🕉अध्याय ३ नवनाथ भक्त

🙏 34. संत नवनाथ - नवनारायण · ABH-081085 · अभंग क्र. ३

3.
🕉अध्याय ३ नवनाथ भक्तिसार ग्रंथ ओवीबद्ध
🪔
👉अध्याय तिसरा - फलश्रुति 👉 शत्रूंचा नाश
श्रीगणेशाय नमः
जयजयाजी पंढरीशा । रुक्मिणीवरा आदिपुरुषा । पुंडलीकवरदा पुंडरीकाक्षा । सर्वसाक्षी जाणता तू ॥१॥
हे जगत्पालका जगन्नायका । ब्रह्मांडावरी यादवकुळाटिळका । आता भक्तिसारी दीपिका । ग्रंथार्थदृष्टी मिरवावी ॥२॥
मागिले अध्यायी सिद्धसाधन । श्रीमच्छिंद्रनाथा आले घडोन । उपरांतिक भस्मदान । सरस्वतीते तेणे केले ॥३॥
केले परी दैवहत । तिने टाकिले गोमहींत । परी फार ठकली अदैववंत । अतिहीन प्रारब्धी ॥४॥
घर पुसत लाभ आला । तो निर्दैवपणे पदी लोटिला । की पुढे मांदुस येता वहिल । अंध होय आवडीने ॥५॥
की अवचट लाधला चिंतामणी । तो आवडी गोवी गोफणी । की खडा म्हणोनि देतो झोंकोनी । कृषिशेती टाकीतसे ॥६॥
की अवचट लाधता पीयूषघट । विष म्हणोनि करी वीट । तेवी विप्रजाया अदैवे पाठ । नाडलीसे सर्वस्वी ॥७॥
सहज काननी फिरता फिरता । जाऊनि बैसे कल्पतरुखालता । परी दैवइच्छे भूत खाईल आता । तन्न्याये नाडली ॥८॥
की कामधेनु गृही आली । ती बाहेर बळे चि दवडिली । तन्न्याये परी झाली । नाडलीसे सर्वस्वे ॥९॥
किंवा बाण ढाळिता खेळींमेळी । निधान लाधला हस्तकमळी । तो गार म्हणोनि सांडिला जळी । महाडोही निर्दैवे ॥१०॥
की सहज आतुडे हाती परीस । खापर म्हणोनि टाकितसे त्यास । की घरा आला राजहंस । वायस म्हणोनि दवडिला ॥११॥
की हार देऊ देव उदित । परी त्यासी भासले परम भूत । तन्न्याये विप्रकांतेस । घडोनि आले महाराजा ॥१२॥
येरीकडे मच्छिंद्रनाथ । पूर्वसमुद्री जगस्त्राथ । करोनि सेतुबंधा येत । रामेश्वरदर्शनी ॥१३॥
तो श्वेती येऊनि करी स्नान । अवचट देखिला वायुनंदन । क्लेशशरीरा जरा व्यापून । सान शरीरी बैसला ॥१४॥
तया संधींत मेघ वर्षाव । करिता झाला सहजस्वभाव । दरडी उरकोनि गुहा यास्तव । करिता झाला मारुती ॥१५॥
वरुनि वर्षाव पर्जन्य करीत । येरु इकडे दरडी उकरीत । ते पाहोनि मच्छिंद्रनाथ । विस्मयाते पावले ॥१६॥
पावला परी हटकोनि बोलत । म्हणे मकंटा तू मूर्ख बहुत । आता करिसी सदन निश्वित । स्वशरीर रक्षावया ॥१७॥
पर्जन्य वर्षे विशाळधार । यांत कधी करसील घर । जैंसे तस्करी लुटलियावर । दीपा तेल भरीतसे ॥१८॥
की बाईल गेलिया झोंपा केला । तैसा न्याय घडोनि आला । की स्वसदनाते पावक लागला । कूप खणी विझवावया ॥१९॥
की ग्रीवे पडता काळफांस । मग वाचिता होय अमरस्तोत्रास । की परम पीडिता तृषार्तास । कूप खणू म्हणतसे ॥२०॥
की हृदयी पेटला जठरानळ । कामधेनूचे इच्छिती फळ । किंवा मेघ ओसरल्या बीजे रसाळ । महीलागी पेरीतसे ॥२१॥
