🕉अध्याय ६ नवनाथ भक्त

🙏 34. संत नवनाथ - नवनारायण · ABH-081077 · अभंग क्र. ६

6.
🕉अध्याय ६ नवनाथ भक्तिसार ग्रंथ ओवीबद्ध
🪔
👉अध्याय सहावा - फलश्रुति 👉 शत्रूच्या मनातील कपट दूर होऊन तो सेवक बनेल.

श्रीगणेशाय नमः
जयजयाजी क्षीराब्धिवासा । शेषशायी कमळहंसा । नभोदभवशोभा कमळाभासा । सुखविलासा रमेशा ॥१॥
हे करुणानिधे दयावंता । दीनबंधो दीनानाथा । पुढे रसाळ कवित्वकथा । बोलवी की रसनेसी ॥२॥
मागील अध्यायी रसाळ कथन । की बारामल्हार पवित्र स्थान । तेथे अष्टदैवत पिशाच मिळोन । युद्ध केले नाथासी ॥३॥
यापरी बारामल्हार करुनि तीर्थ । कुमार दैवत करुनि कोकणस्थानांत । कुडाळ प्रांत आडूळ गांवांत । येऊनिया राहिला ॥४॥
तो ग्रामाबाहेर दुर्गालयी । महाकाळिका दैवत आहे । तयाचे दर्शना लवलाहे । मच्छिंद्रनाथ पै गेला ॥५॥
ते काळिकादैवत अति खडतर । मूर्तिमंत नांदे पृथ्वीवर । ते शिवहस्ताचे काळिकाअस्त्र । स्थापन केले महीसी ॥६॥
त्या अस्त्रेंकरुनि दैत्य वधिले । म्हणोनि शिवचित्त प्रसन्न झाले । म्हणूनि काळिकादेवी वहिले । वरदान घेई का ॥७॥
वेधक कामना असेल चित्ती । ते वरप्रदान मागे भगवती । येरी म्हणे अपर्णापती । मम कामना ऐकिजे ॥८॥
तव हस्ती मी बहुत दिवस । बैसले अस्त्रसंभारास । आणि जेथे धाडिले त्या कार्यास । सिद्ध करुनि आले मी ॥९॥
बहुत वृक्षांते भंगिता क्षिती । मी श्रम पावले अंबिकाहस्ती । परी माते विश्रांती । सुखवासा भोगू दे ॥१०॥
मग अवश्य म्हणूनि उमारमण । तेथे केले तियेचे स्थापन । ते उग्र दैवत अति म्हणोन । अद्यापि आहे कलीमाजी ॥११॥
त्या काळिकादर्शनासाठी । चित्त व्यग्र होवोनि पोटी । मार्ग लक्षूनि तयासाठी । संचार करिता जाहला ॥१२॥
देवीप्रती करुनि नमन । म्हणे माय वो आश्वर्यपण । म्या मंत्रकाव्य केले निपुण । त्याजला साह्य होई तू ॥१३॥
तरी माझे हस्ते विराजून । मम कवित्वविद्या गौरवून । तया ओपूनि वरदान । कार्या उदित होई का ॥१४॥
ऐसे मच्छिंद्र बोलता वाणी । क्षोभ चढला अंतःकरणी । शिवहस्ते अस्त्रालागोनि । पूर्णाश्रम झालासे ॥१५॥
त्यात मच्छिंद्राचे बोलणे । त्या काळिकादेवीने ऐकून । तेणे क्षोभले अंतःकरण । प्रळयासमान जेवी ॥१६॥
जैसा मुचकंद श्रमोनि निद्रिस्त । तै काळयवन गेला तेथ । निद्रा बिघडता क्रोधानळांत । प्रसर झाला त्या समयी ॥१७॥
की प्रल्हाद पडता परम संकटी । विष्णुहृदयी क्रोध दाटी । प्रगट झाला कोरडे काष्ठी । राक्षसालागी निवटावया ॥१८॥
तैसी काळिकाहृदयसरिता । उचंबळली क्रोधभरिता । मच्छिंद्रालागी महीसिंधुअर्था । मेळवू पाहे लगबगे ॥१९॥
की क्रोध नोहे वडवानळ । मच्छिंद्र अब्धी अपारजळ । प्राशू पाहे उतावळ । अर्थसमय जाणूनिया ॥२०॥
म्हणे नष्टा अनिष्टा पतिता । मी भवपाणी श्रमले असता । त्यांतचि माते दुःखवार्ता । शिणवू पाहसी पुढारा ॥२१॥
