काय करू सांगतांही न
2566.
काय करू सांगतांही न कळे वर्म । उपस्थित भ्रम उपजवितो ॥१॥
मन आधी ज्याचे आले होईल हाता । तयावरी सत्ता केली चाले ॥धृपद॥
अभुकेचे अंगी चवी ना सवाद । मिथ्या ऐसा वाद दुराग्रह ॥२॥
तुका म्हणे आप राखावे आपणा । संकोचोचि कोणा नये आता ॥३॥
अर्थ :
लोकांना परमार्थाचे वर्म सांगितले तरी कळत नाही या उलट नको तो भ्रम त्यांच्या ठिकाणी उत्पन्न होतो त्याला मी काय करू. ज्याच्या मनाचा निग्रह होईल आणि त्याचे मन त्याच्या हातात म्हणजे त्याच्या ताब्यात येईल त्याच्यावरच मी केलेल्या उपदेशाची सत्ता चालेल. अभुकेल्या मनुष्या पुढे कितीही पक्वांन्न कितीही मिष्टांन्न ठेवले तरी त्याचा काही उपयोग होत नाही त्याला स्वादही कळत नाही आणि चवही कळत नाही त्याप्रमाणे दुराग्रही माणसापुढे कितीही चांगला उपदेश केला, कितीही वाद घातला तरी तो मिथ्या ठरतो. तुकाराम महाराज म्हणतात यामुळेच आता कोणालाही उपदेश करू नये व संकोचही धरू नये आपल्या हिताचे जतन आपणच करावे.
