परिसे गे सुनेबाई । न
3231.
परिसे गे सुनेबाई । नको वेचू दूध दही ॥१॥
आवा चालिली पंढरपुरा । वेसीपासुनि आली घरा ॥धृपद॥
ऐके गोष्टी सादर बाळे । करी जतन फुटके पाळे ॥२॥
माझे हातींचा कलवडू । मजवाचुंनि नको फोडू ॥३॥
वळवटक्षिरींचे लिंपन । नको फोडू मजवाचून ॥४॥
उखळ मुसळ जाते । माझे मन गुंतले तेथे ॥५॥
भिक्षुक आल्या घरा । सांग गेली पंढरपुरा ॥६॥
भक्षी मपित आहारु । नको फारसी वरू सारू ॥७॥
सून म्हणे बहुत निके । तुम्ही यात्रेसि जावे सुखे ॥८॥
सासूबाई स्वहित जोडा । सर्व मागील आशा सोडा ॥९॥
सुनमुखीचे वचन कानी । ऐकोनि सासू विवंची मनी ॥१०॥
सवतीचे चाळे खोटे । म्या जावेंसे इला वाटे ॥११॥
आता कासया यात्रे जाऊ । काय जाउनि तेथे पाहू ॥१२॥
मुले लेकरे घर दार । माझे येथेंचि पंढरपूर ॥१३॥
तुका म्हणे ऐसे जन । गोवियेले मायेंकरून ॥१४॥
अर्थ :
संत तुकाराम महाराज म्हणतात — एक सासू सूनबाईला सांगते, “अगं, दूध-दही वाया घालवू नकोस” (१); “मी पंढरपूरला चालले आहे” असे म्हणते, पण वेशीपासूनच परत घरी येते (धृपद); ती पुन्हा सांगते — “बाळे, नीट ऐक, जात्याचे फुटके पाळे जपून ठेव” (२); “मी केलेला कलवड आहे, तो माझ्याशिवाय फोडू नकोस” (३); “वळवटक्षीर (खिरीचे भांडे) लिंपून ठेवले आहे, तेही माझ्यावाचून उघडू नकोस” (४); “उखळ-मुसळ, जाते — यांतच माझे मन गुंतले आहे” (५); “भिक्षुक आला तर सांग मी पंढरपूरला गेले आहे” (६); “अन्न मोजून दे, जास्त घालू नकोस” (७); सून म्हणते — “तुम्ही सुखाने यात्रेला जा” (८); “तुमचे हित साधा आणि मागील आशा सोडा” (९); सूनबाईचे हे बोल ऐकून सासूच्या मनात विचार सुरू होतो (१०); ती म्हणते — “ही मला फसवते, मला जाऊच नये असे वाटते” (११); “आता यात्रेला जाऊन काय करायचे?” (१२); “माझे मुलं, घरदार — हेच माझे पंढरपूर आहे” (१३); तुकाराम महाराज म्हणतात — असे लोक मायेने गुंतलेले असतात (१४).