तुवा कवित्वविद्या निर्मून । माते मागसी वरप्रदान । परी वर नोहे मजला विघ्न । करु आलासी दुर्बुद्धे ॥२२॥
अरे मी आपला भोग सारुन । निवांत बैसले सेवीत स्थान । तै तू माते वरा गोंवून । शिणवू पाहसी दुगत्मया ॥२३॥
तरी आता मम लोचनी । उभा न राहे जाय फिरोनि । नातरी आगळीक होता करणी । शासनकाळ लाभसील ॥२४॥
मी शिवकरीचे अस्त्र । तव करी राहीन काय विचित्र । की करी कवळूनि नरोटीपात्र । भिक्षा मागे श्रीमंत ॥२५॥
किंवा पितळधातूची मुद्रिका रचिली । ते हिराहिरकणी वेढका घडली । तेवी तूते कामना स्फुरली । सर सर माघारा ॥२६॥
की वायसाचे धवळारी । हंसबाळ करी चाकरी । तन्न्याये दुराचारी । इच्छू पाहे मम काष्ठा ॥२७॥
राव रंकाचे पंक्ती आला । आला परी श्रेष्ठता त्याला । की सिंधूचि कूपस्थानी ठेला । नांदत की आवडीने ॥२८॥
की दीपतेजाते पाहूनि वास । दीपतेजाते करी आस । तन्न्याये शक्तिअस्त्रास । तंव करी वसती प्रारब्धे ॥२९॥
आला विचारिता पांडित्यपण । तो अजारक्षका पुसेल कोठून । तन्न्याये मूर्खा जाण । आलासी येथे दुरात्मया ॥३०॥
अहा प्रतापी विनतासुत । क्षीणचिलीट होऊनि मस्त । तयासी समता करु पाहत । तेवी येथे आलासी ॥३१॥
अरे मी देव रुद्रकरी असता । तंव करी वसू हे काय भूता । तूते कांही शंका बोलता । वाटली नाही दुरात्मया ॥३२॥
तरी असो आता कैसे । येथोनि जाई लपवी मुखास । नातरी जीवित्वा पावसी नाश । पतंग दीपासम जेवी ॥३३॥
याउपरी मच्छिंद्र म्हणे देवी । पतंग जळे दीपासवी । परी तैसे नोहे माझे ठायी । प्रताप पाही तरी आता ॥३४॥
अगे मित्राबिंब ते असे लहान । परी प्रतापतेजे भरे त्रिभुवन । तेवी तूते दाखवून । वश्य करीन ये समयी ॥३५॥
अगे प्रताप जेवी पंडुसुतांनी । वायुसुताते श्वेती दावुनी । अक्षयी ध्वजी बैसवोनी । किर्ति केली महीवरी ॥३६॥
की अरुण मित्रापुढी जोड । तेवी तूते दावीन चाड । तरी दत्तपुत्र मी कोड । जगी मिरवीन ये वेळे ॥३७॥
देवी म्हणे भ्रष्टा परियेसी । कान फाडुनि तू आलासी । इतुक्याने भयाते मज दाविसी । परी मी न भी सर्वथा ॥३८॥
हाती घेऊनि करकंकण । शेंदूर आलासी भाळी चर्चुन । परी मी न भिई इतुक्याने । सर सर परता हे भ्रष्टा ॥३९॥
अरे तुझी उत्पत्ती मज ठाऊक । की धीवर जाण तुझा जनक । तरी तू मत्स्य मीन धरुनि कौतुके । निर्वाह करी बा उदराचा ॥४१॥
तरी तुज अस्त्रविद्या निपुण । कायसा व्हावी दारिद्रयाकारण । की अंधाचे जन्मचक्षुलावण्य । सर्वथा उपयोगी दिसेना ॥४१॥
की बहुरुपी मिरवी शूरपण । तरी ते खेळापुरते निपुण । ते द्वंद्वजाळ सांभाळ सांभाळून । वेव्हार आव्हानी आपुला ॥४२॥
अरे माते दाविसी उग्र रुप । दांभिका ठका महाप्रताप । अहंकृती मनाचे पाप । मनामाजी मिरवी का ॥४४॥
