4068.
संसारसिंधु हा दुस्तर । नुल्लंघवे उल्लंघिता पार । बहुत वाहाविले दूर । न लगेचि तीर पैल थडी ॥१॥
किती जन्म जाला फेरा । गणित नाही जी दातारा । पडिलो आवर्ती भोंवरा । बहु थोरा वोळसिया ॥धृपद॥
वाढलो परी नेणती बुद्धी । नाही परतली धरिली शुद्धी । मग म्या विचारावे कधी । ऐसी संधी सांडुनिया ॥२॥
अनेक खाणी आहार निद्रा । भयमैथुनाचाचि थारा । बाळत्व तारुण्य जरा । प्रधान पुरा भोग तेथे ॥३॥
ऐसी उल्लंघूनि आलो स्थळे । बहु भोवंडिलो काळे । आता हे उगवावे जाळे । उजेडावे बळे दिवसाच्या ॥४॥
सांडो या संसाराची वाट । बहु येणे भोगविले कष्ट । दावी सत्य ऐसे नष्ट । तुका म्हणे भ्रष्ट झालो देवद्रोही ॥५॥

अर्थ :
संसारसमुद्र हा अतिशय दु:स्तर म्हणजे कठीण आहे. या भवनदीच्या पलीकडे जो पार जाण्याचा प्रयत्न करतो त्याला तो पार होत नाही. या संसारसमुद्रामध्ये आतापर्यंत कितीतरी लोक दूरपर्यंत वाहात गेले परंतू त्यांना पैलतीराला पोहोचता आले नाही. हे दातारा आजपर्यंत जन्ममरणाच्या किती फे-या झाल्या आहेत याचे गणितच नाही. मी आतापर्यंत कितीतरी जन्ममृत्यूच्या फे-यामध्ये पडू गरगर फिरलो आहे. मी देहाने तर वाढलो परंतू माझी बुध्दी अजूनही वाढली नाही कारण तिने अजूनही परमार्थाकडे जाण्याची शुध्दी धरली नाही. मनुष्य देहाची सुवर्णसंधी सोडून मी परमार्थाविषयी विचार मग केव्हा करावा ? कित्येकही योनीमध्ये गेले तरी आहार, निद्रा, भय, मैथुन यांचाच तेथे ठिकाणा आहे. बालत्व, तारुण्य आणि वृध्दावस्था हे कोणत्याही योनीत गेले तरी प्रमुख भोग आहेत. अशा प्रकारचे मी अनेक स्थळे उल्लंघन करीत येथपर्यंत आलो आहे काळा