सार्थ पंचदशी सूची जीवापेतं वाव किल शरीरं म्रियते न सः ।इत्यत्र न विमोक्षोऽर्थः किन्तु लोकान्तरे गतिः ॥ ४१ ॥तर मग ”जीवापेतं वावकिल” श्रुतीवरून शरीर मेले तरी जीव मरत नाहीं असें दिसते. तेव्हां आमच्या बोलण्यास विरोध येतो असें कोणी म्हणेल तर…
सार्थ पंचदशी सूची सन्धयोऽखिलवृत्तीनामभावाश्चावभासिताः ।निर्विकारेण येनासौ कूटस्थ इति चोच्यते ॥ २१ ॥या ज्या एका मागून एक वृत्ति निघतात त्यामधील संधी आणि त्या लीन झाल्यावर त्यांचा अभाव ज्या निर्विकार चैतन्याचे योगाने समजतात, त्याला कूटस्थ असें म्हणतात. ॥ २१ ॥ घटे द्विगुणचैतन्यं…
सार्थ पंचदशी सूची खादित्यदीपिते कुड्ये दर्पणादित्यदीप्तिवत् ।कूटस्थभासितो देहो धीस्थजीवेन भास्यते ॥ १ ॥ज्याप्रमाणें भिंतीवर आकाशांतील सूर्याचा एक प्रकाश पडला असून त्यावरच दुसरा आरशमधील प्रतिबिंबित सूर्याचा प्रकाश पडावा, त्याप्रमाणें हा देही दोन प्रकारच्या ज्ञानांनी प्रकाशीत झाला आहे. पूर्वी ब्रह्मज्ञानाचे योगाने प्रकाशित…
सार्थ पंचदशी सूची विपर्यस्तो निदिध्यासेत्किं ध्यानमविपर्ययात् ।देहात्मत्वविपर्यासं न कदाचिद्‌भजाम्यहम् ॥ २६१ ॥ज्याला देहात्मबुद्धि वारंवार होते त्यानें निदिध्यास करावा. मला तसा विपर्यय मुळींच होत नाही, मग निदिध्यासाची खटपट तरी कशाला ? ॥ २६१ ॥ अहं मनुष्य इत्यादिव्यवहारो विनाऽप्यमुम् ।विपर्यासं चिराभ्यस्तवासनातोऽवकल्पते ॥…
सार्थ पंचदशी सूची यो ब्रह्म वेद ब्रह्मैव भवत्येव इति श्रुतिः ।श्रुत्वा तदेकचित्तः सन् ब्रह्म वेत्ति न चेतरत् ॥ २४१ ॥“ब्रह्मवित् ब्रह्मैव भवति” ही श्रुति ध्यानीं घेऊन तो ब्रह्माचेच चिंतन करतो, दुसरे करीत नाहीं. ॥ २४१ ॥ देवत्वकामा ह्यग्न्यादौ प्रविशन्ति यथा…
सार्थ पंचदशी सूची यदा स्वस्यापि भोक्तृत्वं मन्तुं जिह्रेत्ययं तदा ।साक्षिण्यारोपयेदेतदिति कैव कथा वृथा ॥ २२१ ॥जेव्हां आपलेंच भोक्तृत्व खरें मानण्यास याला लाज वाटते, तेव्हां साक्षीला भोक्तृत्व तो लावणार नाहीं हें कशास सांगितलें पाहिजे ? ॥ २२१ ॥ इत्यभिप्रेत्य भोक्तारमाक्षिपत्यविशङ्कया ।कस्य…
सार्थ पंचदशी सूची भोक्ता स्वस्यैव भोगाय पतिजायादिमिच्छति ।एष लौकिकवृत्तान्तः श्रुत्या सम्यगनूदितः ॥ २०१ ॥अशा प्रकारचा भोक्ता पतिजायादि विषयांची जी इच्छा करितो ती केवळ आपल्या सुखाकरितां, अशी जी प्रसिद्धि आहे, तिचाच अनुवाद श्रुतीने केला. ॥ २०१ ॥ भोग्यानां भोक्तृशेषत्वान्मा भोग्येष्वनुरज्यताम् ।भोक्तर्येव…
सार्थ पंचदशी सूची यत्र त्वस्य जगत्स्वात्मा पश्येत्कस्तत्र केन किम् ।किं जिघ्रेत्किं वदेद्वेति श्रुतौ तु बहु घोषितम् ॥ १८१ ॥याजवर असा एक पूर्वपक्ष आहे कीं, ” यत्रत्वस्य जगत् स्वात्मा” या श्रुतीचा अर्थ असा आहे की ज्या मोक्षावस्थेच्याठायीं सर्व जग आपण होतो,…
सार्थ पंचदशी सूची स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा ।कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात् करिष्यस्यवशोऽपि तत् ॥ १६१ ॥हे अर्जुना, तूं आपल्या प्रारब्ध कर्मानें बांधला गेला आहेस, म्हणून जें कर्म करण्याची तुला इच्छा नाहीं तेंही परवश होऊन मोहाने तुला करावेच लागतें. ॥ १६१…
सार्थ पंचदशी सूची एवमादिषु शास्त्रेषु दोषाः सम्यक् प्रपञ्चिताः ।विमृशन्ननिशं तानि कथं दुःखेषु मज्जति ॥ १४१ ॥इत्यादि वाक्यांनीं शास्त्राचे ठायीं जे दोष सांगितले आहेत, त्यांचे नित्य मनन करीत असल्यावर मनुष्य कसा बरे दुखांत पडेल ? ॥ १४१ ॥ क्षुधया पीड्यमानोऽपि न…
