जोडिले ते आता न सरे
1938.
जोडिले ते आता न सरे सारिता । जीव बळी देता हाता आले ॥१॥
संचित सारूनि बांधिले धरणे । तुंबिले जीवन आक्षेपे हे ॥धृपद॥
शीत उष्ण तेथे सुखदुःख नाही । अंतर सबाही एक जाले ॥२॥
बीज तो अंकुर पत्र शाखा फळे । प्राप्तबीज मुळ अवघे नासे ॥३॥
तुका म्हणे नामी राहिलीसे गोडी । बीजाच्या परवडी होती जाती ॥४॥
अर्थ :
आता जे मला साध्य झाले आहे, जीव अक्षरशः बळी देऊन मी जे काही हे प्रेमरूपी धन जोडले आहे ते आता काहीही केले तरी सरत नाही, त्याला अंत नाही. माझ्याकडील असलेले सर्व संचित बाजूला सारून मी तुझ्या पुढे माझ्या मागण्यांचे धरणे बांधून बसलो आहे एवढे की त्यात माझा प्राण कंठाशी आला आहे, माझे प्राणरुपी जीवन तेथे तुंबून त्याला मोकळे पणाने वाहण्यास आता सोय नाही. मी अशा अवस्थेला पोचलो आहे की जेथे मला शीत उष्ण, सुख दुःख ह्याची चाड राहिलेली नाही किंबहुना त्याची जाणीवच राहिली नाही, माझे अंतरमन आणि बाह्यदशा एकच झाली आहे. तुकाराम महाराज म्हणतात ज्याप्रमाणे एखादे बीज जेव्हा अंकुरावयास सुरुवात होते तेव्हा त्याच्यातून पाने, शाखा, फळे असे रूप घेऊ लागतात आणि मूळ बीजाचा नास होतो. त्याप्रमाणेच जेव्हा फक्त आणि फक्त नामातच गोडी मिळायला लागते आणि त्यामुळे देहभावाचा लय होत जातो तेव्हा अशा वासनेतून निर्माण झालेल्या कित्येक बीजांचा नास होत जातो.
