भूमि अवघी शुद्ध जाणा
2454.
भूमि अवघी शुद्ध जाणा । अमंगळ हे वासना ॥१॥
तैसे वोसपले जीव । सांडी नसता अंगी घाव ॥धृपद॥
जीव अवघे देव । खोटा नागवी संदेह ॥२॥
तुका म्हणे शुद्ध । मग तुटलिया भेद ॥३॥
अर्थ :
सर्व भूमी शुद्ध आहे परंतु मनुष्याची वासना ही अमंगळ असते हे जाणून घ्यावे. त्याप्रमाणे काही जीव असे आहेत की जे विनाकारणच भीतीने घाबरतात एखाद्या जागेचा गुण दोष नसूनदेखील त्या जागेत ते विनाकारण घाबरतात त्याच्या अंगावर कोणत्याही प्रकारचा घाव होत नाही परंतु केवळ भीतीपोटी भूमीचा त्याग करतात. सर्व जीव परमार्थ दृष्टीने देव रूपच आहेत परंतु केवळ मी आणि माझे या खोट्या भ्रमाणेच मनुष्य नागवला जातो. तुकाराम महाराज म्हणतात एकदा की भेद नाहीसा झाला की सर्व सृष्टी, भूमी जीव हे ब्रम्हस्वरूपच आहेत हे तुम्ही जाणताल.