तूते वाटेल मी महाथोर । की वश्य केली भूते समग्र । तैसा नोहे हा व्यवहार । शिवास्त्र मी असे ॥४४॥
उगवली दृष्टी करीन वांकुडी । पाडीन ब्रह्मांडांच्या उतरंडी । तेथे मशका तव प्रौढी । किमर्थ व्यर्थ मिरवावी ॥४५॥
अगा मशक धडका हाणी बळे । तरी का पडेल मंदराचळ । तेवी तू माते घुंगरडे केवळ । निजदृष्टी आव्हानिसी ॥४६॥
मच्छिंद्र म्हणे देवी ऐक । बळीने वामन मानिला मशक । परी परिणामी पाताळलोक । निजदृष्टी दाविला ॥४७॥
ऐसे ऐकता भद्रकाळी । चित्तव्यवधान पडिले क्रोधानळी । मग प्रतापशिखाज्वाळामाळी । कवळू पाहे मच्छिंद्रा ॥४८॥
मग परम क्रोधे त्यासी बोलत । म्हणे कवण प्रताप आहे तूते । तो मज दावी मशाक येथे । वामनकृत्ये बळी जेवी ॥४९॥
मच्छिंद्र म्हणे बहु युद्धासी । मिरवलीस शिवकार्यासी । ते मज दावी अहर्निशी । परीक्षा घेईन मी तुझी ॥५०॥
अगा तरु वाढला गगनचुंबित । परी वातशस्त्रे उचंबळत । तेवी तूते तोचि पंथ । आज दृष्टी पडेल की ॥५१॥
अगे बहु जिंकिले समरंगणी । अभिमाननग वाढविला त्यांनी । परी प्रारब्धयोगेंकरुनी । छिन्नभिन्न होईल तो ॥५२॥
ऐसे ऐकता भद्रकाळी । देती झाली सिंहा आरोळी । प्रगट होता अंतराळी । ब्रह्मांड तेथे उजळले ॥५३॥
शब्द करी अति अचाट । की सहस्त्र विजूंचा कडकडाट । की अनंत अर्कउदयांत । महीलागी मिरवला ॥५४॥
ते भद्रकाळी अस्त्र पूर्ण । येरी अस्त्र नोहे ते समयप्रदान । की देवदानवांचे मरण । महीलागी मिरवतसे ॥५५॥
ते अस्त्र नोहे बोलता वाणी । की मायाप्रळयींचा उदित अग्नि । सकळा शांतवूनि शून्यवदनी । भक्षूनि राहे पंचभूता ॥५६॥
ऐसी ते सकळ पूर्ण । की वासवशक्तीची भगिनी दारुण । पाहती झाली उर्ध्वगमन । तेजःपूज मिरवूनी ॥५७॥
जंव शब्द करिता अति अचाट । खचूनि पडती गिरिकपाट । वनचर पळता न मिळे वाट । ठायी ठाया दडताती ॥५८॥
अष्ट दिग्गज अष्ट दिक्पाळ । परम हडबडले शब्द तुंबळ । अति थडथडाट कांपे केवळ । महीलागी मिरवतसे ॥५९॥
हेलावले समुद्रजळ । हालावले सप्तपाताळ । मही म्हणे मी रसातळ । पाहीनसे वाटते ॥६०॥
उरगनाथ सहस्त्रफणी । तोही उचली स्वमूर्धनी । वाहू पाहे सकळा अवनी । रसातळ भोगाते ॥६२॥
ऐकूनि सबळ गडगडाट । वराह दत सांबरी नेटे । कूर्म पृष्ठी आपुली हाटे । महीलागी देतसे ॥६२॥
ऐसे दाही दिशा झाले । मानव दानव सर्व गळाले । विकारा करुनि प्रगट वहिले । महीलागी मिरवतसे ॥६३॥
सकळ झालिया हडबडाट । देव दचकले स्वर्गपीठ । सोडोनि राहोनि विमाना पेठ । अंतराळी मिरवती ॥६४॥
अंतराळी कडकडाट । करिता बोले मच्छिंद्रा नेट । म्हणे घाला येतसे अचाट । जीवित्व रक्षी जोगड्या ॥६५॥
तुवा व्यर्थ केली रळी । आता महीची होईल रांगोळी । तरी तू स्वगुरु येणे काळी । स्मरणाते मिरवी का ॥६६॥
अगा जैसे वज्राखे करुन । बा नगाचे होत चूर्ण । तन्न्याये तू महीकारण । क्षीण करिसी जोगड्या ॥६७॥
