संख्या शास्त्र ४ चार sankhya Shastra Four
संख्या ४ चतुर्थ-१ चार वस्तूंच्या समुच्चयापैकीं चवथ्या वस्तूला संकेतानें म्हणतात. कात, मोक्ष, दंड इ. (अ) १ पान, २ सुपारी, ३ चुना आणि ४ कात ; (आ) १ धर्म २ अर्थ, ३ काम आणि ४ मोक्ष ; (इ) १ साम, २…
Category संख्या
संख्या ३ तीन Sankhya Shastra Three
संख्या ३ तीन अवस्था नृत्यकलेच्या-१ लयतालमूलक, २ भावमूलक, आणि ३ रसमूलक. या तिन्ही प्रकारांचा परस्पर सहयोग म्हणजे नाट्य (नवयुग दि. अंक) तीन अवस्था (जीवनाच्या)- १ पुत्र, २ पति आणि ३ पिता. तीन अवस्था (स्त्रीजीवनाच्या)- १ कन्या, २ कांता व ३…
संख्या २ दोन sankhya shastra Two
संख्या २ दोन (अठराही पुराणांतर्गत सारवचनें)-१ परोपकार हें पुण्य ब २ परपीडा हें पाप. अष्ठादशपुराणेषु व्यासस्य वचनद्वयम् । परोपकार : पुण्याय पापाय परपीडनम् ॥ (सु.) दोन अयनें-१ दक्षिणायन आणि २ उत्तरायण. दक्षिणायनांत सूर्याची गति दक्षिणेकडे असते. आरंभ कर्कसंक्रातीपासून…
संख्या १ एक sankhya shastra one
संख्या १ एक-एकोऽहम्-एकच ब्रह्म हें एकच आहे. एकच ’ सत् स्वरूप ’ ’ एकोऽहम् बहु स्याम् ’ सर्व सृष्टींतील चराचर वस्तूंच्या उत्पत्तीचें कारकत्व या ’ एक ’ च्या मागें आहे. (अंकशास्त्र) एक अग्नि, एक सुर्य आणि एकच उषा-एकच…
संख्या ० शून्य sankhya shastra
संख्या ० शून्य-आकाशवाचक शब्द, पूर्ण. हें जगत् असत् आहे म्हणून तें शून्य आहे. या असत् जगाच्या बुडाशीं कूटस्थ अधिकारी असें जें एक सत्तत्त्व वा परमात्मतत्त्व आहे त्यास शून्य, शून्याचा निष्कर्ष व शून्य विशेष अशा संज्ञा आहेत. सर्व…
संख्या सहा ६ sankhya saha six
संख्या ६ सहा राष्ट्रीय दुर्घटना – १ अतिवृष्टि , ३ अनावृष्टि , ३ टोळधाड ४ उंदीर फार होणें , ५ पोपट वगैरे प्राण्यांचा उपद्र्व व ६ परकीय सत्तेचे आक्रमण . अतिवृष्टिः शलभाःमूषकाःशुकाः । प्रत्यासन्नाश्च राजानः षडेता ईतयःअ स्मृताः ॥ ( सु…
सोळा अंगें मंत्रयोगाचीं-
सोळा अंगें मंत्रयोगाचीं- सोळा अंगें मंत्रयोगाचीं- १ भक्ति, २ शुद्धि, ३ आसन, ४ पंचांग सेवन, (१ उपास्य देवतेची गीता, २ सहस्त्रनाम, ३ स्तव, ४ कवच व ५ ह्रदय) ५ आचार, ६ धारणा, ७ दिव्यदेश सेवन, ८ प्राणक्रिया, ९ मुद्रा, १० तर्पण, ११ हवन, १२ बलि, १३ याग, १४ जप,१५ ध्यान व १६ समाधि, (शक्तिपात रहस्य)…
संख्या १ एक sankhya ek one वन
संख्या १ एक-एकोऽहम्-एकच ब्रह्म हें एकच आहे. एकच ’ सत् स्वरूप ’ ’ एकोऽहम् बहु स्याम् ’ सर्व सृष्टींतील चराचर वस्तूंच्या उत्पत्तीचें कारकत्व या ’ एक ’ च्या मागें आहे. (अंकशास्त्र) एक अग्नि, एक सुर्य आणि एकच उषा-एकच…
शून्य झिरो संख्या शून्यकान शून्यचरण शून्य जिव्हा शून्यवाद शून्यशिर
शून्य- आकाशवाचक शब्द, पूर्ण. हें जगत् असत् आहे म्हणून तें शून्य आहे. या असत् जगाच्या बुडाशीं कूटस्थ अधिकारी असें जें एक सत्तत्त्व वा परमात्मतत्त्व आहे त्यास शून्य, शून्याचा निष्कर्ष व शून्य विशेष अशा संज्ञा आहेत. सर्व संसाराची…
सोळा (सांधे) मानव शरीराचे-
सोळा (सांधे) मानव शरीराचे- १ मान, १ कंबर, २ खांदेअ, २ कोपरे (हाताचे) २ मनगटें, २ मनगटें, २ बोटांचे, २ जांघा. २ गुडघे आणि २ घोटे मिळून सोळा. घरा सोळा सांदी । बहात्तर कोठे (कोठडया) । नवही दारवंटे । झाडीत…