विष पोटी सर्पा । जन
1267.
विष पोटी सर्पा । जन भीते तया दर्पा ॥१॥
पंच भूते नाही भिन्न । गुण दुःख देती शीण ॥धृपद॥
चंदन प्रिय वासे । आवडे ते जातीऐसे ॥२॥
तुका म्हणे दाणा । कुचर मिळो नये अन्ना ॥३॥
अर्थ :
सापाच्या पोटी विष असते म्हणून लोक त्याला भितात. सर्वाचे देह पंचमहाभूतांपासूनच बनवलेले आहेत. ते भिन्न नाही परंतु ज्याला त्याला ज्याच्या त्याच्या गुणामुळे सुख दुःख प्राप्त होते. चंदनाच्या वासामुळे चंदन आवडते त्याप्रमाणे ज्याच्या-त्याच्या गुणानुसार लोकांना जो तो आवडतो. तुकाराम महाराज म्हणतात अन्न जर शिजले तर त्यामध्ये सर्व अन्न शिजते पण एखादा कुच्चर दाणा असतोच की तो शिजत नाही आणि तो अन्नात मिसळतही नाही तो कडकच असतो त्याप्रमाणे यावरून असे सिद्ध होते की सर्वत्र पंचभुताची व्याप्ती आहे परंतु प्रत्येकाचा गुणधर्म भिन्नभिन्न आहे.