तन्न्याये पर्जन्यकाळ । सदन करिसी उतावीळ । तस्मात् मूर्ख मर्कट वाचाळ । मिरवू आलासी पुढाग ॥२२॥
ऐसे ऐकोनि वायुनंदन । म्हणे चतुर आहेस कोण । येरु म्हणे जती पूर्ण । मच्छिंद्र ऐसे मज म्हणती ॥२३॥
येरु ह्नणे तूते जती । कोणे अर्थी लोक म्हणती । नाथ म्हणे प्रतापशक्ती । आहे म्हणोनि वदतात ॥२४॥
यावरी बोले वायुसुत । आम्ही आयिकतो जती हनुमंत । तुम्ही नूतन जती महींत । एकाएकी उदेला ॥२५॥
तरी आता असो कैसे । मी मारुतीच्या शेजारास । भावे राहोनि एक वेळेस । वरिले आहे महाराजा ॥२६॥
तेही कला सहस्त्रांशी । माते लाधली महापरेशी । ते तुज दावितो या समयासी । तयापासाव जे प्राप्त झाली ॥२७॥
तरी त्या कळेचे निवारण । करोनि दावी मजकारण । नातरी जती ऐसे नाम । सोडोनिया जाई बा ॥२८॥
यावरी बोले मच्छिंद्रनाथ । कोणती कळा ती दावी माते । तिचे निवारण श्रीगुरुनाथ । करी जाण निश्वये ॥२९॥
जैसा श्रीराम असता शयनी । पाहे मारुती वृक्षावरोनी । नाना पर्वत टाकी उचलोनी । रामशरीरा योजोनिया ॥३०॥
परी रामे न सोडिता शयन । सज्ज करुनि चापबाण । सकळ पर्वतांकारण । निवारण करी तो ॥३१॥
तन्न्याये श्रीगुरुराज । सकळ अर्थी पुरवील चोज । सकळ ब्रम्हांडाचे ओझे । नखाग्री धरील तो ॥३२॥
तेथे तुझी मर्कटा कथा । किती असे दावी आता । फार करिसील पाषंडता झोकसील कवळीने ॥३३॥
तरी आता का करिसी उशींर । मर्कटा दावी चमत्कार । ऐसे ऐकता वायुकुमर । पूर्ण चित्ती क्षोभला ॥३४॥
उड्डाण करोनि जाय एकांता । तेथे धरी भीमरुपता । न कळता त्याते सात पर्वता । उचलोनिया फेकिले ॥३५॥
नभमंडपी ढगासमान । पर्वत येतसे पंथी गगन । ते मच्छिंद्रनाथे दृष्टी पाहोन । स्थिर स्थिर म्हणतसे ॥३६॥
वातप्रेरक मंत्रशक्ति । वाटेंत कोंदली पर्वती । तो येरीकडे आणिक मारुती । दुसरा पर्वत फेकितसे ॥३७॥
तो दुसरा म्हणता तिसरा येत । चवथा पांचवा शतानुशत । मग एकचि मंत्रे करोनि वात । ठायींचे ठायी रोधिला ॥३८॥
जैसे कंदुक बाळ खेळती । मध्ये अटकता परते पंथी । तन्न्याय झाला पर्वती । ठायींच्या ठायी जाती ते ॥३९॥
येरीकडे वायुनंदन । पर्वत परतता दृष्टी पाहोन । पूर्ण क्षोभला जेवी कृशान । महाप्रळयकाळींचा ॥४१॥
मग महापर्वत एक विस्तीर्ण । उचलोनि बाहुमस्तकी अर्पून । फेंकावा तो मच्छिंद्रनाथाने । निजदृष्टीने देखिला ॥४१॥
मग अब्धिउदक घेऊनी । वायुआकर्षणमंत्र म्हणोनि । सबळ झुगारोनि पाणी । वायुनंदन सिंचिला ॥४२॥
तेणे भरोनि शरीरी वात । चलनवलन सर्व सांडीत । ऊर्ध्व झाले दोन्ही हात । मौळी पर्वत राहिला ॥४४॥
मग ते जैसी स्तंभावरी । रचिली म्हणती द्वारकापुरी । तेवी मारुती शिरावरी । पर्वताते मिरवीतसे ॥४४॥
खाली टाकावया न चले बळ । जेवी विरला हस्त विकळ । पदी चालावयाही बळ । कांही एक न चाले ॥४५॥
