धनवंत एक बहिर अंधळे
2471.
धनवंत एक बहिर अंधळे । शुभ्र कुष्ठ काळे भोग अंगी ॥१॥
प्रारब्धाचि गति न कळे विचित्र । आहे हाती सूत्र विठोबाचे ॥धृपद॥
आणीक रोगांची नावे सांगो किती । अखंड असती जडोनिया ॥२॥
तुका म्हणे नष्ट संचिताचे दान खाता पावे सुख नेंदी ॥३॥
अर्थ :
संत तुकाराम महाराज म्हणतात एखादा मनुष्य धनवान असतो, पण तो बहिरा किंवा आंधळा असतो; काहीजण शुभ्र (पांढरे) असूनही कुष्ठरोगाने ग्रस्त असतात, तर काही काळे असूनही शरीरावर विविध भोग (दुःख) भोगत असतात. (१) या सर्व गोष्टींची कारणे म्हणजे प्रारब्धाची गती आहे, जी फार विचित्र आहे आणि आपल्याला कळत नाही. या सर्वांचा धागा (नियंत्रण) विठोबाच्या हातात आहे. (धृपद) आणखी किती रोगांची नावे सांगू? असे अनेक रोग सतत माणसाला जडून राहतात आणि त्याला त्रास देत असतात. (२) तुकाराम महाराज म्हणतात —
पूर्वजन्मी साठवलेले (संचित) कर्म नष्ट होत असताना माणूस हे दुःख भोगतो; त्यामुळे त्याला खरे सुख मिळत नाही. (३)
