रात्रिशयनस्तुति
रात्रिशयनस्तुति
(रात्री झोपताना म्हणायचे श्लोक) दिली आहे. रात्री शांत झोप लागण्यासाठी आणि सर्व प्रकारच्या भयापासून रक्षण होण्यासाठी हे श्लोक म्हटले जातात.
१: (संरक्षण मंत्र)
जलेरक्षतु वाराहः स्थले रक्षतु वामनः ।
अटव्यां नारसिंहश्च सर्वतः पातु केशवः ॥१ ॥
अर्थ:
पाठीवर (किंवा जल प्रवासात) भगवान वराह माझे रक्षण करोत, जमिनीवर भगवान वामन रक्षण करोत, अरण्यात (किंवा संकटात) भगवान नरसिंह रक्षण करोत आणि सर्व दिशांनी भगवान केशव माझे रक्षण करोत.
श्लोक २:
(शांत झोपेसाठी - पंच सुखशायी मुनी)
अगस्त्यर्माधवश्चैव मुचुकुन्दो महाबलः ।
कपिलो मुनिरास्तीकः पञ्चैते सुखशायिनः ॥२ ॥
अर्थ:
ऋषी अगस्त्य, माधव (श्रीकृष्ण), महाबली राजा मुचुकुन्द, कपिल मुनी आणि आस्तीक ऋषी—या पाच 'सुखशायी' (शांतपणे निद्रा घेणाऱ्या) विभूतींचे स्मरण केल्याने रात्री सुखाची आणि शांत झोप लाभते.
श्लोक ३:
(सर्प आणि विषारी प्राण्यांच्या भयापासून मुक्ती)
सर्पापिसर्प भद्रं ते दूरं गच्छ महाविष ।
जनमेजयस्य यज्ञान्ते आस्तीकवचनं स्मर ॥३ ॥
अर्थ:
हे महाविषारी सर्पा, तू येथून दूर निघून जा, तुझे कल्याण होवो. राजा जनमेजयच्या सर्पसत्राच्या शेवटी आस्तीक ऋषींनी दिलेले वचन लक्षात ठेव आणि आम्हाला कोणतीही इजा करू नकोस. (या श्लोकामुळे सर्पभय राहत नाही).
श्लोक ४:
(निद्रा देवीची स्तुती)
विश्वेश्वरी जगद्धात्री स्थितिसंहारकारिणी ।
निद्रां भगवतीं विष्णोरतुलां तेजसः प्रभुः ॥४ ॥
अर्थ:
जी विश्वाची ईश्वरी आहे, जगताचे पालन करणारी आहे, तसेच सृष्टीची स्थिती आणि संहार करणारी आहे; अशा भगवान विष्णूंची योगनिद्रा असलेल्या अत्यंत तेजस्वी भगवती निद्रादेवीला मी शरण येतो.
श्लोक ५:
(चोरभय आणि संकटांपासून रक्षण)
तिस्रो भार्या कफल्लस्य दाहिनी मोहिनी सती ।
तासां स्मरणमात्रेण चोरो गच्छति निष्फलः ॥५ ॥
अर्थ:
कफल्ल (किंवा कपिला) यांच्या दाहिनी, मोहिनी आणि सती या तीन भार्यांचे (शक्तींचे) स्मरण केल्याने चोरांचे मनसुबे निष्फळ ठरतात आणि घराचे चोरांपासून रक्षण होते.