ते पाहोनिया दीन बाळ । हृदयी कवळी तात अनिळ । मग प्रत्यक्ष होऊनि रसाळ । सोडी सोडी बाळाते ॥४६॥
तै अवश्य म्हणोनि मच्छिंद्रनाथ वातशक्ती । संगीत झाली देइस्थिती । मग समीप येऊनि नाथाप्रती । धन्य धन्य म्हणतसे ॥४८॥
यावरी बोलता झाला अनिळ । बा मारुती तुझे न चले बळ । तुज मज आतीनिर्बळ । बांधोनि केले सिद्धाने ॥४९॥
जेणे तुझिया बापा बांधिले । त्यासी तुझे भय काय आले । त्याचे आचरण तैसे झाले । भक्तिशक्ति अघटित ॥५०॥
म्हणसी सिद्धाची मंत्रस्थिती । अघटित असे बदता उक्ती । तरी माझी भक्ति गुरुची शक्ती । ईश्वरी वाचा म्हणतात ॥५१॥
येतुल्या पांच शक्ती क्रियावंतासि । सकळ देवता होती दासी । ऐसे ऐकोनि अंजनीसुतासी । परम आनंद मिरवला ॥५२॥
यउपरांतिक मच्छिंद्रनाथ । मारुत मारुती यांच्या चरणी लागत । म्हणे येथोनि तुमचे सख्य उचित । मजवरती असो का ॥५३॥
मग प्रसन्न चित्ती समीर मारुती । म्हणती बारे त्वत्कार्यार्थी । आम्ही वेंचोनि आपुली शक्ती । सुखसंपत्ती तुज देऊ ॥५४॥
जैसे दानवांच्या काजा । कविमहाराज उशना वर्ते वोजा । तेवी त्वत्कार्यार्थ मोजा । शक्ती आपुली वेचू आम्ही ॥५५॥
की सागरी टिटवी अंड्यांकरिता । आपुल्या शक्ती झाला वेंचिता । तेवी महाराजा त्वतकार्यार्था । शक्ती आपुली वेचू की ॥५६॥
की विधीच्या संकटांत । विष्णु मत्स्यावतार घेत । तन्न्याये त्वत्कायार्थ । शक्ती आपुली वेचू की ॥५७॥
की अवश्य ऋषींचे शापपृष्ठी । स्वये विष्णु झाला कष्टी । तन्न्याये तुजसाठी । शक्ती आपुली वेचू की ॥५८॥
की रामाच्या उपयोगासी । कपि गेले सीताशुद्धीसी । तन्न्याये तुजसी । शक्ती आपुली वेंचू की ॥५९॥
ऐसे वरदवाग्रत्न । ओपूनि प्रीती वायुनंदन । म्हणती बा रे तीर्थागमन । जती नाम मिरवी का ॥६०॥
यावरी बोले मच्छिंद्रनाथ । जती नामे होईन विख्यात । परी एक कल्पना तुझे चित्ती । नाथ म्हणे तू सर्वज्ञमूर्ती । आयुष्यभविष्य जाणसी ॥६२॥
ऐसी सर्वज्ञा असोनि नीती । विवाद केला का मजप्रती । आणि भेटी झाली नागाश्वत्थी । तुझी माझी पूर्वीच ॥६३॥
ते शाबरी विद्येचे कवित्य । करवोनि वर दीधला त्यांत । ऐसे असोनि सखया माहीत । रळी व्यर्थ का केली ॥६४॥
यावरी बोले वायुनंदन । बा तू करिता श्वेती स्नान । तेव्हा तूते ओळखोन । तुजपासी मी आलो ॥६५॥
तू कविनारायणाचा अवतार । जननी भेदिले मच्छोदर । हे माहीत परी त्या त्या कल्पनेवर । चित्त कांही उदेले ॥६६॥
की नागपत्री अश्वत्थासी । वर ओपिला देवे तुजपासी । परी त्या सद्विद्येचे सामर्थ्यासी । पाहू ऐसे वाटले ॥६७॥
यावरी पुढे कार्य । आणिक । पडले तूते अलोलिक । तेथे टिकाव धरणे कौतुक । म्हणोनि शोध शोधिला ॥६८॥
