चिंती ॥३॥

3097. नको गुंतूम मायाजाळी । काळ उभा हा जवळीं ॥१॥ नाही तुजलागी तत्त्वता । सोडविणार मातापिता ॥२॥ स्त्रिया पुत्र बंदीजन । करिती तुजलागीं बंधन ॥३॥ धनवित्त कुळें । सोडितील अमंगळें ॥४॥

3098. झाला जीवासी उदार । त्यासी काय भीडभार ॥१॥ करीन आडक्या घोंगडे । उभ्या बाजारी उघडे ॥धृपद॥ जो जो धरिली भीड । तो तो बहु केली चीड ॥२॥ तुका म्हणे मूळ । तुझे उच्चारीन कुळ ॥३॥

3098. इष्ट मित्र बंधु चुलते पुतणे । काळाचे पोसणे सर्व देख ॥१॥ यमाची यातना पडता जीवा ती । कोणा काकुलती करसी मूढा ॥२॥ जोंवरी आहे तुज जवळी धन । तोंवरी पिशून म्हणती माझे ॥३॥ एका जनार्दनी जवळी आला काळ । तेव्हा ते निर्बळ सर्व होती ॥४॥

3099. मिळे हरीदासांची दाटी । रीग न होय शेवटी ॥१॥ तेथे म्या काय करावे । माझे कोणे आइकावे ॥धृपद॥ कैसे तुज लाजवावे । भक्त म्हणोनिया भावे ॥२॥ नाचता नये ताली । वाजविता नये टाळी ॥३॥

3099. एक एक मरती पहाती । दुजियासी भ्रांति कैशी बापा ॥१॥ अरे ग्रासिले शरीर काळे देखा । परि तया मूर्खा न कळे कांही ॥२॥ एका जनार्दनी भुलला प्रपंचा । कोण दुःखा त्याच्या सोडवील ॥३॥

3100. जाणो नेणो काय । चित्ती धरू तुझे पाय ॥१॥ आता हेचि वर्म । गाऊ धरूनिया प्रेम ॥धृपद॥ कासया सांडू मांडू । भाव हृदयीच कोंडू ॥२॥ तुका म्हणे देवा । जन्मोजन्मी मागे सेवा ॥३॥

3100. कन्यादान केल्या पाहे । तो आपले घरों घेउनी जाये ॥१॥ वाया कायशी तळमळ । तेथे कांही न चले बळ ॥२॥ आयुष्याचें अंतीं । पडसी काळाचीये हाती ॥३॥ करी कांही पा विचार । कवणाचें घरदार ॥४॥

3101. जाळे घातले सागरी । बिंदु न राहे भीतरी ॥१॥ तैसे पापियाचे मन । तया नावडे कीर्तन ॥धृपद॥ गाढव गंगेसी न्हाणिले । जाउनि उकरड्यावरी लोळे ॥२॥ प्रीती पोसिले काउळे । जाउनि विष्ठेवरी लोळे ॥३॥

3101. पहा पहा उसां बैसलासे काळ । भरली ते वेळ न चुके मग ॥१॥ सर्वही संबंधीं असता जवळी । नेईल तात्काळीं तुजलागीं ॥२॥ पाहे पा तो बोका बैसतो टपूनी । जातो उचलोनी घेउनी अंश ॥३॥ एका जनार्दनी किती भाकूं कींव । नायकती जीव गुंतले ते ॥४॥

3102. तरलो म्हणऊनि धरिला ताठा । त्यासी चळ झाला फांटा ॥१॥ वायाविण तुटे दोड । मान सुख इच्छी मांड ॥धृपद॥ ग्वाहीविण मात । स्थापी आपुली स्वतंत्र ॥२॥ तुका म्हणे ऐसी किती । नरका गेली अधोगती ॥३॥

3102. काळाचे आहारीं । पडसी शेवटी निर्धारी ॥१॥ ऐसे असोनि ठाउक मना । परि न स्मरे रामराणा ॥२॥ गुंतले ते मायाजाळीं । न कळे गळी लागती ॥३॥ एका जनार्दनी शरण । वाचे न म्हणती नारायण ॥४॥

