अग्नीमाजी पडे धातु ।
998.
अग्नीमाजी पडे धातु । लीन होउनि राहे अंतु । होय शुद्ध न पावे धातु । पटतंतुप्रमाणे ॥१॥
बाह्यरंगाचे कारण । मिथ्या अवघेचि भाषण । गर्व ताठा हे अज्ञान । मरण सवे वाहातसे ॥धृपद॥
पुरे मातलिया नदी । लव्हा नांदे जीवनसंधी । वृक्ष उन्मळोनि भेदी । परि तो कधी भंगेना ॥२॥
हस्ती परदळ जो भंगी । तया पायी न मरे मुंगी । कोण जाय संगी । पाणोवाणी तयाच्या ॥३॥
पिटिता घणे वरी सैरा । तया पोटी राहे हिरा । तैशा काय तगती गारा । तया थोरा होऊनि ॥४॥
लीन दीन हेचि सार । भव उतरावया पार । बुडे माथा भार । तुका म्हणे वाहोनि ॥५॥
अर्थ :
अग्नीत जर सोने किंवा धातू पडले तर ते त्यात लीन होतात. म्हणून ते अंती तसेच राहुण शुध्द होतात पण त्याच ठिकाणी वस्त्र किंवा धागा अग्नीत पडला तर त्यांचा नाश होतो. त्या प्रमाणे बाह्य रंग हि खोटी असतात मिथ्या असतात गर्व व अज्ञान हे मिथ्या असते पण जीव गेला तरी अज्ञान त्याच्या बरोबर असते. पूर जर आला तर लव्हाळे नम्र होऊन तसेच राहतात पण वृक्ष उन्मळून पडतात. आहो हत्ती शत्रूंना मारतो पण त्याच्या पाया खाली एक छोटी मुंगीही मरत नाही म्हणून हत्तीच्या मागोमाग त्याच्याशी लढण्यासाठी कोण जाणार ? हिरा घणा खाली फुटत नाही तो त्याच्या पोटात घुसतो मग गाराही तश्याच असतात पण त्या घानाच्या खाली टिकतात काय ? तुकाराम महाराज म्हणतात लीन दिन होऊन राहावे तरच आपण भवसागर तरू शकतो पण जो ऐटीत राहतो तो या भवसागारातच वाहतो.