तरी बा आता येथोनि गमन । स्त्रीराज्यासी करावे मज लक्षोन । तेथे नातळे पुरुषप्रवेश पूर्ण । परत्रभुवनी तो पावे ॥६९॥
बा रे झाले तुझे दर्शन । तुजसी आहे माझे कारण । मज मस्तकीचे ओझे उतरणे । तुझे हाते होईल ॥७०॥
यावरी बोले मच्छिंद्रनाथ । कैसा झालासी ऋणी व्यक्त । सर्व कामाते वायुसुत । सांगोपांग निरोपी ॥७१॥
येरु म्हणे योगद्रुमा । रामाचे घडले दास्य आम्हा । सिताशुद्धि पाहोनि उगमा । लंकापति मारविला ॥७२॥
तै सीता घेऊनि अयोध्ये जाता । परी सीतेच्या कामना वेधली चित्ता । आहे दासत्व मारुती करिता । महीलागी हा एक ॥७३॥
तरी हा असो बा संपूर्ण संपन्न । कांता धन सुत एक सदन । जरी वितुळे सुख संसारी साधन । कांतेमागे होतसे ॥७४॥
तरी या मारुतीसी कांता करोन । भोगवू सर्वसुखसंपन्न । परी ब्रह्मचारी मम भाषण । मान्य करील की नाही ॥७५॥
तरी याते वचनी गोंवून । गृहस्थाश्रमी करावा वायुनंदन । ऐसे सीतेने कल्पोन । पाचारिले आम्हांते ॥७६॥
जवळी बैसवोनि स्नेहाने । स्वकरे मग मुख कुर्वाळोन । म्हणे बा मारुति तू धन्य । तिही लोकी अससी पै ॥७७॥
तरी बा माझे एक मागणे । देसील तरी उत्तम मानीन । यावरी तूंही नकार मजलागोन । देणार नाही सहसाही ॥७८॥
उदार वेंचिती आपुला प्राण । परी नकार न देती वाचेकरोन । शिबीरायाने कपोताकारणे । मांस दिधले रती रती ॥७९॥
पाहे श्रियाळ उदारकीर्ती । बाळ दिधले याचकाहाती । तन्न्याये त्याच पंक्ती । तूंही अससी कपींद्रा ॥८०॥
ऐसे ऐकता जननीवचन । परम तोषला वायुनंदन । म्हणे माय वो कामना कोण । उदित करी देईन मी ॥८१॥
येरी म्हणे करतलभाप । देसी आपुल्या सदभावास । तरी मम कामनेची हौस । दृश्य करीन तुज बा रे ॥८२॥
मग करी कर वोपोनि शेवटी । म्हणे मागाल ते कामना होटी । ते मी देऊनि चित्तसंतुष्टी । मिरवीन जननीये ॥८३॥
येरी म्हणे मम कामना । तुवा आचरावे गृहस्थाश्रमा । कांता करोनि संसारउगमा । सर्व सुख भोगावे ॥८४॥
ऐसी ऐकता वागवटी । सप्रेम खोंचला आपुल्या पोटी । म्लानवदन चित्त हिंपुटी । परम संकटी पडियेला ॥८५॥
मग न देता मातेसी कांही उत्तर । येऊनि बैसला रामासमोर । परी चित्तवृत्ति कोमीत मुखचंद्र । श्रीरघूत्तमे पाहिला ॥८६॥
मग जवळी पाचारोनि हृदयी । धरीत आली दयाळ आई । म्हणे बा रे तुझा व्यर्थ केवी । मुखचंद्र वाळला ॥८७॥
मग प्रांजळी सर्व कथन । श्रीरामाते निवेदन । नेत्री अश्रू म्लान वदन । मी करोनिया बसलो ॥८८॥
परी अंतःसाक्ष रघुकुळटिळक । म्हणे वाया न मानी दुःख । स्त्रीराज्याच्या स्त्रिया सकळिक । कांता असती तुझ्याचि ॥८९॥
तरी बा याचे ऐक कथन । कृत त्रेत द्वापार कलि पूर्ण । या चोहो युगाते म्हणती निपुण । चौकडी एक ही असे ॥९०॥
तरी बा ऐशा चौकड्या किती । तीनशे शहाण्णव बोलती मिती । तूते माते चोहो चौकड्यांप्रती । जन्मा येणे आहेचि ॥९१॥