3103. कठिण नारळाचे अंग । बाहेरी भीतरीचे चांग ॥१॥ तैसा करी का विचार । शुद्ध कारण अंतर ॥धृपद॥ वरी काटे फणसफळा । माजि अंतरी जिव्हाळा ॥२॥ मिठे रुचविले अन्न । नये सतंत कारण ॥३॥

3103. नेमिला काळ लागला पाठी । हे तो दिठी पाहती ॥१॥ एकापाठीं दुसरे जाय । वाया हाय हाय उरते ॥२॥ न सोडी तो लागला मागे । शिणते वाउगे मूर्ख ते ॥३॥ शरण एका जनार्दनी । पडती वदनी काळाचे ॥४॥

3104. बाळ माते निष्ठुर होय । परि ते स्नेह करीत आहे ॥१॥ तैसा तू गा पुरुषोत्तमा । घडी न विसंबसी आम्हा ॥धृपद॥ नेणती भागली । कडे घेता अंग घाली ॥२॥ भूक साहे तहान । त्याचे राखे समाधान ॥३॥

3104. अगाध जीवनी मत्स्य ते असती । नाही दुःखप्राप्ति तया कधी ॥१॥ परि आलिया ढीवर घालितसे गळ । मग तळतळ करुनी काय ॥२॥ आमीष देखोनी भक्षावया जाय । परिनेणे काळ आहे म्हणोनिया ॥३॥ एका जनार्दनी प्राणी तेक भुलले । आमिषा गुंतले मीनापरी ॥४॥

3105. दाता लक्षुमीचा पति । माझे मागणे ते किती ॥१॥ जाणे तान्हेल्याची तहान । पीता गंगा नव्हे न्यून ॥धृ॥ कल्पतरु झाला देता । तेथे पोटाचा मागता ॥२॥ तुका म्हणे संता ध्याता । परब्रम्‍हची आले हाता ॥३॥

3105. देखती निमाले आपुले पुर्वज । पितापुत्र सहज तेही गेले ॥१॥ नाही त्या यमासी करुणा कवणाची । भोगविती दुःखाची नाना योनी ॥२॥ सुकृत पदरी मूळ नाही दोरा । घालिता अघोरा अंत न लगे ॥३॥ एका जनार्दनी नाही तेथे सुख । भोगविती दुःख न सांगवे ॥४॥

3106. कुरुवंडी करीन काया । वरोनि पाया गोजिरिया ॥१॥ बैसले ते रूप डोळा । मन चाळा लागले ॥धृपद॥ परते न सरवे दुरि । आवडी पुरी बैसली ॥२॥ तुका म्हणे विसावलो । येथे धालो धणीवरी ॥३॥

3106. आयुष्य जाते पळ पळ तुजला कैसे कळेना । दो दिवसाची तनु हे साची आलासी रे पाहुणा ॥१॥ चौसष्ट घडीयामाजीं रात्र गेलीं समजेना । आयुष्य खातो काळ तुम्ही राम का रे म्हणाना ॥२॥ नरदेह पांचाचा आणिलासे उसना । कांही तरी स्वहित करा व्यर्थ का रे वल्गना ॥३॥ राम दृढ धरशील तरी तुटेल यातना । भ्रांति माया काढी नको पडुं बंधना ॥४॥

3107. साधनाचे कष्ट मोठे । भय वाटे थोर हे ॥१॥ मुखे गावे भावे गीत । सर्व हित बैसलिया ॥धृपद॥ दासा नव्हे कर्म दान । तन मन निश्चळि ॥२॥ तुका म्हणे आत्मनिष्ठा । भोग चेष्टा मनाची ॥३॥

3107. जैसा गळी लागला मासा । तैसा फांसा यमाचा ॥१॥ जाणते परी वेडे होती । फेरे घेती चौर्‍यांयशी ॥२॥ परि नेघे रामनाम । सदा काम विषयाचे ॥३॥ म्हणे जनार्दनी एका । यासी सुटका कैसेनी ॥४॥

