ज्ञानाचे गरोदर वाढले
637.
ज्ञानाचे गरोदर वाढले परपुरुषे ।
व्यभिचारिणी ऐसे म्हणती लोक वो माय ॥१॥
नव्हे व्यभिचारिणी नाही मज कोणी ।
पाहता निर्वाणी सहज जोडले वो माय ॥२॥
निवृत्ति पुराडला देहेभाव चोखाळला ।
अंगेसि मर्दिला ब्रह्मरसु वो माय ॥३॥
आता उजरणी येई भ्रांती नलगे माझ्या चित्ती ।
उजरणी सहजगती जाली वो माय ॥४॥
आता असो हे बोलणे दुर्जना हे सांगणे ।
चिदानंदघन तेणे वाढ्ले वो माय॥५॥
ऐसा देखणिया देखिला निजगुप्त प्रकाशला ।
तो रखुमादेविवरु मज फावला वो माय ॥६॥
अर्थ :
या अभंगात संत ज्ञान आणि अद्वितीय अनुभवांच्या गूढतेवर प्रकाश टाकतो. पहिल्या श्लोकात, "ज्ञानाचे गरोदर" म्हणजे ज्ञानाच्या गहराईमुळे लोक विविध गैरसमज करतात. दुसऱ्या श्लोकात, "नव्हे व्यभिचारिणी" म्हणजे वास्तविकता दर्शवताना संत निर्वाणी स्थितीमध्ये राहतो, जिथे त्याला काहीही त्रास होत नाही. तिसऱ्या श्लोकात, "निवृत्ति पुराडला" म्हणजे देहभावाचे खरे स्वरूप अनुभवत आहे. चौथ्या श्लोकात, "आता उजरणी येई भ्रांती" म्हणजे भ्रांति दूर होत आहे, आणि आत्मज्ञान सहजतेने प्रकट होत आहे. पाचव्या श्लोकात, "दुर्जना हे सांगणे" म्हणजे ज्ञानाच्या गूढतेवर चर्चा करताना, संत चिदानंद स्वरूप अनुभवतो. सहाव्या श्लोकात, "निजगुप्त प्रकाशला" म्हणजे आत्मा आपला अंतर्गत प्रकाश अनुभवतो, ज्यामुळे तो विठोबाशी एकरूप होतो. संत विठोबा भक्तांना या अद्वितीय अनुभवाचा मार्ग दाखवतो.