मी नव्याण्णवावा राम क्षिती । तूंही नव्याण्णवावा मारुती । आणि लंकाधीश याच नीती । नव्याण्णवावा असे ती ॥९२॥
यावरी चौदा चौकड्यांचे राज्य रावण । करील ऐसे बोलती वचन । परी चौदा अंकींचा आकडा मागोन । आंख नेला विधीने तो ॥९३॥
मग उरला वरील एक चतुर्थ । तितुक्या चौकड्या राज्य करीत । परी सांगावया कारण त्यांत । आपण मारोनि येतसे ॥९४॥
मग आल्यावरी स्त्रीराज्यांत । जाणे लागे मारुती तूते । तरी बा पाळी तुझी निश्वित । आली आहे ती भोगी का ॥९५॥
ऐसे म्हणता श्रीराम वहिला । मग म्या त्याते प्रश्न केला । की दृढ कासोटी आहे मजला । भेटी केवी कामरती ॥९६॥
मग राम म्हणे बा ऊर्ध्वरेती । आजपासोनि असे मारुती । तयाच्या भुभुःकारे श्वाससंगती । गरोदर होती त्या स्त्रिया ॥९७॥
तरि तू सकळ संशय सांडोन । शैल्यदेशी करी गमन । तुझे ब्रह्मचारीपण । ढळत नाही महाराजा ॥९८॥
ऐशी वार्ता होता निश्विती । मग म्या स्वीकारिले शैल्यदेशाप्रति । यावरी तेथेंही स्त्रिया नृपती । मेनका नामे विराजली ॥९९॥
तीते पृथ्वीची देशवार्ता । ऐकीव झाली की पुरुषकांता । देशोदेशी उभयता । रमत आले स्वइच्छे ॥१००॥
देवदानवमानवांसहित । पशुपक्षीनागजात । सकळ स्त्रीपुरुष उभयता । इंद्रियसुखे सुखावती ॥१॥
कामरती मंथनाकार । रतीसी अर्पिती कामिक नर । ऐसा जाणोनि मनी विचार । परम चित्ती क्षोभली ॥२॥
मग तिने मांडिले अनुष्ठान । मनामाजी काम वरोन । की प्रत्यक्ष होऊनि वायुनंदन । रतिरत्न अर्पू त्या ॥३॥
ऐसा काम वरोनि चित्ती । बैसलीसे दृढ तपापरती । मांसा तोडोनि यज्ञकुंडी आहुती । मम नामी अर्पीतसे ॥४॥
ऐसे लोटले द्वादशवर्ष । सकळ आटिले शरीरमांस । मग ती पाहोनि अति कृश । प्रसन्न झालो मी तीते ॥५॥
परि तीते होता माझी भेटी । पदी मौळी घालोनि मिठी । म्हणे अर्थ जो उदभवला पोटी । तो सिद्ध करी महाराजा ॥६॥
मग मी विचारिता झालो तीते । की कवण कामनासरिता भरिते । मज सांगोनि अर्थरसाते । सुखसमुद्रा मेळवी ॥७॥
ऐसे ऐकता वचनोत्तर । म्हणे महाराजा वायुकुमर । तुझेनि स्त्रिया गर्भिणी समग्र । होऊनि मिरवती महाराजा ॥८॥
तरी तू सकळांचा प्राणेश्वर । स्मरा ओपी भुभुःकार । तरी ते नादे रतिनार । सुख पावे सकळांसी ॥९॥
तरी नादबुंदा सुखासना । मैथुनरती घरी कामना । हे मार्ग सकळ देशकारणा । स्वर्गमृत्युपाताळी ॥११०॥
तरी का कर्म आमुचेचि ओखट । स्वप्नी दिसेना ऐसा पाठ । तरी तू स्वामी आमुचा अलोट । ते सुख आम्हा मिरवी का ॥११॥
ऐसे वदता स्त्रिया भूषणी । मग मी बोलिलो तिये लागोनी । की ऊर्ध्वरेता जन्माहूनी । दृढकासोटी विराजिलो ॥१२॥
जेथे उदय झालो जठरी अंजनी । ते उदरा दृढकौपिनी । माते प्राप्त शुभाननी । कनककासोटी ती असे ॥१३॥
