भरला दिसे हाट । अवघी
927.
भरला दिसे हाट । अवघी वाढली खटपट । संचिताचे वाट । वाटाऊनि फांकती ॥१॥
भोगा ऐसे ठायाठाव । कर्मा त्रिविधाचे भाव । द्रष्टा येथे देव । विरहित संकल्पा ॥धृपद॥
दिला पाडूनिया धडा । पापपुण्यांचा निवाडा । आचरती गोडा । आचरणे आपुलाल्या ॥२॥
तुका म्हणे पराधीने । जाली ओढलिया ॠणे । तुटती बंधने । जरि देवा आळविती ॥३॥
अर्थ :
संत तुकाराम महाराज म्हणतात — हा संसार जणू एखाद्या गजबजलेल्या बाजारासारखा दिसतो, जिथे सर्वत्र खटपट चाललेली आहे आणि प्रत्येक जण आपापल्या संचित कर्मानुसार आपला वाटा घेऊन भोग भोगत आहे (१); प्रत्येक ठिकाणी भोगांची व्यवस्था आहे आणि त्रिविध कर्मांचे (संचित, प्रारब्ध, क्रियमाण) परिणाम चालू आहेत, पण या सर्वांचा साक्षी देव आहे, जो संकल्परहित आहे (धृपद); देवाने पाप-पुण्याचा नियम स्पष्ट करून ठेवला आहे आणि प्रत्येक जण आपल्या आचरणानुसार गोड किंवा कडू फळ भोगत आहे (२); तुकाराम महाराज म्हणतात — हे सर्व जीव कर्माच्या ऋणामुळे पराधीन झालेले आहेत, पण जर त्यांनी देवाला आळवले तर त्यांच्या बंधनांचा नाश होऊ शकतो (३).