3108. घेता आणिकाचा जीव । तेव्हा कीव कराना ॥१॥ आपले ते वरदळ नेदा । हे गोविंदा कृपणता ॥धृपद॥ सेवा तरी इच्छा सांग । चोरिले अंग साहेना ॥२॥ तुका म्हणे अरे धन्या । निसंतान्या विठोबा ॥३॥

3108. घटिका भरता न लगे वेळ । उभा काल वाट पाहे ॥१॥ कोणी न ये रे संगाती । वाया होतसे फजिती ॥२॥ माप भरता नाही गुंती । वाया कुंथी फळ काय ॥३॥ शरण रिघा जनार्दनी । मोक्षदानीं उदार ॥४॥

3109. आम्हा केले गुणवंत । ते उचित राखावे ॥१॥ तुम्हासी तो चाड नाही । आणिका काही सुखदुःखा ॥धृपद॥ दासांचे तो देखो नये । उणे काय होईल ते ॥२॥ तुका म्हणे विश्वंभरा । दृष्टि करा सामोरी ॥३॥

3109. देह अवसानी काळाची तो संधी । पोहोंचली आधी येवोनियां ॥१॥ कोण सोडवील तुजलागीं बापा । श्रीराम जपा लवलाही ॥२॥ छाया जैशी हाले नाशिवंत खरी । तैशीच ही परी देहाचिया ॥३॥ एका जनार्दनी भुलूं नको माया । काळ तो लवलाह्मा नेईल बापा ॥४॥

3110. अगत्य ज्या नरका जाणे । वीट मानणे कीर्तने ॥१॥ नावडेसा झाला बाप । आले पाप वस्तीसि ॥धृपद॥ नारायण नाही वाचे । ते यमाचे अंदण ॥२॥ तुका म्हणे अभक्तासी । माता दासी जगझोडी ॥३॥

3111. पहा ते पांडव अखंड वनवासी । परि त्या देवासी आठविती ॥१॥ प्रल्हादासी पिता करितो जाचणी । परि तो स्मरे मनी नारायण ॥धृपद॥ सुदामा ब्राम्हण दरिद्रे पीडिला । नाही विसरला पांडुरंगा ॥२॥ तुका म्हणे तुझा न पडावा विसर । दुःखाचे डोंगर झाले तरी ॥३॥

3111. काळे ग्रासिलेंक सकळ । उरला जाऊ नेदी वेळ । घटिका आणि पळ । रामनाम स्मरे जना ॥१॥ अरे आलेती संसारा । कांही ती विचार करा । आयुष्याचा दोरा । तुटे तो न कळेची ॥२॥ करुणा नाही तया यमासी । काढिती वोढिती जिवासी । भोगविती चौर्‍यांशी । यातना ते दुस्तर ॥३॥ म्हणोनी येतसे करुणा । शरण एका जनार्दना । वाचे रामनाम म्हणा । मग सुख पावाल ॥४॥

3112. जन्ममरणांची कायसी चिंता । तुझ्या शरणागता पंढरीराया ॥१॥ वदनी तुझे नाम अमृतसंजीवनी । असता चक्रपाणी भय काय ॥धृपद॥ हृदयी तुझे रूप बिंबले साकार । तेथे कोण पार संसाराचा ॥२॥ तुका म्हणे तुझ्या चरणांची पाखर । असता कळिकाळ पाया तळी ॥३॥

3112. नरदेहीं सुख सोहळा संस्कार । परितेथें विकार दैवयोगे ॥१॥ बालत्वाचें सुख अज्ञान दशेंत । रामनाम मुखांत न ये कधी ॥२॥ तरुण अवस्था विषयांचे ध्यान । न ये ते भजन मुखी कदा ॥३॥ जरेनें वेष्टिलें जाले वृद्धपण । एका जनार्दन भजन नेणे ॥४॥