तस्मात् दृढ इंद्रियसंपत्ती । ढाळे लागले भांडारग्रंथी । तेणे इंद्रियव्यवहारशक्ती । जगामाजी मिरवेना ॥१४॥
म्हणूनि कामा ऊर्ध्वगमन । श्वासोक्त रतिकामद्रुम । तुम्हा स्त्रियांचा रतिआश्रम । शांत तेणे पावतसे ॥१५॥
तरी त्वत्तपाच्या श्रमध्वजा । मच्छिंद्र नगरी विराजवू ओजा । ते चित्तदैव रतिराजा । कामभक्ती तुष्टेल ॥१६॥
म्हणोनि मच्छिंद्र आहे कोण । तरी तो प्रत्यक्ष कविनारायण । त्वत्तपाच्या कामी बैसोन । फलद्रुम होईल की ॥१७॥
ऐसे बोलोनि तीर्थावती । तुष्ट केली सकाम अर्थी । तरी तू जाऊनि मनोरथी । तुष्ट करी महाराज ॥१८॥
येरु म्हणे ऊर्ध्वरेता । माते कार्य हे निरोपिता । तरी ब्रह्मचर्यत्व समूळ वृथा । आंचबळे जाईल ॥१९॥
मी तो उदास कामशक्ती । नोहे म्हणतील नाथपंथी । जती नामी जगविख्याती । जगामाजी मिरवलो ॥१२०॥
तरी ऐसी कुकर्मराहटी । माते घडोनि येता जेठी । मग वाभ्देवतानिंदादिवटी । येऊनि जगी मिरवेल ॥२१॥
यावरी आणिक सिद्ध जगी । नाथपंथी आहेत योगी । तेही योगपंथ ते प्रसंगी । विटाळ माझा करतील ॥२२॥
एव स्त्रीसंग अश्लाघ्य फार । अपकीर्तीचे दृढ भांडार । सर्वविनाशी मोहनास्त्र । स्वीकारावे हे वाटेना ॥२३॥
स्त्रियांसगे बहु नाडले । अपकीर्ती जगी मिरवले । आणि सर्व सुकृता आंचवले । रिते पोते ते वाताचे ॥२४॥
पाहे अमरेंद्र झाला भग्न । चंद्र मिरवला कलंकेंकरुन । समूळ राज्यविनाश रावण । स्त्रीलोभे नाडला तो ॥२५॥
विधिसुताची ब्रह्मकासोटी । तीही क्षणमात्रे झाली सुटी । साठ पोरे निर्मूनि पोटी । दैन्यभाजा वरियेली ॥२६॥
याचि नीती तदा तात । अकर्मप्रवाही कन्ये रत । विधि ऐसे नाम उचित । अविधिपणे बुडविले ॥२७॥
पहा तपी तो त्र्यंबक । तपियांमाजी असे अर्क । परी कामदरी अस्तोदक । भिल्लिणीउदथी लुब्धला ॥२८॥
तन्न्याय तपोजेठी । काम रंभेच्या करोनि पोटी । आंचवोनि तप घे नरोटी । तन्न्यायचि मिरवतसे ॥२९॥
ऐसा विश्वामित्र तो अमित्र झाला । याची नीती वदसी मला । तरी वन्ही कामदरीला । व्याघ्रमया नांदविसी ॥१३०॥
ऐसे ऐकोनि मच्छिंद्रवचन । म्हणे बा रे योगद्रुमण । ही अनादि राहटी पूर्ण । भोग भोगिता निर्दोष ॥३१॥
जैसे रामे मजला कथिले । नव्याण्णव मारुती असे वदले । तन्न्याये तुम्ही भले । नव्याण्णवावा अससी तू ॥३२॥
तरी अनादि राहटी । भोगिता झाला भामिनी वीस कोटी । मौनिनाथ येऊनि पोटी । कीर्तिअर्क मिरवेल ॥३३॥
तव तात जो उपरिचर वसु । तो तव उदरी येईल वसु । कीर्ति ते महीप्रकाशु । महाप्रचंड मिरवेल ॥३४॥
ऐसे सांगोनि वायुसुत । प्रसन्न केले चित्त दैवत । मग वरप्रदानवाणी रुकारवंत । मच्छिंद्रनाथा देतसे ॥३५॥
जैसे शुक्रे अमित्रसुता । प्रसन्न होऊनि चित्तसविता । देऊनि मंत्रसंजीवनी अर्था । प्रभूलागी मिरवल ॥३६॥
