3835.
(बाळक्रीडा अभंग)
भक्तीसाठी केली यशोदेसी आळी । थिंकोनिया चोळी डोळे देव ॥१॥
देव गिळुनिया धरिले मोहन । माय म्हणे कोण येथे दुजे ॥धृपद॥
दुजे येथे कोणी नाही कृष्णाविण । निरुते जाणोन पुसे देवा ॥२॥
देवापाशी पुसे देव काय झाला । हासे आले बोला याचे हरी ॥३॥
यांचे मी जवळी देव तो नेणती । लटिके मानिती साच खरे ॥४॥
लटिके ते साच साच ते लटिके । नेणती लोभिके आशाबद्ध ॥५॥
सांग म्हणे माय येरु वासी तोंड । तव ते ब्रम्हांड देखे माजी ॥६॥
माजी जया चंद्र सूर्य तारांगणे । तो भक्तांकारणे बाळलीला ॥७॥
लीळा कोण जाणे याचे महिमान । जगाचे जीवन देवादिदेव ॥८॥
देव कवतुक दाखविले तया । लागतील पाया मायबापे ॥९॥
मायबाप म्हणे हाचि देव खरा । आणीक पसारा लटिका तो ॥१०॥
तो हि त्यांचा देव दिला नारायणे । माझे हे करणे तो हि मी च ॥११॥
मी च म्हणउनि जे जे जेथे ध्याती । तेथे मी श्रीपति भोगिता ते ॥१२॥
ते मज वेगळे मी तया निराळा । नाही या सकळा ब्रम्हांडांत ॥१३॥
तद्भावना तैसे भविष्य तयाचे । फळ देता साचे मी च एक ॥१४॥
मी च एक खरा बोले नारायण । दाविले निर्वाण निजदासा ॥१५॥
निजदासा खूण दाविली निरुती । तुका म्हणे भूती नारायण ॥१६॥

अर्थ :
(बाळक्रीडा अभंग) संत तुकाराम महाराज म्हणतात — यशोदेची भक्ती पाहण्यासाठी कृष्णाने आळ (हट्ट) धरला, रडत डोळे पुसत चोळी पकडून अन्न मागू लागला (१); यशोदा म्हणाली आधी देवाला नैवेद्य दाखवते, तेव्हा कृष्णाने देवच गिळून टाकला, मग यशोदा म्हणते — “इथे दुसरा कोण आहे?” (धृपद); “कृष्णावाचून येथे दुसरे कोणी नाही” असे जाणून ती देवाला विचारते (२); देवाकडे विचारते — “देव कुठे गेला?” तेव्हा हरी हसत उत्तर देतो (३); देव माझ्याजवळ असूनही लोक त्याला ओळखत नाहीत, खोट्याला खरे मानतात (४); खोटेच खरे वाटते आणि खरे खोटे वाटते, कारण लोक आशा-लोभाने बांधलेले आहेत (५); यशोदा म्हणते — “तोंड उघड”, आणि त्यात ती ब्रह्मांड पाहते (६); त्या तोंडात चंद्र, सूर्य, तारे सर्व दिसतात, तोच भक्तांसाठी बाळलीला करतो (७); त्याचा महिमा कोण जाणू शकेल? तोच जगाचा जीवनदाता देवाधिदेव आहे (८); देवाने हे अद्भुत दर्शन दाखवले तेव्हा आई-वडील त्याच्या चरणी पडतात (९); ते म्हणतात — “हा खरा देव आहे, बाकी सर्व खोटा पसारा आहे” (१०); हा देवही त्यांचाच आहे, नारायणाने तोच सर्व केले आहे (११); “मीच सर्व आहे” असे नारायण सांगतो — जिथे जिथे कोणी ध्यान करतो तिथे मीच प्रकट होतो (१२); ते माझ्यापासून वेगळे नाहीत आणि मी त्यांच्यापासून वेगळा नाही, सर्व ब्रह्मांडात एकच आहे (१३); जसा भाव करतात तसे फळ मीच देतो (१४); नारायण म्हणतो — “मीच खरा आहे”, आणि आपल्या भक्तांना निर्वाण दाखवतो (१५); तुकाराम महाराज म्हणतात — त्याने आपल्या भक्तांना ही खूण दाखवली की सर्वत्र नारायणच आहे (१६).