अरे हा सकळ महीपाट । तो आज कालिका करी सपाट । तरी आता काय पाहसी वाट । मिरविसी कैसा जोगड्या ॥६८॥
की धरा सबळ ती आंदोळली । यावरी तळी भद्रकाळी । तरी मच्छिंद्रधान्याची पिष्टबळी । आता मिरवीन जोगड्या ॥६९॥
मच्छिंद्र म्हणे बोलसी वाणी । परी ते वृश्विककंटकाची खाणी । दंश करिता मजलागोनि । त्याला मारीन निश्चये ॥७०॥
मग भस्मझोळी कुक्षीपुटी । करी कवळूनि भस्मचिमुटी । मंत्रअस्त्राते आणोनि पोटी । वासवशक्ती जपतसे ॥७१॥
मंत्री पाठ होता भस्मचिमुटी । फेकिली तेव्हा गगनपंथी । तंव ती तत्काळ वासवशक्ती । प्रगट झाली तेजस्वी ॥७२॥
जैसे सहस्त्र अर्क तेजाळ । की उदय पावला भडाग्निगोळ । काळिकाविधान तममंडळ । निरसावया जातसे ॥७३॥
काळिका कनककश्यपूजागी । मानूनि प्रल्हाद मच्छिंद्र जोगी । स्तंभापरी भस्मचिमुटींत वेगी । नरहरिरुपे प्रगटली ॥७४॥
की परम क्रोधी वडवानळ । भद्रकाळी ते समुद्रजळ । प्राशावया उतावेळ । गगनपंथे जातसे ॥७५॥
ते वासवास्त्र अर्क करीचे । भद्रकाळी अस्त्र शिवकरीचे । उमय ते सवार प्रतपनगरीचे । युद्धालागी मिरवले ॥७६॥
की पाहणी पाहता हरिहर । की एक मित्र एक चंद्र । वाचस्पतींचे माहात्म्य अपार । उशना कवि मिरवीतसे ॥७७॥
की एक मेरु एक मांदार । की वायु आणि वायुकुमार । तेवी भद्रकाळी वासवास्त्र । गगनामाजी मिरवती ॥७८॥
की जेठियांमाजी जरासंघ । तया भिडला भीम प्रसिद्ध । की कपीमाजी सुग्रीव द्वंद्व । वालीलागी भिडतसे ॥७९॥
तन्न्याये उभय शक्ती । युद्धा मिसळल्या गगनपंथी । लोंबी झोंबी प्राणरहिती । करु पाहती एकमेका ॥८०॥
मग तो एकचि दणदणाट । झाला सबळ ब्रह्मांडस्फोट । विमानी पळविती देवता वाट । चुकारपणी मिरवतसे ॥८१॥
दोन्ही अस्त्रे बळवंत । एकमेकांते प्रहार करीत । जेणे प्रहारे भयाभीत । दाही दिशा तै होती ॥८२॥
परी ती काळी अस्त्रदैवत । तिणे ग्रासिले वासवशक्तीते । मग अति क्रूर होऊनि उन्मत्त । मच्छिंद्रावरी चालिली ॥८३॥
ते पाहूनि मच्छिंद्रनाथ । करी कवळी भस्म चिमुटांत । मग एकादश शस्त्राते । रुद्रमंत्र प्रयोगी स्मरतसे ॥८४॥
जेणे करुनि एकादश रुद्र । प्रगट झाले महाभद्र । तेजःपुंज नक्षत्रचंद्र । काळिकास्त्र मिरवले ॥८५॥
ते महाप्रळयाकार । भयंकररुपी अनिवार । ते पाहतांचि काळिकास्त्र । मूक्तीलागी प्रवर्तली ॥८६॥
सकळा करुनि नमनानमन । स्तुतीस वाडोनि खणूनि रत्न । परम भक्ती सूक्तीचे कारण । श्रृंगारिले रुद्राते ॥८७॥
ते नवरत्नांचा सुगम श्रृंगार । भूषणी मिरविता एकादश रुद्र । शांत होऊनि महाभद्र । ऐलरुपी पावले ॥८८॥
ते पाहूनि मच्छिंद्रनाथ । वज्रास्त्र त्वरे प्रेरित । तया साह्य धृमास्त्र । महान्त तेवी मिरवतसे ॥८९॥
तेणेंकरुनि धुमधुमाकार । मावळला मित्र तारा चंद्र । तया संधति वज्रास्त्र । निजमस्तकी भेदीतसे ॥९०॥