तेवी अमित्रकुळजा । राज्य स्थापिले भक्तिकाजा । नेणू विभीषण शत्रु अनुजा । केला सरता चिरंजीव ॥३७॥
तन्न्याये घातक वसु । नेणोनि कामशरा पासु । रुकार तै समयासु । अंजनीसुत पै केला ॥३८॥
मग करोनि नमनानमन । अवश्यपणे करिता गमन । अदृश्य पाहोनि वायुनंदन । मच्छिंद्रनाथ चालिला ॥३९॥
सहज चालिला महीपाठी । अर्थी हिंगळा द्यावी भेटी । ऐसे गमोनि तया वाटी । येऊनिया पोचला ॥१४०॥
तव ते शक्तिद्वारी । रक्षक असती दक्षाचारी । अष्टभैरव कृतांत संगरी । जिंकू पाहती कृतांता ॥४१॥
आणि शतकोटी चामुंडा । शंखिनी डंखिनी प्रचंडा । त्याही तीव्र ब्रह्मांडा । ग्रासू पाहती कृतांतपणी ॥४२॥
यावरी अर्णव बहु कर्कश । नाना पर्वत विशेष । त्यांत व्याघ्रादि साबजे रीस । येऊ येऊ म्हणताती ॥४४॥
म्हणे ते अर्णव सहज बोली । परी नोहे कृतांताची बैसे पाली । की पूर्वी दानवांनी आणोनि ठेविली । भये माय त्या ठायी ॥४४॥
की ते अर्णव पाहता सहज । तैंचि देवतांचे तेज । विरुनि जाय मोडे माज । नको नको म्हणवूनी ॥४५॥
कंटकवन जाळिया संधी । भयानक सावजे अपार मांदी । पाहतांक्षणी कामनाबुद्धी । विरोनी जाय तत्काळ ॥४६॥
तेथे न पावे वायुनंदन । परम भयभीत मन । कृतांतपत्नीचे कानन । भक्षील म्हणोन पळतसे ॥४७॥
असो ऐशी वातगोष्टी । मित्र उदेल परम पाठी । की येथे संचरता रश्मिदाटी । ग्रासील मग काय करु ॥४८॥
येऊनि ते परी कानन पाहता । रश्मी संचारु न देई सवित । असो ऐशी काननवार्ता । संकट भयाचे स्थान चित्ताते ॥४९॥
तेथे सिद्धमुनी राव । संचरेल आपुल्या प्रतापे गौरव । ती कथा रसज्ञ ज्ञानदेव । श्रीगुरु माझा वदेल की ॥१५०॥
तरी स्मृती ठेवोनि हेत । प्राशन करा कथामृत । मग भवरोगाचे अपार भरिते । दुःखक्लेश नांदेना ॥५१॥
हा ग्रंथ केवळ चिंतामणी । हरेल चित्ताची काळजी मुळींहुनी । जैसे वृश्श्र्विकदंशालागोनी । विष शोषी महाराजा ॥५२॥
तरी होऊनि सद्विवेक । सांडा कुटिलपणी तर्क । निंदा दोष विघ्न भातुक । सेवू नका सहसाही ॥५३॥
निंदाशक्ती परम पापिणी । अतिरंजक नीचवदनी । परी आमुची मायबहिणी । पवित्र करील आमुते ॥५४॥
जो या निंदेसी प्रतिपाळील । तो सखा अदभुत आमचा स्नेही विपुळ । पातकमळाचे क्षालन करील । वारंवार इच्छीतसे ॥५५॥
धुंडीसुत नरहरिवंशी । मालू स्नेह करी निंदकासी । बहुत आयुष्य इच्छी त्या मानवासी । उपकारी म्हणोनी ॥५६॥
तरी असो आदर श्रोती । तुम्ही न बैसावे तया पंगती । मालू तुम्हाते हीच विनंती । वारंवार करीतसे ॥५७॥
स्वस्ति श्रीभक्तिकथासार । संमत गोरक्षकाव्य किमयागार । सदा परिसोत भाविक चतुर । तृतीयोध्याय गोड हा ॥१५८॥
श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥
नवनाथभक्तिसार तृतीयोध्याय समाप्त ॥

📖 वाचा