सार्थ पंचदशी सूची ब्रह्मानन्दं प्रवक्ष्यामि ज्ञाते तस्मिन्नशेषतः ।ऐहिकामुष्मिकानर्थव्रातं हित्वा सुखायते ॥ १ ॥ ब्रह्मवित्परमाप्नोति शोकं तरति चात्मवित् ।रसो ब्रह्मरसं लब्ध्वाऽऽनन्दी भवति नान्यथा ॥ २ ॥प्रतिष्ठां विन्दते स्वस्मिन् यदा स्यादथ सोऽभयः ।कुरुतेऽस्मिन्नन्तरं चेदथ तस्य भयं भवेत् ॥ ३ ॥वायुः सूर्यो वह्निरिन्द्रो…
सार्थ पंचदशी सूची परमात्माऽद्वयानन्दपूर्णः पूर्वं स्वमायया ।स्वयमेव जगद्‌भूत्वा प्राविशज्जीवरूपतः ॥ १ ॥विष्ण्वाद्युत्तमदेहेषु प्रविष्टो देवता भवेत् ।मर्त्याद्यधमदेहेषु स्थितो भजति मर्त्यताम् ॥ २ ॥अनेकजन्मभजनात् स्वविचारं चिकीर्षति ।विचारेण विनष्टायां मायायां शिष्यते स्वयम् ॥ ३ ॥अद्वयानन्दरूपस्य सद्वयत्वं च दुःखिता ।बन्धः प्रोक्तः स्वरूपेण स्थितिर्मुक्तिरितीर्यते ॥…
सार्थ पंचदशी सूची सकामो निष्काम इति ह्यशरीरो निरिन्द्रियः ।अभयं हीति मुक्तत्वं तापनीये फलं श्रुतम् ॥ १४१ ॥शि० -यास प्रमाण काय ? गु० -“सोऽकामो निष्काम इति” इत्यादिक श्रुतीने तापनीय उपनिषदांत उपासनेचे मोक्षरूप फळ सांगितलें आहे. ॥ १४१ ॥ उपासनस्य सामर्थ्याद्विद्योत्पत्तिर्भवेत्ततः ।नान्यः…
सार्थ पंचदशी सूची पामराणां व्यवहृतेर्वरं कर्माद्यनुष्ठितिः ।ततोऽपि सगुणोपास्तिर्निर्गुणोपासनं ततः ॥ १२१ ॥एकापेक्षा एक श्रेष्ठ आहेच आहे, अडाण्याच्या व्यवहारापेक्षां कर्मानुष्ठान बरें. त्याहीपेक्षां सगुणोपासना बरी, त्याहीपेक्षा निर्गुण उपासना श्रेष्ठ. ॥ १२१ ॥ यावद्विज्ञानसामीप्यं तावच्छ्रैष्ठ्यं विवर्धते ।ब्रह्मज्ञानाय ते साक्षान्निर्गुणोपासनं शनैः ॥ १२२ ॥याप्रमाणे…
सार्थ पंचदशी सूची वर्णाश्रमादयो देहे मायया परिकल्पिताः ।नात्मनो बोधरूपस्येत्येवं तस्य विनिश्चयः ॥ १०१ ॥कारण ज्याला मी अमुक वर्णातला, मी अमुक आश्रमी, मी तरुण, मी वृद्ध, असा अभिमान, त्यालाच काय ते विधिनिषेध.पण तत्त्ववेत्त्याचा तर असा निश्चय असतो कीं, हे वर्णाभश्रमादिक देहाचे…
सार्थ पंचदशी सूची वेदाध्यायी ह्यप्रमत्तोऽधीते स्वप्नेऽपि वासितः ।जपिता तु जपत्येव तथा ध्यातापि वासयेत् ॥ ८१ ॥ज्याप्रमाणें वेदाचे अध्ययन करणारा किंवा जप करणारा सदा सर्वदा त्यांतच गढून जाऊन स्वप्नांत सुद्धा आपला अभ्यास करतो, त्याप्रमाणें ब्रह्मोपासकानेंही त्यांतच सदा सर्वदा असावे. ॥ ८१…
सार्थ पंचदशी सूची अवास्तवी वेद्यता चेदुपास्यत्वं तथा न किम् ।वृत्तिव्याप्तिर्वेद्यता चेदुपास्यत्वेऽपि तत्समम् ॥ ६१ ॥शि० -ब्रह्माची वेद्यता कांहीं खरी नव्हे. गु० ब्रह्माची उपास्यता तरी कुठे आम्ही खरी म्हणतो. शि० – ज्ञान होण्यास वृत्तीची व्याप्ति लागते. गु० -उपासनेला ही शब्दबलाने वृत्तीची…
सार्थ पंचदशी सूची अतीतेनापि महिषीस्नेहेन प्रतिबन्धतः ।भिक्षुस्तत्त्वं न वेदेति गाथा लोके प्रगीयते ॥ ४१ ॥भूत प्रतिबंधाचें उदाहरण तेथें असें दिलें आहे कीं, कोणी एक मनुष्याची आपल्या म्हशीवर फार प्रीति होती. पुढे त्यानें संन्यास घेतला. वेदांत श्रवणाचे वेळीं ती म्हैस वरचेवर…
सार्थ पंचदशी सूची देहाद्यात्मत्वविभ्रान्तौ जागृत्यां न हठात्पुमान् ।ब्रह्मात्मत्वेन विज्ञातुं क्षमते मन्दधीत्वतः ॥ २१ ॥गुरु – जरी शास्त्राचे ठायीं महावाक्यांनीं ब्रह्माचे प्रत्यक्ष ज्ञान होण्याजोगें वर्णन केलें आहे, तरी त्याचा अर्थ मूढास समजत नाहीं. कारण कीं, देहादिकाला मी म्हणणें अशी जी भ्रांति…
सार्थ पंचदशी सूची संवादिभ्रमवद्ब्रह्मतत्त्वोपास्त्यापि मुच्यते ।उत्तरे तापनियेऽतः श्रुतोपास्तिरनेकधा ॥ १ ॥गुरु – एथपर्यत मागील सर्व प्रकरणांत ज्ञान म्हणने काय, तें महावाक्यापासून कसें प्राप्त होतें व त्यापासून मुक्तीची सिद्धि कशी होते, याजविषयीं बरेंच प्रतिपादन केले. आतां या प्रकरणी मुमुक्षूस बुद्धिमांद्यादि प्रतिबंधामुळें…