परी ती चपळ काळिका देवी । वज्रास्त्र धरिले तिने पायी । आपटिती झाली शैलाद्रिमही । उत्तगदिशे कारणे ॥९१॥
तेणे घाये शैलाद्रि पर्वत । निमा चूर झाला नेमस्त । ती साक्ष अद्यापि हिंदुस्थानांत । सह्याद्रि पर्वत नसेचि ॥९२॥
रामेश्वरापासूनि नेमस्त । आणि गुर्जरदेशपर्यंत । महाद्री आहे नांदत । पैल नसे महाराजा ॥९३॥
असो ऐसे वज्रास्त्र सरले । आणि धूम्रास्त्र ते गिळिले । ते पाहूनि मच्छिंद्र वहिले । वाताकर्षण जपतसे ॥९४॥
ते सबळ वाताकर्षण । लाभले होते मच्छिंद्राकारणे । जे शुक्रमंत्रपदान । संजीवनी लाधली ॥९५॥
की वसिष्ठा धेनु झाला लाभ । की ते विष्णूचे सुदर्शन मिळाले स्वयंभ । तेवी देत सूक्तिकागर्भ सूक्तास्त्र मिळाले ॥९६॥
की यमालागी यमन साधले । की दमालागी दमन लाधले । तेवी युक्ती मच्छिंद्र शोभले । देत सूक्तिकारत्न मिरविले ॥९७॥
की वज्रास्त्रे शक्र विराजमान । की देवता लाधले अमृतपान । तेवी दत्ताने सूतिकारत्न । मच्छिंद्राते मिरविले ॥९८॥
रत्नांत मंत्रावळी । देत कृपेची वरदवाळी । भस्मचिमुटी योजूनि ते काळी । प्रोक्षिता झाला मच्छिंद्र ॥९९॥
तंव ते मंत्रास्त्र गुप्त काळिका देवीवर वाहात । प्रवेश होताचि वात कुंठित । सकळ देहाचा पै झाला ॥१००॥
तेणे देवी विकळ झाली । पूर्ण । कांही पळता रानोरान । दचका पावती समुच्चये जन । देव दानव विस्मित ॥३॥
असो ती आवरण अवस्था । मही निचेष्टीत झाली माता । श्वेत नयनी विकळ देहस्था । अवस्थेत मिरवली ॥४॥
प्राणरहित होऊ पाहे । मग वेगी स्मरला उमाराय । ते वाग्भाट धावोनी तरुणोपाय । जाऊनि पोंचले कैलासा ॥५॥
जातांचि श्रवणद्वारी बोभाट । सावध होय कैलासनाथ । की शिवकरींचे काळिकास्त्र अचाट । संकटाते पडियेले ॥६॥
तो हृदयी पाहे विचारुन । मच्छिंद्रनाथाचे झाले आगमन । मग नंदिकेश्वरी सिद्ध होऊन । तया ठायी पातला ॥७॥
येताचि देखे मच्छिंद्रनाथ । धावूनि लगबगी अति त्वरित । चरणकमळी कामनातीत । मूर्धकमळ अर्पीतसे ॥८॥
शिव उतरुनि नंदिकेश्वरी । भाउके कवळिला दशमकरी । भेटूनि हृदय प्रेमलहरी । आवळूनि धरितसे ॥९॥
म्हणे तान्हुल्या अति थोर । करुनि दाविला चमत्कार । मजकरींचे काळिकास्त्र । आजि जिंकिले पराक्रमे ॥११०॥
नाथ म्हणे आदिनाथ । ही त्वत्कृपेची बोधसरिता । बद्रिकाश्रमी राहूनि दत्ता । श्रुत केले तुम्ही माते ॥११॥
षण्मास महारजा रक्षूनि माते । प्रसन्न रवि केला तुम्ही दत्त । त्या प्रसन्न कुळाचे उदित । माते ओपिले कृपेने ॥१२॥
शिव म्हणे वा अस्तु आता । सावध करी काळिकादैवता । नाथ म्हणे वरदहस्ता । मम मौळी स्पर्शावा ॥१३॥
माझे मागणे आहि किंचित । देऊनि स्वामीनी करावे श्रुत । जैसा संजीवनीचे अर्थ । शुक्र कचा फळला असे ॥१४॥
मग सिद्ध सर्वेश वरदमौळी । म्हणे कोण कामना उचित झाली । तदनुअर्थ ये काळी । लाभसी तू वद वत्सा ॥१५॥
नाथ म्हणे पंचावन्ना । कवित्व करविले सावरी सावरी पवित्रा । त्याते वर देऊनि वरदपात्रा । काळीकास्त्र मिरवावे ॥१६॥
जैसे तव करी बहुदिवस । वसूनि अमित केले कार्यास । तेवी माझे वक्त्रास । काळिकेने वसावे ॥१७॥
जे जे कार्य लागे माते । तदनुकार्य वाहावे सरते । आणि पुढेंही मंत्रकार्याते । उपयोग व्हावे जयासी ॥१८॥
ऐसे ये रीती वरदान्द । द्याल जरी प्रसन्न होऊन । तरी कामनासमाधान । निजदेही नांदेल ॥१९॥
अवश्य म्हणूनि उमारमण । काळिका त्वत्करी ओपिन । परी या समयी जीवित्वदान । काळिकेते स्वीकारी ॥१२०॥
यापरी मीही उमानाथ । त्वत्कार्यासी आहे उदित । ऐसे म्हणोनी करतळी त्वरित । भाष घेतली मच्छिंद्रे ॥२१॥
मग चरणी माथा ठेवूनी । भस्माचिमुटा घेऊनी । वातास्त्रमंत्रआकर्षण जपोनी । बोलतसे वैखरी ॥२२॥
पूर्णपाठ वैखरीसी होता । भस्मुचिमुटी फेंकी तत्त्वता । तेणे हृदगत होऊनि सर्वथा । काळिकादेवी उठली ॥२३॥
उठूनि बैसली सावध होऊनी । दाही दिशा पाहे न्याहाळूनी । तो अकस्मात शूळपाणी । आपुले दृष्टी देखिला ॥२४॥
मग लगबगे येऊनी त्वरित । शिवपदी मौळी सज्ज करीत । म्हणे महाराजा आदिनाथ । आजि जीवित्व त्वा दिधले ॥२५॥
जैसे होय सर्पसत्रास । तोही मिरविला आस्तिक त्यास । तेवी आज मम प्राणांस । रक्षिता झालासी आदिनाथा ॥२६॥
की भस्मासुराच्या पवनवाती । आपण पडिला होता व्यावृत्ती । तेथे रक्षणे विष्णुमूर्ती । कृपापात्री मिरविली ॥२७॥
की शक्तिधाते सुमित्रासुत । पुढे होता रघुनाथ । विकट होता हनुमंत । प्रसन्न त्याते झालासे ॥२८॥
की प्रल्हादाच्या कैवारासी । नरहरी धांवला अति उद्देशी । तन्न्याये आज तू मजपाशी । मिरवलासी की कृपेने ॥२९॥
ऐसे म्हणोनि काळिकादेवी । वारंवार लागे पायी । याउपरी म्हणे दक्षजांवई । मम मागणे आहे एक ॥१३०॥
देशील जरी कृपा करुन । तरी तुज देईन नागरत्न । देवी म्हणे उमारमण । अर्थ कोणता बोलवा ॥३१॥
शिव म्हणे बहु दिवस । मम करी विराजलीस । आता येऊनि मच्छिंद्रदास । जगउपकारी बसावे ॥३२॥
हेचि मागणे माझे आहे । तुवा कृपा करुनि मज द्यावे । हे वचन ऐकूनि महामाय । गदगदा हांसिन्नली ॥३३॥
म्हणे महाराजा पायांपाशी । मी म्हणविते तुमची दासी । इतुके गुह्य धरोनी मानसी । दान मागता हे काय ॥३४॥
जिकडे धाडाल तिकडे जाईन । तुमची आज्ञा मज प्रमाण । इतुके गुह्य धरोन । दान म्हणणे अनुचित है ॥३५॥
जैसा वाचस्पती ज्ञानचाड । अजारक्षका पुसे कोड । तन्न्याये मम प्रयुक्ती । जल्पता की महाराजा ॥३७॥
की पीयूष मृत्युनिवारणास । स्तविता झाला बळीरस । की टक्याकरिता महापरिस । विनवीतसे धनाढ्याला ॥३८॥
तन्न्याय अपर्णापती । गौप्य धरुनि करिता विनंती । परी हे श्लाघ्य सेवकाप्रती । कदाकाळी साजेना ॥३९॥
तरी आता असो ऐसे । मान्य करीन स्वामिशब्दास । मग बोलावूनि मच्छिंद्रास । जननी हृदयी कवळिला ॥१४०॥
म्हणे बा रे ऐक वचन । साबरीविद्या कविरत्न । जेथे येईल माझे नाम । तेथे साह्य मी असे ॥४१॥
कवण अर्थी असो कैसे । मी प्रवर्तवूनि उच्चाराम । ऐसे करतल देऊनि भाष्य । समाधानी मिरवले ॥४२॥
मच्छिंद्र आणि उमानाथ । देवीने ठेवूनि तीन रात्र । मग स्नेहसंपन्न बोल बोलत । मच्छिंद्रनाथा ओडविले ॥४४॥
याउपरी शिवे देदीचा पाणी । मच्छिंद्रनाथाच्या कृपे ओपूनी । अति गौरवे शूलपाणी । स्वस्थानासी जातसे ॥४४॥
मग मच्छिंद्र आणि उमानाथ । देवी बोळवूनि स्वस्थाना येत । शिव पावले कैलासांत । मच्छिंद्रनाथा भेटूनी ॥४५॥
यापरी तेथूनि मच्छिंद्रनाथ । उत्तरपंथे गमन करीत । तो समुद्रतीरी हरेश्वर दैवत । गदातीर्थी पातला ॥४६॥
गदातीर्थी करुनि स्नान । येत हरेश्वरा दर्शनाकारणे । ते कथा वर्तेले रसाळ पूर्ण । पुढिले अध्यायी वदू आता ॥४७॥
शिवसुत वीरभद्र । महाजेठी प्रतापरुद्र । तयाते भेटता नाथ मच्छिंद्र । समरंगणी मिरवती ॥४८॥
असो येऊनि त्या प्रसंगी आता । भावे पूजिली काळिका देवता । तरी पठणी प्रसंग उपयोग बहुता । मुष्टिनिवारणी पडेल ॥४९॥
पुढे मंत्रपुष्टी दृष्टी । बाधा न करी तीर्थाचिया पाठी । कुडेचेडजारणा लोटी । मरणभीती बाधेना ॥१५०॥
हा अध्याय नित्य पठण करील । तो इतुक्या भयापासूनि सुटेल । आणि हा अध्याय गृही पाळींल । कधीही पीडा त्यासी न होय ॥५१॥
आणि कोणासही जगा आंताता । काळीमुष्टीची बाधा होता । त्यांते प्रसंग श्रवणी पडता । शम होईल ती मुष्टी ॥५२॥
ऐसे गोरक्षाचे कथन । वदला आहे किमयागिरी ग्रंथाकारण । तरी जन हो विश्वास धरुन । ग्रंथ संग्रही पाळावा ॥५३॥
हा ग्रंथ म्हणाल उगलीच वाणी । तरी नोहे आहे अमृतसंजीवनी । पहा सिद्धाची वाग्वाणी । श्रीगोरक्षे कथियेली ॥५४॥
तरी विश्वास धरुनि चित्ता । प्रचीत घ्यावी पठण करिता । नाहींतरी ग्रंथ उगाचि निंदिता । दोषामाजी पडाल की ॥५५॥
याउपरी अर्थाअर्थी । उगेंचि निंदाल ग्रंथाप्रती । तयाचा निर्वश पावूनि क्षिती । यमपुरी वसे तो ॥५६॥
तरी श्रोते भाविक जन । तुम्हा सांगतो एकचि वचन । भावविश्वासा करा रोहण । सकळ स्वार्थ पुरेल की ॥५७॥
जे विश्वासावर स्वार झाले । ते सर्वस्वी तरुनि गेले । सत्यवचनी जगी मिरवले । संतवदनी विश्वासुक ॥५८॥
तरी जगामाजी धुंडीसुत । मालू नरहरीच्या वंशांत । विश्वासे झाला ब्रह्मी व्यक्त । संतपदी भावार्थ ॥५९॥
स्वस्ति श्रीभक्तिकथासार । संमत गोरक्षकाव्य किमयागार । सदा परिसोत भाविक चतुर । षष्ठाध्याय गोड हा ॥१६०॥
॥शुभ भवतु ॥
॥श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥
॥नवनाथभक्तिसार षष्ठाध्याय समाप्त ॥

📖 वाचा